همه چیز درباره کبد چرب ، درمان بیماری کبد چرب

کبد چرب نام بیماری است که به عنوان «استئاتوز کبدی» (Hepatic Steatosis) نیز شناخته می‌شود. این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که چربی  به میزان زیاد در کبد انباشته می‌شود. داشتن مقادیر کمی چربی در کبد طبیعی است، اما چربی خیلی زیاد می‌تواند سلامتی فرد را به خطر بیاندازد. کبد دومین عضو بزرگ بدن انسان است. این اندام به هضم مواد غذایی و داروها می‌پردازد و در جذب و ذخیره مواد مورد نیاز بدن نقش مهمی دارد. چربی زیاد در کبد می‌تواند باعث التهاب کبد شده و به آن آسیب برساند. این آسیب گاهی اثراتی به جای می‌گذارد که در نهایت باعث می‌شود کبد عملکرد خود را به خوبی انجام ندهد.

کبد چرب یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها در قرن 21 است. این بیماری در اثر رسوب و تجمع بیش از حد چربی در بافت كبد ایجاد می‌شود. وجود چربی باعث اختلال در عملکرد طبیعی کبد شده که در نهایت با نارسایی کبد خاتمه می‌یابد.
آموزش علوم تجربی – پایه هفتم

کبد چرب هنگامی به وجود می‌آید که بدن چربی زیادی تولید کند یا چربی را به اندازه کافی متابولیزه نکند. این چربی اضافی در سلول‌های کبدی، تجمع یافته و در این حالت است که فرد به بیماری کبد چرب مبتلا می‌شود.
وضعیت سلول‌ها در کبد چرب و سالم
شکل ۱: وضعیت سلول‌ها در کبد چرب و سالم

در حالت عادی در حدود 5 تا 10 درصد از وزن بافت کبدی را چربی تشکیل می‌دهد. بنابراین زمانی که کبد فردی بیش از 10 درصد چربی داشته باشد در معرض ابتلا به کبد چرب و عوارض آن قرار می‌گیرد. هنگامی که کبد چرب در شخصی که به صورت مکرر الکل مصرف می‌کند، ظاهر شود، بیماری او، کبد چرب الکلی (AFLD) یا «Alcoholic Fatty Liver Disease» نام دارد و همچنین این بیماری در افرادی که الکل مصرف نمی‌کنند به عنوان بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) یا «Non-Alcoholic Fatty Liver Disease» شناخته می‌شود. طبق گفته محققان در «مجله جهانی معده» (World Journal of Gastroenterology)  بیست و پنج تا سی درصد از مبتلایان به کبد چرب در مردم ایالات متحده امریکا و اروپا از نوع NAFLD هستند.
علائم کبد چرب

در بسیاری از موارد‌، علائم کبد چرب قابل توجه و مشخص نیست، به خصوص زمانی که کبد چرب از نوع غیر الکلی باشد. به همین دلیل به آن «بیماری خاموش کبد» می‌گویند. هنگامی که این نوع از کبد چرب در فرد شناسایی و درمان نشود، فرد با پیشرفت بیماری، دچار استئاتو هپاتیت غیر الکلی شده و بیماری در نهایت با سیروز کبدی و سرطان کبد خاتمه می‌یابد.
آموزش ایمونولوژی Immunology

گاهی مبتلایان به کبد چرب ممکن است، علائمی نظیر احساس خستگی و یا احساس ناراحتی و درد در سمت راست بالای شکم داشته باشند. برخی از بیماران نیز عوارضی از جمله زخم کبد را نشان می‌دهند. جای زخم کبد به عنوان فیبروز کبد شناخته شده است. اگر فیبروز کبدی گسترش یابد و درمان نشود، به آن سیروز کبدی می‌گویند. سیروز کبدی ممکن است علائمی مانند:

    از دست دادن اشتها
    کاهش وزن
    ضعف
    خستگی
    خون دماغ
    خارش پوست
    زردی چشم و پوست
    ایجاد خوشه‌های شبیه به رگ‌های خونی زیر پوست
    درد شکم
    تورم شکم
    تورم پاها
    بزرگ شدن پستان در مردان
    گیجی

سیروز به صورت بالقوه یک بیماری بسیار خطرناک است. زیرا در صورت عدم کنترل و درمان، فرد را به سمت سرطان سوق می‌دهد. با توجه به این که درمان و دارویی قطعی برای این بیماری وجود ندارد، در نتیجه فرد را در خطر مرگ قرار می‌دهد.
دلایل کبد چرب

عوامل متعددی باعث بروز این بیماری در بدن فرد می‌شوند. یکی از دلایل مهم و شایع آن سبک زندگی رایج در جوامع امروزی است. این بیماری معمولا در میانسالان شیوع بیشتری دارد ولی با توجه به شیوه کنونی زندگی، کبد چرب در جوانان و حتی کودکان نیز مشاهده می‌شود.
آموزش هیستولوژی و پاتولوژی پایه – آناتومی بدن
فیلم آموزش هیستولوژی و پاتولوژی پایه – آناتومی بدن در فرادرس
کلیک کنید

كم‌تحركی و داشتن حداقل فعالیت‌های فیزیكی، افزایش وزن و استفاده از رژیم‌های غذایی پركالری، مصرف کم فیبر و سبزیجات و افزایش مصرف غذاهای آماده و انواع سس‌ها از عوامل مهم در شیوع بیماری کبد چرب در جوامع امروزی است.
دلایل ابتلا به کبد چرب

مطالعات انجام شده در مورد افراد در معرض ابتلا به بیماری کبد چرب نشان می‌دهد که این بیماری در افراد چاق بیشتر اتفاق می‌افتد و در واقع ارتباط مستقیمی بین اضافه وزن و احتمال ابتلا به کبد چرب وجود دارد. با گسترش زندگی ماشینی و افزایش مصرف فست فودها و کاهش فعالیت‌های فیزیکی، چاقی در جوامع مختلف گریبان‌گیر درصد بالایی از افراد جامعه است و به تبع آن درصد افراد مبتلا به بیماری کبد چرب نیز روز به روز افزایش می‌یابد. افرادی که به بیماری‌های متابولیسمی نظیر دیابت مبتلا هستند و یا چربی و فشارخون بالا دارند، جز گروه افراد در خطر ابتلا به کبد چرب قرار می‌گیرند.

علاوه بر موارد فوق یکی از مهمترین دلایل ابتلا به این بیماری در جهان، مصرف مشروبات الکلی است. مصرف نوشیدنی‌های الکلی باعث بروز نوعی از کبد چرب به نام کبد چرب الکلی یا AFLD می‌شود.

همانطور که در بالا اشاره شد، عوامل ابتلا به این بیماری را می‌توان در قالب نکات زیر دسته بندی کرد:

    چاقی به خصوص در افراد دارای چربی شکمی
    عدم فعالیت‌های فیزیکی منظم (کم تحرکی)
    قند خون بالا (مصرف مواد غذایی دارای کربوهیدارت بالا و فیبر کم)
    مقاومت به انسولین (مبتلایان به دیابت)
    مقادیر زیاد چربی به ویژه تری‌گلیسیرید در خون
    فشار خون بالا

علاوه و بر دلایل فوق این بیماری گاهی دلایل دیگری نیز دارد که کمتر شایع است. این دلایل عبارتند از:

    بارداری
    کاهش سریع وزن
    برخی از انواع عفونت‌ها، مانند هپاتیت C
    عوارض جانبی مصرف برخی از داروها
    قرار گرفتن در معرض سموم خاص
    برخی از عوامل ژنتیکی و بیان ژن‌های خاص در بدن

تشخیص کبد چرب

از آنجایی که این بیماری علائم بالینی آشکاری ندارد، ممکن است مدت‌ها ناشناخته باقی بماند و زمانی که فرد برای انجام معاینات یا چکاپ و آزمایش خون به پزشک مراجعه می‌کند با بررسی آنزیم‌های کبدی پزشک به وجود کبد چرب و اختلال و نارسایی کبد مشکوک شود. در این حالت، پزشک با انجام آزمون‌هایی نظیر سونوگرافی و ام آر آی و همچنین اسکن‌هایی نظیر فیبرواسکن از وجود این بیماری اطمینان حاصل می‌کند. اما بهترین و مطمئن‌ترین روش تشخیص کبد چرب نمونه و تکه برداری از بافت کبد است که به وسیله آن می‌توان با اطمینان صددرصد تشخیص داد که فرد به این بیماری مبتلا هست یا خیر.
آموزش مقدماتی فیزیولوژی Physiology
فیلم آموزش مقدماتی فیزیولوژی Physiology در فرادرس
کلیک کنید

اولین اقدام پزشک در مواجه با فرد مشکوک به بیماری کبد چرب بررسی زمینه پزشکی بیمار است. برای این کار پزشک موارد زیر را مورد بررسی قرار می‌دهد:

    بررسی سابقه پزشکی خانواده بیمار
    مصرف الکل و سبک زندگی فرد
    بررسی شرایط پزشکی
    بررسی هر گونه درمان یا مصرف دارو
    آخرین تغییرات در سلامتی فرد

تست‌های فیزیکی

پزشک برای بررسی فیزیکی التهاب کبد، حفره شکمی فرد بیمار را لمس کرده و فشار می‌دهد. در این حالت می‌تواند وجود التهاب و تورم را احساس کند. اما برخی مواقع ممکن است بیمار مبتلا به کبد چرب، افزایش حجم و تورمی در کبد نداشته باشد که در این صورت پزشک قادر به تشخیص بیماری از طریق بررسی فیزیکی نخواهد بود.
آزمایش‌های خونی

در بسیاری از موارد، تشخیص بیماری از طریق آزمایش‌های خونی انجام می‌شود، در این حالت با بررسی آنزیم‌های کبدی می‌توان به عملکرد دقیق کبد پی برد. در صورت افزایش غیرعادی آنزیم‌های کبدی تشخیص بیماری قابل انجام است.

به عنوان مثال، پزشک ممکن است انجام آزمایش آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) را برای بررسی آنزیم‌های کبدی توصیه کند. به طور کلی، در صورت وجود هر گونه علائم اختلال در کبد، بررسی این آنزیم‌ها صورت می‌گیرد، البته در بیشتر موارد این آنزیم‌ها طی هر آزمایش روتین خون نیز مورد بررسی قرار می‌گیرند.

آنزیم‌های کبدی در صورت سلامت کبد، درون سلول‌های آن قرار دارد و زمانی که بافت کبد دچار التهاب شود، این آنزیم‌ها را به خون وارد می‌کنند. بنابراین در آزمایش‌های خونی رها شدن و افزایش این آنزیم‌ها در خون قابل مشاهده بوده و نشان دهنده التهاب کبدی است.

در صورتی که میزان بالای آنزیم‌های کبدی در نتایج آزمایش خون مشاهده شود، می‌توان گفت که کبد فرد دچار التهاب شده است، اما بیماری کبد چرب تنها یکی از دلایل التهابات کبدی است و ممکن است بیماری‌های دیگری باعث افزایش آنزیم‌های کبد باشند. در صورت مثبت بودن التهاب کبد، پزشک احتمالاً آزمایش‌های بیشتری را برای شناسایی علت التهاب انجام می‌دهد.
 تصویربرداری‌های پزشکی

پزشک ممکن است از یک یا چند آزمایش تصویربرداری زیر برای بررسی چربی اضافی یا سایر مشکلات کبدی استفاده کند:

     سونوگرافی (اولتراسونیک) (UltraSounds): در این روش از امواج صوت با فرکانس بالا برای تهیه تصویر و فیلم از حفره بدنی استفاده می‌شود.
    سی تی اسکن (Computed Tomography): در این روش از اشعه‌های ایکس اختصاصی استفاده می‌کنند و تصاویری از مقطع عرضی حفره بدنی به دست می‌آید.
    اسکن ام آر آی (Magnetic Resonance Imaging): روشی غیر تهاجمی مانند سایر روش‌های ذکر شده در بالا است که از مگنت‌ها (ذرات مغناطیسی) و امواج برای تهیه تصویر از درون بدن کاربرد دارد.


امروزه پزشکان از روش جدیدی برای شناسایی و تصویربرداری استفاده می‌کنند. این تکنیک تحت عنوان پرتاب امواج با فرکانس پایین (VCTE) یا فیبرواسکن است که برای بررسی التهابات کبد به کار می‌رود. در این تست از امواج صوتی با فرکانس پایین برای اندازه گیری میزان سختی کبد استفاده می‌شود. میزان سختی کبد تعیین کننده فیبروز یا وجود زخم در کبد است. همچنین با استفاده از این تکنیک می‌توان جای زخم در کبد را بررسی کرد. فیبرواسکن بسیار مشابه سونوگرافی بوده و الزامات این روش نیز مانند سونوگرافی است.
دستگاه فیبرواسکن

بیوپسی یا تکه برداری از کبد

«بیوپسی» (Biopsy) کبد بهترین راه برای تعیین شدت بیماری کبد شناخته شده است. در طی بیوپسی، پزشک سوزنی را در کبد وارد کرده و یک قطعه از بافت آن را برای معاینه خارج می‌کند. در این روش از بی‌حس کننده‌های موضعی برای کاهش درد استفاده می‌شود. این روش برخلاف تکنیک‌های تصویربرداری روشی تهاجمی محسوب می‌شود. این آزمایش می‌تواند در تعیین وجود بیماری کبد چرب و همچنین زخم یا فیبروز کبدی به پزشک بسیار کمک کند.
نتایج بیوپسی در مراحل مختلف کبد چرب
شکل ۵: نتایج بیوپسی در مراحل مختلف کبد چرب
درمان کبد چرب

در حال حاضر هیچ معالجه دارویی برای درمان بیماری کبد چرب به طور قطعی مورد تایید قرار نگرفته است. محققان در سراسر جهان همچنان در حال یافتن درمان دارویی برای این بیماری شایع هستند.
آموزش فیزیولوژی دستگاه گوارش

در بسیاری از موارد، تغییر در شیوه زندگی می‌تواند به معالجه بیماری کبد چرب کمک کند. به همین دلیل پزشکان به بیماران مبتلا به کبد چرب می‌توانند توصیه‌هایی در جهت بهبود و اصلاح شیوه زندگی ارائه دهند:

    محدود کردن یا جلوگیری از مصرف الکل
    اقدامات لازم برای کاهش وزن
    اصلاح و تغییر رژیم غذایی
    انجام فعالیت‌های فیزیکی روزانه

در صورتی که بیمار در مراحل اولیه بیماری نتواند روند پیشرفت بیماری را کنترل کند و کبد چرب به سمت سیروز کبدی پیش رود، پزشک باید موارد درمانی دیگری را مد نظر قرار دهد:

    تغییر سبک زندگی
    مصرف داروهای خاص
    انجام عمل جراحی

سیروز کبدی مرحله خطرناکی از بیماری است که می تواند منجر به نارسایی کبد شود. در صورت بروز نارسایی کبد، ممکن است بیمار مجبور شود عمل پیوند کبد انجام دهد.

اولین راه برای این گونه درمان‌های بیماری کبد چرب تغییر سبک زندگی است. با توجه به نوع شیوه زندگی و شرایط آن موارد زیر باید در زندگی فرد بیمار به تدریج اتفاق بیفتد:

    کاهش وزن
    اجتناب از مصرف الکل
    افزایش مصرف مواد غذایی با کالری کم، چربی اشباع کم و چربی ترانس پایین
    ۳۰ دقیقه ورزش روزانه در اکثر روزهای هفته

بر طبق مطالعات انجام شده در مراکز پزشکی بالینی معتبر، مصرف مکمل‌های ویتامین E می‌تواند در کاهش عوارض و حتی درمان بیماری کبد چرب موثر باشد. با این حال، تحقیقات بیشتری در این مورد نیاز است. برخی از شواهد حاکی از وجود خطرات سلامتی در صورت مصرف زیاد ویتامین‌ E است. بنابراین، بیماران مبتلا به کبد چرب در صورت مصرف هرگونه مکمل دارویی باید با پزشک خود مشورت کنند چرا که ممکن است این مکمل‌ها باعث التهاب بیشتر در کبد شده یا با داروهای مصرفی بیمار تداخل ایجاد کنند.
رژیم غذایی برای بیماری کبد چرب

پزشکان برای بیماران مبتلا به کبد چرب معمولا رژیم غذایی خاصی را توصیه می‌کنند که کمترین خطر را برای بیمار داشته و تا جای ممکن از روند پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
آموزش تغذیه درمانی

این رژیم و توصیه‌های غذایی ممکن است مشابه توصیه‌های زیر باشد:

    مصرف غذاهای سرشار از سبزیجات، حبوبات و غلات کامل
    عدم مصرف کربوهیدرات‌های تصفیه شده نظیر شیرینی، برنج سفید، نان سفید و سایر محصولات فرآوری شده از دانه‌های تصفیه شده
    کاهش مصرف چربی‌های حیوانی مانند چربی‌های موجود در گوشت قرمز
    کاهش مصرف اسیدهای چرب ترانس که در مواد غذایی آماده به وفور یافت می‌شوند
    خودداری از مصرف الکل

در برخی موارد پزشک ممکن است، برای کاهش کالری رژیم غذایی بیمار، او را به کاهش وزن تشویق کند.
مواد غذایی مضر برای کبد چرب
شکل ۶: مواد غذایی مضر برای بیماران مبتلا به کبد چرب
انواع بیماری کبد چرب

همان‌طور که در بالا اشاره شد کبد چرب به دو صورت بر حسب سبک زندگی افراد در بدن بیماران اتفاق می‌افتد: کبد چرب غیر الکلی و کبد چرب الکلی

هر کدام از این نوع کبد چرب ممکن است به حالت‌های متفاوتی در بدن بیماران بر حسب شرایط و شیوه زندگی بروز کند.

    کبد چرب غیر الکلی:  این نوع از بیماری به حالت‌های کبد چرب غیر الکلی ساده، استئاتو هپاتیت غیرالکلی (NASH) و کبد چرب حاد حاملگی (AFLP) یا (Acute Fatty Liver of Pregnancy) مشاهده می‌شود.
    کبد چرب الکلی: بیماری کبد چرب الکلی شامل نوع ساده و استئاتو هپاتیت الکلی (ASH) یا (Alcoholic Steato Hepatitis) است.

بیماری کبد چرب غیر الکلی

بیماری کبد چرب غیر‌ الکلی هنگامی بروز می‌کند که چربی در کبد افرادی که الکل مصرف نمی‌کنند، زیاد می‌شود. اگر التهاب یا عوارض دیگری همراه با ازدیاد چربی در کبد وجود نداشته باشد، این بیماری به عنوان کبد چرب غیر الکلی ساده شناخته می‌شود.
روند پیشرفت بیماری کبد چرب غیرالکلی
شکل ۷: روند پیشرفت بیماری کبد چرب غیرالکلی
استئاتو هپاتیت غیرالکلی

استئاتوهپاتیت غیرالکلی نوعی از بیماری کبد چرب غیر الکلی یا NASH است. هنگامی رخ می‌دهد که ایجاد چربی اضافی در کبد با التهاب کبد همراه باشد. در صورت عدم درمان، NASH می‌تواند باعث ایجاد زخم در کبد شود. در صورت پیشرفت این بیماری می‌تواند به نارسایی کبد و سیروز کبدی تبدیل شود.
کبد چرب حاد بارداری

کبد چرب حاد بارداری یا AFLP یک عارضه نادر اما خطرناک در دوران بارداری محسوب می‌شود که علت دقیق آن هنوز مشخص نیست. این نوع از کبد چرب، معمولاً در سه ماهه سوم بارداری ظاهر می‌شود. در صورت عدم درمان، خطرات جدی برای سلامتی مادر و جنین در حال رشد، به همراه دارد. اگر مادر در طول بارداری به AFLP  مبتلا شود، پزشک سعی می‌کند تا در زودترین زمان ممکن زایمان را انجام دهد تا خطرات این بیماری را برای جنین و مادر به حداقل برساند. ممکن است لازم باشد، چندین روز بعد از زایمان مراقبت‌های ویژه برای کودک و مادر انجام شود و هر دو تحت نظر پزشک قرار گیرند. سلامت کبد به احتمال زیاد طی چند هفته پس از زایمان به حالت عادی باز می‌گردد.
بیماری کبد چرب الکلی

نوشیدن زیاد الکل به کبد آسیب می‌رساند. وقتی کبد آسیب ببیند نمی‌تواند چربی‌ها را به درستی تجزیه کند. این امر منجر به ایجاد چربی در کبد می‌شود که به آن کبد چرب الکلی می‌گویند. بیماری کبد چرب الکلی ساده اولین مرحله از بیماری کبد مرتبط با الکل است. اگر التهاب یا عوارض دیگری همراه با ایجاد چربی وجود نداشته باشد، این بیماری به همان عنوان کبد چرب الکلی ساده شناخته می‌شود.
استئاتو هپاتیت الکلی

استئاتو هپاتیت الکلی یا ASH نوعی کبد چرب الکلی است. این نوع از کبد چرب الکلی زمانی اتفاق می‌افتد که ایجاد چربی اضافی در کبد با التهاب آن همراه باشد. این بیماری همچنین به هپاتیت الکلی نیز معروف است. اگر این بیماری به درستی درمان نشود، ASH می‌تواند زخم و فیبروز در کبد ایجاد کند. زخم شدید در کبد سیروز نام دارد که در صورت پیشرفت منجر به نارسایی کبد می‌شود. برای درمان کبد چرب الکلی، اولین مرحله اجتناب از مصرف الکل است.
عوامل خطر

نوشیدن مقادیر زیاد الکل، فرد را در معرض خطر ابتلا به کبد چرب قرار می‌دهد. همچنین عوامل دیگری می‌تواند خطر ابتلا را در فرد افزایش دهند نظیر:

    چاقی
    مقاومت به انسولین
    دیابت نوع ۲
    سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
    بارداری
    سابقه عفونت‌های خاص
    مصرف داروهای خاصی مانند متوترکسات (Trexall) ، تاموکسیفن (Nolvadex) ، آمیودورون (Pacerone) و اسید والپروئیک (Depakote)
    کلسترول بالای خون
    تری‌گلیسرید بالای خون
    قند خون بالا
    سندرم‌های متابولیکی
    سابقه خانوادگی ابتلا به کبد چرب

مراحل کبد چرب

به طور کلی کبد چرب می‌تواند طی چهار مرحله یا گرید پیشرفت کند:

    گرید یک یا کبد چرب ساده (Simple fatty liver): چربی اضافی در کبد وجود دارد.
    گرید دو یا استئاتو هپاتیت (Steatohepatitis): علاوه بر چربی اضافی، در کبد التهاب نیز به وجود می‌آید.
    گرید سه یا فیبروز (Fibrosis): فیبروز و التهاب در کبد باعث ایجاد جای زخم می‌شود.
    گرید چهار یا سیروز (Cirrhosis): سیروز کبدی ایجاد می‌شود.

سیروز یک وضعیت بسیار خطرناک و تهدید کننده جان بیمار است که می‌تواند باعث نارسایی کبد شود. این مرحله ممکن است غیر‌قابل برگشت باشد. به همین دلیل بسیار مهم است که در وهله اول، از بروز آن جلوگیری شود.

مشکلات و بیماری‌های پوستی

پوست به عنوان اولین لایه سلولی بدن که در ارتباط با محیط بیرون قرار دارد، ممکن است دچار آسیب‌ها و بیماری‌های فراوانی شود. در ادامه به برخی از این مشکلات و بیماری‌های پوستی اشاره می‌شود:
آموزش هیستولوژی و پاتولوژی پایه – آناتومی بدن
فیلم آموزش هیستولوژی و پاتولوژی پایه – آناتومی بدن
کلیک کنید

    بثورات یا راش (ضایعه پوستی): تقریباً هر تغییری در ظاهر پوست می‌تواند بثورات خوانده شود. بیشتر بثورات ناشی از سوزش ساده پوست است. دیگر انواع راش‌ها ممکن است ناشی از برخی بیماری‌های پوستی باشد.
    درماتیت (Dermatitis): درماتیت یک اصطلاح کلی برای التهاب پوست است. درماتیت آتوپیک (نوعی اگزما) شایع‌ترین نوع آن است.
    اگزما (Eczema): این مشکل نوعی التهاب پوستی (درماتیت) است که باعث تورم و خارش در پوست می‌شود. بیشتر اوقات اگزما به دلیل وجود سیستم ایمنی بیش فعال در افراد به وجود می‌آيد.

اگزما
تصویر ۸: اگزما یکی از مشکلات پوستی کودکان است که در فصل زمستان شیوع بیشتری دارد.

    پسوریازیس (Psoriasis): یک بیماری خود ایمنی است که می‌تواند باعث ایجاد انواع راش‌های پوستی شود. ایجاد پلاک‌های نقره‌ای و پوسته پوسته شدن از رایج‌ترین علائم این بیماری است.
    شوره سر (Dandruff): یک بیماری پوستی مربوط به پوست سر است که در اثر درماتیت سبورئیک، پسوریازیس یا اگزما ایجاد شود.
    آکنه (Acne): شایع‌ترین حالت مشکلات پوستی آکنه است، بیش از 85٪ از افراد، در دوره‌هایی از زندگی خود دچار این عارضه می‌شوند. دلیل ایجاد آکنه‌های پوستی به درستی مشخص نیست اما برخی از این آکنه‌ها ممکن است در اثر استرس‌های محیطی و تغییرات هورمونی در پوست ایجاد شوند.
    سلولیتیس (Cellulitis): التهاب درم و بافت‌های زیر جلدی، به دلیل عفونت‌های باکتریایی سلولیتیس‌ها را ایجاد می‌کنند. راش‌های پوستی قرمز، گرم و اغلب دردناک از علائم این بیماری است.

سلولیتیس


    ملانوما (Melanoma): خطرناک‌ترین نوع سرطان پوست ملانوما است. این نوع سرطان در اثر آسیب‌های ناشی از قرارگیری بیش از حد در معرض نور آفتاب و برخی عوامل دیگر ایجاد می‌شود. ملانوما با بیوپسی‌های پوستی قابل تشخیص است.
    سرطان سلول بازال (Basal cell carcinoma): این بیماری شایع‌ترین نوع سرطان پوست به شمار می‌آيد. کارسینوم سلول بازال از سرطان ملانوما کم خطرتر است، زیرا در این نوع سرطان رشد سلول‌ها کندتر و گسترش آن به آرامی صورت می‌گیرد.
    کراتوز سبوره (Seborrheic keratosis): رشد خوش خیم و اغلب همراه با خارش کراتینوسیت‌ها است که به این بیماری لکه‌های پیری نیز می‌گویند زیرا با افزایش سن در بدن ایجاد می‌شود.
    کراتوز اکتینیک (Actinic keratosis): برجستگی و لکه‌های پوستی یا پوسته پوسته شدنی که در اثر قرارگیری در معرض آفتاب برای روی پوست شکل می‌گیرد را کراتوز اکتینیک می‌گویند. کراتوزهای اکتینیک گاهی اوقات ممکن است منجر به ایجاد سرطان‌های پوستی در فرد شود.
    سرطان سلول سنگفرشی (Squamous cell carcinoma): نوع متداول سرطان پوست، سرطان سلول سنگفرشی است که اغلب با زخم بهبود نیافته یا رشد غیرطبیعی سلول‌های پوستی شروع می‌شود. احتمال بروز این بیماری معمولاً در مناطقی که بیشتر در معرض آفتاب هستند، افزایش می‌یابد.
    تبخال (Herpes): ویروس‌های ایجاد کننده تبخال (HSV-1) و (HSV-2) نام دارند که می‌توانند باعث ایجاد تاول‌های دوره‌ای یا سوزش پوستی در اطراف لب یا ناحیه تولید مثلی شوند.
    کهیر (Hives): کهیرها شامل تکه‌های برجسته، قرمز و همراه با خارشی هستند که بر روی پوست که به صورت ناگهانی پدید می‌آیند. کهیر معمولاً ناشی از یک واکنش آلرژیک است.
    اگزانتم ویروسی (Viral Exantham): بسیاری از عفونت‌های ویروسی می‌توانند باعث ایجاد التهابات قرمز در مناطق وسیعی از پوست شوند. این بیماری به ویژه در کودکان شایع است.
    زونا (Shingles) یا (تبخال زوستر): زونا بیماری پوستی است که در اثر عفونت با ویروس آبله مرغان در بدن ایجاد می‌شود. این بیماری التهاب دردناکی است  و اغلب در یک طرف بدن بروز می‌کند. واکسن جدید زونا می‌تواند از بروز این بیماری در بیشتر افراد جلوگیری کند.
    بیماری گال یا اسکابیز (Scabies): بیماری گال یک بیماری التهاب پوستی همراه با خارش است که به دلیل گزش حشراتی به نام «سارکوپتس اسکابیه» (Sarcoptes Scabiei) در پوست ایجاد می‌شود. این بیماری بشدت مسری است و به سادگی با تماس به وسایل فرد آلوده به دیگران منتقل می‌شود.

آزمایش‌های پوستی برای تشخیص بیماری‌ها

پزشکان برای تشخیص انواع بیماری‌های پوستی می‌توانند از تست‌ها و آزمایش‌هایی استفاده کنند که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:

    بیوپسی پوست (Skin biopsy): در این آزمایش یک قطعه از پوست برداشته شده و تحت بررسی‌های میکروسکوپی و آسیب‌شناسی قرار می‌گیرد تا وضعیت پوستی بیمار مشخص شود.
    آزمایش پوست (آزمایش آلرژی): در این تست که برای تشخیص نوع ماده آلرژی‌زا بر روی پوست انجام می‌شود، از عصاره مواد معمول آلرژن (مانند گرده‌ها) روی پوست استفاده می‌شود و هر گونه واکنش آلرژیک پوستی ناشی از آن‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تست آلرژی

درمان‌های پوستی

    کورتیکواستروئیدها یا استروئیدها (Corticosteroids): داروهایی که فعالیت سیستم ایمنی بدن را کاهش می‌دهند، ممکن است درماتیت‌های پوستی را بهبود بخشند. استروئیدهای موضعی اغلب برای این گونه مشکلات پوستی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
    آنتی‌بیوتیک‌ها (Antibiotics): آنتی‌بیوتیک‌ها داروهایی هستند که می‌توانند باکتری‌های ایجاد کننده سلولیتیس و سایر عفونت‌های پوستی را از بین ببرند.
    داروهای ضدویروسی (Antiviral): این گونه داروها می‌توانند فعالیت ویروس تبخال را کاهش داده و علائم بیماری نیز کم کنند.
    داروهای ضدقارچ (Antifungal): این داروها اغلب به صورت کرم‌های موضعی هستند که می‌توانند بیشتر عفونت‌های قارچی پوست را درمان کنند.
    آنتی هیستامین‌ها (Antihistamines): داروهای خوراکی یا موضعی ضدحساسیت می‌توانند عملکرد هیستامین‌ها را در بدن مسدود کنند. هیستامین ماده‌ای که باعث ایجاد پاسخ‌های آلرژیک مانند خارش در پوست می‌شوند.
    جراحی پوست: یکی از مهم‌ترین راه‌های درمانی اکثر سرطان‌های پوست انجام عمل جراحی است.
    تعدیل کننده سیستم ایمنی: داروهای مختلف تعدیل کننده سیستم ایمنی می‌توانند فعالیت سیستم ایمنی بدن را بهبود بخشند، پسوریازیس یا اشکال دیگر درماتیت از طریق مصرف این داروها درمان می‌شوند.
    مرطوب کننده‌های پوستی (Emollients): پوست‌های خشک اغلب دچار تحریک و خارش می‌شوند. مرطوب کننده‌ها می‌توانند علائم بسیاری از مشکلات پوستی ناشی از خشکی پوست را کاهش دهند.

انواع پوست در انسان

در حالی که پوست همه انسان‌ها اساساً ساختار یکسانی دارند، اختلافات جزئی بیولوژیکی می‌توانند در مراقبت و نگهداری صحیح از پوست بدن تاثیر بسزایی بگذارند. افراد می‌توانند غدد چربی کم و بیش فعال و یا غدد عرق کم و بیش فعال داشته باشند و همچنین افراد مختلف ممکن است دارای توانایی‌های مختلفی در ذخیره‌سازی آب در پوست خود باشند.
انواع پوست
تصویر ۶: انواع پوست؛ رنگ قرمز میزان بیش‌فعالی غدد چربی را در پوست نشان می‌‌دهد. پوست خشک به دلیل عدم کارکرد صحیح غدد چربی پوست اغلب دچار کشیدگی و آسیب می‌شود.

در اینجا به طور خلاصه برخی از انواع پوست رایج در انسان و نحوه مراقبت از آن‌ها آورده شده است:
پوست چرب

افرادی که پوست چرب یا روغنی دارند ممکن است منافذ بزرگی در پوست خود داشته باشند و اغلب پوست صورت این افراد براق است و جوش‌های بسیاری ممکن است در پوست صورت آن‌ها مشاهده شود. این ظاهر پوستی به این دلیل است که غدد چربی در لایه درم آن‌ها روغن زیادی تولید کرده که در این حالت می‌توانند منافذ زیادی در پوست ایجاد کنند. این منافذ باعث به وجود آمدن جوش‌ها و مشکلاتی در ظاهر پوست این افراد می‌شود.

چربی پوست می‌تواند با عواملی از جمله موارد زیر افزایش یابد:

    فشار و استرس محیط
    اختلالات هورمون‌ها
    گرما و رطوبت

با وجود چربی زیاد، شستن مداوم برای پوست‌های چرب مناسب نیست. شستشوی بیش از حد پوست چرب موجب احساس خشکی پوست شده، که همین امر منجر به تحریک بیشتر پوست برای تولید روغن بیشتر می‌شود.

پزشکان توصیه می‌کنند که افرادی که پوست چربی دارند بیش از دو بار در روز آن را نشویند و هنگام شستشو از لایه برداری پوست خودداری کنند. این کار باعث می‌شود چربی طبیعی پوست دست نخورده باقی بماند و چربی جدید کمتری توسط پوست تولید شود.
پوست مختلط

پوست ترکیبی یا مختلط  پوستی است که در برخی مناطق چرب است اما ممکن است در برخی مناطق دیگر پوست خشک باشد. در افرادی که پوست ترکیبی دارند، چانه، بینی و پیشانی متداول‌ترین مناطق چرب پوست صورت را تشکیل می‌دهند. مناطق دیگر مانند گونه‌ها ممکن است خشک باشند.

افرادی که پوست مختلط دارند به دلیل تولید مقدار زیادی چربی توسط غدد موجود در درم دارای منافذ بزرگ، جوش‌های سر سیاه و پوست براقی هستند. این میزان چربی می‌تواند در منافذ پوست جمع شده و باعث ایجاد جوش‌های سرسیاه و لکه‌های پوستی شود.
پوست طبیعی

پوست نرمال یا طبیعی به پوستی می‌گویند که دارای سطح متوسطی از روغن و آب است و از پوست در برابر عوامل محیطی حفاظت می‌کند اما ظاهری براق یا چرب به پوست نمی‌دهد. این نوع پوست معمولاً دارای منافذ کوچک و لکه‌های کمی ‌است، زیرا غدد تولید کننده چربی در این نوع از پوست بیش از حد فعال نیستند.
پوست خشک

افرادی که پوست خشک دارند، ممکن است دارای یک چهره بی روح و خشن باشند و اغلب چین و چروک و خطوط بیشتری نسبت به سایر انواع پوست در سطح پوست آن‌ها به خصوص پوست صورتشان ظاهر می‌شود. در پوست‌های خشک اغلب لکه‌های قرمز ناشی از حساسیت وجود دارد و تقریبا فاقد منافذ تجمع چربی هستند و در نتیجه پوست می‌تواند به سرعت رطوبت خود را از دست دهد، در این حالت پوست بسیار تحریک پذیر شده و به سرعت آسیب می‌بیند.

افرادی که در مناطق خشک مانند بیابان زندگی می‌کنند، بیشتر احتمال دارد که علائم خشکی پوست را نشان دهند، زیرا پوست آن‌ها نسبت به افرادی که در مناطق مرطوب زندگی می‌کنند، رطوبت بیشتری را از دست می‌دهد. خشکی پوست به دلیل برخی عوامل دیگر نیز ممکن است اتفاق بیافتد:

    افرایش دمای بدن
    مصرف برخی از دارو‌های خاص
    حمام آب گرم به صورت مکرر
    شستشوی بیش از حد پوست یا شستن پوست با صابون‌های سخت و پاک کننده‌های قوی
    قرار گرفتن در معرض آفتاب، باد، سرما و گرمای خشک

پوست ، پوست انسان

پوست یک بافت خارجی نرم است که سراسر بدن مهره‌داران را پوشانده است. «پوست» (Skin) در انسان بزرگترین عضو بدن به شمار می‌آید که مساحت آن در حدود ۲ مترمربع است. پوست با استفاده از یک سیستم چند لایه شامل لایه‌های سلولی مختلف، سد سلولی و روغن‌های محافظ، اندام‌های داخلی ما را از محیط اطراف محافظت می‌کند.

پوست چیزی بیش از یک مانع محافظ بین بدن و محیط اطراف آن است. این اندام وسیع همچنین در حفظ سلامتی بدن نقش مهمی ‌دارد، از جمله این نقش‌ها می‌توان به تنظیم دمای بدن از طریق عرق کردن و گرگرفتگی هنگام گرم شدن و برجسته شدن محل رویش مو در هنگام سرما اشاره کرد. علاوه بر این موارد، پوست می‌تواند ویتامین D را که برای سلامتی استخوان‌ها بسیار ضروری است از نور خورشید تولید کند.
آموزش علوم تجربی پایه هشتم – بخش زیست و زمین شناسی
فیلم آموزش علوم تجربی پایه هشتم – بخش زیست و زمین شناسی در فرادرس
کلیک کنید

پوست می‌تواند تفاوت زیادی بین گونه‌ها و حتی بین افراد مختلف داشته باشد. در این مطلب ما در مورد ساختار پوست انسان، مراقبت مناسب از انواع مختلف پوست موجود در انسان، بیماری‌ها و مشکلات پوستی و عملکرد پوست در سراسر سلسه حیوانات بحث خواهیم کرد.
عملکرد‌های پوست

پوست در بدن عملکرد‌های مختلفی دارد که می‌توانند برای ارگانیسم‌ها مفید باشند. از جمله عملکردهای مهم پوست در بدن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
محافظت از بدن در مقابل محیط خارج

این عملکرد پوست مهم‌ترین کارکرد آن است، پوست به عنوان اولین سد دفاعی بدن، از ورود عوامل بیماری‌زا مانند ویروس‌ها و باکتری‌ها به بافت‌های بدن جلوگیری می‌کند، به طوری که این عوامل بیماری‌زا تنها در حالت آسیب دیدگی پوست و زخم‌های ایجاد شده در آن یا از طریق حفره‌هایی مانند بینی و د‌هان می‌توانند وارد بدن شوند.
نقش محافظتی پوست
تصویر ۱: پوست هنگامی که در شرایط سلامت قرار دارد، به عنوان یک سد محافظ، از بدن در برابر شرایط محیطی، ورود عوامل بیماری‌زا و از دست دادن آب محافظت می‌کند.
جلوگیری از هدر رفتن آب بدن

دوزیستان با پوست بسیار نازکی که دارند، برای جلوگیری از خشک شدن پوست، باید همیشه در نزدیکی آب باشند. انسان‌ها و بیشتر حیوانات خشکی‌زی دیگر، پوست‌های ضخیمی‌ دارند که آب بسیار کمی ‌از دست می‌دهند. وقتی انسان‌ها در شرایط بیابانی زندگی می‌کنند، در واقع پوست آن‌ها ضخیم‌تر شده تا از خروج آب بدن از طریق تعریق در هوای خشک جلوگیری کند.
درک و احساس شرایط بیرونی بدن

پوست دارای اعصابی است که اطلاعات مربوط به فشار، جنس مواد خارجی، گرما، سرما، درد و لذت را به مغز منتقل می‌کنند. این ویژگی به ارگانیسم امکان می‌دهد تا به محیط اطراف خود پاسخ مناسبی بدهد.
حسگر های پوستی

تنظیم دمای بدن

پوست انسان و برخی دیگر از پستانداران می‌تواند به واسطه فرایند عرق کردن یا «تعریق» (Sweat)، آب را به طور منظم از دست دهد. بدن با آزاد کردن آب روی پوست، می‌تواند خود را از طریق تبخیر خنک کند. از آنجایی که گرم‌ترین مولکول‌های آب ابتدا تبخیر می‌شوند، در نتیجه با این تبخیر، گرما نیز از بدن خارج شده و دمای آن کاهش می‌یابد.

بدن همچنین می‌تواند گرمازدگی را با «گرگرفتگی» (Flushing) تعدیل کند، این فرایند به بدن اجازه می‌دهد تا خون با دمای بالا از بخش‌های درونی بدن به نزدیکی پوست سرازیر شوند و از این طریق دمای خون کاهش یابد و به طور کلی دمای بدن تعدیل شود.

علاوه بر مکانیسم‌های فوق تصور می‌شود که پدیده «مو به تن سیخ شدن» پاسخی برای تنظیم درجه حرارت بدن باشد. هنگامی‌ که این پدیده در بدن اتفاق می‌افتد، ماهیچه‌های کوچک در محل رویش مو در پوست به گونه‌ای سفت شده که باعث می‌شود مو‌های بدن به حالت ایستاده قرار بگیرند. در این حالت با افزایش مقدار هوای به دام افتاده در سطح پوست توسط موهای پوستی، دمای بدن کمتر کاهش یافته و بدن گرم می‌ماند.

بعضی از دانشمندان معتقدند که این پدیده در پاسخ به ترس یا احساسات شدید دیگر نیز در بدن اتفاق می‌افتد که ممکن است، مشابه همین پدیده در حیوانات برای ترساندن شکارچیان به وجود آید.
استتار

بسیاری از حیوانات دارای پوستی هستند که از رنگ‌ها و الگو‌های خاصی ایجاد شده‌اند که با محیط اطراف خود هم‌خوانی دارند و باعث ایجاد خطای دید می‌شوند. این ویژگی پوست برای هر دو گونه شکارچی و طعمه بسیار اهمیت دارد. اگر شکارچیان نتوانند طمعه خود در محیط به راحتی ببیند و شناسایی کنند، نمی‌توانند شکار موفقی داشته باشند. از طرفی دیگر، اگر شکارچیان با استفاده از ویژگی‌های پوستی خود بتوانند به خوبی خود را در محیط استتار کنند، توسط گونه‌های طعمه قابل شناسایی نیستند.

پوست بسیاری از حیوانات الگوی رنگی استاتیک ایجاد می‌کنند، مانند رنگ قهوه‌ای بدن بزگوزن‌ها و گوزن‌ها که این رنگ را از چمن و برگ‌های مرده محیط تقلید کرده‌اند و همین مکانیسم در پوست «مار شاخه انگوری» که شامل تکه‌های سبز روشن است و یا رنگ گل آلوده «سفره ماهی» دیده می‌شود.

با این حال، تعداد کمی‌ از گونه‌ها، دارای پوستی هستند که از مکانیسم‌های استتاری پیشرفته‌تری استفاده می‌کنند. آفتابگردان و اختاپوس از جمله این گونه‌ها هستند که پوست آن‌ها دارای سلول‌هایی است که می‌توانند مقادیر مختلفی از رنگدانه را در صورت تمایل آزاد کنند. این مکانیسم در اصل به پوست آن‌ها اجازه می‌دهد تا مانند صفحه تلویزیون عمل کند، به طوری این موجودات می‌توانند رنگ پوست خود را تغییر دهند تا با هر رنگ زمینه‌ای که در محیط آن‌ها قرار دارد، مطابقت داشته باشد.
استتار در اختاپوس

ذخیره‌سازی

بسیاری از حیوانات چربی و آب را در بافت‌های پوستی خود ذخیره می‌کنند. این ذخیره‌‌سازی به ارگانیسم اجازه می‌دهد تا این مواد به عنوان عایقی اطراف بدن را پوشش داده و در زمان نیاز بدن به آن‌ها، مورد استفاده قرار بگیرند.

بسیاری از حیواناتی که در آب و هوای سرد زندگی می‌کنند، این توانایی را به حالت پیشرفته‌تری دارند و لایه‌های ضخیمی ‌از حباب‌های چربی در زیر پوست ایجاد کرده که به عنوان عایق مناسبی بین دمای پایین محیط بیرون و اعضای داخلی بدن حیوانات عمل می‌کنند.
ترشح ترکیبات پیام‌رسان

مایعی که پوست به عنوان تعریق از بدن ترشح می‌کند، می‌تواند هدف دیگری نیز داشته باشد، به عنوان مثال، این مایع می‌تواند به عنوان یک سیگنال برای حیوانات دیگر محسوب شده و در عملکردهای ارتباطی مورد استفاده قرار بگیرد. بسیاری از حیوانات قلمرو خود را با یک ترکیب شیمیایی که رایحه اختصاصی دارد، از غدد موجود در پوست خود علامت گذاری می‌کنند. این نشانگر‌ها حتی می‌توانند اطلاعاتی در مورد سن، جنسیت، سلامتی و در دسترس بودن برای جفت گیری حیوانات را نیز در بر داشته باشند.
پوست انسان

پوست انسان، بافت پوششی در سطح بدن است که از آن در برابر محیط بیرون محافظت کرده و همچنین محرک‌های حسی را از محیط خارجی دریافت می‌کند. پوست از سه لایه بافت تشکیل شده است:

    اپیدرم (Epidermis): این بخش بیرونی‌ترین لایه پوست است که ساختار محافظ اولیه‌ را می‌سازد و به آن لایه شاخی یا اِستراتوم کورنِئوم (Stratum Corneum) نیز می‌گویند.
    درم (Dermis): یک لایه فیبری است که اپیدرم را پشتیبانی و تقویت می‌کند.
    بافت زیر پوستی یا زیر جلدی (Subcutaneous Tissue): عمیق‌ترین لایه پوستی در بدن است که از یک لایه زیر پوستی از چربی در زیر درم تشکیل شده است و مواد مغذی را برای دو لایه دیگر پوست تأمین می‌کند و همچنین برای بدن نسبت به محیط بیرون به صورت عایق عمل می‌کند.

ساختار پوست

همان طور که در بالا اشاره شد، در پستانداران، در پوست دو لایه اصلی وجود دارد: اپیدرم، که مستقیماً با محیط پیرامون بدن در ارتباط قرار دارد و درم لایه‌ای است در زیر اپیدرم واقع شده است. این دو لایه برای بسیاری از کارکرد‌های مطرح شده در مورد پوست بسیار حیاتی هستند. در این بخش به طور دقیق‌تر به بررسی این لایه‌های پوستی می‌پردازیم.
اپیدرم

اپیدرم یا روپوست لایه‌ای از پوست است که از ورود پاتوژن‌ها به داخل بدن جلوگیری کرده و مانع خارج شدن آب از بدن می‌شود. این لایه، از سلول‌های مسطحی به نام سلول‌های پوششی سنگفرشی تشکیل شده است. اصطلاح سنگفرش به معنای شبیه به موزاییک است و شکل صاف و چند بخشی این سلول‌ها را توصیف می‌کند.

سلول‌های لایه اپیدرم شامل انواع مختلفی است که عبارتند از:

    کراتینوسیت‌ها (Keratinocyte): این سلول‌ها می‌توانند بدن را از ورود پاتوژن‌ها محافظت ‌کنند.
    سلول‌های لانگر‌هانس (Langerhans Cells): این دسته از سلول‌ها در صورت بروز عفونت در پاسخ ایمنی بدن کمک می‌کنند.
    ملانوسیت‌ها (Melanocyte): سلول‌های ملانین داری هستند که رنگدانه‌هایی را ایجاد می‌کنند که به پوست بدن رنگ می‌بخشد.
    سلول‌های مرکل (Merkel Cells): این سلول‌ها گیرنده‌های حسی بیضی شکلی هستند که در حس لامسه نقش مهمی دارند.

ساختمان اپیدرم


بیشتر سوختگی‌ها و صدمات پوستی شامل صدماتی است که در اپیدرم اتفاق می‌افتد. این گونه صدمات می‌توانند به سرعت بهبود یابند. صدمات عمیق‌تر که به لایه درم نیز آسیب می‌رساند، ممکن است بسیار جدی و خطرناک باشند.
غشای پایه

غشای پایه یک لایه نازک از الیاف بین درم و اپیدرم است. این غشا می‌تواند هر ترکیبی که بین دو لایه درم و اپیدرم رد و بدل می‌شود را کنترل کند و به عنوان یک لایه دفاعی مضاعف در برابر پاتوژن‌ها و یک محافظ در برابر از دست دادن آب و سایر مواد حیاتی، از طریق پوست به شمار آید.

هنگامی ‌که پوست نیاز به رشد یا بهبودی دارد، غشای پایه می‌تواند کنترل خود را بر عبور ترکیبات بین دو لایه کاهش داده و به آب و مواد مغذی اجازه دهد تا اپیدرم آسیب دیده را ترمیم کنند، از این رو این بخش در تسریع روند بهبودی اپیدرم نقش موثری دارد.
لایه درم

درم یا پوست لایه‌ای از ساختمان پوست است که در بخش‌های عمیق‌تری نسبت به اپیدرم قرار دارد و به عنوان سپری در اطراف بدن قرار گرفته که بدن را از اثرات شدید و سخت محیطی محافظت می‌کند. این لایه حاوی بسیاری از ساختار‌های پیچیده، اعم از اعصاب، رگ‌های خونی، فولیکول‌های مو، غدد عرق، و غدد چربی پوست است. این غدد چربی که به «غدد سباسه» نیز معروف هستند، ماده مومی‌ و روغنی را ایجاد می‌کند که سراسر پوست بدن را می‌پوشاند تا از آسیب‌های محیطی در امان باشد.

درم از الیافی تشکیل شده است که شامل کلاژن و ترکیباتی از گلیکوزآمینوگلیکان هستند و قادر به نگه داشتن مقدار زیادی آب در این لایه بوده و در نتیجه از تورم و کوفتگی پوست تا حدی جلوگیری می‌کنند. شبکه‌ای از الیاف کشسان مانند کلاژن با قابلیت انعطاف خود پوست را محکم نگه می‌دارند و پس از کشش و آسیب آن را ترمیم می‌کنند.

سلول‌های درم توسط رگ‌های خونی تغذیه می‌شوند، در حالی که هیچ کدام از رگ‌های خونی به ایپدرم نفوذ نمی‌کنند و اپیدرم مواد را فقط از طریق انتشار از لایه زیرین خود دریافت می‌کند. درم همچنین دارای اعصاب و اندام‌های حسی در سطوح مختلف است.

شیوه تشخیص علت سردرد
هر انسانی حداقل چند بار در سال به دلایل مختلفی دچار سردرد می‌گردد ولی بعد از مدت کوتاهی این مشکل برطرف می‌شود. ولی اوضاع برای برخی افراد کمی متفاوت است؛ این دسته از افراد به صورت مداوم دچار سردردهای شدیدی می‌شوند که روند زندگی آن‌ها را مختل می‌کند. در نتیجه برای حفظ سلامتی و بازگشت به روند طبیعی زندگی، باید هرچه سریع‌تر دنبال تشخیص علت سردرد باشید. علاوه‌بر اختلال در روند عادی زندگی، گاهی اوقات سردرد می‌تواند علامتی برای یک بیماری بسیار جدی‌تر باشد که سلامتی شما را تهدید می‌کند. اگر شما نیز با این معضل جدی روبرو هستید، تا انتهای این مطلب با روش‌های علمی تشخیص علت سردرد با ما همراه باشید.

انواع سردرد

سردرد می‌تواند منشاء متفاوتی داشته باشد. معمولا متخصصان سردردها را به دو دسته کلی تقسیم می‌کنند که این دسته‌بندی‌ها عبارتند از:

سردرد چیست

    سردرد اولیه (Primary Headaches) : طبق نظر پزشکان متخصص، اگر علت سردرد ناشی از یک بیماری زمینه‌ای مثل مشکلات مغزی نباشد، این سردرد در دسته‌بندی اولیه قرار می‌گیرد. سردردهای رایج روزمره مثل میگرن، در این طبقه قرار می‌گیرند. این دسته از سردردها معمولا تهدید جدی برای سلامتی فرد محسوب نمی‌شوند.
    سردرد ثانویه (Secondary Headache) : تشخیص علت سردرد در نوع ثانویه بسیار پراهمیت و حیاتی است. اگر تب و گلودرد نشانه‌های سرماخوردگی هستند، سردرد ثانویه نیز می‌تواند علامت یک بیماری جدی مثل تومور مغزی ، عفونت، آسیب مغزی یا سکته مغزی باشد. معمولا میزان درد ناشی از سردردهای ثانویه در شروع بیماری اصلی، خیلی آزاردهنده نیست ولی به مرور زمان و با پیشرفت بیماری زمینه‌ای، میزان درد نیز با یک شیب تند افزایش پیدا می‌کند. پزشکان از این سردرد برای تشخیص و درمان بیماری اصلی استفاده می‌کنند.

انواع سردرد

 
تشخیص علت سردرد اولیه

طبق نظر پزشکان، سردرد اولیه می‌تواند سه طبقه‌بندی کلی داشته باشد. برای تشخیص علت سردرد اولیه، این قسمت را با دقت بیشتری مطالعه کنید.

    سردرد تنشی (Tension-Type Headache) : درد ناشی از این سردرد به صورت یکنواخت در تمامی اطراف سر پخش و به صورت خفیف احساس می‌شود. علت اصلی سردرد تنشی می‌تواند عوامل خارجی مثل استرس، کم‌خوابی، گرسنگی یا قرار گرفتن بدن در یک حالت به مدت طولانی باشد. مثلا اگر بدون وقفه برای چند ساعت با کامپیوتر کار کنید یا مطالعه نمایید، دچار این سردرد می‌شوید. سردرد تنشی رایج‌ترین نوع سردرد در جهان محسوب می‌شود و معمولا در زنان رایج‌تر از مردان است. حالا که با نحوه تشخیص علت سردرد تنشی آشنا شدید، بهتر است از وقوع آن جلوگیری کنید. سردرد تنشی ممکن است به صورت مقطعی ایجاد شود ولی در درازمدت به یک بیماری مزمن تبدیل می‌شود.
    میگرن (Migraines) : می‌گرن، چیزی فراتر از یک سردرد ساده است که معمولا به صورت یک درد ضربان‌دار در یک طرف یا هر دو قسمت سر حس می‌شود. معمولا قبل از عود کردن می‌گرن، شخص بیمار یک سری نشانه‌های عصبی و بصری مثل حالت تهوع، استفراغ، حساسیت به نور و صدا را تجربه می‌کند. می‌گرن یک بیماری شایع است که حدود ۳۶ میلیون آمریکایی درگیر آن هستند. این یک بیماری مزمن است، به این معنی که شخص مبتلا تقریبا ۱۵ روز در ماه یا سه نوبت در ماه آن را تجربه می‌کند. درد می‌گرن معمولا چند ساعت طول می‌کشد و اگر دنبال تشخیص علت سردرد و درمان آن نباشید، ممکن است تا چند روز هم طول بکشد. عواملی مثل استرس، فشار عصبی، نور شدید، تغییرات هورمونی و برخی از غذاها و نوشیدنی‌ها می‌توانند باعث تشدید می‌گرن شوند. پس بهتر است این بیماری را دست کم نگیرید و هرچه سریع‌تر دنبال تشخیص علت سردرد باشید.
    سردردهای خوشه‌ای (Cluster Headaches) : سردرد خوشه‌ای به صورت یک درد شدید و کوبنده ظاهر می‌شود و معمولا در اطراف چشم‌ها و شقیقه‌های بیمار حس می‌شود. این سردرد معمولا در زمان مشخصی در روز، غالبا قبل از خواب یا بلافاصله بعد از بیدار شدن، رخ می‌دهد. این درد به صورت دوره‌های چند هفته‌ای یا حتی ماهانه اتفاق می‌افتد. بعد از اتمام یک دوره، شخص مبتلا ممکن است تا ماه‌ها یا حتی سال‌ها دیگر سردرد خوشه‌ای را تجربه نکند. سردرد خوشه‌ای سریع‌تر از می‌گرن رفع می‌شود ولی درد شدیدتری دارد. این درد ممکن است باعث قرمزی چشم و پاره شدن رگ‌های چشم، مشکلات بویایی، افتادگی پلک و تغییر ابعاد مردمک شود. سردرد خوشه‌ای در میان مردان و جوانان، رایج‌تر است.

 
تشخیص علت سردرد و درمان آن

همانطور که در قسمت قبل مشاهده کردید، سردرد می‌تواند یک درد خفیف و گذرا باشد ولی از طرفی دیگر می‌تواند نشانه یک اختلال عصبی یا بیماری زمینه‌ای بسیار مهم و جدی باشد. حتی برخی اوقات میگرن‌ها می‌توانند زندگی روزمره شما را مختل کنند. پس بهتر است در صورتی که با سردردهای مداوم درگیر هستید، این بیماری را دست کم نگیرید و هرچه سریع‌تر از یک مشاوره پزشکی با متخصص مغز و اعصاب استفاده کنید. رایج‌ترین روش‌های تشخیص علت سردرد عبارتند از:

    تست‌های عصبی: در قدم اول بعد از مراجعه پزشک، سیستم عصبی شما مورد بررسی قرار می‌گیرد. پزشک معالج ممکن است بینایی، شنوایی، سیستم عصبی و نحوه رفلکس یا واکنش بدن شما را بررسی کند. در این مرحله پزشک دنبال دلیلی برای افزایش فشار در سر می‌گردد. در این مرحله حرکات گردن، شانه‌ها و سر مورد بررسی قرار می‌گیرند تا هرگونه اختلال در گردن و شانه‌ها شناسایی شود.
    استفاده از سی تی اسکن و ام آر آی (MRI) : اگر پزشک در تست‌های اولیه، مشکل حاد و جدی مشاهده نکند، به احتمال زیاد سردرد شما جزء سردردهای اولیه است و با دارو درمانی یا تغییر سبک زندگی برطرف می‌شود. ولی در صورتی که پزشک احتمال دهد که درد، ناشی از یک عامل ثانویه یا یک بیماری جدی‌تر است، دستور سی تی اسکن یا ام آر آی می‌دهد. در این روش با تصویربرداری از مغز و گردن، پزشک وجود یا عدم وجود تومور مغزی، لختگی خون یا هر عامل دیگری که باعث سردرد شود را بررسی می‌کند.

 
بعد از تشخیص علت سردرد چکار کنیم؟

اگر بعد از بررسی‌های دقیق هیچ مشکل جدی تشخیص داده نشود و دچار یک سردرد اولیه باشید، چند راه حل برای درمان وجود دارد. این راه حل‌ها عبارتند از:

    تغییر سبک زندگی: همانطور که گفته شد برخی سردردها ناشی از مصرف نوشیدنی‌ها و مواد غذایی نامناسب هستند. همچنین شغل شما یا طرز نشستن نیز می‌تواند باعث ایجاد سردرد شود. در این صورت شما باید رژیم غذایی و سبک زندگی خودتان را تغییر دهید. همچنین اگر فرد پر استرسی هستید، باید دنبال روشی برای تسکین و آرامش خودتان باشید.
    تجویز دارو: در موارد حاد مثل سردردهای خوشه‌ای شدید یا می‌گرن‌های مزمن، پزشک بنا به تشخیص خود، ممکن است یک سری داروهای آرامبخش و مسکن برای شما تجویز کند تا در مواقع عود کردن سردرد برای تسکین دردتان مصرف کنید.

نتیجه گیری و جمع بندی

همانطور که ملاحظه کردید سردرد می‌تواند ناشی از بد نشستن یا مطالعه طولانی مدت باشد، از طرفی دیگر می‌تواند نشانه یک تومور مغزی یا بیماری جدی باشد. همچنین برخی اوقات می‌گرن و سردردهای خوشه‌ای می‌توانند روند عادی زندگی افراد را مختل کنند. در نتیجه بهتر است هرچه سریع‌تر دنبال راهی برای تشخیص علت سردرد باشید و این مشکل را به هیچ وجه ساده فرض نکنید.

شیوه درمان انواع سردرد
سردرد می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله استرس و اضطراب، میگرن ، افسردگی ، مشکلات آب و هوایی، آسیب‌های فیزیکی، فشار خون بالا، حساسیت و… بروز کند، و این نوع درد به قدری رایج است که می‌توان با اطمینان گفت اکثر افراد بارها در طول زندگی خود با آن مواجه خواهند شد. سردرد در صورت تکرار یا شدت بالا می‌تواند اثرات قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد. از این رو تشخیص علت و نوع این درد، در کنار اقدامات لازم برای کاهش یا جلوگیری از بروز آن و البته درمان سردرد، اهمیت به‌سزایی داشته و از آثار سوء بر زندگی فرد می‌کاهد.

سردرد چیست
انواع سردرد را بشناسید

سردرد براساس منطقه درد، علت ایجاد و شرایط فیزیکی وابسته به آن به ۱۰ نوع متداول زیر تقسیم می‌شود:

انواع سردرد

    سردرد ناشی از میگرن

دردی ضربانی، همراه با احساس سبکی سر و حساسیت به نور و صدا که با حالت تهوع و استفراغ بروز کرده و معمولاً در یک طرف سر حس می‌شود، سومین بیماری شایع جهان، یعنی سردرد ‌میگرنی است. این نوع سردرد که در هر دوره در حدود ۴ تا ۷۲ ساعت طول می‌کشد، تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی فرد دارد.

    سردرد برگشتی

این نوع سردرد که با عنوان سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو نیز شناخته می‌شود، در افرادی که به اختلالات اولیه سردرد مانند میگرن دچار هستند و برای درمان درد، خودسرانه داروهایی از نوع کدئین یا مورفین مصرف می‌کنند، رخ می‌دهد. در واقع دارو به جای کاهش درد باعث افزایش شدت و دفعات سردرد خواهد شد. علائمی مانند بی قراری، درد گردن ، کاهش کیفیت خواب و گرفتگی بینی نیز از دیگر نشانه‌های این نوع سردرد هستند.

    سردرد خوشه ای

درد‌های خوشه‌ای که اغلب در یک زمان مشخص از شبانه روز احساس می‌شوند، در دوره‌ای ۱۲-۴ هفته‌ای و در حدود ۸-۱ بار در روز بروز می‌کنند؛ هر بار در محدوده زمانی ۱۵ دقیقه تا ۳ ساعت طول می‌کشند و سپس برای مدتی ناپدید می‌شوند. سردرد خوشه‌ای که به صورت دردی کوتاه اما شدید، در یک طرف سر احساس شده و به سایر قسمت‌های سر نیز سرایت می‌کند، معمولاً با قرمزی چشم، التهاب پلک، عرق پیشانی و آبریزش یا گرفتگی بینی همراه است.

    سردرد رعد و برقی

سردرد‌های شدید و ناگهانی، که در عرض ۶۰-۳۰ ثانیه به حداکثر شدت خود می‌رسند و پس از گذشت چند ساعت ناپدید می‌شوند، سردرد رعد و برقی نامی‌ده شده و می‌تواند نشانه‌ای از یک وضعیت خطرناک مانند مننژیت، خونریزی مغزی، لخته خون در مغز و… باشد. در صورتی که به چنین دردی دچار شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید!

    سردرد هورمونی

می‌گرن قاعدگی یا سردرد‌های ناشی از تغییرات هورمونی (استروژن) ، نوعی از سردرد در زنان است که به کمک طب سوزنی، یوگا، رژیم غذایی سالم و در نهایت مصرف داروهایی مانند ناپروکسن و فرواتریپتان قابل کنترل خواهد بود.

    سردرد تنشی

سردرد تنشی معمولاً با احساس کسالت و درد سرتاسری سر تشخیص داده می‌شود. این نوع سردرد ضربان ندارد و بیشتر تحت تأثیر استرس یا عوامل عصبی بروز می‌کند. سردرد تنشی اغلب باعث سرایت احساس درد به ناحیه گردن، پیشانی، عضلات شانه و پشت سر نیز خواهد شد.

    سردرد ناشی از کافئین

مصرف بیش از حد، یا عدم مصرف کافئین برای افرادی که به آن عادت کرده اند، هر دو می‌تواند عامل بروز سردرد باشد. زیرا کافئین بر ترکیب شیمیایی مغز اثر می‌گذارد و می‌تواند باعث تغییراتی در آن شود. نکته قابل توجه در مورد کافئین این است که بر شدت سردرد‌های ‌می‌گرنی اثر منفی خواهد داشت!

    سردرد حرکتی

سردرد حرکتی، یا سردرد ناشی از فعالیت‌های فیزیکی شدید، مانند وزنه برداری یا دو، با افزایش جریان خون در جمجمه، باعث بروز نوعی سردرد ضربان دار در هر دو طرف سر خواهد شد. این نوع سردرد معمولاً طولانی نخواهد بود و ظرف مدت چند دقیقه تا چند ساعت، برطرف می‌شود.

    سردرد ناشی از فشار خون بالا

سردرد ناشی از فشار خون بالا، نوعی علامت اورژانسی و نشان دهنده افزایش خطرناک فشار خون است. این نوع درد که معمولاً ضربان دار است، در هر دو سمت سر احساس شده و با هر فعالیتی نیز بدتر خواهد شد. سردرد ناشی از فشار خون بالا زمانی با خطر بیشتری همراه است که علائمی مانند تغییر در بینایی، درد قفسه سینه، تنگی نفس، بی حسی، سوزن سوزن شدن دست و پا و خونریزی بینی را نیز ایجاد کند. در چنین شرایطی فوراً به اورژانس مراجعه کنید!

    پس از سانحه

به دنبال هر نوع ضربه، آسیب سر یا سانحه منتهی به این موارد، احتمال بروز سردرد‌های شبه ‌می‌گرنی یا تنشی وجود دارد. این نوع سردرد که می‌تواند حتی تا مدت ۱۲ ماه پس از ضربه نیز ادامه یابد، ممکن است به مرور زمان مزمن نیز بشود. بنابراین لازم است، هر گونه ضربه به سر یا نواحی حساس بدن خود را جدی بگیرید!

درمان سردرد در منزل
درمان سردرد در منزل

سردرد نوع رایجی از درد است که می‌تواند بسیار آزاردهنده بوده کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. اما در زمان مواجهه با چنین دردی، می‌توان بدون نیاز به مصرف مسکن و تنها با رعایت چند دستور العمل ساده خانگی، مشکل را تا حد زیادی بر طرف کرد.

    کم آبی بدن، دلیل اصلی بسیاری از انواع سردرد!

اگرچه برخی افراد معتقدند نوشیدن آب نقشی در کاهش سردرد ندارد، اما از آنجا که کم آبی حتی به میزان خفیف، تأثیر به‌سزایی بر رفتار، اخلاق و تفکر فرد خواهد داشت، مصرف مقدار کافی آب در طول روز باعث ایجاد احساس بهتر و البته آرامش عصبی خواهد شد. علاوه بر نوشیدن معمول آب، مصرف غذاهای آبکی مانند سوپ، میوه‌ها و دمنوش‌ها نیز می‌تواند به تأمین آب بدن کمک کند. به عنوان مثال برخی تحقیقات نشان داده است که دمنوش زنجبیل تأثیر بسیاری در تسکین و درمان سردرد‌های ‌میگرنی دارد.

    کمپرس سرد یا گرم، راه حلی ساده و در دسترس

قرار دادن کیسه یخ یا هر ماده سرد دیری روی سر یا گردن، با انقباض رگ‌های خونی، باعث کاهش التهاب و در نتیجه تسکین موقت سردرد خواهد شد. به طوری که برخی متخصصان توصیه می‌کنند برای کاهش درد ‌می‌گرن، کیسه یخ را به مدت حدود ۳۰ دقیقه روی گردن خود قرار دهید.

در مواقعی که سردرد ناشی از ‌می‌گرن نبوده و از انواع تنشی یا عصبی باشد نیز، کمپرس گرم با شل کردن ماهیچه‌ها در نواحی دردناک به تسکین درد کمک می‌کند. دوش آب گرم، استفاده از یک حوله گرم یا کیسه آب گرم، همگی تأثیر مورد نظر از کمپرس گرم را به همراه خواهند داشت.

    عوامل بروز سردرد را بر طرف کنید

برخی مواقع سردرد به دلیل فشار ناشی از هدبند، کلاه یا حتی بستن موها برای مدت طولانی بروز می‌کند. در چنین مواقعی کافی است عامل فشار را بر طرف کنید. به خاطر داشته باشید که گاهی اوقات نیز حساسیت‌های غذایی می‌تواند منجر به بروز سردرد شود. یکی از راهکار‌های مفید برای رفع این عوامل، تهیه لیستی از مواد غذایی مصرفی روزانه است، این لیست به شما کمک می‌کند پس از گذشت چند روز، عامل حساسیت خود را پیدا کنید!

    استراحت به خصوص در نور کم

کم خوابی یا خواب بی کیفیت می‌تواند یکی از عوامل ایجاد سردرد باشد. از این رو، خوابه شبانه ۹-۷ ساعته برای بزرگسالان ضروری دانسته می‌شود. توجه داشته باشید که برخی افراد در زمان سردرد نسبت به نور حساس می‌شوند، بنابراین بهتر است در هنگام بروز علائم در یک اتاق نسبتاً تاریک استراحت کنید و توجه داشته باشید که نور تلفن‌های هوشمند نیز می‌تواند درد شما را تشدید کند!

    کیفیت زندگی خود را بهبود دهید

برای افزایش سطح کیفی زندگی، راه حل‌های ساده‌ای وجود دارد. به عنوان مثال فعالیت‌های فیزیکی سبک مانند پیاده‌روی یا دوچرخه سواری را امتحان کنید. ورزش در حد متوسط هم می‌تواند با بهبود گردش خون و حفظ سلامت بدن، به تسکین چنین درد‌هایی کمک کنند.

علاوه بر این، رعایت یک رژیم غذایی سالم که سرشار از منیزیم و همچنین ویتامین‌های گروه B و E باشد، می‌تواند تأثیر زیادی بر کاهش دفعات ابتلا به سردرد و به‌خصوص تسکین علائم سردرد‌های ‌می‌گرنی داشته باشد.

    از درمان‌های سنتی غافل نشوید!

یکی از روش‌های سنتی درمان سردرد، طب سوزنی است. در این روش سوزن‌های کوچکی برای تحریک انرژی درونی بدن، به سطح پوست فرو می‌شوند و به این ترتیب، به تسکین دردهای ‌می‌گرنی یا سردرد‌های تنشی کمک خواهند کرد.

علاوه بر این ماساژ نقاط فشار نیز می‌تواند منجر به کاهش تنش و کاهش سردرد شود. شقیقه‌ها، فک، بین ابروها و گردن از جمله این نقاط حساس هستند. برخی افراد برای افزایش اثر این نوع ماساژ از روغن‌هایی مانند روغن نعنا یا عصاره اسطوخودوس استفاده می‌کنند!

    با کمی دقت، راه حل مناسب برای رفع سردرد خود را بیابید!

توجه داشته باشید که عوامل دیگری مانند اجتناب از مصرف مشروبات الکی، عدم قرار گرفتن در معرض بوها و عطر‌های تند، همچنین دوری از شرایط و محیط‌های محرک، همگی می‌توانند روش‌های ساده‌ای به عنوان جایگزین مناسب درمان سردرد باشند. با کمی توجه به عادت‌های روزانه، رژیم غذایی و محیط‌هایی که معمولاً در آن رفت و آمد خواهید داشت، می‌توانید عوامل محیطی بروز سردرد خود را یافته و مانع ایجاد این حس دردناک شوید.

 

درمان دارویی سردرد

انواع مختلف داروهای شیمیایی با نسخه و بدون نسخه نیز برای درمان سردرد شناخته شده اند. از این میان می‌توان مسکن‌هایی مانند آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن، داروهای ترکیبی مانند فیونرال (ترکیب آسپرین، بوتالبیتال و کافئین) یا فیورست (ترکیب استامینوفن، بوتالبتال و کافئین) و همچنین تریپتان‌ها را نام برد؛ پیشنهاد می‌شود به جای مصرف خودسرانه دارو، در صورت تکرار سردرد، با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید!

 راه های درمان انواع سردرد

در این مقاله انواع سردرد شامل سر درد خوشه ای یا کلاستر، تنشی یا عصبی و همچنین سینوسی را مورد بررسی قرار داده و راه های درمان و علت و علائم هر کدام را مورد بررسی قرار می‌دهیم.
درمان انواع سر درد
درمان انواع سر درد

سردرد تنشی یا عصبی رایج‌ترین نوع سر درد است. گرفتگی یا فشار در اطراف پیشانی یا پشت سر و گردن شما است. برخی از افراد می‌گویند احساس می‌کنند گیره‌ای جمجمه آنها را می‌فشارد.

می‌تواند باعث درد خفیف، متوسط یا شدید در پشت چشم و سر و گردن شود. می‌تواند از پشت سر شروع شده و به جلو گسترش یابد و یا درد فشرده در اطراف سر تبدیل شود و ممکن است در عضلات گردن، شانه‌ها و فک احساس سفتی و درد ایجاد کند.
تفاوت سردرد تنشی و میگرن

ممکن است سردرد تنشی را با میگرن اشتباه بگیرید. این نوع سردرد باعث درد ضربان‌دار در یک یا دو طرف سر می‌شود.

سردردهای تنشی همه علائم میگرن، مانند حالت تهوع و استفراغ را ندارند. در موارد نادر، سردرد تنشی می‌تواند منجر به حساسیت به نور و صدای بلند، شبیه به میگرن شود.

به طور متوسط ممکن است یک یا دو بار در ماه اتفاق افتد. با این حال، سردردهای تنشی نیز می‌توانند مزمن شوند.



چه افرادی دچار سردردهای تنشی یا عصبی می‌شوند؟

بیشتر افراد به احتمال زیاد در مقطعی دچار سردرد تنشی شده‌اند. می‌تواند در هر سنی ایجاد شود ، اما بیشتر در نوجوانان و بزرگسالان دیده می‌شود. زنان معمولا بیشتر از مردان رنج می برند. برخی از بزرگسالان حداقل ۳ ماه متوالی بیش از ۱۵ بار در ماه سردردهای تنشی را تجربه می کنند.
علل سردرد تنشی

سردرد تنشی دربرخی از افراد به دلیل گرفتگی عضلات پشت گردن و پوست سر ایجاد می‌شود. این نوع انقباضات می‌تواند در اثر انواع مختلفی ایجاد شود.

بیشتر اوقات‌، سردردهای تنشی ناشی از استرس کار، مدرسه، خانواده، دوستان و یا روابط دیگر ایجاد می‌شود. معمولا با موقعیت استرس‌زا می‌تواند اتفاق افتد.

محرک‌ها و علل سردرد تنشی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

    استراحت ناکافی
    وضعیت بد بدن
    استرس عاطفی یا ذهنی
    اضطراب
    خستگی
    گرسنگی
    سطح آهن پایین
    الکل
    کافئین
    مشکلات فکی یا دندانی
    خستگی چشم
    کمبود آب بدن
    کنار گذاشتن وعده های غذایی
    سیگار
    سرماخوردگی‌، آنفولانزا یا عفونت سینوس

علائم سردرد تنشی یا عصبی

علائم سردرد تنشی شامل موارد زیر است:

    درد مبهم سر
    فشار در اطراف پیشانی
    حساسیت اطراف پیشانی و پوست سر

سردرد تنشی یا عصبی
سردرد تنشی یا عصبی
راه درمان سردرد تنشی چیست؟

سردردهای تنشی مزمن می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند. ممکن است روزهای کار یا تحصیل را تحت تاثیر قرار دهد. بهتر است سر دردهای تنشی را بلافاصله پس از شروع، هنگامی که علائم هنوز خفیف هستند، درمان کنید. هدف این است که درد را کاهش داده و از بروز بیشتر آنها جلوگیری کنید.

در ادامه انواع راه های درمان سردرد تنشی شامل موارد زیر را بررسی می‌کنیم:

    نوشیدن آب
    خواب کافی و تغذیه مناسب
    داروهای مسکن
    داروهای شل کننده عضلات
    سایر روش‌ها
    رفتار درمانی طب سوزنی

آب بنوشید

ممکن است کمبود آب بدن داشته باشید و نیاز به افزایش مصرف آب داشته باشید.
خواب کافی و تغذیه مناسب داشته باشید

همچنین باید در نظر بگیرید که چقدر می‌خوابید. کمبود خواب می‌تواند منجر به سردردهای تنشی شود و مطمئن شوید که از هیچ وعده غذایی صرف نظر نکرده اید‌، که می‌تواند سردرد ایجاد کند.
از داروهای مسکن استفاده کنید

اگر هیچ یک از این استراتژی‌ها جواب نداد، می‌توانید از داروهای مسکن استفاده کنید تا از سردرد تنشی خلاص شوید. با این حال، فقط گاهی اوقات از مسکن می‌توان استفاده کرد. استفاده بیش از حد از داروهای مسکن ممکن است منجر به سردردهای مقاوم شود.
داروهای شل کننده عضلات

پزشک متخصص در کنار تجویز مسکن ممکن است داروی شل کننده عضلات را تجویز کنند. این داروها به توقف انقباضات عضلانی کمک می‌کند.
سایر روش‌های درمانی

آنها همچنین ممکن است از سایر روش‌های درمانی مانند: ماساژ درمانی، فیزیوتراپی، مدیریت استرس را توصیه کنند.
رفتار درمانی

همچنین با کمک رفتار درمانی شناختی که درمانگر به شما کمک می‌کند افکاری را که باعث استرس شما می‌شوند را درک کنید و روش‌هایی را برای تغییر این افکار و کاهش استرس به شما آموزش می‌دهند.
طب سوزنی

طب سوزنی نیز روش درمانی است که ممکن است درد در نقاط مختلف را کاهش دهد.
سردرد خوشه ای یا کلاستر

سردرد خوشه ای یا کلاستر یکی از دردناک‌ترین انواع سردرد است. این سردرد مجموعه‌ای از سر دردهای نسبتا کوتاه اما بسیار دردناک است. سردرد خوشه ای معمولا شما را در نیمه شب با درد شدید در یک چشم یا در یک طرف سر شما را بیدار می‌کند.

حملات مکرر که به عنوان دوره‌های خوشه‌ای شناخته می‌شوند، می‌توانند از هفته‌ها تا ماه‌ها ادامه داشته باشند، معمولا با متوقف شدن سردرد، دوره‌های بهبودی اتفاق می‌افتد. در طول بهبودی ممکن است برای ماه‌ها و یا مدت طولانی‌تری سردرد اتفاق نیوفتد.

خوشبختانه سردرد خوشه ای نادر است و تهدید کننده زندگی نیست. درمان می‌تواند حملات سر درد خوشه ای را کوتاه کند. علاوه بر این، داروها می‌توانند تعداد سردردهای خوشه ای را کاهش دهند.
سردرد خوشه ای یا کلاستر
سردرد خوشه ای یا کلاستر
علائم سردرد خوشه ای

سردرد خوشه ای معمولاً بدون هشدار و به طور ناگهانی شروع می‌شود. گرچه ممکن است ابتدا حالت تهوع و هاله شبه میگرنی داشته باشد. علائم و نشانه های شایع در هنگام سردرد عبارتند از:

    ناراحتی یا احساس سوزش خفیف
    یک مردمک چشم کوچکتر
    قرمزی یا سوزش چشم
    آبریزش بینی یا گرفتگی بینی
    صورت قرمز و گرم
    تعریق
    حساسیت به نور
    درد یک طرفه
    بی‌قراری
    رنگ پریدگی پوست (رنگ پریدگی) یا برافروختگی صورت
    ورم اطراف چشم
    افتادگی پلک

دلایل سردرد خوشه ای

وقتی در یک دوره خوشه هستید، هر یک از اینها می‌تواند سردرد ایجاد کند:

    دود سیگار
    الکل
    بوهای شدید

سردردهای خوشه ای بیشتر در افرادی که سیگار می‌کشند یا کسانی که زیاد الکل می‌خورند، دیده می‌شود. در طی یک دوره خوشه ای حساسیت بیشتری به الکل و نیکوتین خواهید داشت. فقط کمی الکل می‌تواند باعث سر درد شود.
مشخصات دوره سردرد خوشه ای

چند مورد وجود دارد که این نوع سردرد را از دیگر سردردها متمایز می‌کند، که شامل موارد زیر است:

    سرعت
    مدت زمان
    موقعیت درد
    قابل پیشبینی

سرعت

سردردهای خوشه ای معمولا در عرض ۵ یا ۱۰ دقیقه به شدت خود می‌رسد.
مدت زمان

سردردهای خوشه ای معمولا بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد. مدت زمان آن‌ها می‌تواند بین ۱۵ دقیقه تا ۳ ساعت هم برسد، اما پس از آن ناپدید می‌شود.

می‌تواند روزانه یک تا سه مورد از این سردردها اتفاق افتد. تاریخ شروع و مدت زمان هر دوره خوشه ممکن است از دوره‌ای به دوره دیگر متفاوت باشد. به عنوان مثال، دوره‌های خوشه ای می‌تواند به صورت فصلی رخ دهد ، مانند هر بهار یا هر پاییز.
موقعیت درد

تقریباً همیشه در یک طرف سر ایجاد می‌شود و در طی یک دوره، زمانی که به حملات روزانه مبتلا می‌شوید، در همان سمت می‌ماند (هنگامی که یک دوره سردرد جدید شروع می‌شود، ممکن است به سمت مخالف تغییر یابد).

ممکن است ضربان دار یا ثابت باشد. این نوع سردرد ممکن است در پشت یا اطراف یک چشم احساس شود، ممکن است به پیشانی، شقیقه، بینی، گونه یا لثه فوقانی آن طرف گسترش یابد. پوست سر ممکن است حساس شود.
قابل پیش بینی

به نظر می‌رسد حملات به ریتم شبانه‌روزی مرتبط هستند. آنها به طور منظم و معمولا هر روز در یک زمان اتفاق می‌افتند، به طوری که آنها را “سردرد ساعت زنگ دار” می‌نامند.

حتی ممکن است یکی دو ساعت بعد از خوابیدن شما را از خواب بیدار کند. حملات شبانه می‌تواند شدیدتر از حملات روز باشد.
علت سردرد خوشه ای

علت دقیق سردردهای خوشه ای ناشناخته است، اما الگوهای سردرد خوشه ای نشان می‌دهد که ناهنجاری در ساعت بیولوژیکی بدن (هیپوتالاموس) نقش دارد.
تفاوت سر درد خوشه ای و میگرن

برخلاف سردردهای میگرنی و تنشی، سردرد خوشه ای معمولا با عوامل محرک مانند غذاها، تغییرات هورمونی یا استرس در ارتباط نیست. با این حال، هنگامی که یک دوره خوشه ای شروع می‌شود، نوشیدن الکل یا استرسورها ممکن است به سرعت باعث سر درد شوند.
سردرد سینوسی

سینوس های شما فضاهای پر از هوا در داخل پیشانی، استخوان گونه و پشت پل بینی شما هستند. وقتی ملتهب می‌شوند، معمولا به دلیل واکنش آلرژیک یا عفونت، متورم می‌شوند، مخاط بیشتری ایجاد می‌کنند و کانال‌های تخلیه آنها مسدود می‌شود. تجمع فشار در سینوس‌ها باعث درد می‌شود که احساس سر درد را ایجاد می‌کند.
سردرد سینوسی
علائم سردرد سینوسی

از علائم سردرد سینوسی درد عمیق و مداوم در استخوان گونه، پیشانی یا پل بینی است. هنگامی که سر را به طور ناگهانی حرکت می‌دهید یا فشار می‌آورید، معمولا درد بیشتر می‌شود. در همان زمان، ممکن است علائم سینوسی دیگری داشته باشید، مانند:

    آبریزش بینی
    تب

انواع دیگر سردردها مانند میگرن یا سردردهای تنشی، اغلب با سر دردهای سینوسی اشتباه گرفته می‌شوند. از آنجا که درمان مورد نیاز شما به نوع سردرد شما بستگی دارد، مهم است که تشخیص درست داده شود.

آیا به دنبال درمان میگرن هستید؟
آلرژی و سردردهای سینوسی

تا بحال شنیده‌اید که آلرژی باعث سر درد سینوسی می‌شود؟  آلرژی می‌تواند باعث گرفتگی سینوس شود، که باعث سردرد شود. درمان آلرژی می‌تواند آن گرفتگی را کاهش دهد اما درد سر شما را تسکین نمی‌دهد. معمولا باید این دو بیماری را جداگانه درمان کنید.
درمان سر درد سینوسی

هدف از درمان سر درد سینوسی معمولا تسکین علائم و درمان عفونت است. ممکن است برای مدت کوتاهی آنتی بیوتیک و همچنین آنتی هیستامین یا ضد احتقان تجویز شود. همچنین می‌توان از داروهای ضد احتقان بینی استنشاق شده استفاده کنید، اما فقط تا ۳ روز. مصرف طولانی‌تر می‌تواند علائم شما را بدتر کند.

همچنین می‌توان از داروهای مسکن استفاده کرد‌، یا اگر آنها کمکی نکردند، پزشک می‌تواند برای کاهش التهاب در سینوس‌ها کورتون تجویز کند. اگر یک واکنش آلرژیک باعث شعله‌ور شدن سینوس شود، ممکن است درمان پیشگیری از آلرژی نیاز باشد.

همچنین می‌توان با ترفندهای ساده در منزل، مانند نوشیدن مایعات بیشتر، استفاده از مرطوب کننده هوا یا اسپری بینی آب شور، احساس بهتری ایجاد کرد.

در برخی موارد ممکن است جراحی سینوس را برای برداشتن پولیپ‌ها یا باز شدن سینوس‌های کوچک یا دائما متورم توصیه کنند.

انواع سردرد ، نشانه های سر درد
گاهی اوقات افراد دچار سردرد شدید می شوند. امروزه انواع سردرد یکی از معضلات بیماران شده و اغلب آنها فکر می کنند که همه ی سردرد ها به یک شکل هستند در این مقاله به این موضوع پرداخته میشود. سردرد یکی از رایج ترین ناراحتی ها در بدن است. انواع سردرد معمولا بر اثر آسیب یا تحریک یا فشار و کشش روی بافت های دارای حس درد از جمله پرده ی مننژ که مغز و نخاع را احاطه کرده است، پدید می آید. زیرا مغز خود هیچ عصبی ندارد که موجب احساس درد (الیاف درد) شود.
بافتهای دارای گیرنده ی درد

لایه نازک بافتی (پری اوستیوم) که استخوانها را احاطه کرده، عضلات جمجمه، سینوس ها، چشم ها و گوشها و پرده های نازکی که سطح مغز و نخاع را احاطه کرده (مننژ) در اثر التهاب یا تحریک سردرد ایجاد می کند. درد ممکن است خفیف، تیز، خسته کننده، ثابت، متناوب یا شدید باشد.
علائم سردرد

خستگی، احساس فشردگی سر، دردی که به صورت بی وقفه یا متناوب وجود دارد. محل درد ممکن است در یک قسمت چهره یا جمجمه باشد، یا ممکن است در تمام سر باشد. بروز سردرد ممکن است به خودی خود یا با انجام فعالیتی مرتبط باشد. ممکن است شروع سردرد، حاد بوده یا به تدریج افزایش یابد . سردرد گاهی ممکن است با حالت تهوع و استفراغ همراه باشد.
طبقه بندی انواع سردرد
ویژگی سردرد های تومور مغزی چیست؟
انواع سردرد

انواع سردرد را میتوان 4 بخش تقسیم کرد که عبارتند از:
1- سردردهای اولیه

سردرد تنشی، یکی از انواع سردرد اولیه میباشد که معمولا در میان زنان بیش از مردان رخ می دهد. طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی، از هر 20 نفر در کشورهای توسعه یافته یک نفر از سردرد تنشی روزانه رنج می برد. روش های درمانی شامل استراحت و روشهای تسکینی نظیر طب سوزنی و ماساژ، انجام یوگا و ریلکسیشن و نهایتا مصرف داروهای مسکن بدون نیاز به نسخه پزشک (OTC) و همچنین داروهایی است که توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب تجویز میشود.
تفاوت سردرد خوشه ای و میگرن

سایر سردردهای اولیه عبارتند از میگرن و سردرد خوشه ای.
سردرد میگرنی

سردرد میگرنی دومین نوع از سردردهای اولیه است. این سردرد، بیشتر کودکان و بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می دهد. قبل از بلوغ، پسران و دختران به طور مساوی دچارسردرد میگرنی می شوند، اما بعد از بلوغ، زنان بیشتر از مردان آسیب می بینند.
سردرد خوشه ای یا کلاستر

یک نوع نادر از انواع سردرد، سردرد اولیه است که بیشتر درسنین 20 سالگی آغاز می شود و در مردان شایع تر می باشد هرچند زنان و کودکان نیز ممکن است از این نوع سردرد رنج ببرند. طول زمان هر سردرد کوتاهتر از میگرن بوده بصورت دوره ای آغاز و ممکن است حدود یک تا سه ماه روزانه چند نوبت فرد به آن دچار شود. معمولا همراه با احساس پری و سنگینی یکطرفه مخاط چشم و پلک و بینی و همراه با اشک ریزش از یک چشم و آبریزش همان طرف بینی است.
سردرد های ثانویه

سردرد ثانویه یکی از انواع سردرد است که به علت مشکل اساسی ساختاری یا عفونی در سر و گردن پدید می آید. این گروه شامل دسته بسیار گسترده ای از علت ها است که درد و ناراحتی آن از یک درد دندانی ناشی از دندان های پوسیده یا سینوس آلوده، تا شرایط خاصی مانند خونریزی در مغز یا عفونت هایی مانند انسفالیت یا مننژیت را شامل میشود.

همانگونه که اشاره شد، سردرد ثانویه معمولا در اثر آسیب یا بیماری خاص ایجاد میشود. به عنوان مثال، سردرد سینوسی به علت افزایش فشار و یا عفونت در سینوس ها، می باشد.

سردردهای ناشی از تروما یکی دیگر از انواع سردرد ثانویه هستند که بدنبال ضربه مغزی ایجاد می شوند.

این گروه از سردردها شامل سر درد های مرتبط با سوء مصرف مواد یا حتی مصرف بی رویه انواع مسکنها نیز می شود (سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو یا Medication overuse headache ).
سردرد بعد از مشروب

سردردهای هیجانی نیز در این دسته قرار میگیرند. افرادی که بیش از حد الکل مصرف می کنند به علت اثرات الکل و کم آبی بدن، دچار سردرد می شوند. درمان سر درد بعد از مشروب با خوردن آب کافی یا در بعضی موارد حاد، دارو مسکن رفع می شود.

سردرد های ثانویه

مصرف بیش از حد دارو (مسکن ها) می تواند منجر به درد مداوم سر شود. سردرد ممکن است پس از مدتی بعد از مصرف دارو بهبود یابد و سپس به حالت عادی بازگردد (اصطلاح “سردرد برگشتی”) همچنین در صورتی که سردرد به همراه علائمی نظیر تب، سفتی عضلات گردن ، احساس ضعف، تغییر احساس در یک طرف بدن، اختلال در بینایی، استفراغ یا تغییر رفتار همراه باشد، ممکن است ناشی از عفونت های جدی باشد .
نورالژی ها و علت تیر کشیدن لحظه ای سر

نورالژی به معنی درد تیر کشنده، ناگهانی، بسیار کوتاه مدت و تکرار شونده در حوزه ی یک عصب خاص است. نورالژی می تواند به علت تحریک یا التهاب یکی از اعصاب دوازده گانه در مغز که سیگنال های حسی (مانند درد) را به سر و گردن ارسال می کند، ایجاد شود.

نورالژی عصب سه قلو (عصب زوج پنجم مغزی یا تریجمینال که مسئول تامین حس صورت از پیشانی تا چانه میباشد) نوعی نورالژی می باشد که باعث درد صورت میشود. در صورت تحریک یا التهاب درد یک نیمه ی صورت میشود.
علت سردرد میگرنی چیست؟

این سردرد یکطرفه یا دوطرفه، معمولا ضربان دار و ممکن است همراه با حالت تهوع و استفراغ بوده با برخی بوهای خاص مثل بوی دود یا عطرهای تند یا سر و صدا و یا نور زیاد تشدید شود و با استراحت در محیط تاریک و ساکت و گاهی کمپرس سرد یا گرم تخفیف یابد.
انواع سردرد های خطرناک از نگاه جراح مغز و اعصاب
تصویر انواع سر درد

هر ناحیه از سر که دچار درد می شود علایم خاص خودش را دارد.در عکس زیر انواع سر درد را مشاهده میکنید.
تصویر انواع سر درد
ارتباط دیسک گردن و سرگیجه چیست؟
سردرد شدید نشانه چیست؟

میگرن می تواند باعث سردرد شدید در یک طرف سر شود و اغلب با حالت تهوع، استفراغ و حساسیت شدید به نور و صدا همراه است. حملات میگرن می تواند ساعتها تا روزها طول بکشد و درد می تواند آنقدر شدید باشد که در فعالیت های روزمره شما تداخل ایجاد کند.

داروها می توانند به جلوگیری از برخی میگرن ها کمک کرده و درد آنها را کاهش دهند. داروهای مناسب و تغییر در سبک زندگی ممکن است به درمان میگرن کمک کنند. سردردی ناگهانی و شدید همراه با علائم زیر نشانه این است که باید فوراً به پزشک مراجعه کنید:

    ضعف، سرگیجه، از دست دادن تعادل ناگهانی یا افتادن، بی حسی یا گزگز
    مشکل در گفتار، گیجی، تشنج، تغییر شخصیت یا رفتار نامناسب
    تاری دید، دو بینی
    تب، تنگی نفس، سفتی گردن یا بثورات پوستی
    درد شدید سردرد که شب شما را بیدار می کند
    حالت تهوع و استفراغ شدید
    سردردهایی که پس از آسیب دیدگی سر یا تصادف اتفاق می افتد
    نوع جدیدی از سردرد که برای اولین بار پس از 50 سالگی شروع می شود
    سردردهایی داشته باشید که در اثر سرفه، خم شدن، فعالیت جنسی یا سایر فعالیتهای بدنی شدید ایجاد شوند
    سابقه سردرد داشته باشید اما اخیراً متوجه تغییر علائم شده اید

 
بیماری میگرن
آیا استرس می تواند باعث سردرد شدید شود؟

سردردهای اضطرابی یکی دیگر از علائم جسمی رایج است. اگر استرس دارید یا از چیزی نگران هستید، ممکن است سردردهای تنشی داشته باشید. تجربه سردردهای شدید یا مکرر نیز می تواند علائم اضطراب را بدتر کند.
آیا دردهای تصادفی در سر طبیعی است؟

سردردهای طبیعی معمولاً به دلیل کم آبی، تنش عضلانی، درد عصبی، تب، ترک کافئین، نوشیدن الکل یا خوردن برخی غذاها ایجاد می شوند. همچنین ممکن است در اثر دندان درد، تغییرات هورمونی یا بارداری یا به عنوان عارضه جانبی دارو اتفاق بیفتد.

سردردهای سینوسی به علت التهاب و تورم سینوس‌ها اتفاق می‌افتد و علائم آن مشابه سردردهای میگرنی یا تنشی است. با توجه به اینکه سردردها انواع مختلفی دارد و هر کدام با علائمی خاص بروز می‌کند، در این مطلب قصد داریم شما را با علائم اختصاصی سردرد سینوسی و علت بروز آن آشنا کنیم. همچنین انواع شیوه‌های درمانی آن را معرفی کنیم.

اگر می‌خواهید در زمینه سردرد سینوسی اطلاعات دقیقی داشته باشید تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
سردرد سینوسی (سینوزیت) چیست؟

حفره‌های کوچک پر از هوا که پشت استخوان گونه و پیشانی قرار دارد سینوس نام دارد. این حفره‌ها از طریق یک مجرای کوچک به بینی وصل می‌شوند و باعث می‌شوند ترشحات به راحتی داخل بینی ریخته شود.

در مواقعی‌که بافت و سلول‌های سینوس‌ها متورم و ملتهب شوند و سینوس‌ها نتوانند به طور طبیعی تخلیه شوند، با افزایش فشار درون سینوس‌ها، سردرد هم بروز می‌کند که به آن سردرد سینوسی گفته می‌شود.

بهترین دکتر سردرد ابتدا بیمار را معاینه می‌کند و به علائمی که بیمار شرح می‌دهد توجه می‌کند، سپس بر اساس آن داروی مناسب را تجویز می‌کند.
علت سردرد سینوسی چیست؟

یکی از علت‌های شایع برای بروز سردرد سینوسی عفونت است. عفونت‌ها با منشا ویروسی و قارچی موجب ایجاد تورم در بافت‌ها می‌شود و توانایی تخلیه‌ی سینوس‌ها را کم می‌کند. از طرف دیگر التهاب در بافت‌ها نیز با افزایش تولید مایعات و عدم توانایی تخلیه‌ی آن‌ها موجب بروز سردرد سینوسی می‌شود.

همچنین افرادی که به طور مکرر شنا یا غواصی می‌کنند یا کسانی که به ارتفاعات می‌روند، سابقه‌ِ‌ی آلرژی یا آسم دارند بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به سردرد سینوسی هستند.
علت سردرد سینوسی در کودکان چیست؟

با توجه به اینکه در اغلب موارد سردردهای سینوسی با سینوزیت همراه است، در کودکان هم انتظار می‌رود بروز علائم سینوزیت با بی‌حالی، تب، ورم اطراف بینی و چشم و ترشحات بینی به رنگ زرد یا سبز همراه باشد. با اینکه عفونت‌های سینوس با منشا ویروسی اغلب بدون درمان از بین می‌رود، اما عفونت‌های باکتریایی باید با آنتی‌بیوتیک درمان شود تا از پایدار شدن عفونت و شدید شدن علائم جلوگیری شود.

نشانه‌های سردرد سینوسی چیست؟

اولین علامت سردرد سینوسی درهای ضربان‌دار و مبهم در نواحی سینوسی است که با تکان دادن سر تشدید می‌شود. همچنین افراد مبتلا به سردردهای سینوسی ممکن است در پشت یا زیر چشم هم دردهای مبهمی را احساس کنند. در کنار این موارد سایر علائم سردرد سینوسی شامل موارد زیر است.

    خستگی
    گرفتگی و ترشح زرد یا سبز رنگ از بینی
    احساس فشار در گونه و پیشانی
    درد منتشر شده در دندان، فک یا نقاط دیگر صورت
    حساس شدن صورت بیمار به لمس

در چه موقعیت‌هایی سردرد سینوسی تشدید می‌شود؟

یکی از ویژگی‌های سردرد سینوسی این است که به تغییرات دمایی حساس است، یعنی وقتی از یک اتاق گرم بیرون می‌روید که هوا سرد است، میزان سردرد تشدید می‌شود. همچنین در مواقعی که فرد سر خود را حرکت دهد و به طرف پایین خم کند شدت سردرد بیشتر می‌شود.
شیوه تشخیص سردرد سینوسی چگونه است؟

اولین اقدام پزشک برای تشخیص سردرد سینوسی گرفتن شرح حال از بیمار است. به این منظور در مورد زمان و بروز سردرد و نشانه‌های همراه با سردرد از بیمار سوال می‌کند و در صورت نیاز معاینات فیزیکی انجام می‌دهد.

درصورتی‌که این موارد نتواند شواهد کافی از علت ابتلا به سردرد سینوسی ارائه کند، لازم است از تصویربرداری سی‌تی اسکن یا ام‌آر‌آی استفاده شود.

برای مشاوره درمانی انواع سردرد سینوسی، میگرنی یا تنشی می‌توانید بهترین دکتر فوق تخصص مغز و اعصاب را از لیست پذیرش۲۴ انتخاب کنید.
شیوه‌های درمان سردرد سینوسی چگونه است؟

هدف از درمان سردرد سینوسی کم کردن التهاب و تورم سینوس‌ها و ایجاد شرایطی برای تخلیه‌ی سینوس‌ها از ترشحات است. به این ترتیب در درمان بر کاهش درد و از بین بردن عوامل بیماری‌زا تمرکز می‌شود. موارد زیر بهترین راه‌ها برای درمان سردرد سینوسی است.
دارودرمانی سردرد سینوسی

درمان سردرد سینوسی با دارو اثربخشی بالایی دارد. به همین دلیل از انواع دارو برای بهبود وضعیت بیماران استفاده می‌شود که شامل موارد زیر است.

    آنتی‌هیستامین

بهترین قرص برای سردرد سینوسی آنتی‌هیستامین‌ها هستند که در مواردی که آلرژی علت بروز سردرد باشد می‌توانند علائم سردرد را کم کنند. زیرا در کاهش احتقان بینی نقش دارند. آنتی‌هیستامین‌های خوراکی مانند دیفن هیدرامین، ستریزین، لوراتادین، بنادریل داروهای موثر در کاهش سردرد سینوسی است.

    مسکن برای درمان سردرد سینوسی

داروهای مسکن برای درمان سردرد سینوزیتی با کاهش التهاب سینوس‌ها به بهبود درد آن کمک می‌کند. به این منظور می‌توانید داروهای بدون نسخه مانند ناپروکسن و ایبوپرفن، آسپرین یا استامینوفن را از داروخانه تهیه کنید. البته دقت داشته باشید بهتر است آسپرین را به کودکان زیر ۱۸ سال ندهید و به جای آن از استامینوفن که برای آن‌ها ایمن‌تر است استفاده کنید.

    اسپری بینی

استروئیدهای بینی موجب کاهش التهاب در بینی می‌شوند و سردردهای سینوسی با علت آلرژی را درمان می‌کنند. مزیت استفاده از این داروها این است که هیچ عارضه‌ی جانبی ندارند. فلوتیکازون و تریامسینولون دو نمونه از اسپری‌های بینی هستند که بدون نسخه می‌توان آن‌ها را از داروخانه تهیه کرد.

اگر می‌خواهید سردرد را به شکل تخصصی درمان کنید، بهتر است به متخصص بیماریهای مغز و اعصاب مراجعه کنید تا پزشک مناسب‌ترین راهکار درمانی را به شما پیشنهاد دهد.

    داروهای دکونژستان

داروهای دکونژستان به شکل قرص و بینی در دسترس است و می‌توان آن‌ها را بدون نسخه از داروخانه تهیه کرد. دکونژستان مانند سودافد، نئوسینفرین، استیفد از انواع داروهای دکونژستان موثر در رفع سردرد سینوسی هستند. باید به خاطر داشته باشید مصرف بیش از ۳ روز اسپری دکونژستان موجب ایجاد عوارض می‌شود، مگر اینکه پزشک این اسپری‌ها را تجویز کند.

    آنتی‌بیوتیک

وقتی علت سردرد سینوسی باکتریایی باشد، استفاده از آنتی‌بیوتیک می‌تواند عامل بیماری را از بین ببرد و موجب بهبود سردرد شود. در مواردی که سردرد مزمن نشده طول دوره درمان نهایتاً ۱۵ روز است، اما با مزمن شدن سردرد لازم است بیمار ۳ یا ۴ هفته آنتی‌بیوتیک مصرف کند.
درمان‌های خانگی سردرد سینوسی

درمان‌های خانگی ساده و آسان هستند و هر فردی به تنهایی از عهده انجام آن برمی‌آید. این شیوه‌ها در صورت تکرار اثربخشی مطلوبی دارند و شدت دردهای سینوسی را کم می‌کنند. موارد زیر بهترین درمان‌های خانگی سردرد سینوسی است.

    یکی از راه‌های موثر برای از بین بردن سردرد سینوسی، هیداراته کردن بدن از طریق نوشیدن ۸ لیوان آب یا آبمیوه در طول روز است.
    یکی از اقدامات خانگی برای از بین بردن سردرد سینوسی ماساژ دادن نواحی سینوسی با انگشت اشاره و میانی است. هنگام ماساژ دادن می‌توانید از روغن‌های گیاهی هم استفاده کنید.
    استفاده از دستگاه بخور یک شیوه خانگی برای درمان سردرد است که می‌تواند راه‌های هوایی مسدود شده بینی را باز کند و با مرطوب نگه داشتن آن در کاهش علائم سردرد موثر باشد.
    دوش آب گرم یا استفاده از کمپرس آب گرم هم می‌تواند به تخلیه‌ی ترشحات و بهبود علائم سردرد سینوسی کمک کند.

درمان سردرد سینوسی با جراحی

افرادی که مبتلا به سینوزیت مزمن هستند و داروها نمی‌توانند علائم بیماری را از بین ببرند، بهتر است از روش جراحی استفاده کنند. عمل جراحی آندوسکوپی با برداشتن پلیپ‌ها و خارهای استخوانی مسیر هوایی را باز می‌کند و موجب کم کردن شدت سردردهای سینوسی می‌شود.
چگونه از بروز سردرد سینوسی پیشگیری کنیم؟

اصلی‌ترین اقدامات برای جلوگیری از بروز سردرد سینوسی یا کم کردن تعداد دفعات آن شامل موارد زیر است:

    درصورتی‌که غذا یا ادویه خاص، بوی الکل، کافئین یا دخانیات سردردهای شما را تشدید می‌کند باید از مصرف آن‌ها خودداری کنید.
    سبک زندگی سالم با رعایت رژیم غذایی مناسب، ورزش و خواب کافی، کنترل استرس از عوامل مهم و تاثیرگذار در پیشگیری از بروز سردرد سینوسی است
    برای انجام فعالیت‌های هوازی باید اول بدن خود را گرم کنید تا از بروز سردرد جلوگیری شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

درصورتی‌که با مصرف داروها برای سردرد سینوسی بیشتر از ۱۵ روز است که سردرد دارید یا اینکه سردردهای در بازه‌های زمانی بهبودی کوتاه مجدداً بروز می‌کنند یا در مواردی که سردرد به قدر شدید است که مجبور می‌شوید محل کار خود را ترک کنید، لازم است هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید.


سوالات متداول سردردهای سینوسی (سینوزیت)

    در سینوزیت کجای سر درد می‌گیرد؟

سردردهای سینوسی در سر و پیشانی بروز می‌کند و در اغلب اوقات موجب انتشار درد اطراف بینی می‌شود.

    چه زمانی از شبانه روز سردرد سینوسی تشدید می‌شود؟

اغلب افراد سردردهای سینوسی را صبح‌ها با شدت بیشتری تجربه می‌کنند که تا بعد از ظهر از شدت آن کم می‌شود.

    آیا تزریق بوتاکس بر سردرد سینوسی تاثیر دارد؟

پاسخ این سوال منفی است. تزریق بوتاکس بر سردردهای میگرنی تاثیر دارد و تاثیری بر باز شدن گرفتگی سینوس‌ها ندارد.

آپاندیس را بسیاری از افراد به‌عنوان یک غده اضافه در بدن می‌شناسند و به همین دلیل به وجود آن اهمیتی نمی‌دهند. همچنین بسیاری از افراد به دلیل اتفاقی در کودکی و حتی در سنین بالاتر مجبور به انجام عمل جراحی و خارج کردن آپاندیس شده‌اند. از آن‌جایی که در گذشته با هر مشکلی که در آپاندیس انجام می‌شد و حتی در صورتی‌که به وجود مشکلی شک می‌کردند، آپاندیس را خارج می‌کردند و معمولا عوارض خاصی به همراه نداشت، تصور می‌کردند این بخش از بدن بدون فایده است و بخشی اضافه محسوب می‌شود. با این حال امروزه دانشمندان و محققین بیشتری بر روی آپاندیس تحقیق می‌کنند تا بدانند فواید آپاندیس چیست. در این مطلب از غفاری دایت می‌خواهیم با آپاندیس، آپاندیس کدام سمت است و آپاندیسیت چیست، آشنا شویم؛ پس تا پایان این مطلب با ما همراه باشید. فواید آپاندیس ، آپاندیسیت چیست ؟!
آپاندیس کدام سمت است
 
آپاندیس کدام سمت است ؟!

آپاندیس یک مجرای ۴ اینچی است که به ابتدای روده بزرگ متصل شده است. این کیسه کوچک که در سمت راست بدن و پایین شکم قرار دارد، عملکرد ناشناخته‌ای دارد و برخی از افراد عقیده دارند که یک عضو باقیمانده طی تکامل است که هیچ فایده‌ای برای بدن ندارد. این موضوع سبب شده است که بسیاری از جراحی‌های آپاندیس که به آن آپاندکتومی می‌گویند، برای جلوگیری و درمان بیماری‌های آپاندیس گسترده شود.


فواید آپاندیس

با وجود آن‌که فواید آپاندیس به‌طور کامل شناخته نشده است، اما تحقیقات زیادی روی این عضو در حال انجام است که نشان می‌دهد در داشتن سلامتی نقش ایفا می‌کند و همچنین از آن‌جایی که آپاندکتومی یک جراحی تهاجمی محسوب می‌شود و آسیب زیادی به بدن وارد می‌کند، پزشکان و محققین به دنبال یافتن راه‌هایی هستند که برای درمان آپاندیس تهاجم کمتری داشته باشند. آپاندیسیت ویا بیماری‌های آپاندیس برای سلامتی مضر هستند، اما جراحی آپاندیس نیز همین تاثیر را دارد. برخلاف تصور عمومی به بی فایده بودن آپاندیس در بدن، یافته‌های جدیدی نشان می‌دهند که آپاندیس محل رشد و پناهگاهی برای باکتری‌های مفید بدن است که نه‌تنها به بهبود هضم غذا کمک می‌کنند بلکه در ارتقا و بهبود وضعیت سیستم ایمنی نیز تاثیر دارند.

سال‌ها است که محققان متوجه شده‌اند که شیوع آپاندیسیت یا همان التهاب آپاندیس با افزایش سیستم آبرسانی بهداشتی، بیشتر شده است. در حقیقت این ایده مطرح است که تغییر سبک زندگی به شکل مدرن و بهداشتی امروزه، سبب شده است ارگانیسم‌های مساعدی که در محیط وجود دارند، کم شوند و به همین دلیل سیستم ایمنی انسان تحت تاثیر قرار گرفته و دچار افزایش فعالیت شود که در نتیجه آن نسبت به بسیاری از شرایط و بیماری‌های همچون التهاب آپاندیس آسیب پذیر شود. در حقیقت این افزایش فعالیت برخلاف تصور عموم به ضرر بدن است و سبب می‌شود زمینه ایجاد بیماری‌هایی همچون آلرژی و بیماری‌های خودایمنی افزایش یابد.

 

آپاندیسیت چیست

 
آپاندیسیت چیست ؟!

آپاندیسیت نام دیگر التهاب آپاندیس است که می‌تواند از التهابی ساده تا شرایطی پیچیده متغیر باشد. آپاندیسیت سبب ایجاد درد در سمت راست و پایین شکم می‌شود که در برخی از افراد ممکن است از اطراف ناف شروع شود و محل درد به مرور تغییر کند. با افزایش التهاب، درد آپاندیسیت نیز افزایش می‌یابد و بسیار شدید می‌شود. با وجود آ‌ن‌‌که آپاندیسیت ممکن است در هر سن و هر فردی رخ دهد، اما شیوع آن بین سنین ‌۱۰ تا ۳۰ سال بیبشتر است. همچنین احتمال ایجاد آپاندیسیت در مردان حدود ۸.۶ درصد و در زنان ۶.۷ درصد است که نشان می‌دهد شیوع آن در مردان بیشتر از زنان است.

پس از آن‌که با آپاندیسیت چیست آشنا شدیم، باید بدانیم علائم آن کدام هستند. علائم آپاندیسیت شامل موارد زیر است:

    درد ناگهانی که در سمت راست و پایین شکم آغاز می‌شود.
    درد ناگهانی که از اطراف ناف آغاز می‌شود و اغلب به سمت راست و پایین شکم جابه‌جا می‌شود.
    دردی که در اثر سرفه کردن، راه رفتن ویا حرکات دیگر که همراه با تکان خوردن باشد، بیشتر می‌شود.
    حالت تهوع و استفراغ
    از دست دادن اشتها
    تب با درجه پایین که با وخیم‌تر شدن بیماری، افزایش می‌یابد.
    یبوست یا اسهال
    نفخ شکمی
    باد شکم

محل درد در افراد مختلف ممکن است متفاوت باشد که به سن و محل قرارگیری آپاندیس بستگی دارد. برای مثال در خانم‌های باردار، درد ممکن است از بالای شکم احساس شود، زیرا بر اثر بارداری، آپاندیس به سمت بالاتر جابه‌جا شده است.
علت آپاندیسیت

دلیل اصلی ایجاد آپاندیسیت، بسته شدن بخش داخلی آپاندیس است که در نتیجه آن عفونت ایجاد می‌شود و به آن آپاندیسیت می‌گویند. با بسته شدن خروجی آپاندیس، باکتری‌ها به سرعت تکثیر می‌شوند و سبب التهاب و تورم آپاندیس می‌شوند که به دلیل انباشته شدن چرک ایجاد می‌شود؛ اگر این عفونت درمان نشود، آپاندیس پاره می‌شود.

آپاندیسیت ممکن است وخیم شود که به دو شکل این اتفاق می‌افتد:

پاره شدن آپاندیس: با پاره شدن آپاندیس حاوی چرک، این عفونت در بدن پخش می‌شود که در نتیجه آن، ممکن است زندگی فرد به خطر بیفتد. این حالت نیازمند جراحی فوری برای برداشتن آپاندیس و پاکسازی حفره شکمی است.

ایجاد کیسه چرکی در شکم: اگر آپاندیس شما منفجر شود، ممکن است به صورت یک کیسه عفونت در شکم شما ایجاد شود که به آن آبسه می‌گویند. در اغلب مواقع، جراح توسط یک لوله که از دیواره شکمی وارد آبسه کرده است، آبسه را تخلیه می‌کند. پس از آن لوله را به مدت دو هفته از بدن خارج نمی‌کنند و همزمان به درمان توسط آنتی‌بیوتیک می‌پردازند. پس از پاکسازی عفونت آپاندیس را خارج می‌کنند. در برخی از مواقع تخلیه آبسه و خارج کردن آپاندیس بلافاصله و همزمان انجام می‌شوند.


 
درمان آپاندیسیت

از گذشته تا به حال اغلب درمان‌ها برای آپاندیسیت، آپاندکتومی ویا جراحی خارج کردن آپاندیس بوده است؛ حتی به دلیل آن‌که تصور می‌شد آپاندیس عملکرد خاصی ندارد، بسیاری از افراد برای جلوگیری از آپاندیسیت، عمل آپاندکتومی را انجام می‌دانند، به‌طوری که از هر ۳۶ عمل، تنها یکی از آن‌ها مریض به آپاندیسیت مبتلا بود. اما امروزه تلاش می‌کنند از روش های جایگزینی استفاده کنند. در ژورنال پزشکی بریتانیا، گفته شده است که طی تحقیقاتی، نشان داده‌اند مصرف آنتی‌بیوتیک به‌جای عمل جراحی، توانسته است ریسک وخیم شدن آپاندیس را تا ۳۱ درصد کاهش دهد. همچنین بسیاری از پزشک‌ها به درمان های کمتر تهاجمی همچون لاپاروسکوپی روی آورده‌اند. در این جراحی‌ها به‌جای ایجاد یک برش بزرگ، از دو یا چند برش کوچک استفاده می‌کنند که سبب درد کمتر، مدت زمان بستری کوتاه‌تر، بهبود سریع‌تر وکاهش احتمال وخیم شدن، می‌گردد.

البته بهتر است با ایجاد سبک زندگی درست و تغذیه سالم به کارکرد بهتر روده‌ها و هضم غذاها و همچنین پیشگیری از ایجاد آپاندیسیت کمک کنید. بهتر است زمان تحرک خود را طوری تنظیم کنید که پس از غذا خوردن نباشد و با تغذیه درست و گنجاندن انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی در غذای رژیمی خود از ایجاد بیماری‌های دستگاه گوارش، همچون آپاندیسیت جلوگیری کنید. چنانچه به دنبال یک رژیم غذایی سالم هستید تا وزن خود را کاهش دهید، وزن خود را افزایش دهید، وزن خود را ثابت نگه دارید ویا بالعکس، استپ وزنی خود را از بین ببرید و در عین حال مطمئن باشید رژیم غذایی شما انواع ویتامین‌ها را تامین می‌کند و به سلامت شما لطمه‌ای نمی‌زند،