چرا درد مقعدی ایجاد می شود

دلیل درد مقعدی

بواسیر و شقاق چه فرقی با هم دارند ، فیستول و آبسه مقعدی چیست؟

بیماری های مقعد

بیماری های مقعد : مقعد از اعضای مهم بدن می باشد که مجاری گوارشی به آن ختم می شود و نقش بسزایی در عمل اجابت مزاج و دفع مدفوع ایفا می کند.

مقعد، سلول و بافت هایی با مکانیزم اثر متفاوتی را دارا می باشد که اختلال در یکی از آن ها موجب به وجود آمدن بیماری های متفاوتی خواهد شد.

انواع بیماری های مقعد

هموروئید یا بواسیر

یکی از شایع ترین بیماری های مقعدی می باشد که همان رگ های خونی بزرگ شده در قسمت تحتانی روده می باشد و علائم آن خارش و خونریزی، درد و بیرون زدگی می باشد.

• هموروئید داخلی : به تورم عروق خونی داخل معقد گفته می شود که از بیرون بدن قابل مشاهده نیست.
• هموروئید خارجی : این دسته از هموروئید از مقعد بیرون زده  و وریدهای متورم شده در دریچه مقعد می باشد.

پیلونیدال یا کیست موئی

بیماری عفونی است که بر اثر موی برگشته درون پوستی در بالای شکاف باسن و نقطه ی انتهایی ستون فقرات ایجاد خواهد شد.

فیستول مقعد

یک تونل آلوده و چرکی بین پوست و مقعد می باشد که در اثر عفونت در غده مقعد است که به پوست گسترش می یابد.

علائم آن التهاب ترشح چرک و خون می باشد.

سرطان مقعد

خیلی نادر اتفاق می افتد و فقط با معاینه پزشک قابل تشخیص خواهد بود.

پروکتیت

به بیماری گفته می شود که پوشش مخاطی دیواره مقعد به دلایل مختلفی از قبیل عفونت و ارتباط مقعدی دچار التهاب شود.

سندرم لواتور آنی

بیماری است که به صورت درد های پراکنده ای که ناشی از اسپاسم عضله لواتور آنی در نزدیکی مقعد می باشد، رخ می دهد.

رکتوم یا گیر کردن اشیاء خارجی در مقعد

بر اثر بلعیدن اشیاء سخت و نامتعارف از قبیل استخوان ماهی یا خلال دندان و به دلیل هضم نشدنشان درون محل اتصال بین رکتوم و مقعد گیر می کند.

وجود این اجسام در مقعد موجب عفونت و حتی سوراخ شدن دیواره مقعد خواهد شد.

آبسه آنورکتال

بیماری است که در اثر هجوم انواع مختلف باکتری ها به غدد ترشحی مخاط مقعد و رکتوم باعث ایجاد یک حفره پر از چرک خواهد شد.

خارش مقعد

نوعی بیماری است که بر اثر رعایت نکردن بهداشت فردی موجب خارش در درون مقعد و پوست اطراف آن خواهد شد.

بی اختیاری مدفوع

با از دست دادن کنترل حرکت روده ای بر اثر ابتلا به یبوست و حملات اسهال طولانی رخ می دهد.

شقاق مقعد

پارگی های کوچکی در کانال معقد هستند که به طور معمول پارگی ها بر اثر مدفوع سفت یا بزرگ بر روی مقعد ایجاد خواهد شد.

دلایل بیرون زدگی مقعد ، بهترین شیوه درمان بیرون زدگی مقعد

بیرون زدگی مقعد چیست؟

پرولاپس (Prolapse) به معنای بیرون زدگی است. این حالت در ناحیه رکتوم یا مقعد زمانی رخ می‌دهد که، بخش انتهایی روده بزرگ به صورت غیرطبیعی به بیرون بزند. به این حالت اصطلاحاً بیرون زدگی مقعد، پرولاپس مقعد یا گاهی افتادگی رکتوم می‌گویند⁽¹⁾.

این مشکل بسته به شدت بیماری در افراد مختلف، درجات متفاوتی دارد. برای مثال در برخی از افراد ممکن است باعث خون‌ریزی یا سوزش شود، این در حالی است که ایجاد ظاهری ناخوشایند مهم‌ترین شکایت بیماران است که، می‌تواند به مرور باعث خجالت و کاهش اعتمادبه‌نفس آن‌ها شود.

علل بیرون زدگی مقعد

بیرون زدگی مقعد می‌تواند علل مختلفی داشته باشد که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

بواسیر

یکی از علل بیرون زدگی مقعد که می‌تواند شایع‌ترین دلیل بروز این بیماری هم باشد، بواسیر است. داشتن یبوست مداوم و زور زدن‌های زیاد برای دفع می‌توانند به مرور به دیواره انتهایی روده آسیب وارد کنند و باعث بیرون زدن توده گوشتی این ناحیه از مقعد شوند.

زایمان‌های مکرر

اگر از جمله بانوانی هستید که چندین زایمان طبیعی را تجربه کرده‌اید، به احتمال بیشتری ممکن است به بیرون زدگی مقعد دچار شوید. این حالت می‌تواند به علت ضعف در عضلات این ناحیه ایجاد شود.

یبوست و اسهال مداوم

همانطور که در بخش بواسیر گفتیم داشتن یبوست مکرر می‌تواند عامل مهمی در بروز بیرون زدگی مقعد باشد. در کنار یبوست حتی داشتن اسهال هم می‌تواند در متورم شدن سیاهرگ‌های روده بزرگ و ایجاد مشکل پرولاپس مقعد مؤثر باشد.

کهولت سن

افراد زمانی که پا به سن می‌گذارند، دچار ضعف در نواحی مختلف بدن خود می‌شوند. این ضعف ممکن است در عضلات رکتوم هم ایجاد شود که در نهایت بیرون زدگی مقعد را به دنبال دارد.

علاوه بر موارد بالا، از دیگر علل بیرون زدگی مقعد می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم.

• سرفه زیاد
• ضعف در عضلات لگن
• دیسک کمر
• ضربه به ناحیه لگن
• بیماری‌های عصبی مرتبط با اعصاب رکتوم
• تورموهای نخاعی
• عفونت‌های انگلی

تشخیص بیرون زدگی مقعد

زمانی که به پزشک متخصص آنورکتال و کولون مراجعه می‌کنید، پزشک از شما می‌خواهد تا تاریخچه پزشکی شما را داشته و معاینه‌های آنورکتال را نیز انجام خواهد داد. در برخی موارد، بیرون زدگی مقعد است پنهان یا داخلی باشد که تشخیص آن را برای بیماران دشوارتر می‌کند.

سایر آزمایشاتی که پزشک شماممکن است برای بررسی دقیق علائم و بیماری شما تجویز کند، عبارتند از:

• ام آر آی (MRI): تصویر برداری ام آر آی یکی از روش‌های تشخیص بیماری‌های مقعدی است که تمام ناهنجاری‌های لگن در آن به راحتی تشخیص داده می‌شوند.

• مانومتری آنورکتال: در طول این آزمایش عملکرد ماهیچه‌ها و رفلکس‌های عظلات لگن، رکتوم و مقعد را در حین اجابت مزاج مورد بررسی قرار می‌گیرد.

علائم بیرون زدگی مقعد

بعد از بررسی علل بیرون زدگی مقعد بد نیست به علائم این مشکل بپردازیم تا در صورت مشاهده هر یک از آن‌ها خیلی سریع برای درمان اقدام کنید. اگرچه این حالت یک وضعیت پزشکی اورژانسی نیست، اما عدم توجه به آن می‌تواند باعث افزایش شدت بیماری و علائم آن شود. از این نشانه‌ها می‌توانیم موارد زیر را نام ببریم.

• توده گوشتی بیرون زده از مقعد
• درد در هنگام نشستن یا اجابت مزاج
• خارش مقعد و سوزش آن
• بروز خونریزی خصوصاً هنگام دفع یا زور زدن
• داشتن احساس دفع مداوم
• بروز بوی ناخوشایند در ناحیه مقعد

درجات بیرون زدگی مقعد

حال با بررسی علل بیرون زدگی مقعد بهتر است به بررسی درجات مختلف این مشکل بپردازیم. قبل از این باید بگوییم که بیرون زدگی مقعد در دو حالت کامل (بیرون زدن تمام دیواره روده) و ناکامل (بیرون زدن مخاط یا آستر مقعد) اتفاق می‌افتد. پرولاپس مقعد در 4 درجه مختلف تقسیم‌بندی می‌شود که در ادامه به بررسی هر یک از آن‌ها می‌پردازیم.

بیرون زدگی مقعد درجه 1

در اولین درجه از مشکل بیرون زدگی مقعد، ما در واقع با حالت بیرون زدگی ظاهری مواجه نیستیم، بلکه سیاهرگ‌های روده برای ابتلا به حالت بیرون زدگی آماده می‌شوند. در این حالت سیاهرگ‌ها متوم و گشاد می‌شوند. یکی از علائم این حالت خونریزی مقعدی است.

بیرون زدگی مقعد درجه 2

در این حالت ما با حالتی مواجه هستیم که، قسمت انتهایی روده هنگام دفع از ناحیه مقعد بیرون می‌زند و بعد از انجام عمل دفع به جای خود برمی‌گردد.

بیرون زدگی مقعد درجه 3

در سومین درجه از مشکل بیرون زدگی مقعد ما در حالت عادی و پس از دفع دچار این مشکل هستیم. به عبارتی انتهای روده بزرگ از مقعد بیرون زده است اما، این ناحیه با دست قابل برگشتن سر جای خود خواهد بود. البته این توده‌های بیرون زده به صورت خود به خودی به حالت قبل برنمی‌گردند.

بیرون زدگی مقعد درجه 4

در شدیدترین حالت بیرون زدگی مقعد ما با توده‌هایی مواجه هستیم که به صورت مداوم و همیشگی بیرون از مقعد قرار گرفته‌اند و حتی با دست به حالت قبل خود برنمی‌گردند. این حالت می‌تواند به مرور زمان بدتر شود.

درمان‌های خانگی بیرون زدگی مقعد

گفتیم که علل بیرون زدگی مقعد از فردی به فرد دیگر متفاوت است. بر این اساس درمان این مشکل هم می‌تواند بسته به درجه بیماری متفاوت باشد. در ادامه به ذکر درمان‌های خانگی این مشکل می‌پردازیم.

تغییر سبک زندگی

اولین درمان بیرون زدگی مقعد، تغییر سبک زندگی از جمله افزایش تحرک، افزایش نوشیدن آب و پرهیز از مصرف غذاهای ناسالم است. کمبود فیبر می‌تواند منجر به بروز یبوست مداوم و بیرون زدگی مقعد شود.

درمان با عسل

عسل یکی از درمان‌های خانگی برای بیرون زدگی مقعد در حالت خفیف است. بهترین عسل نوع طبیعی است که می‌توانید با کمک پزشک طب سنتی مقدار و نحوه استفاده از آن را متوجه شوید.

ژل آلوئه‌ورا

ژل آلوئه‌ورا خواص درمانی متفاوتی دارد. این ژل را می‌توانید روزانه 2 تا 3 مرتبه به ناحیه بیرون زده از مقعد بمالید. ژل آلوئه‌ورا با خاصیت ترمیمی خود به رفع التهاب و زخم ناحیه بیرون زده از مقعد کمک می‌کند.

سرکه سیب

در طب سنتی مالیدن سرکه سیب با یک پنبه به ناحیه بیرون زده از مقعد می‌تواند در درمان این مشکل کمک‌کننده باشد.

از دیگر درمان‌های خانگی بیرون زدگی مقعد می‌توانیم به روغن نارگیل، کمپرس یخ، وازلین و قرص ویتامین سی اشاره کنیم.

درمان‌های پزشکی بیرون زدگی مقعد

اگر دچار بیرون زدگی مقعد شدید هستید و درمان‌های خانگی نمی‌توانند به شما کمک کنند، باید از روش‌های درمانی زیر کمک بگیرید.

درمان‌های دارویی

بسته به میزان بیرون زدگی مقعد ممکن است متخصص آنورکتال و کولون شما در درجه اول داروهای خاصی را برای رفع مشکل شما تجویز کند. پمادهای مختلف گیاهی و شیمیایی از جمله مهم‌ترین درمان‌های دارویی این مشکل هستند.

درمان با جراحی

جراحی یکی از روش‌های از بین بردن بیرون زدگی مقعد است. از آن‌جایی که جراحی دردسرهای خاص خود را دارد و البته برای بیرون زدگی‌های خیلی شدید توصیه می‌شود، پیشنهاد می‌کنیم قبل از هر چیز سایر روش‌های درمانی را پیگیری کنید و در صورت عدم دریافت نتیجه به سراغ جراحی بروید.

درمان بیرون زدگی مقعد با لیزر

لیزر از دیگر درمان‌های مدرن و البته نتیجه‌گرا برای رفع بیرون‌زدگی مقعد است. مزیت این روش نسبت به شیوه جراحی، این است که کمتر غیرتهاجمی است. پس بیمار علاوه بر اینکه کمتر دچار درد و خونریزی می‌شود، بلکه بسیار سریع‌تر نیز می‌تواند به امور روزمره خود بپردازد، زیرا دوران نقاهت کمتری دارد. درمان به وسیله لیزر حتماً باید با نوع پرتوان (CO2) باشد تا بتواند نتایج خوبی را به دنبال داشته باشد.

نتیجه‌گیری

• بیرون زدگی یا پرولاپس مقعد یکی از مشکلات شایع در بین بیماران مبتلا به مشکلات روده‌ای و مقعدی است.
• از علل بیرون زدگی مقعد می‌توانیم یبوست‌های مداوم، زور زدن زیاد هنگام دفع، بواسیر، اسهال مداوم و مزمن و حتی عفونت‌های انگلی را نام ببریم.
• بیرون زدگی مقعد به 4 درجه مختلف تقسیم‌بندی می‌شود. هر چه درجه این بیماری بیشتر باشد، شدت آن هم بالاتر است که به تبع آن درمان را نیز دشوارتر می‌کند.
• داروهای مختلف مانند انواع پماد، کمپرس یخ، لیزر، جراحی پرولاپس مقعد و داشتن یک رژیم غذایی مناسب از جمله روش‌های درمانی پزشکی و خانگی بیرون زدگی مقعد هستند.

مقعد یا آنوس بخش انتهایی دستگاه گوارش است. مقعد سوراخی در انتهای بدن همه موجودات زنده است که وظیفه دفع مواد زائد از بدن را بر عهده دارد. مقعد دارای دو عضله به نام های اسفنکتر داخلی و اسفنکتر خارجی است. عضله داخلی صاف و غیر ارادی است و عضله خارجی مخطط و ارادی است تا به فرد اجازه کنترل دفع را بدهد. به یاد داشته باشید این ویژگی نباید موجب تاخیر در دفع شود، زیرا که این امر موجب از دست رفتن آب مدفوع شده و بیماریها مزمنی نظیر بواسیر را به دنبال خواهد داشت.

ساختار و بافت مقعد چگونه است؟

بافت مقعد از منظر سلولی به سه بخش متفاوت تقسیم بندی می شود، بخش اول  کلومناریس زونا (نیمه بالایی کانال) و از جنس بافت اپیتلیوم ستونی ساده ساخته شده است. در مقابل نیمه پایینی کانال مقعد، از زیر خط دندانه‌دار یا شانه‌ای به دو بخش تقسیم می شود. که از جنس بافت طبقه‌ی سنگفرشی غیر‌کراتینیزه و طبقه‌ی سنگفرشی کراتینیزه تشکیل شده است.

در انسان مقعد و رکتوم توسط خط آنورکتال از یکدیگر جدا می شوند. محل اتصال آنورکتال به انتهای مقعد در حدود 4 سانت طول دارد. این کانال به سمت عقب و پایین امتداد دارد و مابین دو عضله‌ی دریچه‌ای (این عضلات شامل عضله‌ی حلقوی غیر ارادی داخلی و ماهیچه ارادی بیرونی است) قرار گرفته است. عضله‌ی دریچه‌ای وظیفه باز و بسته کردن ورودی مقعد را دارد.

دریچه داخل آنوس از تجمع الیاف حلقوی غیر ارادی رکتوم ساخته شده و به طور مداوم منقبض است. مقعد از بافت سختی به نام فاسیا ایجاد شده است. دسته ای دیگر از عضلات که در خروجی مقعد قرار گرفته است، و عضلات لواتور آنی نام دارد. این عضلات صورت صفحه‌ای در کف لگن قرار گرفته‌اند. غدد مقعد وظیفه حفظ رطوبت درون آنوس را بر عهده دارند.

مطلب پیشنهادی: رکتوم چیست؟

عضلات اسفنکتر داخلی و خارجی چیست؟

عضلات اسفنکتر خارجی و داخلی در مقعد به ترتیب در بیرون و داخل آن قرار دارند. اسفنکتر خارجی یک ماهیچه اسکلتی است که وظیفه آن بسته نگه داشتن قسمت انتهایی کانال رکتوم می باشد. عصب گیری این اسفنکتر از عصب راست روده و شاخه دوراهی پرینئال می باشد. عملکرد این ماهیچه حلقوی به صورت ارادی و غیر ارادی تحت فرمان مغز است.

با اینکه نحوه عملکرد این ماهیچه ارادی می باشد، اما تحت شرایط خاصی مانند داشتن رابطه مقعدی مکرر، می تواند به صورت غیر ارادی باز تر شود. در این هنگام می توان گفت که فرد به گشادی مقعد دچار شده است.

عملکرد مقعد چیست؟

ناحیه قبل از مقعد، رکتوم نام دارد. رکتوم دقیقا بعد از کولون سیگموئید واقع شده است و از طرف دیگر به مقعد می رسد. محل ذخیره مدفوع کولون است  از همین روی معمولاً رکتوم خالی است. اما در صورت پر شدن ظرفیت کولون مدفوع به رکتوم وارد شده و به فرد احساس نیاز به دفع را منتقل می کند.

پس از پر شدن رکتوم دریچه ارادی رکتوم باز شده و مدفوع وارد کانال رکتوم می شود، این کانال به سرعت پر شده و به فرد احساس نیاز سریع به اجابت مزاج می دهد. در انتها با اراده فرد دریچه خارجی باز شده و مدفوع با عبور از عضلات لواتورآنی کف لگن از بدن خارج می شود. نوزاد انسان معمولاً تا حدود 3 سالگی عضله ها ضعیف تری داشته و امکان کنترل مدفوع را نخواهد داشت، در صورتی که بعد از این سن توانایی کنترل خود را به دست می آورد.

بیماری های نشیمنگاهی و روش های درمانی

کانال رکتوم مانند هر ناحیه ای دیگر از بدن با قرار گرفتن در برابر عوامل بیماری زا مانند میکروب ها و ویروس ها دچار بیماری می شود. ضمن آنکه این ناحیه از بدن به علت قرار گرفتن در معرض مستقیم آلودگی ها ریسک بیشتری برای ابتلا به انواع بیماری ها دارد. مهمترین بیماری های ناحیه آنوس به این شرح است :

بواسیر یا هموروئید

بواسیر یا هموروئید یکی از انواع بیماری های نشیمنگاهی یا همان مقعدی است که در سال های اخیر به علت تغییر در سبک زندگی شیوع بسیار گسترده ای پیدا کرده است. این بیماری با واریسی شدن یا اتساع عروق در این ناحیه از بدن پدید می آید و عامل آن وارد آمدن فشار زیاد به این ناحیه از بدن است.

بواسیر با علائمی مانند درد، خونریزی و … ایجاد میشود. درمان هموروئید در مراحل ابتدایی بیماری با استفاده از درمان های خانگی و دارویی قابل انجام است اما در مراحل شدیدتر نیاز به درمان های پیچیده و قطعی نظیر انواع روشهای جراحی دارد. بهترین روش توصیه شده درمان هموروئید با لیزر است که بدون درد و خونریزی مشکل بیمار را رفع می نماید.

شقاق یا فیشر مقعدی

شقاق یا همان فیشر یکی دیگر از انواع شایع بیماری های نشیمنگاهی است. شقاق موجب بروز ترکی گاهاً عمیق در دیواره خارجی آنوس می گردد، این بیماری درد بسیار زیادی را به همراه دارد و موجب التهاب آنوس می گردد. این بیماری معمولاً در اثر یبوست و اسهال مداوم و طولانی مدت ایجاد می شود. شقاق در صورت عمیق نبودن ترک و علت های پیچیده تر با درمان های خانگی و دارویی قابل رفع و درمان است. اما در مراحل بعد نیاز به درمان های تهاجمی تر نظیر جراحی و لیزر دارد.

درمان شقاق با لیزر از روش های بدون درد و خونریزی و قطعی برای از بین بردن این زخم رایج در قسمت های مختلف رکتوماست.

کیست مویی

در انتها خط باسن ناحیه دنبالچه قرار دارد که بیماری کیست مویی یکی از بیماری های رایج در این ناحیه است. هنگامی که مو به زیر پوست نفوذ کرده یا به سمت داخل بدن رشد می کند یک عفونت توده مانند همراه با آبسه و خروج ترشحات چرکی ایجاد می شود که به آن کیست مویی می گویند.

یکی از اصلی ترین علت های به وجود آمدن سینوس مویی در کمر عدم رعایت بهداشت و داشتن موهای زخیم در این ناحیه است. از قدیم تا کنون برای درمان کیست مویی از روش جراحی استفاده می شد ولی امروزه بهترین روش برای برداشتن این آبسه مویی به صورت دائمی؛ لیزر است.

فیستول مقعدی

فیستول مقعدی بیماری است که موجب اتصال غیر طبیعی دو ارگان دیواره مقعد و روده به یکدیگر می گردد. این مجرای عفونت های روده را به سطح پوست منتقل کرده و می تواند سبب ایجاد عفونتی شدید گردد که نیاز به درمان فوری دارد. فیستول تنها با درمان های تهاجمی نظیر جراحی و لیزر درمان می شود، اما از آنجایی که جراحی ریسک بازگشت بیماری را به دنبال دارد، کمتر مورد استفاده قرار می گیرد، درمان فیستول با لیزر انجام می شود.  از طرفی درمان های دارویی تنها در رفع عفونت ایجاد شده نقش داشته و نمی توانند به عنوان درمان قطعی کاربرد داشته باشند.

زگیل مقعدی

زگیل تناسلی مانند زگیل مقعدی حاصل ویروس hpv ایجاد می شود. این ویروس به شدت مسری از طریق رابطه جنسی منتقل شده که در ناحیه تناسلی و در صورت رابطه جنسی مقعدی در این ناحیه باعث ایجاد زگیل می گردد. زگیل های مقعد راه علاج قطعی نداشته و  تنها با انجام برخی راهکارها مانند کرایو، لیزر، جراحی و … می تواند زگیل های ایجاد شده را از بین برد.

آبسه رکتال

اگر غده های چربی یا معمولی در هر ناحیه از پوست مقعد بسته شوند، این غدد تبدیل به توده های برآمده و آبکی شده که آبسه نامیده می شوند. این آبسه ها ممکن است در هر قسمتی از ناحیه نشیمنگاهی ایجاد شوند. آبسه پری آنال شایع ترین نوع در بین آنهاست.

خود ارضایی مقعدی

خود ارضایی یا رابطه جنسی از طریق مخرج یکی از اعمالی است که برای افزایش لذت جنسی انجام می شود. زیرا مقعد دارای اعصاب حساسی است که هم برای مردان و هم برای زنان می تواند لذت بخش باشد. ولی اگر این کار به عادت تبدیل شود، می توان به عضلات اسفنکتر مقعد آسیب زده و عوارضی مانند بی اختیاری در دفع به وجود بیاورد.

همچنین بخوانید: عوارض رابطه مقعدی چیست؟

علائم رایج بیماریهای مقعدی

در صورت مشاهده علائمی مانند:

• درد مقعدی: درد در مقعد می تواند نشانه ای از بیماریهای مختلف در نشیمنگاه باشد.
• ضایعات مقعدی: زگیل ها، بثورات، برآمدگی ها، زخم ها و پارگی ها می توانند در داخل و اطراف مقعد شما ظاهر شوند.
• خارش مقعد: خارش در داخل و اطراف مقعد می تواند مربوط به آلرژی یا عفونت باشد.
• خونریزی مقعدی: ممکن است هنگام رفتن به دستشویی یا هنگام شستشو یا خاراندن مقعد متوجه خونریزی از مقعد خود شوید. بسته به علت خونریزی ممکن است دردناک باشد یا نه.
• ترشح مقعدی: مخاط یا چرک در مدفوع یا لباس زیر ممکن است نشانه بیماری باشد.
• مشکل در حرکات روده: مشکل در بیرون آوردن مدفوع یا نگه داشتن مدفوع ممکن است عضلات مقعد شما را درگیر کند. فقدان یا اجابت مزاج بیش از حد ممکن است اعصاب شما را درگیر کند.

جلوگیری از ابتلا به بیماری های مقعدی

ممکن است بتوانید با جلوگیری از یبوست از اکثر بیماری های نشیمنگاهی مانند شقاق مقعدی جلوگیری کنید. برای انجام این کار، مدفوع خود را با افزودن تدریجی فیبر بیشتر به رژیم غذایی خود و با نوشیدن 6 تا 8 لیوان آب در روز نرم کنید. پودرهای مکمل فیبر موجود در بازار هم می توانند تاثیر گذار باشند.
اگرچه همیشه نمی توان از انواع دیگر اختلالات مقعدی جلوگیری کرد، ممکن است بتوانید خطر ابتلا به این بیماری ها را با موارد زیر کاهش دهید:

• استفاده از دستمال های نرم برای تمیز کردن ناحیه مقعد.
• خشک نگه داشتن ناحیه با تعویض مداوم لباس زیر و استفاده از پودر برای جذب رطوبت.
• اگر رابطه مقعدی دارید، همیشه از کاندوم استفاده کنید.
• هرگز جسم خارجی وارد رکتوم نکنید.

انواع بیماری های مقعدی

در میان بسیاری از بیماری‌ های گوارشی که می ‌توانند فرد را تحت تأثیر قرار دهند، بیماری ‌ها و اختلالات مقعدی احتمالاً برخی از ناراحت ‌کننده ‌ترین تجربیاتی هستند که فرد می ‌تواند داشته باشد. مقعد انتهای راست روده است که مدفوع از طریق آن از بدن خارج می شود و متشکل از قسمتی از روده و بخشی از لایه های سطحی بدن از جمله پوست می باشد. مشکلات مربوط به مقعد بسیار شایع می باشد که از جمله آنها می توان به هموروئید، آبسه، شقاق، زگیل مقعدی، کیست مویی و سرطان شاره کرد.

ممکن است برخی افراد از صحبت در مورد مشکلات مقعدی خود خجالت بکشند. اما خصوصا در صورت داشتن درد یا خونریزی مهم است که به پزشک خود اطلاع دهید. هرچه جزئیات بیشتری در مورد مشکل خود ارائه دهید، پزشک بهتر می تواند به شما کمک کند. درمان بیماری های مربوط به مقعد بسته به نوع مشکل متفاوت خواهد بود.

بیماری های مربوط به مقعد کدامند؟

• بواسیر یا هموروئید

بواسیر زمانی اتفاق می افتد که رگ های خونی در قسمت پایین رکتوم یا مقعد متسع شود و حالت پیچ خورده پیدا می کنند و در نهایت توده هایی در داخل یا خارج مقعد ایجاد می شوند که می توانند باعث درد یا خونریزی شوند.

افزایش فشار در عروق ناحیه آنورکتال منجر به ایجاد رگ های متورم و در نتیجه هموروئید می شود. این فشار ممکن است ناشی از بارداری، بلند کردن مکرر اجسام سنگین یا زور زدن مکرر در حین دفع مدفوع (اجابت مزاج) باشد. یبوست مزمن نیز ممکن است باعث زور زدن به هنگام دفع مدفوع شده و منجر به وارد شدن فشار زیاد به رگ های خونی مقعد شود.

انواع هموروئید و علائم آنها

• هموروئید داخلی: که در بالای محل اتصال مقعد و راست روده (اتصال آنورکتال) ایجاد می شود. هموروئید داخلی در داخل راست روده قرار دارد و معمولاً قابل مشاهده یا احساس نبوده و به ندرت باعث ناراحتی می شوند. اما زور زدن یا تحریک در هنگام دفع مدفوع می تواند منجر به خونریزی درد و یا سوزش شود.
• هموروئید خارجی: که در اطراف مقعد ایجاد می شود و می تواند منجر به خارش، سوزش، درد یا ناراحتی در ناحیه مقعد، تورم در اطراف مقعد و خونریزی شود.

تشخیص هموروئید

تشخیص بر اساس معاینه مقعد و رکتوم، اغلب با آنوسکوپ، سیگموئیدوسکوپ یا کولونوسکوپ است.

درمان هموروئید

بیشتر علائم هموروئید بدون درمان از بین می روند. اما نرم کننده های مدفوع و نشستن در آب می تواند به تسکین علائم کمک کند.

برخی از هموروئیدها با یک روش رابر بند (کش لاستیکی)، اسکلروتراپی، فتوکواگولاسیون و یا گاها با جراحی درمان می شوند.

• شقاق مقعدی

شقاق مقعدی یک ترک یا پارگی در پوشش مجرای مقعد است و علت شایع درد مقعدی و خونریزی مقعدی، به ویژه در هنگام دفع مدفوع (اجابت مزاج) است.

علت شقاق مقعدی

• دفع مدفوع بزرگ یا سفت
• یبوست و زور زدن در هنگام اجابت مزاج
• اسهال طولانی مدت
• داشتن رابطه مقعدی
• زایمان

اگرچه کمتر شایع است اما برخی بیماری ها مانند سرطان مقعد، HIV، بیماری سل و سیفلیس نیز می توانند منجر به شقاق مقعدی شوند.

علائم شقاق مقعدی

• درد شدید هنگام مدفوع
• سوزش یا خارش همراه با مدفوع
• خون تازه و قرمز در مدفوع شما

همچنین برخی از افراد ممکن است این موارد را نیز داشته باشند:

• اسپاسم عضلات مقعد
• وجود توده روی پوست نزدیک پارگی

تشخیص شقاق مقعدی

تشخیص از طریق آنوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی و کولونوسکوپی امکان پذیر است.

درمان شقاق مقعدی

در بیشتر موارد شقاق مقعدی با درمان های ساده مانند افزایش مصرف فیبر و مایعات یا نشستن در حمام آب گرم بهبود می یابد. برخی از افراد مبتلا به شقاق مقعدی ممکن است نیاز به درمان با دارو یا گاهی جراحی داشته باشند.

• زگیل مقعدی یا کاندیلوما

زگیل مقعدی زگیل هایی در داخل و اطراف مقعد هستند و توسط ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می شوند. این ویروس از طریق تماس جنسی یا تماس پوست به پوست منتقل می شود.

علائم زگیل مقعدی

• وجود توده های نرم در داخل یا اطراف مقعد
• توده هایی به رنگ قهوه ای روشن، زرد، صورتی یا گوشتی که ممکن است کنار هم جمع شوند.
• خونریزی
• خارش
• ترشحات از مقعدی (ناشی از زگیل های داخلی مقعد)

تشخیص زگیل مقعدی

تشخیص از طریق معاینه فیزیکی و بررسی آزمایشگاهی نمونه گرفته شده از زگیل (بیوپسی) انجام می گیرد.

درمان زگیل مقعدی

اکثر زگیل ‌های مقعدی نیاز به درمان با داروهای موضعی یا جراحی دارند.

• سرطان مقعد

سرطان مقعد بیماری است که در آن سلول های بدخیم (سرطانی) در بافت های مقعد تشکیل می شوند.

بیشتر سرطان های مقعد مربوط به عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است.

عوامل خطر سرطان مقعد

• مبتلا شدن به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
• داشتن یک بیماری یا بیماری که باعث ضعف سیستم ایمنی می شود، مانند ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) یا پیوند عضو
• داشتن سابقه شخصی سرطان فرج، واژن یا دهانه رحم
• داشتن شرکای جنسی زیاد
• داشتن مقاربت مقعدی پذیرا (سکس مقعدی)
• سیگار

علائم سرطان مقعد

• خونریزی از مقعد یا راست روده
• وجود یک توده در نزدیکی مقعد
• درد یا فشار در ناحیه اطراف مقعد
• خارش یا ترشح از مقعد
• ناراحتی یا درد در راست روده
• عدم کنترل حرکات روده
• زخم در اطراف مقعد
• احساس خارش در اطراف مقعد
• وجود خون یا مخاط در مدفوع

تشخیص سرطان مقعد

بررسی سوابق بیمار، معاینه فیزیکی، معاینه دیجیتال رکتوم (DRE)، سونوگرافی اندورکتال، آنوسکوپی، و انجام بیوپسی برای انجام آزمایش هایی که رکتوم و مقعد را بررسی می کنند برای تشخیص سرطان مقعد استفاده می شوند.

درمان سرطان مقعد

روش های درمانی سرطان مقعد شامل عمل جراحی، پرتو درمانی و شیمی درمانی می باشد.

• آبسه آنورکتال یا آبسه مقعدی

آبسه آنورکتال حفره ای پر از چرک است که در اثر حمله باکتری ها به غده ترشح کننده مخاط در مقعد و رکتوم ایجاد می شود و باکتری ها رشد و تکثیر شوند. اگر چه مقعد ناحیه ای است که سرشار از باکتری است، اما عفونت معمولاً رخ نمی دهد و هنگامی که عفونت رخ می دهد، معمولاً توسط ترکیبی از انواع مختلف باکتری ایجاد می شود. باکتری ها غده مسدود شده در مقعد یا رکتوم را آلوده کرده و آبسه ایجاد می کنند. عفونت تولید چرک می کند و باعث درد و تورم می شود.

آبسه می تواند آسیب قابل توجهی به بافت های مجاور وارد کند و به ندرت ممکن است منجر به از دست دادن کنترل روده (بی اختیاری مدفوع) شود. افرادی که بیماری کرون دارند در معرض خطر بالاتری برای آبسه هستند. گاهی اوقات، آبسه عارضه دیورتیکولیت یا بیماری التهابی لگن است.

تشخیص آبسه مقعدی

تشخیص بر اساس معاینه و نتایج آزمایشات تصویربرداری در صورت نیاز انجام می گیرد.

درمان آبسه مقعدی

بریدن و تخلیه آبسه بهترین شکل درمان است.

• فیستول آنورکتال یا فیستول مقعدی

فیستول آنورکتال یک کانال غیرطبیعی است که از مقعد یا رکتوم معمولا به پوست نزدیک مقعد منتهی می شود اما گاها ممکن است به اندام دیگری مانند واژن برسد. به صورت کلی در میان افرادی که آبسه مقعدی، بیماری کرون یا سل دارند، شایع است. همچنین در افراد مبتلا به دیورتیکولیت، سرطان یا آسیب مقعد یا رکتوم بروز پیدا می کند.

بیشتر فیستول ها در غده عمیقی در دیواره مقعد یا راست روده شروع می شوند. گاهی اوقات فیستول پس از تخلیه آبسه مقعدی رخ می دهد. اما اغلب نمی توان علت را شناسایی کرد. این اتفاق در نوزادان معمولاً یک نقص مادرزادی است و در بین پسران شایع تر از دختران است.

فیستول آنورکتال می تواند باعث درد و تولید چرک شود.

تشخیص فیستول آنورکتال

تشخیص بر اساس معاینه و سایر تکنیک ها مانند آنوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی انجام می گیرد.

درمان فیستول آنورکتال

درمان ممکن است شامل جراحی باشد. اما برای فیستول های ناشی از بیماری کرون از دارودرمانی نیز برای درمان می توان بهره برد.

• کیست مویی یا سینوس پیلونیدال

کیست پیلونیدال یک کیست غیرعادی در پوست است که معمولاً حاوی مو و بقایای پوست است. این نوع کیست تقریباً همیشه نزدیک استخوان دنبالچه در بالای باسن تشکیل می شود.

کیست پیلونیدال معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که مو پوست را سوراخ کرده و سپس فرورفته شود. اگر کیست پیلونیدال عفونی شود، می تواند بسیار دردناک باشد. کیست را می توان از طریق یک برش کوچک در پوست تخلیه کرد اما گاهی اوقات نیاز به جراحی است.

کیست‌های پیلونیدال در مردان جوان بیشتر شایع بوده و افرادی که برای مدت طولانی می نشینند بیشتر در معرض خطر ابتلا به آن هستند. همچنین اصطکاک و فشار ناشی از مالش پوست، لباس‌ های تنگ، دوچرخه ‌سواری یا نشستن طولانی ‌مدت می‌ تواند موها را وارد پوست کند.

نحوه معاینه و تشخیص بیماری های مقعدی

پزشک پس از گرفتن یک شرح حال دقیق از سوابق دارویی و بیماری فرد مراجعه کننده به مشاهده ناحیه‌ی مقعد با چشم و سپس معاینه‌های دیگر بسته به نوع بیماری‌ای که حدس می‌زند، می‌پردازد شامل :

• معاینه انگشتی: در این معاینه پزشک با دست دستکش پوشیده و آغشته به ژل لغزنده، با کمک یک انگشت درون مقعد را معاینه می‌کند. او در معاینه‌ی خود عامل به وجود آورنده‌ی علایم بیمار را جست‌وجو می‌کند
• آنوسکوپی: یک روش تشخیصی است که در آن با استفاده از ابزار لوله‌ای کوچک چند اینچ آخر راست روده و کانال مقعد را بررسی می‌کنند
• سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر: روشی است که در آن با کمک یک ابزار لوله‌ی کوچک مجهز به دوربین فیلمبرداری قسمت‌هایی از روده بزرگ را مشاهده می‌کنند
• کولونوسکوپی: روش دیگری است شبیه سیگموئیدوسکوپی که با کمک آن کل روده بزرگ را مشاهده می‌کنند ولی معمولاً نیاز به اقدامات قبلی آمادگی روده و گاهی استفاده از آرام‌بخش حین انجام دارد
• بیوپسی: نمونه‌برداری از بافت یا ضایعات که به منظور بررسی میکروسکوپی آن انجام می‌شود
• سونوگرافی یا MRI: انواعی از روش‌های تصویربرداری غیر تهاجمی هستند که ساختار و عملکرد کانال مقعد و عضلات اسفنکتر مقعد را نشان می‌دهند
• دفکوگرافی: روشی برای بررسی عملکرد روده‌ای و عضلات مقعدی هنگام عمل دفع است که با کمک تصویربرداری اشعه ایکس و باریم انما انجام می‌شود

پس از تشخیص نوع بیماری مقعدی پزشک درمان بیمار را آغاز می‌کند. بسیاری از اختلالات مقعدی بدون عمل جراحی قابل درمان هستند.

سوالات مداول