هموروئید

بیماری هموروئید یا بواسیر با ورم و واریسی شدن وریدهای واقع در دیواره‌ی راست روده و مقعد به وجود می‌آید. مویرگ‌های مقعدی تحت تأثیر فشار بیش از حد متورم می‌شوند و توانایی بازگشت خون به سمت قلب را از دست می‌دهند. این فشار ممکن است مربوط به بارداری، بلند کردن اجسام سنگین یا زور زدن‌های مکرر در هنگام دفع مدفوع سفت و سخت باشد. توده‌ی هموروئیدی ایجاد شده در داخل یا خارج از مقعد می‌تواند درد یا خونریزی ایجاد کند.
احساس پری رکتوم و تخلیه‌ی ناکامل آن پس از اجابت مزاج از دیگر نشانه‌های هموروئید است. خارش در منطقه مقعد معمولاً نشانه‌ی اختصاصی بیماری بواسیر نیست اما ممکن است توده‌ی بواسیری از تمیز کردن مناسب و صحیح مقعد جلوگیری کند و منجر به خارش شود.

بواسیر انواع مختلفی دارد که تشخیص نوع آن کمک بزرگی به درمان بهتر و سریع‌تر بیماری خواهد کرد. بواسیر داخلی بیشتر مربوط به درون مقعد و قسمت بالایی محل اتصال بین مقعد و رکتوم است. البته گاهی اوقات بواسیر داخلی به خارج مقعد کشیده می‌شود که بواسیر یا هموروئید نامیده می‌شود. بواسیر داخلی معمولاً یک توده‌ی قابل مشاهده و درد ایجاد نمی‌کند، اما خونریزی حین اجابت مزاج و پس از آن بر روی سنگ سرویس بهداشتی از علایم بارز آن است که شدت آن کم بوده و معمولاً منجر به کم‌خونی نمی‌شود، اما احتمال آن وجود دارد. یک نوع خاص از بواسیر خارجی منجر به ایجاد لخته خون دردناک خواهد شد که هموروئید ترمبوزه نام دارد.
پزشک با معاینه انگشتی و مشاهده‌ی مقعد آن را از لحاظ وجود ضایعات برجسته‌ی هموروئیدی بررسی می‌کند. برای تشخیص هموروئید بدون درد و خونریزی از معاینه‌ با آنوسکوپ کمک می‌گیرند. در صورت وجود خونریزی نیاز به بررسی دقیق‌تر با سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی برای رد احتمال وجوده توده‌ی سرطانی یا حتی وجود بواسیر خونی است.
بیشتر علائم هموروئید بدون درمان خاصی با خود مراقبتی ( حمام نشسته آب گرم) و تغییر رفتاری و رژیم غذایی پر فیبر برطرف خواهد شد. در هموروئیدهای دیگر که به درمان دارویی و خانگی پاسخ نمی‌دهند از روش‌های کم‌تهاجمی غیر جراحی استفاده می‌کنند.

مقعد یکی از اعضای دستگاه گوارش است که در صورت عدم رعایت بهداشت یا رفتاری های غلط و نادرست گاهی به بیماری هایی مبتلا می شود که به بیماری های مقعدی شناخته می شوند.

مقعد چیست؟

مقعد یکی از اعضای مهم بدن است که در عمل اجابت مزاج و دفع مدفوع نقش اصلی را دارد. مقعد نیز همانند سایر اعضای بدن نه تنها دچار یک بیماری بلکه چندین بیماری خواهد شد. مقعد دارای سلول‌ و بافت‌هایی با مکانیزم اثر متفاوت است که اختلال در هر یک از آن‌ها می‌تواند بیماری‌های مقعدی متفاوتی را در فرد ایجاد کند.
هر یک از بیماری های نشیمنگاهی علی رغم علائم منحصر به فرد خود ممکن است نشانه‌های مشترکی را بروز دهند که گاهی منجر به خطای پزشکی خواهد شد. برای تشخیص بهتر بیماری‌های مقعدی نیاز به استفاده از انواع تست‌ها و آزمایش‌هایی چون آندوسکوپی که مخصوص مشاهده و بررسی این ناحیه و سایر قسمت‌های دستگاه گوارش تحتانی تعبیه شده‌اند. در برخی از موارد، علائمی مانند درد، خارش، سوزش، خونریزی یا تورم قابل توجه این ناحیه می‌تواند بر شیوه‌ی زندگی بیمار تأثیر بگذارد. با وجود این ‌که اکثر بیماری‌های مقعدی خوش‌خیم هستند، اما یک ارزیابی دقیق از لحاظ رد سرطان مقعد و اختلالات جدی حائز اهمیت است.

بیماری های مقعد

بعضی ازافراد به دلیل احساس شرم، از مطرح کردن بیماری مقعدی خود با پزشک و اعضای خانواده خودداری می‌کنند و با به تأخیر انداختن روند پیگیری و بررسی اختلال ایجاد شده، فقط درمان خود را سخت‌تر خواهند کرد. از طرفی هم ممکن است نشانه‌ها خبر از مشکلات جدی نشیمنگاهی مانند سرطان مقعد بدهند که در آن صورت هر لحظه تعلل می‌تواند جان فرد را به خطر بیاندازد. بنابراین توجه به نشانه‌ها و اجتناب از نادیده گرفتن آن‌ها در بیماری‌های مقعدی بسیار مهم است. در ادامه با برخی از این بیماری های مقعدی آشنا خواهیم شد.

شقاق مقعد

شقاق مقعد پارگی یا زخم در مخاط درون یا پوست خروجی مقعد است که ممکن است توسط یک آسیب ناشی از اجابت مزاج مشکل یا مدفوع سفت و بزرگ و حتی اسهال شدید و آبکی ایجاد شود. در یک حالت غیر متداول هم می‌تواند در پی رابطه‌ی جنسی مقعدی خشن ایجاد ‌شود. با گرفتگی عضلانی اسفنکتر مقعد خونرسانی به زخم و شکاف ایجاد شده کمتر شده و بهبود آن را به تأخیر می‌اندازد.
ترک مقعدی باعث درد تیز و خونریزی در حین یا مدت کوتاهی پس از اجابت مزاج می‌شود. درد برای چند دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد و سپس تا اجابت مزاج بعدی فروکش می‌کند. پزشک می‌تواند با مشاهده و معاینه‌ی آرام مقعد پارگی ناشی از شقاق را بررسی کند. در موارد نادر، شقاق مقعد ممکن است نشانه‌ای از یک اختلال مانند بیماری التهابی روده (IBD)، بیماری آمیزشی (STD) یا سرطان باشد. برای تشخیص این بیماری‌ها انجام تست‌های تکمیلی مانند کولونوسکوپی تحت بی‌هوشی نیاز است.
مصرف مکمل‌های نرم‌کننده مدفوع یا پسیلیوم با افزایش فیبر رژیم غذایی می‌تواند یبوست و اجابت مزاج مشکل بیمار را تا حدی کاهش دهد. گاهی اوقات استفاده از پماد زینک اکسید محافظ یا شیاف ملین (مانند گلیسیرین) به نرمی مدفوع کمک می کند.

استفاده از بی‌حس کننده‌های موضعی (مانند بنزوکائین یا لیدوکائین ) بر روی مقعد یا حمام آب گرم نشسته به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پس از اجابت مزاج با افزایش جریان خون به منطقه به رفع احساس ناراحتی و بهبودی فرد کمک می‌کند. درمان‌های لازم برای کاهش گرفتگی اسفنکتر مقعد و بهبود شقاق شامل تزریق سم بوتولینوم، استفاده از پماد نیتروگلیسیرین یا مسدودکننده‌های کانال کلسیم (مانند کرم یا ژل نیفدیپین، دیلتیازم) به ناحیه‌ی شقاق است.
در صورت مؤثر نبودن این درمان‌ها فرد کاندید جراحی برداشت زخم یا برداشت قسمتی از عضله‌ی دریچه‌ای مقعد یا هر دو می‌شود. با احتمال کمتری کشیدن و اتساع دریچه‌ی مقعد هم ممکن است، انجام شود.

زگیل مقعدی چیست؟

زگیل مقعدی یکی از انواع زگیل های تناسلی می باشد که در نواحی اطراف مقعد به وجود می آیند. الگوی ایجاد آن در مردان و زنان یکسان است و نوع ویروس ایجاد کننده ی آن همان ویروس HPV می باشد. برخی از موارد زگیل های تناسلی که در اثر انواع پرخطر ویروس HPV به وجود می آیند می توانند پس از مدتی در فرد منجر به بروز سرطان مقعد شوند. برخی دیگر هم فقط در حد زگیل های تناسلی کوچک و بزرگی هستند که پس از گذشت زمان  خود به خود از بین می روند. تشخیص نوع تیپ ویروس HPV به وجود آورنده ی زگیل های تناسلی در ناحیه ی مقعد به وسیله ی تست HPV امکان پذیر است.

کیست مویی ( سینوس پیلونیدال )

کیست مویی که با نام سینوس پیلونیدال هم شناخته می شود یکی از بیماری های مقعدی است که ممکن است در ناحیه ی مقعد رخ دهد . کیست مویی در ناحیه ی بالای خط شکاف باسن و در زیر استخوان دنبالچه رخ می دهد . در این بیماری یک بیماری خوش خیم ولی عفونی است . علت به وجود آمدن آن یک بیماری مزمن پوستی است که چندین تار مو در زیر پوست جمع می شود و این محل به کانون عفونت تبدیل می شود .

علائم و نشانه های کیست مویی

• احساس درد شدید هنگام نشستن یا ایستادن
• تورم و التهاب ناحیه ی ایجاد کیست
• مشاهده ی مو در محل ضایعه
• تب خفیف
• وجود سوراخ در محل ضایعه
• خروج ترشحات چرکی و بد بو از محل ضایعه
• وجود رطوبت غیر قابل کنترل در ناحیه ی پایین کمر

علت به وجود آمدن کیست مویی

• هورمون های جنسی
• پرمویی
• بلوغ
• چاقی و اضافه وزن
• نشستن های طولانی مدت
• وجود سابقه ی خانوادگی
• ضربه به ناحیه ی پایین کمر
• وجود سوراخ مادرزادی در انتهای دنبالچه
• پوشیدن لباس های تنگ
• عدم رعایت بهداشت فردی

روش های پیشگیری از کیست مویی

عوامل زیادی در ایجاد کیست مویی نقش دارند . برخی از این عوامل به مسائل ژنتیکی مربوط می شود که قابل پبشگیری نیستند ولی برخی از عوامل موثر در ایجاد کیست مویی قابل پیشگیری اند .
پرهیز از نشستن ها طولانی مدت ، رعایت بهداشت فردی ، ورزش و تحرک ، نپوشیدن لباس های تنگ و موزدایی کامل ناحیه ی مقعد از تاثیر گذارترین عوامل در جلوگیری از ایجاد کیست مویی است .

فیستول

فیستول یا فیستول مقعدی یکی از بیماری های مقعدی است که در اثر اتصال غیر نرمال دو ارگان یا دو بافت جداگانه در ناحیه ی مقعد به وجود می آید.در زمانی که فیستول به وجود می آید یک اتصال میان پوست نزدیک مقعد و دیواره ی مخاط درونی کانال مقعد به وجود آمده که غیر طبیعی است . این اتصال در حالت عادی نباید وجود داشته باشد .
فیستول در قالب موارد ناشی از یک آبسه در ناحیه ی مقعد است . در مواردی هم بدون آبسه امکان ایجاد آن وجود دارد .

علائم و نشانه های فیستول

• التهاب پوست اطراف مقعد
• درد
• خروج ترشحات چرکی و آلوده به خون از محل فیستول
• خروج ترشحات بدبو از محل فیستول
• به وجود آمدن آبسه های مکرر
• تب
• وجود التهاب و قرمزی در ناحیه ی نزدیکی به مقعد
• بی اختیاری در دفع مدفوع
• مشاهده ی سوراخ فیستول در ناحیه ی مقعد

علت به وجود آمدن فیستول

• عفونت های رکتوم
• بیماری های مقاربتی
• ایدز
• کرون روده
• دیورتیکولیت
• زخم مزمن و تروما
• سل
• سرطان رکتوم
• هیدر آدنیت چرکی
• انجام عمل جراحی در ناحیه ی مقعد

روش های پیشگیری از فیستول

بیماری فیستول در اثر بیماری های دیگری به وجود می آید که بروز بسیاری از آنها قابل پیش بینی نیست . از آنجایی که این بیماری یک بیماری ثانویه و به عنوان یک عارضه مطرح است بهتر است که بیمارانی که زمینه ی ابتلا به فیستول را دارند به صورت مرتب وجود علائم و نشانه های آن را چک کنند و در صورت مشاهده ی هرگونه علامت مشکوک به پزشک خود مراجعه کنند .

شقاق مقعدی ( فیشر )

علائم و نشانه های شقاق

• احساس درد در ناحیه ی مقعد که در زمان دفع مدفوع بیشتر می شود .
• خونریزی از مقعد به هنگام دفع مدفوع و یا مدفوع آغشته به خون
• سوزش و خارش مقعد
• وجود ترک یا شکاف در ناحیه ی مقعد
• مشاهده ی عفونت در محل ترک ها
• تب
• سرخی مقعد

علت به وجود آمدن شقاق

• یبوست
• اسهال مزمن
• رابطه ی جنسی مقعدی
• تنگی بیش از اندازه ی دریچه ی مقعد
• زایمان و بارداری سخت
• بیماری های روده
• سرطان روده

روش های پیشگیری از شقاق

• نوشیدن آب کافی
• رژیم غذایی سرشار از فیبر
• پرهیز از الکل و مواد مخدر
• پرهیز از رابطه ی جنسی مقعدی
• پرهیز از زور زدن و نشستن طولانی مدت در توالت
• تحرک کافی و ورزش

بواسیر ( هموروئید)

علائم و نشانه های بواسیر

• احساس درد در ناحیه ی مقعد به خصوص هنگام دفع مدفوع
• خونریزی از مقعد در زمان دفع مدفوع
• احساس سوزش و خارش در مقعد
• وجود زائده ها و بیرون زدگی های گوشتی اطراف مقعد
• ترشح مواد لزج و چسبنده از مقعد هنگام دفع مدفوع

علت به وجود آمدن بواسیر

• یبوست
• اسهال مزمن
• بارداری و زایمان سخت
• کم تحرکی
• زور زدن و نشستن بیش از حد در توالت
• چاقی و اضافه وزن
• قرار گرفتن طولانی مدت در حالت های نشسته یا ایستاده
• جابجایی اشیای سنگین
• رابطه ی جنسی مقعدی
• اسهال و یبوست متناوب
• بیماری های روده
• سرطان روده

روش های پیشگیری از بواسیر

• نوشیدن آب کافی در طول روز ( 8 الی 9 لیوان )
• مصرف زیاد میوه ها و سبزیجات
• رژیم سرشار از منابع غنی فیبر
• انجام ورزش و افزایش تحرک در طول روز
• درمان سریع یبوست و اسهال
• پرهیز از نشستن ها و ایستادن های طولانی
• پرهیز از مصرف نوشیدنی های الکلی و مصرف مواد مخدر
• پرهیز از نشستن طولانی مدت در توالت و زور زدن
• پرهیز از رابطه ی جنسی مقعدی

بررسی درد مقعد و تیر کشیدن ناگهانی مقعد

بیماری‌های مرتبط با درد مقعد

همانطور که گفتیم در ناحیه مقعد انواع باکتری‌ها، میکروب‌ها و عوامل بیماری‌‌زا زندگی می‌کنند. بنابراین درد مقعد یا تیر کشیدن مقعد ممکن است بروز بیماری‌های کم خطری را به ما گوشزد کند. از طرفی این احتمال وجود دارد که درد ناگهانی مقعد را به علت بیماری‌های جدی تجربه کنیم. پس نباید آنها را نادیده گرفت. از آنجا که بروز دردهای مقعدی عارضه‌ای رایجی است، ممکن است بنا به عوامل مختلفی فرد را درگیر کند. در ادامه بیماری‌های احتمالی مرتبط با درد و تیر کشیدن مقعد را به شما معرفی خواهیم کرد.

هموروئید

هموروئید یا بواسیر که در اثر تورم عروق ناحیه مقعد به وجود می‌آید، یکی از شایع ترین بیماری‌ها میان افراد مختلف است. حتی افرادی که هیچ گونه سابقه پزشکی ندارند و در سلامت جسمانی و روانی کامل به سر می‌برند، شاید به هموروئید مبتلا شوند. یکی از علائم مهمی که بروز بیماری هموروئید را نشان می‌دهد، درد مقعد است.

علل اصلی بروز این بیماری برداشتن جسمی سنگین، یبوست و فشار وارد کردن به مقعد هنگام دفع، رابطه مقعدی، فشارهای روانی و استرس محسوب می‌شوند. هرچند افرادی که به کوچک کردن باسن خود اقدام کرده اند، شاید به این بیماری دچار شوند.

انواع روش درمان بواسیر

آبسه مقعد

یکی از بیماری‌هایی که در هر سنی اتفاق می‌افتد، آبسه مقعد است. این بیماری علائمی مانند کوفتگی بدن، بی اشتهایی یا علائم سرماخوردگی دارد. به همین دلیل بسیاری آن را با بیماری‌های دیگر اشتباه می‌گیرند. یا بدون مشورت با پزشک به درمان‌های خانگی نامرتبط روی می‌آورند.

هرچه بیماری وخیم‌تر شود، تیر کشیدن و درد ناگهانی مقعد بیشتر و در فواصل کوتاه‌تری رخ می‌دهد. به نحوی که نشستن برای بیماری کاری دشوار به نظر می‌رسد. در حالت بسیار وخیم، بیماران از تب شدید نیز رنج می‌برند. تنها راه درمان این بیماری نیز جراحی و خارج کردن آبسه از مقعد است.

شقاق مقعد

شقاق مقعد یا فیشر یکی از مشکلاتی است که به علت پارگی، خراشیدگی و زخم شدن ناحیه مقعد رخ می‌دهد. با رخ دادن این بیماری، اسفنکتر داخلی مخرج دچار اسپاسم شده و همین باعث کاهش خون رسانی به مقعد و افزایش پارگی آن ناحیه می‌شود. این مشکل برای افرادی با سنین مختلف رخ می‌دهد. عموماً افرادی که به یبوست دچار شده‌ اند، هنگام دفع مدفوع سفت و بزرگ با کشیدگی و پارگی پوشش ناحیه مقعد و سپس شقاق مقعدی مواجه می‌شوند.

این در حالی است که این افراد همزمان با این آسیب، به علت حرکات روده، علائم شدیدتری را تجربه می‌کنند. افرادی که از شقاق رنج می‌برند دچار خونریزی مقعد نیز می‌شوند. وجود ترشحات چرکی در این ناحیه و خارش ناحیه مخرج و بواسیر در تشدید خونریزی مؤثر هستند.

کیست مویی

کیست مویی یا همان سینوس پیلونیدال به علت بازگشت مو زیر پوست ناحیه مقعد به وجود می‌آید. این نوع کیست باعث تیر کشیدن مقعد به طور ناگهانی می‌شود. کیست مویی خفیف یا شدید باعث بروز علائم دردناک عفونت می‌شود. بیماران با کمک لیزر یا جراحی آن را خارج می‌کنند تا درد مقعد همزمان با بهبود بیماری، از بین برود.

یبوست مزمن

یبوست یکی از مشکلاتی است که باعث بروز بیماری‌های متعدد وابسته به مقعد مانند بواسیر، شقاق و خونریزی مقعد می‌شود. تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی مهم ترین روش‌های درمان یبوست است. هرچند مصرف داروهای مختلف خود در بروز نوع مزمن یبوست نقش دارد. درد ناگهانی ناحیه مقعد گاهی آنقدر آزار دهنده است که تنها با لیزر و جراحی آن را رفع خواهند کرد.

فیستول

فیستول مقعد بیماری شایع دیگری است که باعث شکل گیری یک مجرای نامعمول میان روده بزرگ و ناحیه اطراف مقعد می‌شود. با پیشرفت تکنولوژی، استفاده از لیزر برای رفع فیستول اولویت بالاتری نسبت به جراحی دارد. زیرا بیمار خیلی سریع به زندگی معمول خود باز می‌گردد.

بیماری‌های مقاربتی در مقعد

بیماری‌های مقاربتی مانند سوزاک، کلامیدیا، سفلیس و زگیل تناسلی از دلایل تیر کشیدن مقعد و اسپاسم عضلات این ناحیه هستند. زائده‌هایی که به خاطر بیماری‌های مقاربتی در ناحیه مقعد شکل می‌گیرند، هنگام خروج مدفوع باعث بروز درد می‌شوند. همین موضوع برای مبتلایان آزار دهنده خواهد بود.

بیماری‌های التهابی روده

بیماری‌هایی مانند کرون و کولیت که به علت التهاب روده به وجود می‌آیند، با علائمی مانند اسهال، یبوست، گرفتگی عضلات شکم و تهوع همراه هستند. بیماران مبتلا به التهاب روده از درد مقعد نیز رنج می‌برند. این افراد باید با یک پزشک متخصص گوارش مشورت کرده و راه درمانی مناسب را پیش بگیرند.

اسپاسم مقعد

اسپاسم یا گرفتگی عضلات اطراف مقعد باعث تیر کشیدن مقعد می‌شود. این مشکل به خاطر یبوست، قاعدگی و فعالیت جنسی رخ می‌دهد اما در مدت کوتاهی برطرف می‌شود. البته فراموش نکنید که آمار خانم‌های مبتلا بیشتر از آقایون مبتلا به اسپاسم مقعد است.

سرطان روده بزرگ و مقعد

مشکلات گوارشی گاهی باعث بروز سرطان روده بزرگ یا سرطان مقعد می‌شوند. وجود توده‌های سرطانی در این نواحی و علائمی مانند خونریزی مقعد، خارش مقعد، سوزش مقعد و وجود برآمدگی در نزدیکی دهانه مقعد، نشانه‌های سرطان هستند. البته فراموش نکنید که گاهی علائم سرطان با چند مورد از بیماری‎هایی که پیش از این اشاره کردیم، شباهت دارد. بنابراین نباید علائم مذکور را نادیده بگیرید.

جمع بندی

• در ناحیه مقعد انواع باکتری‌ها، میکروب‌ها و عوامل بیماری‌ زا زندگی می‌کنند.
• شقاق مقعد به علت پارگی، خراشیدگی و زخم شدن ناحیه مقعد رخ می‌دهد.
• کیست مویی به خاطر بازگشت مو زیر پوست ناحیه مقعد به وجود می‌آید. این کیست باعث تیر کشیدن مقعد به طور ناگهانی می‌شود.
• بیماری‌های مقاربتی مانند سوزاک، کلامیدیا، سفلیس و زگیل تناسلی از دلایل تیر کشیدن مقعد محسوب می‌شوند.