یکی از مشکلات شایعی که بسیاری از افراد از آن شکایت دارند و برای درمان آن به دکتر مغز و اعصاب در تهران مراجعه می‌کنند، سردرد می‌باشد. در برخی از افراد سردرد به دلیل بیماری میگرن ایجاد می‌شود و باعث ناتوانی فرد در انجام کارهایش می‌گردد.

میگرن چیست و چه عوارضی دارد؟

تمام افراد به سردرد مبتلا می‌شوند. اما بر خلاف تصور عموم، میگرن فقط یک سردرد شدید نیست. میگرن مجموعه‌ای از علائم عصبی ناتوان کننده است که معمولا منجر به درد شدید تکرارشونده در یک طرف سر می‌شود. در یک سوم از حملات میگرنی، سردرد در هر دو طرف سر ایجاد می‌شود.

حملات میگرنی بین ۴ تا ۷۲ ساعت طول می‌کشد و معمولا با یکی از نشانه‌های زیر همراه هستند:

• مشکل بینایی
• تهوع، استفراغ
• سرگیجه
• حساسیت شدید به صدا، نور، بو و هرگونه تماس
• سوزش و بی حسی در دو طرف صورت

البته، علائم میگرن در افراد مختلف با هم متفاوت است و هر کسی ممکن است دچار حملات میگرنی منحصر به فردی شود.

به‌طور کلی سردردهای میگرنی یک بیماری شایع در میان مردم است. از هر ۵ زن، یک نفر و از هر ۱۵ مرد، یک نفر به آن مبتلا هستند. میگرن معمولا از اوایل میانسالی شروع می‌شود. اگر دچار علائم شدید میگرن، مانند سردردهای شدید و استفراغ هستید، باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.

میگرن چیست؟

داروهای مسکن مانند پاراستامول یا ایبوپروفن برای کاهش درد موثر هستند. اما مراقب باشید که بیش از حد داروهای مسکن مصرف نکنید زیرا مصرف بیش از حد مسکن در بلند مدت باعث سخت‌تر شدن درمان می‌شود.

دلایل سردرد میگرنی

علت اصلی میگرن شناخته شده نیست، اما اعتقاد بر این است که فعالیت غیرطبیعی مغز بر سیگنال‌های عصبی، مواد شیمیایی و رگ‌های خونی مغز باعث سردرد میگرنی می‌شود.

علت ایجاد چنین تغییری در عملکرد مغز مشخص نیست اما احتمالا ژن‌های فرد باعث ایجاد برخی از محرک‌های خاص در فرد می‌شود که در نهایت منجر به میگرن می‌گردد.

محرک های سردرد میگرنی

محرک های سردرد میگرنی به شرح زیر است:

• محرک‌های هورمونی
• محرک‌های احساسی
• محرک‌های فیزیکی
• محرک‌های غذایی
• محرک‌های محیطی
• داروها

محرک‌های هورمونی (تغییرات هورمونی)

برخی از زنان در روزهای نزدیک عادت ماهانه دچار میگرن می‌شوند؛ زیرا در این زمان سطح هورمون‌هایی مانند استروژن تغییر می‌کند. سردرد میگرنی مزمن که در اثر تغییرات هورمونی ایجاد می‌شود معمولا از دو روز قبل از شروع عادت ماهانه تا سه روز بعد از اتمام عادت ماهانه ادامه خواهد داشت.

محرک‌های احساسی

محرک‌های احساسی ایجاد کننده میگرن شامل موارد زیر است:

• استرس
• تنش
• شوک
• افسردگی
• هیجان

علت سردرد میگرنی

محرک‌های فیزیکی

محرک‌های فیزیکی که منجر سردردهای میگرنی می‌شود عبارتند از:

• خوب نخوابیدن
• کار شیفتی
• قرارگیری بدن در وضعیت نامناسب
• تنش گردن و شانه
• تغییر ریتم کاری بدن در اثر سفرهای هوایی طولانی مدت
• پایین بودن قند خون (هیپوگلیسمی)

محرک‌های غذایی

محرک‌های غذایی ایجادکننده میگرن شامل موارد زیر است:

• حذف، تاخیر یا بی‌نظمی در وعده‌های غذایی
• کم آبی
• الکل
• تیامین که به عنوان یک ماده افزودنی به مواد غذایی اضافه می‌شود.
• محصولات کافئین‌دار مانند چای و قهوه
• برخی غذاهای خاص مانند شکلات، مرکبات و پنیر

محرک‌های محیطی

محرک‌های محیطی که باعث بروز سردرد میگرنی می‌شود عبارتند از:

• نور زیاد
• صفحات چشمک زن، مانند صفحه تلویزیون و کامپیوتر
• سیگار کشیدن (یا قرارگیری در اتاق‌های دارای دود)
• صداهای بلند
• تغییرات آب و هوا، مانند تغییر میزان رطوبت هوا یا قرارگیری در هوای خیلی سرد
• بوهای تند

داروهایی که باعث میگرن می شوند

داروهای محرک میگرن به شرح زیر است:

• برخی از داروهای خواب آور
• قرص‌های ترکیبی ضد بارداری

نشانه ها و علائم میگرن

علائم میگرن ممکن است در چهار مرحله در فرد ایجاد شود. این مراحل عبارتند از:

1. مدتی قبل از شروع سردرد
2. دقیقا قبل از شروع سردرد
3. در حین سردرد
4. بعد از سردرد

هرچند تمام سردردهای میگرنی شبیه یکدیگر نیستند اما علائم رایج میگرن را می‌توان به‌صورت زیر بیان کرد:

• درد متوسط تا شدید در یک طرف سر.
• سردرد شدید، ضربه ای و همراه با سوزش.
• تشدید سردرد در هنگام انجام فعالیت فیزیکی و افزایش فشار.
• عدم توانایی انجام فعالیت‌های روزمره به علت وجود سردرد.
• احساس ناخوشی و استفراغ.
• افزایش حساسیت به نور و صدا، که با دراز کشیدن در یک محل تاریک و آرام این احساس کاهش می‌یابد.
• برخی از افراد علائمی مانند تعریق، افزایش دمای بدن، درد معده و اسهال نیز دارند.

میگرن اورا چیست؟

در اکثر افراد مبتلا به میگرن، اوراها نقش یک هشدار دهنده را دارند که به آنها می‌گوید سردرد به زودی آغاز می‌شود. اما در بسیاری از افراد اوراها وجود ندارند. اوراها در حقیقت اختلالات ادراکی هستند.

برخی از این اختلالات عبارتند:

• افکار یا تجربیات گیج کننده.
• مشاهده نورهای عجیب و غریب، درخشان و یا چشمک زن.
• مشاهده خطوط زیگزاگی در مسیر دید.
• وجود نقاط کور یا خالی در مسیر دید.
• احساس سوزن سوزن شدن دست‌ها و پاها.
• مشکل در صحبت کردن.
• سفتی شانه‌ها، گردن یا اندام‌ها.
• احساس بوهای نامطبوع.
• مشاهده اشیای غیر واقعی، مانند ردیفی از اشیای شفاف.

علائم خطرناک میگرن

اگر افراد مبتلا به میگرن دچار علائم غیرطبیعی و نگران‌کننده‌ شدند باید به پزشک مراجعه کنند و از اینکه به میگرن مبتلا هستند ناراحت نباشند. اگر بیمار قبلا علائم زیر را نداشته، باید وجود چنین علائمی را جدی بگیرد. علائم خطرناک میگرن عبارتند از:

• سردرد شدید غیرعادی
• اختلال بینایی
• کاهش حس
• اختلالات تکلم

تشخیص میگرن توسط دکتر چگونه است؟

درمان سردرد میگرنی مستلزم تشخیص صحیح بیماری است. برای تشخیص میگرن در فرد، پزشک ابتدا سوالاتی در مورد سابقه سردرد از بیمار می‌پرسد. توصیف کامل علائم و ویژگی‌های بیماری برای تشخیص صحیح بیماری لازم است.

به‌طور کلی روش های تشخیص میگرن شامل موارد زیر است:

• آزمایش‌های عصبی
• آزمایش‌های فیزیکی
• سایر آزمایش‌ها

تشخیص میگرن از طریق آزمایش‌های عصبی

هدف از آزمایش‌های عصبی، کشف و از بین بردن آن دسته از بیماری‌های مغز یا اعصاب است که باعث سردرد و میگرن می‌شوند. اکثر سردردها خوش‌خیم هستند. هدف از انجام برخی از آزمایش‌ها، یافتن اختلالات ساختاری یا فیزیکی مغز که باعث سردرد شدید می‌شوند است.

تشخیص میگرن

اختلالاتی که منجر به سردرد میگرنی شدید می‌شوند عبارتند از:

• تومور مغزی
• آبسه مغزی (عفونت مغز)
• هموراژی (خونریزی مغزی)
• مننژیت ویروسی یا باکتریایی (عفونت یا التهاب غشاء اطراف مغز و نخاع)
• افزایش فشار درون جمجمه‌ای
• هیدروسفالی (تولید غیر طبیعی مایع در مغز)
• بیماری عفونی مغز مانند مننژیت یا بیماری لایم
• آنسفالیت (التهاب و تورم مغز)
• لخته‌ خون
• ضربه به سر
• انسداد یا بیماری سینوس‌ها
• اختلالات رگهای خونی
• آسیب‌های مغزی

تشخیص میگرن از طریق آزمایش‌های فیزیکی

پس از ارزیابی سوابق پزشکی بیمار، پزشک بیمار را به‌صورت کامل معاینه می‌کند. پزشک به دنبال یافتن علائمی است که باعث ایجاد سردرد می‌شوند. این علائم عبارتند از:

• تب یا هرگونه اختلال در تنفس، ضربان قلب، یا فشار خون
• عفونت
• حالت تهوع و استفراغ
• اغتشاش ذهنی
• تشنج
• کاهش سطح هوشیاری
• عدم تعادل و احساس افتادن
• گیجی

سایر آزمایش‌ها جهت تشخیص میگرن

برای یافتن علت میگرن، انجام آزمایش‌های دیگری نیز نیاز است. این آزمایش‌ها عبارتند از:

• سی تی اسکن
• ام ار ای
• رادیوگرافی از سینوس‌ها
• الکتروسفالوگرام

تشخیص میگرن با سی تی اسکن

در سی تی اسکن، با استفاده از کامپیوتر و اشعه ایکس، تصاویری مقطعی تهیه می‌شود. اگر بیمار هر روز، یا هر چند روز یکبار به سردرد مبتلا شود، برای تشخیص میگرن، پزشک سی تی اسکن سر برای او تجویز می‌کند.

تشخیص میگرن با ام ار ای

ام ار ای بدون استفاده از اشعه ایکس، تصاویر یا عکس‌هایی بسیار شفاف از مغز تهیه می‌کند.

تشخیص میگرن با عکس رادیوگرافی از سینوس‌ها

هرچند سی تی اسکن و ام آر آی جزئیات بیشتری را نسبت به عکس رادیوگرافی نشان می‌دهند، اما اگر پزشک به وجود مشکلی در سینوس‌ها شک کند، عکس رادیوگرافی را برای تشخیص میگرن تجویز می‌کند.

تشخیص سردردهای میگرنی از طریق الکتروسفالوگرام

الکتروسفالوگرام یک آزمایش استاندارد برای تشخیص علت سردرد نیست، اما اگر پزشک احتمال وجود تشنج بدهد، الکتروسفالوگرام را برای بیمار تجویز می‌کند.

درمان قطعی میگرن

هیچ روش درمانی منحصر به فردی برای درمان قطعی میگرن وجود ندارد. هدف از درمان میگرن، جلوگیری از حملات شدید و کاهش علائم میگرن است. ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی باعث کاهش احتمال ابتلا به میگرن خواهد شد. این تغییرات عبارتند از:

• داشتن خواب کافی
• کاهش استرس
• آشامیدن آب کافی
• اجتناب از برخی غذاهای خاص
• فعالیت ورزشی منظم

درمان قطعی میگرن

اگر تغییرات بالا باعث کاهش علائم و نشانه های میگرن یا تعداد دفعات میگرن شد، سپس از درمان‌هایی برای اجتناب از رویارویی با محرک‌ها، کنترل علائم، و استفاده از دارو استفاده می‌شود.

روش‌ها و داروهای مختلفی برای درمان میگرن وجود دارد. از جمله روش های درمان میگرن می‌توان به مورد زیر اشاره کرد:

• داروهای مسکن
• داروهای ضد تهوع و استفراغ
• جراحی
• داروهای پیشگیری کننده

داروهای مسکن برای میگرن

داروهای مسکن باید قبل از شروع درد میگرن مصرف شوند. داروهای مسکنی که بدون نسخه به فروش می‌رسند عبارتند از:

• ناپروکسن
• ایبوپروفن
• استامینوفن

معمولا دیگر داروهای ضد درد مانند آسپرین با کافئین و استامینوفن، می‌توانند سردرد را متوقف کرده یا درد را کاهش دهند.

داروهای ضد تهوع و استفراغ

ممکن است برای کنترل حالت تهوع و استفراغ از متوکلوپرامید استفاده شود. برای درمان میگرن شدید یا میگرن‌هایی که با داروهای پیشخوانی درمان نمی‌شوند، آگونیست‌های سروتونین، مانند سوماتریپتان نیز تجویز می‌‌شوند.

برای کاهش علائم میگرن از مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین و داروهای ضد افسردگی مانند تری سایکلیک استفاده می‌شود.

درمان میگرن با استفاده از جراحی

در دهه اخیر، روش‌های جدیدی برای درمان میگرن ابداع شده است. ثابت شده است که تزریق بوتولینوم توکسین (بوتاکس) و فشارزدایی شاخه‌های حسی برون جمجمه‌ای اعصاب سه شاخه و رشته‌های عصبی مهره‌های گردنی با جراحی باعث کاهش یا رفع علائم میگرن در بیمارانی که به دارو جواب نداده‌اند، می‌شود.

داروهای پیشگیری کننده

پیشگیری از میگرن با اجتناب از محرک‌های میگرن شروع می‌شود. هدف اصلی از پیشگیری، کاهش دفعات، درد و طول زمان سردردهای میگرنی و افزایش تاثیر دیگر داروها است.

چندین روش برای جلوگیری از میگرن وجود دارد که از تغییر رژیم غذایی و ورزش تا داروهای تجویزی متغیر هستند. این روش‌های درمانی عبارتند از:

• تجویز داروهای بلاک کننده بتا
• داروهای ضد انعقادی
• داروهای ضد افسردگی
• گاباپنتین
• بوتولینوم توکسین A (بوتاکس)
• داروهای گیاهی و ویتامین‌هایی مانند کانابیس، کوآنزیم Q10، بابونه، سیترات منیزیم، ریبوفلاوین (ویتامین ب ۲)، ویتامین ب ۱۲، ملاتونین
• ورزش، خواب و فعالیت جنسی

برای میگرن چه دکتری باید رفت؟

تخصص مغز و اعصاب، تنها رشته‌ای است که به صورت تخصصی در مورد درمان انواع سردرد و میگرن فعالیت نموده و و پزشکان این حوزه تجربه کافی برای بررسی و معاینه بیمار و همچنین ارائه بهترین راهکار درمانی را دارد. دکتر مغز و اعصاب پس از معاینه کامل بیمار و بررسی علائم و یافتن علت بیماری، از جدیدترین روش‌های درمان برای بهبود کامل و قطعی بیمار استفاده می‌نماید.

مثانه عصبی یا مثانه نوروژنیک بیماری است که در آن عمل ذخیره، تخلیه و کنترل ادرار توسط مثانه به علت بیماری در مراکز عصبی دچار اختلال شده است.

اختلال مثانه عصبی (مثانه نوروژنیک)

مثانه‌ اندامی توخالی در لگن یا قسمت تحتانی شکم است. مثانه دو کارکرد مهم دارد:

1. ادرار را در خود نگه می‌دارد.
2. ادرار را از طریق مدارهای ارتباطی پیچیده در نخاع و مغز دفع می‌کند.

وقتی شرایط نورولوژیک (دستگاه عصبی) بر مثانه تاثیر می‌گذارند عارضه‌ای به نام مثانه نوروژنیک یا اختلال عصبی مثانه را به وجود می آورند.

دو نوع اصلی مشکلات کنترل مثانه وجود دارد که با مثانه نوروژنیک در ارتباط هستند. براساس اعصاب درگیر و ماهیت آسیب دیدگی، مثانه یا دچار بیش فعالی (مثانه اسپاستیک یا به شدت انعکاسی) یا کم فعالی می‌شود (مثانه‌ای که شل شده یا هیپوتونیک)

عارضه مثانه‌ عصبی می‌تواند در روند امور روزمره شما اختلالات زیادی ایجاد کند زیرا شما مرتب مجبور به تخلیه مثانه خود می‌شوید. این اختلال در ابتدا و در موارد خفیف می‌تواند با روش‌هایی چون تمرینات کیگل و رژیم غذایی مناسب درمان شود، اما در بعضی بیماران این اختلال به حدی است که تغییر رژیم غذایی و تمرینات جوابگو نیست و باید اقدام به جراحی کنند.

علت ایجاد مثانه عصبی

مثانه نوروژنیک ممکن است عارضه‌ای مادرزادی باشد (در هنگام تولد وجود داشته باشد) نقایص مادرزادی که ممکن است علت مثانه عصبی باشند، عبارتند از:

• بیرون زدگی نخاع یا اسپاینابیفیدا (میلومننژوسل)
• عدم تشکیل ساکروم
• فلج مغزی

بیرون زدگی نخاع یا اسپاینابیفیدا (میلومننژوسل)

این اختلال ممکن است زمانی روی دهد که ستون فقرات جنین در ماه اول بارداری به درستی تشکیل نشده باشد. نوزادانی که با میلومننژوسل به دنیا می‌آیند در اغلب اوقات دچار فلج یا ضعف هستند که می‌تواند بر نحوه کارکرد مثانه تاثیر بگذارد.

عدم تشکیل ساکروم

این عارضه‌ای است که در آن، بخش‌هایی از قسمت تحتانی ستون فقرات وجود ندارند.

فلج مغزی

فلج مغزی عبارت است از گروهی از اختلالات مزمن یا درازمدتی که باعث تضعیف توانایی فرد برای کنترل حرکات بدن و وضعیت ایستادن می‌شود.
این اختلالات ناشی از آسیب دیدگی نواحی حرکتی مغز هستند.

مشکلی که باعث فلج مغزی شده ممکن است در هنگامی روی داده باشد که نوزاد هنوز در داخل رحم بوده یا پس از تولد ایجاد شده باشد. فلج مغزی، همواره در سال اول پس از تولد کودک قابل شناسایی نیست.

شرایط و بیماری‌هایی که می‌‌توانند باعث مثانه نوروژنیک شوند عبارتند از:

• سکته
• بیماری پارکینسون
• بیماری ام اس (MS)
• آسیب نخاعی
• جراحی‌های ستون فقرات
• اختلال عملکرد نعوظ
• تروما / تصادفات
• تومورهای دستگاه اعصاب مرکزی
• مسمومیت با فلزات سنگین

علایم اختلال مثانه نوروژنیک

شایع‌ترین علایم مثانه نوروژنیک، ناتوانی برای کنترل دفع ادرار است. سایر علایم عبارتند از:

• جریان ادراری ضعیف یا قطره قطره
• تکرر ادرار (دفع ادرار ۸ بار یا بیش از ۸ بار در روز)
• اضطرار ادرار (حس ضرورت فوری برای ادرار کردن)
• ادرار کردن دردناک که ممکن است به معنای عفونت مجرای ادراری باشد.

بیماری مثانه عصبی

تشخیص مثانه عصبی چگونه است؟

پزشک برای تشخیص مثانه عصبی فرد را معاینه می‌کند و ممکن است تست‌های مختلفی برای دستگاه عصبی و مثانه درخواست کند تا بتواند مثانه نوروژنیک را تشخیص دهد. این موارد عبارتند از:

• مطالعات یورودینامیک
• سیستوسکوپی
• رادیوگرافی
• سی تی اسکن
• ام آر آی

مطالعات یورودینامیک

این تست‌های عملکرد مثانه به میزان توانایی مثانه در نگه‌داشتن و ذخیره ادرار، فشار داخل مثانه، وضعیت جریان ادرار و وضعیت تخلیه مثانه زمانی که پر شده است می پردازند.

حس گرهای ویژه ممکن است روی سطح پوست در نزدیکی میزراه (لوله ای که ادرار از طریق آن عبور میکند) یا رکتوم گذاشته شوند تا مشخص شود عضلات و اعصاب این بخش از بدن آیا به درستی کار می‌کنند یا خیر.

سیستوسکوپی

پزشک ممکن است این عمل را برای بررسی داخل مثانه و میزراه با استفاده از تلسکوپ‌های کوچک (سیستوسکوپ) انجام دهد.

روشهای درمان اختلال عصبی

مهم‌ترین روش‌های درمان مثانه نوروژنیک عبارتند از:

• پاکسازی با کاتاترگذاری متناوب (CIC)
• درمان دارویی
• تزریق سم بوتولونیوم A (بوتاکس)
• تقویت مثانه از طریق سیستوپلاستی تقویتی
• تغییر سبک زندگی
• درمان تعدیل عصبی

پاک‌سازی با کاتاترگذاری متناوب (CIC)

کاتاترها یا سوندها عبارتند از لوله‌های نازک انعطاف‌پذیری که می‌توان آن را از طریق میزراه وارد مثانه کرده و ادرار را خارج نمود.

درمان دارویی اختلال مثانه عصبی

داروهای درمان مثانه عصبی عبارتند از داروهای آنتی کولینرژیک (اکسی بوتینین، تولترودین و موارد دیگر)

تزریق سم بوتولونیوم A (بوتاکس)

پزشک بوتاکس را در مثانه یا دریچه های ادراری (اسفنگترها) تزریق می‌کند.

تقویت مثانه (سیستوپلاستی تقویتی)

در این روش جراحی، بخش هایی از روده (کولون سیگموئید) برداشته شده و به دیواره مثانه متصل میشود. به این ترتیب فشار داخلی مثانه کاهش و توانائی آن برای ذخیره سازی ادرار افزایش پیدا می‌کند.

درمان مثانه عصبی تغییرات سبک زندگی

برای بسیاری از بیمارانی که دچار آسیب‌های عصبی خفیف‌تر شده‌اند، اولین گزینه‌های درمانی تغییرات در سبک زندگی هستند. چنین تغییراتی در سبک زندگی باعث کنترل علایم شما خواهند شد. این تغییرات عبارتند از:

• تخلیه تاخیری ادرار
• تخلیه ادرار برنامه ریزی شده
• انقباضات سریع
• دفترچه یادداشت مثانه
• تغییرات رژیم غذایی

تخلیه تاخیری ادرار

در ابتدا چند دقیقه دفع ادرار را به تاخیر می‌اندازید سپس به آهستگی این زمان را به چند ساعت می‌رسانید به این ترتیب یاد می‌گیرید با تمایل برای تخلیه ادرار حتی زمانی که احساس اضطراب دارید مقابله کنید.

اختلال مثانه نورولوژیک

تخلیه ادرار برنامه ریزی شده

در این روش، از یک برنامه روزانه برای رفتن به توالت استفاده می‌کنیم. به جای اینکه هر وقت احساس دفع ادرار داشتید به توالت بروید. در زمان‌های مشخص در طول روز این کار را انجام می‌دهید. بر اساس دفعات استفاده شما از توالت، پزشک معالج شما ممکن است از شما بخواهد این کار را هر ۲ تا ۴ ساعت صرف نظر از حس دفع ادرار انجام دهید.

انقباضات سریع

می‌توانید با استفاده از این روش، حس ضرورت دفع ادرار را کمتر کنید. برخی این روش را انقباضات سریع می‌نامند چون در این روش شما به سرعت عضلات ناحیه لگن را چندین بار تحت فشار قرار داده و آزاد می‌کنید. وقتی که حس ضرورت دفع ادرار ایجاد شد عضلات ناحیه کف لگن خود را تحت فشار قرار داده و آزاد کنید و این کار را با بالاترین سرعتی که می‌توانید انجام دهید.

انجام این تمرین چند بار پشت سر هم زمانی که احساس می‌کنید باید از توالت استفاده کنید توصیه می‌شود. به این ترتیب، پیام‌هایی به دستگاه عصبی شما فرستاده شده و از آنجا به مثانه برگردانده می‌شود تا فرآیند فشار دادن را متوقف کنید. وقتی که فشردن مثانه متوقف شد و شل شدن آغاز گردید، حس دفع ادرار شما باید کمتر شود.

وقتی این تمرین را انجام می‌دهید می‌توانید در وضعیت ثابتی قرار گرفته و تمرکز خود را فقط روی فشردن‌های سریع قرار دهید. پزشک شما می‌تواند با جزئیات بیشتری این روش را برایتان تشریح کند.

دفترچه یادداشت مثانه

یادداشت کردن دفعات استفاده از توالت برای مدت کوتاه در چند روز می‌تواند به شما و پزشک‌تان کمک کند درک درستی از علائم داشته باشید. دفترچه یادداشت مثانه میتواند چیزهایی را نشان دهد که باعث می‌شوند علایم شما بدتر گردد برای مثال این مساله که آیا علائم شما بعد از خوردن یا نوشیدن انواع خاصی از غذاها بدتر می‌شود،‌ آیا وقتی به اندازه کافی مایعات نمی‌نوشید تشدید می‌شوند؟

تغییرات رژیم غذائی

کاهش وزن و محدود کردن مصرف مواد تحریک کننده مثانه و نوشیدنی‌ها می‌تواند مفید واقع شود. ممکن است بخواهید از مصرف قهوه، چای، الکل، نوشابه، و سایر نوشیدنی‌های گازدار، مرکبات و غذاهای پرادویه، اجتناب کنید. برخی بیماران ممکن است هنگام استفاده از گزینه‌های درمانی مربوط به تغییر سبک زندگی، تغییراتی را مشاهده کنند با این حال بسیاری ممکن است نیاز به درمان‌های بیشتری داشته باشند تا با بهبود علائم روبرو شوند.

درمان تعدیل عصبی برای مثانه نورولوژیک

این روش درمان مثانه عصبی به گروهی از درمان‌ها اشاره دارد که طی آنها از انتقال جریان الکتریسیته یا دارو به اعصاب استفاده می‌شود. درمان تعدیل عصبی شامل موارد زیر است:

1. تعدیل عصبی خاجی
2. تحریک عصب تیبیا از طریق پوست

تعدیل عصبی خاجی

از این روش برای بیمارانی استفاده می‌شود که مثانه بیش فعال داشته و تغییرات سبک زندگی یا داروها به آنها کمکی نکرده است. اعصاب ناحیه خارجی، پیام‌هایی را بین نخاع و مثانه منتقل می‌کنند.

تغییر این پیام‌ها می‌تواند باعث بهبود علایم مثانه بیش فعال شود. جراح یک سیم نازک را در نزدیکی اعصاب خارجی قرار می‌دهد سپس سیم به یک دستگاه کوچک که با باطری کار می‌کند و زیر پوست شما قرار داده شده وصل می‌شود. این دستگاه پالس‌های الکتریکی بی‌خطری به مثانه می‌فرستد تا جلوی پیام‌های بدی که ممکن است باعث بیش‌فعالی مثانه شوند را بگیرد.

تحریک عصب تیبیا از طریق پوست

در این روش تبدیل عصبی، یک سوزن داخل عصب پای شما به نام عصب تیبیا گذاشته می‌شود. سپس این سوزن به دستگاهی متصل می‌شود که پالس‌های الکتریکی ارسال می‌کند. این پالس‌ها به سمت عصب تیبیا رفته و سپس به عصب خاجی می‌روند. این کار در مطب پزشک انجام می‌شود اغلب بیماران یک دوره درمانی ۱۲ جلسه‌ای را برای دستیابی به بهترین نتایج طی می‌کنند.

مغز، طناب نخاعی و عصب‌ها در کنار یکدیگر، سیستم عصبی بدن انسان را تشکیل می‌دهند.

سیستم عصبی، تمامی عملکرد‌های بدن را تحت کنترل دارد.

زمانی که سیستم عصبی بدن دچار مشکلی می‌شود ممکن است شما در حرکت دادن اعضای بدن، صحبت کردن، بلعیدن غذا، نفس کشیدن، یادگیری یا بسیاری دیگر از عملکرد‌های بدن خود دچار مشکل شوید.  

همچنین ممکن است حافظه، حس لامسه یا خلق و خوی شما دچار اختلال شود.

بیشتر از ۶۰۰ نوع بیماری عصبی مختلف وجود دارد.

درمان اختلالات

برخی از بیماری‌های عصبی با درمان مناسب و به موقع و انجام توانبخشی‌های لازم، بهبود پیدا کرده و بیمار نیز نتایج خوبی بعد از درمان می‌گیرد

اما برخی دیگر نتایج درمانی چندان امیدوارکننده‌ای به دنبال ندارند.

در این موارد به جای آنکه روی غیر قابل درمان بودن بیماری تاکید شود، سعی می‌شود سبک زندگی بیمار به نحوی تغییر داده شود و

درمان‌های توانبخشی انجام شود تا بیمار بتواند با ناتوانی یا مشکل خود بسیار راحت‌تر کنار بیاید و زندگی آسوده‌تری داشته باشد.

ارزیابی و تشخیص بیماری‌های سیستم عصبی می‌تواند بسیار پیچیده باشد.

بسیاری از علائم ناشی از این بیماری‌ها مشابه هستند و مجموعه‌های مختلفی از این علائم مشابه برای هر یک از بیماری‌های مختلف بروز می‌کند.

متخصصین اعصاب که بیماری‌های سیستم عصبی را درمان می‌کنند ممکن است مجبور باشد زمان زیادی را صرف کنند تا بتوانند تشخیص صحیحی از بیماری داشته باشند.

در بسیاری از موارد لازم است که پزشک آزمایشات مختلفی را تجویز کند تا احتمال ابتلا به بیماری‌های دیگر را بررسی کند و در انتها به تشخیصی که بیش از همه محتمل است برسد.

متخصصین مغز و اعصاب می‌توانند خدمات تشخیصی و درمانی کامل و همه‌جانبه‌ای را برای اغلب بیماری‌ها و اختلالات شایع سیستم عصبی بدن انسان ارائه دهند.

جهت دریافت نوبت مشاوره توسط متخصص مغز و اعصاب و یا رزرو وقت با ما تماس بگیرید.

سیستم عصبی چیست؟

سیستم عصبی بدن انسان یک سیستم بسیار پیچیده و پیشرفته است که فعالیت‌های بدن را تنظیم کرده و هدایت می‌کند و

بین اعضای مختلف بدن هماهنگی ایجاد می‌کند.

سیستم عصبی بدن از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

سیستم اعصاب مرکزی و سیستم اعصاب محیطی. به جز مغز و طناب نخاعی، سایر ارگان‌های بسیار مؤثر در سیستم عصبی عبارت‌اند از:

• چشم‌ها
• گوش‌ها
• اعضای حسی که در چشایی نقش دارند.
• اعضای حسی که در بویایی نقش دارند.
• گیرنده‌های حسی که در پوست، مفاصل، عضلات و دیگر قسمت‌های بدن قرار دارند.

انواع بیماری‌های سیستم عصبی

برای آن که بتوان دسته‌بندی مناسب و رضایت‌بخشی از بیماری‌های سیستم عصبی ارائه نمود،

این دسته‌بندی نه‌تنها باید شامل نوع آسیب و واکنش بدن باشد بلکه باید محل بروز این آسیب را نیز شامل شود.

نوع آسیب می‌تواند مادرزادی، عفونی، تروما، نئوپلاسم، اختلال عروقی، فرسایشی، متابولیسمی، مسمومیت یا کمبود ویتامین و مواد معدنی باشد.

محل بروز این آسیب‌ها نیز می‌تواند در هر جایی از سیستم عصبی مانند مننژ، اعصاب محیطی، غشای خاکستری یا سفید نخاعی، مخ یا مخچه باشد.

البته عوامل مختلف دیگری مانند سن و جنسیت بیمار نیز می‌توانند در این دسته‌بندی دخیل باشند.

درمان اختلالات

در مواردی، سلول‌های عصبی بر اثر عاملی مانند عفونت به صورت مستقیم آسیب می‌بینند

اما در اغلب موارد، آسیب سلولی به صورت غیر مستقیم بر اثر بیماری‌های عروقی یا متابولیسمی است که بر ارگان‌های اصلی بدن مانند قلب، کلیه، ریه‌ها یا کبد اثر می‌گذارند. اختلالات سیستم عصبی بدن انسان می‌توانند بر اثر بیماری‌های زیر باشد:

• بیماری‌های عروقی مانند سکته مغزی، سکته ایسکمیک گذرا، خونریزی زیر عنکبوتیه و خونریزی در غشای مغزی.
• عفونت مانند مننژیت، انسفالیت، پولیو و عفونت در فضای اپیدورال اطراف طناب نخاعی.
• اختلالات ساختاری مانند ضربه مغزی، ضایعات نخاعی، فلج بل، اسپوندیلوز گردن، سندرم تونل کارپال،
• تومور مغزی یا طناب نخاعی، نوروپاتی اعصاب محیطی و سندرم گیلن باره (Guillain-Barré).
• اختلالات عملکردی مانند سردرد، صرع، سرگیجه و درد عصبی
• بیماری‌های فرسایشی مانند بیماری پارکینسون، ام اس، بیماری ALS،‌هانتینگتون و آلزایمر

علائم

مواردی که در ادامه آمده‌اند، شایع‌ترین علائمی هستند که به دنبال اغلب بیماری‌های سیستم عصبی بدن انسان بروز می‌کنند.

البته هر یک از بیماران ممکن است به علائم متفاوتی دچار شوند. برخی از شایع‌ترین ابن علائم عبارت‌اند از:

• سردرد ناگهانی و گذرا یا مداوم
• سردردی که تغییر حالت می‌دهد و با سردردهای دیگر فرق دارد.
• احساس گزگز و مورمور شدن بدن یا از دست دادن حس لامسه
• ضعف عضلانی یا از دست دادن قدرت عضلانی
• از دست دادن ناگهانی بینایی یا دوبینی
• اختلال در توانایی‌های ذهنی
• از دست دادن تعادل بدن
• از دست دادن حافظه 
• خشک شدن عضلات و مشکل در حرکت
• تشنج و لرزش بدن
• درد کمر که تا پاها، انگشتان یا دیگر قسمت‌های بدن منتشر می‌شود.
• تحلیل رفتن عضلات بدن و اختلالات گفتاری

این علائم تنها مختص بیماری‌ها و اختلالات سیستم عصبی نیستند و می‌توانند نشان‌دهنده‌ی بیماری‌های دیگر نیز باشند.

همیشه برای تشخیص صحیح لازم است به پزشک متخصص مراجعه کنید.

تشخیص

مهم‌ترین تست‌های تشخیصی برای تشخیص بیماری‌های سیستم عصبی عبارت‌اند از:

سی تی اسکن

در این روش از ترکیب تصویر اشعه ایکس و تکنولوژی کامپیوتری برای تولید تصاویری افقی یا سطح مقطعی از بدن استفاده می‌شود.

تصاویر سی تی اسکن دارای جزئیات دقیقی هستند و می‌توانند بافت استخوان، ماهیچه، چربی و ارگان‌های بدن را نشان بدهند.

نوار مغزی (EEG)

در این تست، فعالیت الکتریکی مغز توسط الکترودهایی که به سر چسبانده می‌شوند، ارزیابی می‌شود.

اسکن ام آر آی (MRI)

اسکن ام آر آی یکی از روش‌های عکسبرداری است که در آن از آهنرباهای بزرگ،

امواج رادیوفرکوئنسی و تکنولوژی کامپیوتری برای تولید تصاویر دقیق از ساختار‌ها و ارگان‌های بدن استفاده می‌شود.

درمان اختلالات

تست‌های تشخیصی عملکرد الکتریکی (الکترودیاگنوزیس)

این تست‌ها شامل نوار عصب و عضله و تست هدایت عصبی می‌شود. در این تست‌ها، اختلالات عضلانی و نورون‌های حرکتی تشخیص داده شده و ارزیابی می‌شوند. برای انجام این کار، تعدادی الکترود روی پوست روی عضله قرار داده می‌شوند (یا درون عضله قرار میگیرند) و سپس فعالیت الکتریکی و واکنش ماهیچه ثبت می‌شود.

اسکن پت یا توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)

این اسکن با استفاده از تکنولوژی کامپیوتری انجام می‌شود و تصاویری از فعالیت مغزی به دست می‌دهد.

در این تست، گلوکزی که با ماده رادیواکتیو علامت‌گذاری شده است به بدن بیمار تزریق می‌شود و سپس میزان حضور این گلوکز در مغز اندازه‌گیری می‌شود.

آنژیوگرافی

در آنژیوگرافی از رگ‌هایی به سمت مغز می‌روند یا از مغز می‌آیند، اسکن تصویری تهیه می‌شود.

آزمایش مایع مغزی نخاعی

در این تست از مایع مغزی نخاعی که در ستون فقرات قرار دارد، نمونه‌گیری می‌شود و این مایع تحت آزمایش قرار می‌گیرد.

اولتراسوند (همان سونوگرافی)

در این تست از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تولید تصاویری از رگ‌های خونی، بافت‌ها و ارگان‌ها استفاده می‌شود.

از تصاویر سونوگرافی معمولاً برای بررسی عملکرد ارگان‌های داخلی بدن و جریان خون در شریان‌های مختلف استفاده می‌شود.

نوروسونوگرافی

در این روش از امواج صوتی با فرکانس بسیار بالایی استفاده می‌شود که به پزشک این امکان را می‌دهد که سیستم عصبی از جمله مغز، طناب نخاعی و دیگر ساختارهای عصبی را بررسی کند.

درمان

روش‌های درمانی بسیار زیادی برای درمان انواع بیماری‌های سیستم عصبی بدن انسان وجود دارد، از جراحی گرفته است تا توانبخشی، فیزیوتراپی و تجویز دارو.

دارودرمانی

این موضوع کاملاً قابل‌درک است که بیماران با دانستن این موضوع که به بیماری عصبی مبتلا هستند، وحشت‌زده می‌شوند.

اما بیماران باید بدانند که بسیاری از بیماری‌ها و علائم آن با دارودرمانی قابل‌کنترل هستند. این داروها به بیمار کمک می‌کنند که بهتر بتواند بیماری خود را کنترل کنند، علائم خود را بهبود دهند و سطح کیفی زندگی خود را بالا ببرند.

نوع دارویی که برای درمان بیمار تجویز می‌شود به نوع بیماری او بستگی دارد.

برخی از داروهای پرکاربرد در درمان اختلالات سیستم عصبی عبارت‌اند از داروهای کورتیکاستروئید که اغلب برای درمان بیماری ام اس تجویز می‌شوند.

درمان اختلالات

این داروها می‌توانند به کاهش التهاب در بدن کمک کنند.

داروهای مؤثر بر دوپامین مانند لوودوپا نیز معمولاً برای درمان بیماری‌هایی مانند پارکینسون تجویز می‌شوند تا خشکی بدن و لرزش را کمتر کنند.

بهبودی

  جدای از مسئله‌ی درمان بیماری، گاهی توانبخشی به بیمار پس از دوره‌ی درمانی نیز اهمیت بسیاری دارد و بیمار برای به دست آوردن دوباره‌ی عملکرد‌های بدن خود لازم است که دوره‌های توانبخشی را طی  کند.

همین‌قدر که بیمار برای گذراندن دوره توانبخشی به مراکز توانبخشی معرفی می‌شود، خود یک نشانه‌ی امیدوارکننده است چراکه در صورتی که شانس بهبودی برای بیمار نباشد،

به مراکز توانبخشی معرفی نمی‌شود.

توانبخشی برای بهبود بیماری‌ها و اختلالات عصبی عبارت است از:

• ایجاد تغییراتی در سبک زندگی برای پیشگیری یا کم کردن عوارض و تأثیرات بیماری
• انجام فیزیوتراپی برای کنترل برخی از علائم و بازیابی عملکردهای حرکتی بدن
• کنترل درد (چرا که برخی اختلالات ایجاد شده در بدن با درد زیادی همراه هستند)

خونریزی مغزی یکی از موارد شایع در تصادفات است که به دلیل وارد شدن جراحت به سر ایجاد می‌شود.

خونریزی مغزی چیست؟

خونریزی مغزی به تجمع خون در درون جمجمه گفته می‌شود. معمولا پاره‌ شدن یک سرخرگ در درون مغز یا ضربه ناشی از تصادفات یا افتادن بیمار باعث خونریزی در مغز می‌شود و خون درون بافت مغز یا جمجمه جمع می‌شود.

اگرچه برخی از جراحاتی که به سر وارد می‌شود مانند مواردی که باعث کاهش هوشیاری می‌شود خفیف است، خون ریزی مغزی زندگی بیمار را تهدید می‌کند. خونریزی در مغز باید فورا درمان شود. گاهی انجام عمل جراحی برای خارج کردن خون از جمجمه ضرروی است و درمان آن به محل خونریزی و میزان آسیب بستگی دارد.

آیا خونریزی مغزی باعث مرگ میشود؟

خونریزی مغزی زندگی بیمار را تهدید می‌کند؛ بنابراین بیمار باید به نورولوژیست (متخصص مغز و اعصاب) مراجعه کند یا فورا به بخش اورژانس منتقل شود. پزشک می‌تواند براساس علائم بیمار، آن بخش از مغز که دچار خونریزی شده است را تشخیص دهد.

درمان خونریزی در مغز به محل خونریزی، علت خونریزی و وسعت آن بستگی دارد. گاهی برای کاهش تورم و پیشگیری از خونریزی انجام عمل جراحی ضروری است.

همچنین پزشک برخی از داروهای خاص را تجویز می‌کند که شامل مسکن، کورتیکواستروئید، داروهای ادرارآور برای کاهش تورم و داروهای ضدتشنج برای کنترل تشنج است.

انواع خونریزی مغزی

انواع خونریزی های مغزی به سه دسته تقسیم می‌شود:

1. خونریزی ساب دورال
2. خونریزی اپیدورال
3. خونریزی داخل مغز

خونریزی مغزی و لخته شدن خون در سر

خونریزی ساب دورال

خونریزی ساب دورال هنگامی رخ می‌دهد که رگ‌های خونی، معمولا سیاهرگ‌ها، بین مغز و سه لایه غشای پوشاننده مغز پاره شوند. نشت خون باعث خونریزی و ایجاد فشار بر بافت مغز می‌شود. افزایش میزان خونریزی می‌تواند باعث کاهش تدریجی هوشیاری و مرگ بیمار شود.

خونریزی اپیدورال مغزی

خونریزی اپیدورال زمانی رخ می‌دهد که یک رگ خونی، معمولا سرخرگ، بین سطح خارجی غشای پوشانند‌ه مغز و جمجمه پاره شود. سپس خون بین این دو لایه نشت می‌کند و توده‌ای را تشکیل می‌دهد که باعث فشار بر بافت مغز می‌شود.

خونریزی مغزی در اثر تصادف معمولا از نوع خونریزی اپی دورال است.

تعدادی از افرادی که دچار خونریزی اپیدورال می‌شوند، هوشیاری خود را از دست نمی‌دهند؛ اما اکثر افراد از لحظه ضربه دچار خواب آلودگی می‌شوند یا به کما می‌روند. درصورتی‌که درمان مناسبی برای خونریزی اپی دورال که بر سرخرگ تاثیر گذاشته ‌است صورت نگیرد، منجر به مرگ بیمار می‌شود.

خونریزی داخل مغز

خونریزی داخل مغز زمانی رخ می‌دهد که خون داخل بافت مغز جمع شود. برخی از بیماری‌ها نیز می‌توانند باعث نشت خون به درون مغز شده و منجر به خونریزی داخلی مغز شوند.

ازجمله عوامل خونریزی در داخل مغز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ضربه به سر
• پارگی آنوریسم
• بد شکلی عروق
• فشارخون بالا
• تومور مغزی

لخته خون در سر

علت خونریزی مغزی چیست؟

شایع‌ترین دلیل خونریزی مغزی ضربه به سر است که معمولا به تصادف با موتور یا دوچرخه مربوط است. علاوه بر این افتادن از ارتفاع، آسیب‌های ناشی از ورزش و آسیب‌هایی ناشی از نزاع و دعوا است نیز منجر به خونری زی مغزی می‌شوند.

اگر بیمار مسن باشد به‌ویژه اگر از داروهای ضد انعقاد خون یا داروهای ضد پلاکت خون استفاده کند، مانند آسیپرین؛ حتی ضربه‌ی خفیف به سر می‌تواند باعث خونریزی شود.

توجه به این نکته ضرروری است که افرادی که حتی زخم‌های باز، کبودی و سایر آسیب‌های قابل مشاهده نداشته‌ باشند نیز ممکن است دچار خونریزی در مغز شده باشند.

علائم خونریزی مغزی و لخته خون در سر

برخی از بیماران پس از ضربه به سر، علائم و نشانه های خونریزی مغزی را نشان می‌دهند. اما گاهی ممکن است این علائم پس از چند هفته یا زمانی طولانی‌تر بروز کنند.

پس از ضربه به سر ممکن‌ است حال عمومی بیمار خوب باشد. اما با گذشت زمان، فشار وارده بر مغز بیمار افزایش می‌یابد و باعث بروز همه علائم زیر یا برخی از آن‌ها می‌شود:

• افزایش سردرد
• استفراغ
• خواب‌آلودگی و از دست دادن تدریجی هوشیاری
• سرگیجه و چرخیدن اتاق دور سر
• احساس گیجی
• برابر نبودن اندازه‌ی مردمک‌ها
• مشکل در صحبت کردن

با افزایش تجمع خون در مغز بیمار یا فضای بین مغز و جمجمه، سایر علائم و نشانه‌ها بروز می‌کنند. این علائم عبارتند از:

• بی‌حالی
• تشنج
• از دست‌دادن هوشیاری

تشخیص خونریزی مغزی چگونه است؟

تشخیص خونریزی در مغز می‌تواند برای پزشک دشوار باشد؛ زیرا افرادی که دچار ضربه به سر می‌شوند معمولا خوب به‌نظر می‌رسند. با این‌حال، پزشکان فرض را بر این می‌گذارند که پس از ضربه به سر، خون ریزی مغزی رخ داده است و بر این اساس اقدامات لازم را انجام می‌دهند.

اگر بیمار به‌تدریج هوشیاری خود را از دست‌دهد فرض بر این است که دچار خونریزی مغزی شده است مگر آن‌که خلافش ثابت شود. عکس‌برداری، بهترین روش برای تعیین محل و اندازه خونریزی است.

تشخیص خونریزی و لخته خون در مغز

روشهای شتخیص خونریزی مغزی شامل موارد زیر است:

• سی‌تی اسکن
• ام آر آی
• آنژیوگرافی

سی‌تی اسکن

در این روش از اشعه ایکس که به یک کامپیوتر متصل است برای عکس‌برداری دقیق از مغز بیمار استفاده می‌شود. بیمار روی یک میز متحرک دراز می‌کشد و به درون حفره‌ای که شبیه دونات است هدایت می‌شود. سی‌تی اسکن، متداول‌ترین روش برای تشخیص خونریزی داخل مغز است.

ام آر آی

تصویربرداری به کمک ام آر آی با استفاده از امواج رادیویی و امواج مغناطیسی انجام می‌شود. در هنگام تصویربرداری از مغز، بیمار روی یک میز متحرک دراز می‌کشد و به‌سمت یک محفظه سربسته هدایت می‌شود. معمولا بیش‌تر از سی تی اسکن برای تشخیص خونریزی مغزی استفاده می‌شود؛ زیرا تصویربرداری به کمک ام آر آی زمان‌بر است و دستگاه ام آر آی در همه اماکن وجود ندارد.

آنژیوگرافی

اگر پزشک درخصوص تجمع خون در یکی از رگ‌های مغز یا سایر مشکلات مربوط به رگ‌های خونی نگران باشد، انجام آنژیوگرافی برای ارائه اطلاعات مدنظر ضروری خواهد بود. در این روش از اشعه ایکس برای تصویربرداری از جریان خون در رگ‌های خونی مغز استفاده می‌شود.

نحوه درمان خونریزی مغزی و لخته شدن خون در سر

درصورتی‌که اندازه خونریزی کوچک باشد و هیچ‌گونه علامت و نشانه‌ای نداشته باشد، نیازی به برطرف کردن آن‌ها نیست. اما از آن‌جایی که طی چند روز یا چند هفته بعد از ضربه، علائم نمایان و یا بدتر می‌شوند، باید بیمار به ‌لحاظ تغییرات نورولوژیکی تحت‌نظر باشد و فشار داخلی مغز او سنجیده‌ شود و سی تی اسکن سر برای او تکرارشود.

در صورت درمان خونریزی مغزی با دارو اگر به بیمار داروهای رقیق‌کننده‌ی خون، مانند وارفارین، داده شود، باید برای تغییر تاثیرات دارو و کاهش ریسک خونریزی بیش‌تر او را تحت نظر قرار داد. دادن پلاسمای تازه منجمد و ویتامین k به بیمار از گزینه‌هایی است که پزشک از آن بهره می‌گیرد.

جراحی خونریزی مغزی

گاهی برای درمان خونریزی مغزی انجام عمل جراحی ضروری است. عمل جراحی به نوع خونریزی بیمار بستگی دارد. گزینه‌های موجود برای جراحی بیمار به شرح زیر می‌باشند:

• تخلیه مایعات
• برداشتن جمجمه

عمل جراحی خون ریزی مغزی

تخلیه مایعات

اگر خون در یک نقطه متمرکز باشد و کمی لخته شده‌ باشد، پزشک با ایجاد یک حفره در جمجمه بیمار و با استفاده از ساکشن اقدام به تخلیه خون و مایعات می‌کند.

برداشتن جمجمه

درصورتی‌که اندازه خونریزی زیاد باشد، پزشک مجبور است برای تخلیه خون، قسمتی از جمجمه بیمار را باز کند.

روند بهبود خونریزی مغزی و درمان لخته خون در سر

دوران بهبود در خونریزی مغزی طولانی است و ممکن است بیمار به‌طور کامل بهبود نیابد. بیش‌ترین درمان برای بهبود این بیماران (پس از ضربه) سه ماه است و معمولا پس از آن روند بهبود بیمار کمتر می‌شود.

اگر پس از درمان، مشکلات نورولوژیکی بیمار ادامه ‌داشته باشد ممکن است درمان فیزیکی ضرورت یابد.

مراقبتهای بعد از خونریزی مغزی که بیمار باید برای کمک به بهبود سریع خود رعایت کند شامل موارد زیر است:

• در طی ساعات شب خواب کافی داشته باشد و درطول روز هرگاه احساس خستگی کرد استراحت کند.
• هرگاه احساس کرد که قوی‌تر شده‌ است فعالیت‌های خود را از سربگیرد.
• تا زمانی که پزشک اجازه نداده ‌است در فعالیت‌های ورزشی شرکت نکند.
• قبل از شروع فعالیت‌های ورزشی، دوچرخه‌سواری، رانندگی یا فعالیت‌های سنگین با پزشک مشورت کند. به علت آسیب دیدن سر، عکس‌العمل بیمار کند می‌شود.
• قبل از مصرف دارو به پزشک با پزشک مشورت کنید.
• مواردی که در به‌خاطر آوردن آن‌ها مشکل دارد را یادداشت کند.
• قبل از تصمیم‌گیری‌های مهم با فردی که به او اعتماد دارد، مشورت کند.

پیشگیری از خونریزی مغزی

برای پیشگیری از خونریزی مغزی یا کاهش جراحت سر موارد زیر را رعایت کنید:

• استفاده از کلاه ایمنی
• استفاده از کمربند ایمنی
• از کودکان خود محافظت کنید

استفاده از کلا ایمنی

از کلاه ایمنی استفاده کنید و مطمئن شوید کودکان نیز کلاه ایمنی دارند. هنگام انجام فعالیت‌های ورزشی، دوچرخه‌سواری، موتورسواری، اسکی، اسب‌سواری، اسکیت، اسکی روی یخ، اسکی روی برف یا هرگونه فعالیتی که باعث آسیب به سر می‌شود از کلاه ایمنی استفاد‌کنید.

استفاده از کمربند ایمنی

هنگام رانندگی کمربند ایمنی خود را ببندید و مطمئن شوید که کودکان نیز کمربند خود را بسته‌اند.

مراقب کودکان باشید

از صندلی‌های خودرو که برای کودکان طراحی‌شده‌اند استفاده‌کنید. برای پله‌ها، حفاظ نصب کنید. از پدهای مخصوص برای لبه میز استفاده ‌کنید تا در صورت برخورد سر کودک با لبه میز مشکل حادی ایجاد نشود.

مبلمان و وسایل سنگین را به دیوار بچسبانید تا از کج‌شدن آن‌ها و افتادن کودکان جلوگیری‌شود. به کودکان اجازه ندهید از اجسام سنگین و فاقد ایمنی بالا بروند.

آنژیوگرافی مغز یک روش مناسب برای تشخیصی و درمان مشکلات عروق مغز است. از آنژیوگرافی مغز برای بررسی عروق خونی مغز و تشخیص بیماری‌های مربوط به آن استفاده می‌شود.

عمل آنژیوپلاستی عروق مغز یا آنژیوپلاستی کاروتید چیست؟

آنژیوپلاستی کاروتید روشی است که در آن رگ‌های مسدود شده مغز باز می‌شوند تا از بروز سکته مغزی جلوگیری شود. رگ‌های کاروتید در هر دو طرف گردن و دو طرف مغز قرار دارند و اصلی‌ترین رگ‌هایی هستند که به مغز خونرسانی می‌کنند. در این روش یک بالون کوچک به صورت موقتی وارد رگ می‌شود و سپس در محل بروز انسداد، این بالون باد می‌شود تا دیواره رگ را گشاد کند.

در روش آنژیوپلاستی کاروتیدی معمولا از یک سیم پیچ کوچک به نام استنت نیز استفاده می‌شود که در رگ قرار داده می‌شود تا رگ را باز نگه دارد و خطر تنگ شدن و مسدود شدن مجدد رگ را کاهش دهد.

آنژیوپلاستی کاروتیدی یا استنت گذاری عروق کاروتید در مواردی انجام می‌شود که جراحی باز کاروتید روش مناسبی برای بیمار نباشد یا خطر زیادی به همراه داشته باشد.

آنژیوپلاستی مغز

انجام آنژیوپلاستی کاروتیدی و استنت گذاری برای اغلب بیماران موجب باز شدن رگ و افزایش جریان خون در رگی می‌شود که قبلا مسدود بوده است و در نتیجه خطر بروز سکته مغزی یا علائم پس از سکته مغزی را کاهش می‌دهد.

انجام آنژیوپلاستی کاروتیدی و استنت‌گذاری برای تمامی بیماران روش مناسبی نیست. پزشک مغز و اعصاب باید وضعیت بیمار را ارزیابی کند و تصمیم بگیرد که مزایای انجام این عمل از خطرات احتمالی آن بیشتر هستند یا نه.

انجام آنژیوپلاستی مغزی عملی جدید و نوبنیان است و بنابراین تاثیرات بلندمدت آن هنوز مشخص نیست و نیاز به تحقیقات بیشتری در این زمینه هست. شما می‌توانید در مورد نتایج احتمالی و وضعیت خود بعد از انجام آنژیوپلاستی از متخصص مغز و اعصاب سوال کنید و در مورد انجام این عمل از او مشورت بخواهید.

دلایل انجام آنژیوپلاستی مغز چیست؟

آنژیوپلاستی مغز یا استنت گذاری مغز در موارد زیر می‌تواند روش مناسبی برای درمان یا پیشگیری از سکته مغزی باشد:

• بیمار دارای رگ کاروتید با بیش از ۷۰ درصد گرفتگی باشد.
• بیمار سابقه سکته مغزی را داشته باشد.
• بیمار علائم مشابه با سکته را داشته باشد و برای انجام جراحی باز، سلامت کافی را ندارد.
• بیمار قبلا جراحی کاروتید را انجام داده و حالا مجددا رگ او دچار انسداد و تنگی شده است.
• دسترسی به محل گرفتگی شریان با انجام جراحی باز بسیار مشکل است.

در برخی از موارد، برای برداشتن پلاک‌های جمع شده در شریان که شریان را تنگ کرده است، انجام جراحی باز تجویز می‌شود. اما در موارد دیگر، انجام آنژیوپلاستی و استنت گذاری گزینه بهتری است.

اقدامات قبل از عمل آنژیوپلاستی رگهای مغزی

قبل از انجام آنژیوپلاستی، پزشک سوابق پزشکی بیمار را بررسی کرده و او را معاینه فیزیکی می‌کند. همچنین لازم است که بیمار یکی یا تعداد بیشتری از آزمایشات زیر را قبل از آنژیوپلاستی مغزی و استنت گذاری کاروتید مغز انجام دهد:

• اولتراسوند (سونوگرافی)
• آنژیوگرافی رزونانس مغناطیسی
• آنژیوگرافی کاروتید

اقدامات قبل از آنژیوگرافی مغز

اولتراسوند (سونوگرافی)

یک دستگاه که امواج صوتی تولید می‌کند از روی محل شریان کاروتید عبور می‌کند و تصاویر شریان روی مانتور نشان داده می‌شوند.

آنژیوگرافی رزونانس مغناطیسی

در این تست یا با استفاده از امواج رادیوفرکوئنسی یا با استفاده از اشعه ایکس و ماده کنتراست رنگی، تصاویر بسیار دقیقی از شریان تولید می‌شود.

آنژیوگرافی کاروتید

در این تست، یک ماده کنتراست رنگی در رگ تزریق می‌شود تا بتوان شریان را به خوبی ارزیابی کرد.

پزشک به بیمار توضیح می‌دهد که قبل از انجام آنژیوپلاستی چه چیزهایی را می‌تواند یا نمی‌تواند بخورد یا بنوشد. در صورتی که بیمار از قبل در بیمارستان بستری باشد، آماده سازی او برای آنژیوپلاستی متفاوت است.

شب قبل از آنژیوپلاستی، پزشک در مورد تنظیم و تغییر دوز داروهای بیمار، دستورات لازم را می‌دهد. ممکن است پزشک از بیمار بخواهد که قبل از انجام آنژیوپلاستی مغز، مصرف برخی داروهای خاص را متوقف کند خصوصا اگر بیمار داروهای مخصوص دیابت یا داروهای رقیق کننده خون را مصرف می‌کند.

شما باید داروهای مجاز را تنها با مقدار بسیار کمی آب در حد یک جرعه مصرف کنید. با اطرافیان یا خانواده خود برای بازگشت به خانه هماهنگ شوید چرا که خودتان نمی‌توانید رانندگی کنید.

معمولا بعد از آنژیوپلاستی مغز بیماران یک شب در بیمارستان می‌مانند و بیمار به خاطر اثرات باقی‌مانده بیحسی نمی‌تواند خودش رانندگی کند.

آنژیوپلاستی مغزی یک عمل غیرجراحی محسوب می‌شود چرا که برش بسیار کوچکی می‌خواهد و به اندازه جراحی باز، تهاجمی نیست. بدن بیمار هیچ برش بزرگی داده نمی شود و تنها یک برش بسیار کوچک برای وارد کردن کاتتر به بدن ایجاد می‌شود.

برای انجام این عمل نیازی به بیهوشی عمومی نیست و بنابراین در حین انجام آنژیوپلاستی بیمار کاملا بیدار است. اما برای ریلکس شدن و راحنی بیشتر بیمار در حین عمل، از طریق تزریق وریدی به او آرام بخش داده می‌شود.

چگونگی انجام آنژیوپلاستی مغز

برای انجام عمل گرفتگی رگ مغز ابتدا بیمار به اتاق مخصوص عکسبرداری رادیولوژی (اشعه ایکس) انتقال داده می‌شود و از او خواسته می‌شود که روی تخت دراز بکشد. سر بیمار روی یک پشتی کاسه مانند قرار میگیرد تا بیمار احساس راحتی کند و سر او در حین گرفتن تصاویر رادیولوژی از عروق کاروتیدی، بی حرکت باشد.

سپس ناحیه کشاله ران بیمار با تیغ اصلاح می‌شود و روپوش مخصوص و استریل روی بدن بیمار قرار داده می‌شود. ماده بیحس کننده‌ی موضعی در کشاله ران تزریق می‌شود تا بیمار چیزی حس نکند و پدهای الکترود کوچکی روی قفسه سینه بیمار قرار داده می‌شود تا ریتم و ضربان قلب در حین انجام عمل کاملا تحت نظر باشد.

زمانی که بیمار بیهوش شد، بیمار رگ فمورال که از کشاله ران عبور می‌کند را سوراخ می‌کند و یک لوله‌ی بسیار باریک وارد این رگ می‌کند. در حالی که پزشک با کمک تصاویر اشعه ایکس می‌تواند رگ بیمار و حرکت لوله (کاتتر) را ببیند، سپس لوله را در درون رگ حرکت می‌دهد تا لوله به محل انسداد برسد. بیمار در این حین، وارد شدن لوله به داخل رگ‌های خود را حس نمی کند چرا که درون رگ‌ها عصبی وجود ندارد.

سپس از طریق لوله، یک ماده کنتراست رنگی در رگ تزریق می‌شود. تزریق این ماده می‌تواند موجب شود که بیمار در یک طرف صورت خود احساس گرما کند. ماده کنتراست رنگی باعث می‌شود که پزشک بتواند تصویر بسیار واضح تری از رگ مسدود شده و جریان خون داشته باشد.

استنت گذاری در مغز

یک فیلتر چترمانند در این محل از رگ قرار داده می‌شود (ابزار حفاظتی آمبولیک). این چتر خفاظتی در قسمتی بالاتر از ناحیه‌ی گرفته شده در رگ (که جرم دارد) قرار داده می‌شود تا در حین انجام عمل، هر گونه جرمی که از دیوا ره‌ی رگ جدا می‌شود را بگیرد و اجازه ندهد که این تکه‌ی جدا شده در رگ حرکت کند.

سپس بالون در محل تنگی رگ قرار داده می‌شود و سپس باد می‌شود تا به پلاک‌ها و جرم‌های دیواره‌ی رگ فشار وارد کند و رگ را باز کند. در این قسمت از رگ ممکن است یک سیم پیچ نازک فلزی قرار داده شود تا پلاک‌ها و جرم‌ها را به طرفین فشار دهد و از تنگ شدن مجدد رگ نیز جلوگیری کند.

سپس فیلتر و لوله و کاتتر از درون رگ خارج می‌شوند. برای جلوگیری از خونریزی از محل وارد شدن لوله به بدن، به این محل فشار اعمال می‌شود. تا زمان قطع خونریزی بیمار همچنان باید در همان موقعیت قبلی دراز بکشد. سپس بیمار به اتاق ریکاوری انتقال داده می‌شود.

مراقبت بعد از آنژیوپلاستی مغز

برای پیشگیری از خونریزی از محل وارد شدن کاتتر به رگ، لازم است که بیمار تا چند ساعت بدون حرکت در همان موقعیت دراز بکشد (چه در بیمارستان یا محل دیگری که بیمار در آن ریکاوری می‌شود). بعد از این زمان از رگ کاروتید بیمار عکسبرداری سونوگرافی می‌شود.

اغلب بیماران ظرف ۲۴ ساعت از بیمارستان مرخص می‌شوند. محل وارد شدن کاتتر ممکن است تا چند روز حساس، متورم یا کبود باشد. محل سوراخ شدن رگ ممکن است کمی تغییر رنگ بدهد یا در جای آن برآمدگی ایجاد شود.

پزشک ممکن است برای راحتی بیشتر بیمار برای او استامینوفن یا داروهای دیگر تجویز کند. لازم است که بیمار تا ۲۴ ساعت از انجام فعالیت‌های فیزیکی پرفشار خودداری کند.

ایجاد تغییراتی در سبک زندگی به بیمار کمک می‌کند که نتایج بهتری از درمان خود بگیرید. مراقبت های بعد از آنژیوگرافی مغز عبارت است از:

• نکشیدن سیگار
• پایین اوردن کلسترول و تریگلیسرید خون
• داشتن وزن متعادل
• کنترل سایر بیماری‌ها مانند دیابت، وقفه تنفسی خواب یا فشار خون بالا
• ورزش منظم

آیا آنژیوگرافی مغز خطرناک است؟

مانند هر عمل جراحی دیگری، این عمل نیز می‌تواند با خطرات و عوارضی همراه باشد. برخی از عوارض بعد از آنژیوگرافی مغز عبارتند از:

• سکته مغزی یا سکته‌ی مغزی خفیف (سکته مغزی ایسکمیک گذرا)
• تنگ شدن مجدد رگ کاروتید
• تشکیل لخته خون
• خونریزی

تنگ شدن مجدد رگ کاروتید

یکی از معایب بزرگ انژیوپلاستی مغزی این است که امکان دارد با گذشت چند ماه از عمل، شریان مجددا تنگ شود. اما با گذاشتن استنت، احتمال بروز این مشکل کاهش داده می‌شود.

تشکیل لخته خون

ممکن است حتی چند هفته یا چند ماه بعد از عمل، در اطراف استنت لخته خون تشکیل شود.

خونریزی

ممکن است از محل وارد کردن کاتتر به رگ در کشاله ران، خونریزی ایجاد شود.

فلج خواب یا بختک

فلج خواب یا بختک خواب یک ناهنجاری خواب، یا رویدادی نامطلوب است که با خواب ارتباط دارد. این اتفاق درست هنگام به خواب رفتن و یا هنگام بیدار شدن در صبح، در زمانی بین خواب و بیداری، رخ می‌دهد.

موارد شایع این مشکل با تجربه‌های خواب دیدن همراه هستند که دارای توهمات دیداری، شنیداری و حسی می‌باشند. این توهمات همگی در مرحله گذار بین بیداری و خواب رخ می‌دهند.

تجربه‌هایی از بختک در خواب قرن‌هاست که گزارش می‌شود و افراد با فرهنگ‌های مختلف دارای تجربه یکسانی از آن هستند. فلج خواب کوتاه است و خطر جانی برای فرد در پی ندارد، اما ممکن است فرد ترس و وحشت آن را به خاطر داشته باشد.

فلج خواب یا بختک

شاید برای شما هم اتفاق افتاده باشد که وحشت‌زده از خواب بپرید ولی قادر به حرکت دادن بدن خود و درست نفس کشیدن نباشید. به این حالت بختک یا فلج خواب می‌گویند.

خوب است بدانید که فلج خواب به هیچ وجه خطرناک نبوده ولی اگر این علائم در شما تکرار شد به یک دکتر مغز و اعصاب مراجعه کنید تا با ارائه برنامه تنظیم خواب و یا تجویز دارو، خواب شب را برای شما آسان سازد.

در هنگام فلج خواب (بختک) چه اتفاقی می‌افتد؟

هنگامی‌که فرد خواب است، بدن در حال استراحت است، و عضلات ارادی بدن حرکتی ندارند. این امر باعث می‌شود تا فرد در حین خواب دیدن آسیبی به خود وارد نکند.

فلج خواب یا بختک شامل یک قطع یا اختلال (بخش بخش شدن) مرحله حرکت سریع چشم در خواب (REM) می‌باشد. بدن بین مرحله حرکت سریع چشم (REM) و حرکت غیر سریع چشم (NREM) می‌ماند از این مرحله به آن مرحله در حال تغییر است.

یک مرحله NREM-REM حدودا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد و بیشتر زمان صرف شده در خواب برای مرحله NREM می‌باشد. در طی این مرحله، بدن در حال استراحت است. در طی مرحله REM چشم‌ها به سرعت حرکت می‌کنند اما بدن در حال استراحت است. رویاها در این مرحله دیده می‌شوند.

در فلج خواب، مرحله گذار و انتقال بدن به خواب REM و یا خارج شدن از آن، با مغز همگام نیست. در این زمان فرد هوشیار است درحالی‌که بدن او در حالت فلج یا خواب باقی‌مانده است. نواحی از مغز که کار تشخیص خطرات را بر عهده دارند در این وضعیت در بالاترین وضعیت و کاماً حساس می‌باشند.

علت بختک در خواب

حمله خواب می‌تواند یکی از علل بختک باشد. اگر در طول روز دچار خستگی مفرط باشید حمله خواب ممکن است علت اصلی بروز این مشکل برای شما باشد. اگر فکر می‌کنید که احتمالا دچار این مشکل هستید با پزشک متخصص در زمینه اختلالات خواب خود صحبت کنید.

علت بختک افتادن در خواب شامل موارد زیر است:

• الگوی نامنظم خواب، مثلا به خاطر پرواززدگی (بی‌خوابی ناشی از مسافرت طولانی با هواپیما) یا کار در شیفت شب.
• خوابیدن به پشت
• سابقه‌ی خانوادگی از فلج خواب
• افسردگی
• میگرن
• آپنه انسدادی با وقفه تنفسی در خواب
• فشارخون بالا
• اختلالات اضطراب و استرس

علائم بختک چیست؟

علائم فلج خواب عبارتند از:

• ناتوانی در حرکت دادن بدن هنگام بخواب رفتن یا بیدار شدن که تا چند ثانیه یا چند دقیقه ادامه دارد.
• هوشیاری فرد بیدار است.
• در حین حمله، فرد قادر به صحبت کردن نیست.
• داشتن توهمات و احساساتی که موجب ترس می‌شوند.
• احساس فشار بروی سینه
• به سختی نفس کشیدن
• احساس نزدیک شدن به مرگ
• عرق کردن
• سردرد، درد عضله و پارانویا (هذیان‌گویی)
• اصوات، احساسات و محرک‌های دیگری که در روز معمولی و غیر ترسناک هستند و مغز به‌طور عادی به آن‌ها اعتنایی نمی‌کند، به‌طور نامتناسب و غیرمعمولی قابل‌توجه می‌شوند.

چگونه فلج خواب تشخیص داده می‌شود؟

فلج خواب معمولا به‌عنوان یک بیماری تشخیص داده نمی‌شود، اما درصورتی‌که علائم آن نگران‌کننده باشند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

هنگام بروز این مشکلات، مراقبت‌های پزشکی می‌تواند کمک‌کننده باشد:

• وقتی فلج خواب به‌طور منظم اتفاق بیافتد.
• نگرانی در هنگام به رختخواب رفتن یا به‌سختی خوابیدن
• فرد در طی روز به‌طور ناگهانی بخواب می‌رود یا معمولاً در طول روز خواب‌آلود است.

بخواب رفتن ناگهانی در طی روز می‌تواند نشانه‌ای از حمله خواب باشد، یک اختلال نادر مغزی که باعث می‌شود فرد در زمان‌هایی غیرمنتظره و نابهنگام به خواب رود یا کنترل عضلات خود را از دست بدهد. اگر استرس یا اضطرابی دراین‌باره وجود داشته باشد، بررسی این مشکلات ممکن است به بهبود این علائم کمک کند.

تشخیص فلج خواب

درمان فلج خواب یا بختک

درمان خاصی برای بختک یا فلج خواب وجود ندارد، اما کنترل استرس، داشتن الگوی منظم برای خواب و عادات صحیح خواب می‌تواند احتمال وقوع فلج خواب را کاهش دهد.

راه های درمان فلج خواب می‌تواند موارد زیر باشد:

• خواب کافی داشته باشید
• خود را به یک برنامه زمانی برای خواب عادت دهید
• از عادات نادرست در هنگام خواب پرهیز کنید
• به پهلو بخوابید
• ورزش منظم داشته باشید
• آرامش خود را حفظ کنید
• استفاده از داروهای ضد افسردگی

خواب کافی داشته باشید

یک راه ساده برای کاهش و کنترل بختک در خواب این است که خواب کافی داشته باشید. به‌طورکلی، یعنی شما به حداقل شش ساعت خواب در شب نیاز دارید، البته معمولا هشت ساعت خواب بهتر است. به این معنا که باید خوابتان را در اولویت قرار دهید و هنگام نیاز به خواب به آن اهمیت دهید.

خود را به یک برنامه زمانی برای خواب عادت دهید

خوابیدن در یک زمان مشخص در شب و نیز بیدار شدن در زمانی مشخص در روز، بدنتان را عادت می‌دهد که انتظار چه چیزی را داشته باشد. در این صورت، هنگامی‌که ساعت رفتن به رختخواب فرا می‌رسد خواب‌آلود خواهید بود و احتمالا آسان‌تر به خواب بروید و خواب بهتری خواهید داشت.

همچنین مشخص کردن یک راهنما (علامت) خواب می‌تواند به شما کمک کند. از چیزی‌هایی که شما را آرام می‌کند، مانند نوشیدن یک فنجان چای، خواندن کتاب، عبادت یا مدیتیشن استفاده کنید و این کار را هر شب قبل از خواب انجام دهید.

از عادات نادرست در هنگام خواب پرهیز کنید

در حالیکه انجام برخی کارها قبل از خواب برای کمک به خواب شما حائز اهمیت است، انجام ندادن بعضی کارهای دیگر نیز اهمیت دارد. به طور مثال از مصرف کافئین و الکل خودداری کنید زیرا هر دوی آنها می‌توانند تاثیری منفی روی خوابتان داشته باشند. همچنین حجم غذایی که در شب میخورید خیلی سنگین نباشد و یا قبل از خواب سیگار نکشید.

دو ساعت قبل از خواب سعی کنید همه ی صفحات نمایشگر (مانند تلویزیون و موبایل) را خاموش کنید، زیرا می‌توانند روی خواب‌تان تاثیر گذار باشند و برای رفتن به رختخواب آماده شوید. در این حین از انجام کارهایی که ممکن است بسیار تحریک کننده و برهم زننده خواب باشند، خودداری کنید.

به پهلو بخوابید

بختک یا فلج خواب اغلب و در بیشتر موارد هنگام خوابیدن به پشت اتفاق می افتد. این امر شاید به این خاطر باشد که زبان به سمت عقب در گلو کشیده می‌شود و باعث انسداد موقتی هوا خواهد شد. در عوض، خوابیدن به پهلو می‌تواند احتمال رخ دادن فلج خواب را در شما کمتر کند.

اگر عادت دارید به پشت بخوابید، یک جیب را به پشت لباس خواب خود بدوزید یا یک جوراب را با سنجاق به آن وصل کنید و یک یا دو توپ تنیس را در آن قرار دهید تا از این عادت جلوگیری کند.

ورزش منظم داشته باشید

لازم نیست که حتما به باشگاه بروید. به‌سادگی می‌توانید تمرینات ورزشی سبک را در برنامه‌ی روزانه خود جای دهید. به‌طور مثال، قدم زدن در صبح ایده خوبی خواهد بود.

ورزش کردن می‌تواند به بهتر خوابیدن شما کمک کند، البته نباید درست در زمان خواب یا زمانی بسیار نزدیک به آن ورزش کنید زیرا باعث ایجاد انرژی در بدن می‌شود و از این رو باعث مختل شدن خوابتان خواهد شد. حداقل چهار ساعت قبل از خواب ورزش کنید.

آرامش خود را حفظ کنید

استرس می‌تواند چرخه طبیعی خوابتان را مختل کند و می‌تواند نقش بسزایی در بروز فلج خواب داشته باشد. در طول روز، زمان‌هایی را برای کاهش استرس خود اختصاص دهید، این کار را می‌توانید با چیزهایی که شما را آرام می‌کند، مانند مدیتیشن، گوش دادن به موسیقی، انجام کارهای خلاقانه و یا بازی با کودکان یا یک حیوان خانگی انجام دهید.

همچنین سعی کنید تا جایی که امکان دارد، استرس را در زندگی روزمره‌ی خود کاهش دهید. به‌طور مثال اگر با تماشای اخبار دچار احساس اضطراب و استرس می‌شوید، سعی کنید از انجام دادن این کار خودداری کنید.

استفاده از داروهای ضر افسردگی

گاهی پزشک متخصص شما ممکن است برای کمک به تنظیم خوابتان، داروهای ضد افسردگی تجویز کند. از این رو باعث می‌شود که از موارد بروز بختک در شما کاسته شود. بسیاری از کسانی که دچار بختک یا فلج خواب می‌شوند درمی‌یابند که با مصرف داروی ضدافسردگی، از تعداد دفعات بروز این مشکل در آن‌ها کاسته می‌شود.

کنترل فلج خواب

اگر دچار بختک شدید، برای کنترل آن می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

• روی حرکات بدن خود تمرکز کنید
• تصور کنید که در حال حرکت هستید
• برای حفظ آرامش، روی تنفس خود تمرکز کنید
• روی حرکات چشم تمرکز کنید

درمان فلج خواب

روی حرکات بدن خود تمرکز کنید

در هنگام حمله فلج خواب ممکن است دریابید که می‌توانید تنها قسمت‌های کوچکی از بدنتان را حرکت دهید، مانند انگشتان پا، انگشتان دست یا زبان.

هرگاه توانستید حرکتی بسیار کوچک در این اندام‌ها ایجاد کنید می‌توانید از گرفتاری بختک خلاص شوید و سپس می‌توانید قسمت‌های دیگر بدنتان را حرکت دهید.

سعی کنید مانند برنامه‌های ریلکسیشن، به‌طور متوالی روی قسمت‌های مختلف بدنتان تمرکز کنید. توجه‌تان را به انگشتان پا معطوف کنید و به آن‌ها فکر کنید. سپس سعی کنید انگشتان را حرکت دهید و این حرکت را تا کف پا، پاها و دیگر قسمت‌ها ادامه دهید.

تصور کنید که در حال حرکت هستید

برخی افراد عمدا یک حالت فلج خواب را برای خود تلقین می‌کنند تا به تجربه‌هایی که اعتقاد دارند فراتر از کالبد است، دست یابند. ازاین‌رو تصور کردن خود در حالت حرکت یا تصور حرکات می‌تواند برای بیرون آمدن از فلج خواب کافی باشد.

برای حفظ آرامش، روی تنفس خود تمرکز کنید

بختک در خواب می‌تواند با ترس یا حتی وحشت همراه باشد. برخی حتی احساس می‌کنند که گویا یک نفر یا چیزی در اتاق است که آن‌ها را تهدید می‌کند. در صورت بروز این احساسات، سعی کنید به خود یادآوری کنید که همه‌چیز روبه‌راه است. سعی کنید تنفس عمیق داشته باشید، خصوصا اگر احساس سنگینی روی سینه‌تان می‌کنید.

ترس می‌تواند یکی از بدترین جنبه‌های بختک در خواب باشد. سعی کنید به خود یادآوری کنید که چیزی که از آن می‌ترسید، غیرواقعی بوده و وجود خارجی ندارد. روی زمان و مکان حاضر خود تمرکز کنید.

روی حرکات چشم تمرکز کنید

برخی افراد می‌توانند چشم‌هایشان را باز کنند و به اطراف نگاه کنند. اگر می‌توانید این کار را انجام دهید. به‌سرعت به عقب و جلو نگاه بیاندازید. این حرکات کوچک می‌تواند کمک کند تا از حالت فلج خواب خارج شوید.

استرس و اضطراب شدید یک اختلال شایع است که بسیاری از مردم به دلیل شرایط زندگی، کاری، درسی و بسیاری از عوامل دیگر، به آن مبتلا هستند. در صورت عدم درمان استرس شدید ممکن است فرد به بیماری‌های دیگری مبتلا شود و زندگی او مختل شود.

نشانه های استرس و اضطراب شدید

داشتن استرس‌های گاه و بی‌گاه بخشی طبیعی از زندگی است. با این حال افرادی که به اختلالات اضطرابی مبتلا هستند برای کوچکترین اتفاقات روزمره دچار ترس، نگرانی مداوم و استرس شدید می‌شوند.

معمولا اختلال اضطراب شدید به‌صورت دوره‌هایی است که در آن فرد به‌طور ناگهانی احساس ترس، وحشت و اضطراب می‌کند و این ترس و وحشت در طی چند دقیقه به اوج خود می‌رسد و فرد دچار حمله عصبی می‌شود.

این احساس ترس، استرس و حملات عصبی که با تمامی فعالیت‌های روزانه در ارتباط هستند، به‌سختی کنترل می‌شوند، به‌طور ناگهانی فرد را در معرض خطر جدی قرار می‌دهند و می‌توانند برای مدت طولانی بر روی وی تاثیر بگذارند.

علل استرس زیاد

گاهی افراد برای جلوگیری از بروز این احساس ترس و اضطراب از رفتن به برخی مکان‌ها و قرار گرفتن در برخی موقعیت‌ها خودداری می‌کنند. نشانه‌های این بیماری از دوران کودکی و نوجوانی شروع‌شده و تا دوران بزرگسالی در فرد باقی می‌ماند.

مهم نیست که فرد به چه نوعی از اختلال اضطراب مزمن مبتلاست، این بیماری باید به‌طور حتمی درمان شود.

اختلال استرس شدید انواع گوناگونی دارد. این اختلال شامل یک سری بیماری‌های مغزی است. این بیماری‌ها باعث به وجود آمدن استرس و اضطرابی در فرد می‌شود که وی را از داشتن زندگی نرمال و طبیعی باز می‌دارد.

افرادی که به این اختلال مبتلا هستند به‌طور دائمی احساس نگرانی، ترس و اضطراب می‌کنند و این احساس باعث ناتوانی و ضعف آن‌ها می‌شود. اما با تشخیص صحیح این بیماری توسط متخصص مغز و اعصاب و درمان به‌موقع آن بسیاری از افراد می‌توانند آن را پشت سر گذاشته و به زندگی عادی خود بازگردند.

انواع اختلالات اضطرابی

اضطراب شدید انواع مختلفی دارد که عبارتند از:

• اختلال هراس از مکان‌های باز
• اضطراب ناشی از بیماری‌های جسمی
• اختلال اضطراب فراگیر
• اختلال هراس
• اختلال سکوت انتخابی
• اختلال اضطرابی جدایی
• اختلال اضطراب اجتماعی
• اختلال اضطراب ناشی از مواد مخدر

اختلال هراس از مکان‌های باز

هراس از مکان‌های باز نوعی اختلال اضطرابی است که در آن فرد از قرار گرفتن در موقعیت‌ها و مکان‌هایی که باعث وحشت‌زدگی و نانوانی وی می‌شود، به او حس زندانی شدن القا کرده و او را خجالت‌زده می‌کنند می‌ترسد و از آن‌ها دوری می‌کند.

اضطراب ناشی از بیماری های جسمی

اختلال‌های اضطرابی که به دلیل بیماری‌های جسمی در فرد به وجود می‌آیند. مانند نشانه‌های استرس شدید و حمله‌های عصبی که به‌طور مستقیم به دلیل بیماری جسمی در فرد پدیدار شده‌اند.

اختلال اضطراب فراگیر

اختلال اضطراب فراگیر به‌گونه‌ای از اختلالات اضطرابی اطلاق می‌شود که در آن فرد به‌طور دائمی در خصوص موضوعات و یا اتفاقات زندگی احساس نگرانی و ترس می‌کند حتی اگر این موضوعات در خصوص عادت‌ها و زندگی روزمره فرد باشد.

این نگرانی‌ها بدون دلیل و یا وجود اتفاق خاصی در فرد رخ می‌دهند، کنترل آن‌ها بسیار سخت است و بر روی سلامت جسمی فرد نیز تاثیر می‌گذارند. این اختلال معمولا به همراه دیگر ناراحتی‌های روحی و افسردگی در فرد رخ می‌دهد.

اختلال هراس

اختلال هراس شامل دوره‌هایی است که در آن فرد به‌طور ناگهانی دچار احساس ترس و وحشت شده. این ترس و وحشت در طی چند دقیقه به نقطه‌ی اوج خود می‌رسد و فرد دچار حمله‌ی عصبی می‌شود.

در این حملات بیمار احساس می‌کند که هر لحظه امکان دارد اتفاق ناگواری رخ دهد، نفس‌های وی کوتاه شده، در قسمت قفسه سینه دچار درد می‌شود و تپش قلب می‌گیرد.

این حملات عصبی باعث می‌شوند تا فرد در خصوص اتفاق افتادن دوباره آن‌ها نگران شود و از قرار گرفتن در موقعیت‌هایی که باعث به وجود آمدن این حالت‌ها می‌شود دوری کند.

سکوت انتخابی

سکوت انتخابی به شرایطی اطلاق می‌شود که در آن کودک توانایی صحبت کردن خود را در شرایطی خاص مانند مدرسه از دست می‌دهد، حتی اگر در خانه و با افراد خانواده‌ی خود به‌طور کامل صحبت نماید. این اختلال می‌تواند در مدرسه، کار و زندگی اجتماعی کودک تاثیر بگذارد.

اختلال اضطراب جدایی

اختلال اضطراب جدایی یک اختلال مربوط به دوران کودکی است که با استرس و ترس شدید کودکان در حال رشد همراه است. این استرس و ترس معمولا به ترس کودک از جدا شدن از پدر و مادر و یا سرپرستان وی مربوط است.

اختلال اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی یا ترس از اجتماع به ترس و اضطراب شدید فرد و خودداری وی از حظور در اجتماع اطلاق می‌شود. این ترس و اضطراب معمولا به دلیل احساس خجالت، اعتماد به نفس کم و نگرانی از قضاوت‌های منفی دیگران به وجود می‌آید.

اختلال اضطراب ناشی از مواد مخدر

اختلال اضطراب ناشی از مواد مخدر به ترس و اضطرابی اطلاق می‌شود که ناشی از استفاده از مواد مخدر و یا مشتقات آلوده و سمی مواد مخدر است.

علل ابتدا به اضطراب شدید را بشناسید

دلایل اضطراب شدید هنوز مشخص نیست. اتفاقات و وقایع زندگی مانند اتفاقاتی که باعث آسیب‌دیدگی فرد می‌شوند، می‌توانند باعث به وجود آمدن اختلالات اضطرابی در افرادی شوند که از قبل پیش‌زمینه استرس و اضطراب را در خود داشته‌اند. همچنین گاهی عوامل وراثتی نیز می‌توانند باعث ابتلای فرد به اختلالات اضطرابی شوند.

در برخی افراد اختلالات اضطرابی شدید ریشه در بیماری‌های جسمی آنان دارد. در برخی موارد نشانه‌ها و علائم ناشی از اختلال اضطراب از اولین نشانه‌های ابتلا به بیماری‌های جسمی است. اگر پزشک شک کند که استرس و اضطراب فرد به دلیل بیماری‌های جسمی اوست از او می‌خواهد تا برای بررسی‌های بیشتر چندین تست و آزمایش انجام دهد.

بیماری‌هایی که باعث استرس زیاد می‌شوند

نمونه‌هایی از بیماری‌های جسمی که می‌توانند باعث بروز اختلالات عصبی و اضطرابی در فرد شوند:

• بیماری‌های قلبی
• دیابت
• مشکلات تیروئیدی مانند پرکاری تیروئید
• اختلالات تنفسی
• ترک کردن داروهای ضد اضطراب (بنزودیازپین‌ها) و یا دیگر داروها
• درد شدید و یا سندروم روده تحریک‌پذیر
• بیماری‌های نادر مغزی که باعث ترشح هورمون‌های جنگ یا پرواز می‌شوند.

گاهی اضطراب شدید ناگهانی می‌تواند ناشی از عوارض جانبی استفاده از برخی داروها باشد. عواملی که در زیر به آن‌ها اشاره می‌شود می‌توانند خطر ابتلا به اختلالات اضطرابی را افزایش دهند:

• آسیب‌دیدگی
• استرس ناشی از بیماری
• ساختن و جمع شدن استرس در فرد
• شخصیت افراد

آسیب‌دیدگی

احتمال ابتلا به اختلال اضطرابی در کودکان که در گذشته آسیب‌دیده‌اند، از آن‌ها سوءاستفاده شده و یا شاهد یک اتفاق ناگوار بوده‌اند بسیار بیشتر است.
همچنین خطر ابتلا به این اختلال در بزرگ‌سالانی که درگیر یک اتفاق ناگوار بوده‌اند نیز بیشتر است.

استرس ناشی از بیماری

داشتن مشکلات سلامتی و ابتلا به بیماری‌های جدی و خطرناک می‌تواند باعث به وجود آمدن نگرانی و ترس‌هایی در خصوص روند درمان و آینده در فرد بیمار شود.

ساختن و جمع شدن استرس در فرد

گاهی اتفاقات بزرگ و یا چندین اتفاق کوچک استرس‌زا می‌توانند مقدمه‌ای برای بروز اختلالات اضطرابی در فرد شوند. برای مثال مرگ یکی از افراد خانواده؛ نگرانی‌های مالی و نگرانی‌های ناشی از کار.

شخصیت افراد

برخی از افراد با تیپ‌های شخصیتی خاص بیش از دیگران آمادگی ابتلا به اختلالات اضطرابی رادارند.

علائم استرس و اضطراب شدید

علائم و نشانه های اضطراب شدید شامل موارد زیر است:

• احساس نگرانی، بی‌قراری و تنش
• داشتن این احساس که هرلحظه امکان دارد اتفاق ناگوار رخ بدهد و یا خطری بزرگ فرد را تهدید می‌کند.
• افزایش تپش قلب
• تنفس تند و سطحی
• عرق کردن
• لرزش
• احساس خستگی و ضعف
• عدم تمرکز و فکر کردن به موضوعات دیگر به‌جای فکر کردن به موضوعی که در آن لحظه پیش روی آن‌هاست.
• داشتن اختلال در خوابیدن
• داشتن مشکلات گوارشی
• کنترل کردن ترس‌ها و نگرانی‌ها به‌سختی
• دوری کردن از عواملی که باعث بروز این اختلالات در فرد می‌شوند.

عوارض استرس و اضطراب شدید

اختلالات اضطرابی بسیار پیچیده‌تر از ایجاد یک نگرانی ساده در فرد هستند. گاهی این اختلالات باعث به وجود آمدن بیماری‌های ذهنی و جسمی شدیدی در فرد می‌شوند. از جمله عوارض استرس شدید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سردرد و یا درد شدید و مزمن در فرد
• انزوای اجتماعی فرد
• پدید آمدن مشکلاتی در خصوص مدرسه و شغل فرد
• پایین آمدن سطح زندگی

نحوه تشخیص استرس مزمن

بیمار برای اینکه بفهمد آیا ارتباطی میان استرس و اضطراب وی و بیماری‌های جسمی وی هست یا نه باید به‌طور مرتب به پزشک مراجعه کند. همچنین پزشک هرگونه علامتی را که ممکن است ناشی از بیماری‌های جسمی باشد بررسی می‌نماید و در صورت نیاز به درمان آن می‌پردازد.

برای تشخیص بهتر اختلالات اضطرابی و دیگر بیماری‌های مشابه به آن گاهی پزشک از بیمار می‌خواهد تا یک تست تشخیص استرس انجام دهد. در این تست از بیمار می‌خواهند تا افکار، احساسات و رفتار خود را شرح دهد این کار به تشخیص دقیق بیماری و عوارض ناشی از آن کمک می‌کند.

اختلال اضطراب مزمن معمولا با دیگر بیماری‌های ذهنی مانند افسردگی و یا اختلالات ناشی از استفاده از مواد مخدر همراه است و همین قضیه تشخیص بیماری را پیچیده‌تر می‌نماید.

چگونگی درمان استرس شدید

استفاده از دارو و روان‌درمانی دو روش اصلی درمان اختلالات اضطرابی محسوب می‌شوند. معمولا بیمارانی که به‌صورت هم زمان از هردوی این روش‌ها استفاده می‌کنند سریع‌تر نتیجه می‌گیرند. گاهی پیدا کردن روش مناسب درمان برای هر فرد کمی زمان می‌برد و اشتباهاتی نیز در پی دارد.

به طور کلی روش های درمان استرس شدید شامل موارد زیر است:

• داروهای ضد استرس
• روان درمانی
• تغییر سبک زندگی و درمان‌های خانگی

داروهای ضد استرس

داروی ضد استرس

برای درمان اختلالات اضطرابی داروهای مختلفی وجود دارد. این داروها بسته به نوع اختلال اضطرابی بیمار و دیگر بیماری‌های ذهنی وی برای او تجویز می‌شوند. از انواع این داروهای ضد اضطراب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• داروهای ضدافسردگی
• داروی آرام‌بخش بوسپیرون
• داروی آرام‌بخش بنزودیازپین (برای از بین بردن موقتی نشانه‌های اختلال اضطراب)

در خصوص مزایا و عوارض داروهای ضد استرس استفاده از داروها با پزشک خود صحبت کنید.

درمان استرس به کمک روان درمانی

درمان استرس و اضطراب شدید

در این روش درمانی که به گفتار درمانی یا روانکاوی نیز معروف است بیمار به کمک درمانگر و روان‌شناس تلاش می‌کند تا نشانه های اختلال اضطراب در خود از بین ببرد. این‌یک روش تاثیرگذار برای درمان اضطراب است.

رفتار درمانی شناختی موثرترین روش روانکاوی برای درمان اختلالات اضطرابی است. معمولا در این دوره درمانی کوتاه‌مدت به بیمار مهارت خاصی را می‌آموزند تا نشانه‌ها و علائم اضطراب خود را بهبود ببخشد و به‌آرامی به فعالیت‌هایی بپردازد که به دلیل بیماری خود از آن‌ها دوری می‌کرده.

تغییر سبک زندگی و درمان‌های خانگی

درحالی‌که بیشتر بیماران برای کنترل اختلال اضطراب خود به روانکاوی و استفاده از داروها نیاز دارند اما گاهی تغییر سبک زندگی نیز می‌تواند در درمان این بیماری تأثیرگذار باشد. در ادامه به روش‌هایی که بیماران برای تغییر سبک زندگی خود می‌توانند انجام دهند اشاره می‌کنیم:

• داشتن فعالیت‌های فیزیکی
• ترک کردن سیگار و ترک کردن یا کاهش استفاده از نوشیدنی‌های کافیین دار
• استفاده از تکنیک‌های ریلکسیشن و کاهش استرس
• خواب و استراحت کافی در اولویت قرار دادن
• سالم خوری

داشتن فعالیت‌های فیزیکی

با یک برنامه‌ریزی مناسب بیمار می‌تواند بیشتر روزهای هفته را فعالیت فیزیکی داشته باشد. ورزش کردن یکی از بهترین راه‌های کاهش استرس است. ورزش حال روحی بیمار را بهبود می‌بخشد و به سلامتی او کمک می‌کند. بنابراین بیمار می‌تواند برای کمک به بهبودی خود ورزش را از میزان کم شروع کرده و به‌تدریج آن را افزایش دهد.

ترک کردن سیگار و ترک کردن یا کاهش استفاده از نوشیدنی‌های کافیین دار

نیکوتین و کافئین هر دو باعث شدیدتر شدن استرس می‌شوند.

استفاده از تکنیک‌های ریلکسیشن و کاهش استرس

تکنیک‌های تجسمی؛ مدیتیشن و یوگا روش‌هایی هستند که می‌توانند به کاهش استرس فرد کمک کنند.

خواب و استراحت کافی در اولویت قرار دادن

بیماران باید تمام تلاش خود را بکنند تا خواب و استراحت کافی داشته باشند.

سالم خوری

خوردن غذاهای سالم مانند سبزی‌ها، میوه، غلات کامل و ماهی می‌تواند به کاهش استرس فرد کمک کند اما در این باره تحقیقات بیشتری احتیاج است.

سندرم تونل کارپال مچ دست

سندرم تونل کارپال شرایطی است که باعث درد، بی حسی، و سوزش دست و بازو می‌شود. این شرایط زمانی ایجاد می‌شود که یکی از اعصاب اصلی دست (عصب میانی) که از مچ دست می‌گذرد، تحت فشار قرار گیرد.

در اکثر بیماران، سندرم تونل کارپال به مرور زمان بدتر می‌شود، بنابراین تشخیص و درمان زود هنگام از اهمیت زیادی برخوردار است. در مراحل اولیه، معمولا مشکل با درمان‌های ساده‌ای همچون استفاده از اسپلینت یا عدم انجام برخی فعالیت‌ها، بهبود می‌یابد.

اگر فشار به عصب میانی ادامه یابد، باعث آسیب به عصب و تشدید علائم می‌شود. در برخی از بیماران برای جلوگیری از آسیب دائمی، جراحی انجام می‌شود تا فشار از روی عصب میانی برداشته شود.

درمان سندرم تونل کارپال یک فرآیند تدریجی است. در اکثر افراد، اگر درمانی انجام نشود، سندرم تونل کارپال با گذر زمان تشدید می‌شود. به همین دلیل، بیماری باید در مراحل اولیه توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب ارزیابی و تشخیص داده شود. در مراحل اولیه، می‌توان پیشرفت بیماری را کند یا متوقف کرد.

علت سندرم تونل کارپال

سندرم تونل کارپال در اثر ترکیبی از عوامل مختلف به وجود می‌آید. مطالعات انجام شده نشان می‌دهند که زنان و افراد مسن بیشتر در معرض ابتلا به سندروم تونل کارپال هستند.

عوامل سندرم تونل کارپال عبارتند از:

• وراثت
• انجام یک حرکت تکراری با دست
• حالت قرارگیری دست و مچ
• بارداری
• وضعیت سلامت فرد

سندرم تونل کارپال مچ دست

وراثت

وراثت عامل بسیار مهمی است. ممکن است سندرم تونل کارپال در برخی افراد خفیف‌تر باشد یا تفاوت‌های موجود در آناتومی افراد باعث شود شدت بیماری در افراد متفاوت باشد و این عوامل از طریق وراثت منتقل می‌شوند.

انجام یک حرکت تکراری با دست

تکرار یک حرکت توسط دست و مچ یا انجام فعالیت‌هایی به مدت طولانی به تاندون‌های مچ دست آسیب رسانده و باعث تورم می‌شود و تورم نیز بر عصب فشار وارد می‌کند.

حالت قرارگیری دست و مچ

انجام فعالیت‌هایی که مستلزم خمیدگی یا کشیدگی شدید دست و مچ برای مدت طولانی باشند، باعث افزایش فشار وارده به عصب می‌شوند.

سندرم تونل کارپال در بارداری

تغییرات هورمونی دوران بارداری نیز باعث التهاب می‌شوند.

وضعیت سلامت فرد

دیابت، رماتیسم مفصلی و اختلالات غده تیروئید نیز در ایجاد سندرم تونل کارپال نقش دارند.

علائم سندرم تونل کارپال

علائم و نشانه های سندرم تونل کارپال عبارتند از:

• بی حسی، سوزش، خارش، و درد که ابتدا از انگشت شست، انگشت اشاره، انگشت میانی و انگشت انگشتری شروع می‌شوند.
• حس شوک مانند گاه به گاه در انگشت شست، انگشت اشاره، انگشت میانی و انگشت انگشتری.
• درد یا سوزشی که از ساعد به سمت شانه می‌رود.
• احساس ضعف در دست که باعث می‌شود انجام حرکاتی مانند بستن دکمه‌‌های لباس سخت شود.
• افتادن اشیا از دست در اثر ضعف، بی حسی، یا عدم آگاهی از موقعیت دست در فضا.

روش های تشخیص تونل کارپال مچ دست

روش هایی که برای تشخیص سندرم تونل کارپال دست مورد ستفاده قرار می‌گیرند عبارتند از:

• معاینه فیزیکی
• آزمایش‌های الکتروفیزیولوژیکی

معاینه فیزیکی

در هنگام معاینه، پزشک درمورد وضعیت کلی سلامت فرد، سوابق پزشکی و همچنین علائم بیماری از بیمار سوالاتی می‌پرسد. پزشک با دقت دست و مچ را معاینه کرده و آزمایش‌هایی فیزیکی روی آن انجام می‌دهد. در حین آزمایش، پزشک کارهای زیر را انجام می‌دهد:

• روی عصب میانی مچ دست ضربه می‌زند یا آن را حرکت می‌دهد تا ببیند حس سوزش یا بی‌حسی در انگشتان به وجود می‌آید یا خیر.
• مچ دست را خم کرده و آن را در حالت خمیده نگه می‌دارد تا بی‌حسی و سوزش دست‌ها را بررسی کند.
• در حالی که چشمان فرد بسته هستند، با وسیله‌ای مخصوص به نوک انگشتان ضربه می‌زند تا به حساسیت نوک انگشتان پی‌ببرد.
• ضعف عضلات پا‌ی شست را بررسی می‌کند.
• به دنبال آتروفی در عضلات اطراف پای شست می‌گردد. در مواردی که آتروفی شدیدی وجود داشته باشد، عضلات اطراف پای شست کوچک‌تر خواهند بود.

تشخیص سندرم تونل کارپال

آزمایش‌های الکتروفیزیولوژیکی

آزمایش‌های الکتروفیزیولوژیکی به پزشک کمک می‌کنند تا میزان عملکرد عصب میانی را ارزیابی کرده و تعیین کند که آیا فشار زیادی بر روی عصب وارد می‌آید یا خیر.

آزمایش‌های الکتروفیزیولوژیکی همچنین به پزشک کمک می‌کنند که وجود دیگر شرایط عصبی، مانند بیماری عصب یا دیگر قسمت‌های تحت فشار عصب که در بروز علائم موثر هستند را تشخیص دهند. بهبود با روش الکترومیوگرافی (ماهیچه‌نگاری برقی) از راه مطالعه هدایت عصبی انجام می‌شود.

سندرم تونل کارپال مچ دست

آزمایش‌های الکتروفیزیولوژیکی عبارتند از:

• بررسی نوار عصب
• الکترومیوگرافی (EMG)

بررسی نوار عصب

آزمایش‌های بررسی نوار عصب، سیگنال‌های فرستاده شده به اعصاب دست و بازو را اندازه‌گیری کرده و تعیین می‌کنند که چه زمانی عصب در برابر سیگنال، عکس العمل مناسبی نداشته است. بررسی نوار عصب به پزشک در تشخیص شدت بیماری و انتخاب روش درمان کمک می‌کند.

الکترومیوگرافی (EMG)

الکترومیوگرافی (ماهیچه‌نگاری برقی) میزان فعالیت الکتریکی عضلات را اندازه‌گیری می‌کند. نتایج حاصل از الکترومیوگرافی نشان دهنده وجود یا عدم وجود آسیب در عضله یا عصب است.

درمان سندرم تونل کارپال در دست

روش های درمان سندرم تونل کارپال به دو دسته درمان بدون جراحی و درمان با جراحی تقسیم‌بندی می‌شود.

درمان بدون جراحی

معمولا اگر سندرم تونل کارپال مچ دست زود تشخیص داده شود، بدون جراحی درمان می‌شود. اگر پزشک از تشخیص خود مطمئن نباشد یا علائم خفیف باشند، پزشک درمان با روش‌های بدون جراحی را پیشنهاد می‌کند.

روش‌های درمانی بدون جراحی عبارتند از:

• استفاده از آتل یا اسپلینت
• داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAIDs)
• تغییر فعالیت‌ها
• ورزش‌های حرکت دهنده عصب
• تزریق داروهای استروئیدی

درمان سندرم تونل کارپال

استفاده از آتل یا اسپلینت

استفاده از آتل یا اسپلینت در هنگام شب مانع از خمیدگی مچ دست در خواب می‌شود. مستقیم ماندن مچ باعث کاهش فشار روی عصب کارپال می‌شود. در طول روز نیز هنگامی که انجام فعالیت‌های روزانه باعث تشدید علائم می‌شوند، استفاده از بریس می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی (NSAIDs)

مصرف داروهایی همچون ایبوپروفن و ناپروکسن باعث کاهش درد و التهاب می‌شوند.

تغییر فعالیت‌ها

علائم سندرم تونل کارپال معمولا زمانی ظاهر می‌شوند که دست و مچ مدتی طولانی در یک حالت قرار گیرند مخصوصا زمانی که مچ دست در حالت خمیده یا مستقیم قرار گرفته باشند.

اگر شغل یا فعالیت‌های تفریحی فرد به گونه‌ای است که باعث تشدید علائم می‌شود، تغییر فعالیت‌‌ها باعث کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری می‌شود. در برخی موارد، تغییر فعالیت‌ها مستلزم تغییر محل کار است.

ورزش‌های برای سندرم تونل کارپال

انجام حرکاتی که باعث می‌شوند عصب میانی راحت‌تر در تونل کارپال مچ دست حرکت کند برای برخی از بیماران مفید است. پزشک یا درمانگر انجام حرکات ورزشی مخصوصی را به بیمار توصیه می‌کنند.

تزریق داروهای استروئیدی

کورتیکواستروئید یا کورتیزون یک عامل ضد التهابی قوی است که به تونل کارپال تزریق می‌شود. هرچند این تزریق‌ها باعث کاهش درد و جلوگیری از تشدید بیماری می‌شوند اما در برخی موارد اثر آنها موقتی است. گاهی پزشک از تزریق کورتیزون برای تشخیص سندرم تونل کارپال نیز استفاده می‌کند.

عمل جراحی سندرم تونل کارپال

روشی که در جراحی سندرم تونل کارپال مچ دست مورد استفاده قرار می‌گیرد به نام آزادسازی تونل کارپال معروف است. دو روش مختلف برای انجام جراحی وجود دارد اما هدف از هر دو روش، کاهش فشار وارده به عصب میانی از طریق قطع رباط عرضی بالای تونل کارپال است. این کار باعث افزایش حجم تونل کارپال شده و فشار موجود روی عصب میانی را کاهش می‌دهد. این دو روش عبارتند از:

• جراحی باز آزادسازی تونل کارپال
• جراحی آندوسکوپیک (لیزری) آزادسازی تونل کارپال

جراحی باز آزادسازی تونل کارپال

در جراحی باز، پزشک شکاف کوچکی در کف دست بیمار ایجاد می‌کند و از طریق این شکاف، داخل دست و مچ را مشاهده می‌کند. در حین عمل، پزشک یک برش بر روی رباط عرضی (بالای تونل کارپال) ایجاد می‌کند. این برش موجب افزایش حجم تونل و در نتیجه کاهش فشار درون آن می‌گردد.

پس از جراحی، به تدریج لبه‌های باز شده رباط دوباره بسته می‌شوند، ولی حجم تونل کارپال افزایش یافته و فشار روی عصب میانی کاهش خواهد یافت. در حین جراحی، رباط عرضی قطع می‌شود. زمانی که رباط بهبود یابد، فضای بیشتری برای عصب و تاندون‌ها وجود خواهد داشت.

جراحی آندوسکوپیک (لیزری) آزادسازی تونل کارپال

در جراحی اندوسکوپیک، جراح یک یا دو شکاف پوستی کوچک که ورودی نامیده می‌شوند ایجاد کرده و توسط یک دوربین کوچک به نام اندوسکوپ، درون دست و مچ را مشاهده می‌کند. سپس از یک چاقوی مخصوص برای قطع رباط عرضی استفاده می‌کند. قطع رباط عرضی در جراحی باز و اندوسکوپیک یکسان است.

اختلال تیک عصبی یکی از اختلال های روانی است که امروزه برخی افراد را درگیر کرده است. تیک های عصبی معمولا شامل مواردی مانند پریدن پلک چشم و رفتارهای غیر ارادی در اعضای بدن می‌شود.

بیماری تیک عصبی چیست؟

اختلال تیک عصبی با وجود یک تیک خاص در فرد شناخته می‌شود. منظور از تیک، یک حرکت ناگهانی و غیرارادی است که به نظر می‌رسد تکرار یک حرکت فیزیکی عادی است.

درواقع تیک‌ها رفتارهای ناگهانی، بدون درد و بدون ریتمی هستند که به صورت حرکتی یا صوتی بوده و ارتباطی با موقعیت و شرایط ندارند. برای مثال سر کلاس درس، زانوی بیمار مرتبا خم و راست می‌شود).

اختلال تورت و تیک عصبی در کودکان

شناخته‌شده‌ترین اختلال تیک عصبی، اختلال تورت یا سندرم تورت است. تیک عصبی در کودکان شایع‌تر است و در بسیاری از موارد مشکلی موقتی است که به‌ خودی‌ خود برطرف می‌شود.

در برخی از کودکان، تیک‌های عصبی همچنان ادامه پیدا می‌کنند و خوب نمی‌شوند و حتی ممکن است به مرور زمان شدیدتر و پیچیده‌تر شوند.

تیک عصبی در کودکان

آیا تیک عصبی خطرناک است؟

تیک‌های عصبی با اینکه درد خاصی را به بیمار اعمال نمی‌کنند اما می‌توانند باعث مختل کردن فعالیت‌های روزانه نظیر نوشتن و حتی صحبت کردن شوند. علاوه بر این افراد مبتلا به تیک عصبی با کاهش شدید اعتماد به‌ نفس مواجه شده و این عارضه بر روی روابط آن‌ها اثر سوء می‌گذارد.

اما خوشبختانه با استفاده از رفتاردرمانی و دارو‌های متعدد می‌توان تیک های عصبی را تا حد زیادی و یا کاملا درمان نمود. تشخیص و درمان قطعی تیک عصبی به عهده پزشک مغز و اعصاب می‌باشد.

انواع تیک عصبی

به طور کلی انواع تیک های عصبی شامل موارد زیر است:

1. تیک حرکتی
2. تیک صوتی

تیک حرکتی

تیک های حرکتی ساده شامل مجموعه حرکات کوتاه و بدون معنایی هستند که در فرد ایجاد می‌شوند. این حرکات شامل موارد زیر است:

• پلک زدن
• گرفتن حالتی خاص به چهره
• حرکت دادن ناگهانی سر
• جمع کردن شانه‌ها

تیک های حرکتی پیچیده معمولا آرام‌تر، طولانی‌تر و هدفمندتر هستند. این تیکها شامل موارد زیر است:

• نگاه خیره
• حالات خاص چهره
• گاز گرفتن
• ضربه زدن با دست و پا
• چرخاندن بدن
• انجام حرکات ناخوشایند

تیک صوتی

تیک های صوتی ساده شامل صداهای بی‌معناست، مانند:

• صاف کردن سینه
• سرفه کردن
• بالا کشیدن بینی
• کندن پوست لب
• فش‌فش کردن با دهان

تیک های صوتی پیچیده‌تر شامل به کار بردن حروف یا عباراتی به صورت مکرر است، مانند عباراتی نظیر: خب، ساکت شو، یا حالا کارت تمومه.

صحبت کردن کودکان ممکن است غیرعادی شود و ریتم یا لحن یا تکیه‌های غیرعادی داشته باشد. فنومن اکو یک تیک عصبی خاص است که در آن شخص سریعا لغات خود یا لغات دیگران را تکرار می‌کند.

کوپرولالیا نیز تیک دیگری است که در آن شخص مرتبا از کلمات خشن و بی‌ادبانه و اهانت‌آمیز استفاده می‌کند. این حالت در کمتر از ۱۰ درصد از افراد مبتلا به تیک عصبی ایجاد می‌شود.

عوامل ایجاد تیک عصبی چیست؟

علل و عوامل ایجاد و تشدید تیک عصبی عبارتند از:

• اضطراب
• استرس
• بی‌حوصلگی
• خستگی شدید
• هیجان

علت تیک عصبی چه مواردی می‌تواند باشد؟

علت اصلی تیک عصبی مشخص نیست. اما به نظر می‌رسد که برخی از عوامل در بروز آن نقش دارند، این عوامل عبارت‌اند از:

• بر اساس نتایج برخی تحقیقات، تیک عصبی می‌تواند ارثی باشد.
• یک جهش ژنتیکی نیز می‌تواند موجب بروز بیماری تورت یا تیک عصبی شود.
• اختلالات مغزی نیز می‌توانند عامل بروز تیکهای عصبی باشند.
• عدم تعادل در انتقال ‌دهنده‌های عصبی می‌تواند موجب تیک عصبی دوره‌ای شود.

نحوه تشخیص تیک عصبی

هیچ تست آزمایشگاهی خاصی برای تشخیص تیک عصبی وجود ندارد. به جز خود تیک عصبی، سایر عملکرد‌های فیزیکی و عصبی بیمار کاملا عادی هستند.

پزشک شرح حال بیمار را گوش می‌دهد و با جزئیات کامل و به طور مشروح در مورد وقایع خانوادگی، دوران کودکی، آسیب‌های احتمالی به سر، سابقه ابتلا به انسفالیت یا مننژیت، مسمویت‌ها و داروهایی که بیمار مصرف کرده است سؤال می‌کند. روند رشد فیزیکی، رفتاری و پیشرفت تحصیلی بیمار نیز اطلاعات مهمی هستند.

درمان تیک عصبی در کودکان و بزرگسالان

روشهای درمان تیک عصبی شامل موارد زیر است:

• رفتار درمانی یا درمان رفتاری-شناختی
• دارو درمانی
• درمان‌های مکمل

رفتار درمانی یا درمان رفتاری شناختی

تمرین تکرار منفی یکی از پرکاربردترین تکنیک‌های رفتاردرمانی برای رفع تیک عصبی است. در این تمرین از بیمار خواسته می‌شود که به طور عمدی تیک عصبی خود را مرتبا تکرار کند و این کار را در دوره‌های زمانی مشخص ادامه دهد و در این بین برای دوره‌های زمانی کوتاه‌ مدت، استراحت کند.

نکات مهم درمان تیک عصبی با رفتار درمانی

نکات مهم در درمان تیک عصبی شامل موارد زیر است:

1. این تمرین موجب می‌شود که میزان بروز تیک عصبی کاهش پیدا کند. البته تاثیرات بلندمدت این تکنیک هنوز مشخص نیست.
2. در این تکنیک از بیمار خواسته می‌شود که با کمک یک دفترچه یادداشت یا یک شمارنده که به مچ دست وصل می‌شود، تعداد دفعات بروز تیک عصبی را بشمارد.
3. در صورتی که خود کودک از بروز تیک عصبی خود آگاه شود و به آن توجه کند، این کار می‌تواند نسبتا در کاهش تعداد دفعات بروز تیک عصبی موثر باشد.
4. بازگشت عادت، پرکاربردترین تکنیک است که در آن از ترکیبی از تمرینات ریلکسیشن، تمرینات افزایش آگاهی و تکنیک مدیریت تقویت رفتار مثبت استفاده می‌شود.
5. این تکنیک بین ۶۴ تا ۱۰۰ درصد احتمال موفقیت دارد.
6. اضافه کردن یک فاکتور شناختی به تکنیک بازگشت عادت مانند کمک به بیمار در فکر کردن به نحو انعطاف‌پذیرتر یا مقابله با افکار غیرمنطقی بیمار.
7. اضافه کردن عاملی که موجب پرت شدن حواس بیمار می‌شود نیز می‌تواند حساسیت بیمار به عوامل عصبی را کاهش داد و بدین ترتیب بیمار کنترل بیشتری بر روی تیک عصبی خود خواهد داشت.

دارو درمانی تیک عصبی

دارو درمانی، اصلی‌ترین روش درمان تیک‌های عصبی حرکتی و صوتی است. البته لازم است که همراه با استفاده از دارو برای درمان تیک عصبی سایر درمان‌ها نیز بر روی بیمار یا حتی خانواده او انجام شوند.

در برخی از موارد، تیک‌های عصبی می‌تواند دقیقا مشابه با علائم OCD و ADHD باشد و به همین خاطر بسیار مهم است که در ابتدا تعیین شود که کدام یک از علائم بیمار بیش از همه نگران‌کننده است و سپس درمان دارویی تیک عصبی بر اساس همان بیماری خاصی که می‌تواند علت بروز تیک باشد، انجام شود.

داروهای تیک عصبی

داروهای درمان تیک عصبی شامل موارد زیر است:

• آرام‌بخش‌های معمول (داروهای ضد روان‌پریشی) از جمله‌ هالوپریدول یا پیموزاید
• آکونیست‌های گیرنده آلفا آدرنرژیک از جمله کلونیداین و گوانفاسین
• داروهای ضدروان پریشی مانند رزیپریدول و کلوزاپاین
• داروی تترابنزاین
• داروهای بازدارنده‌ی سرتونین (SSRIs) مانند فلوکستین و سرتالین
• داروی بنزودیازپاین برای کاهش اضطراب
• آدامس جویدنی نیکوتین

آرام‌بخش‌های معمول (داروهای ضد روان‌پریشی) از جمله‌ هالوپریدول یا پیموزاید

داروهای آرام‌بخش می‌توانند عوارض جانبی چشم‌گیری داشته باشند از جمله مشکلات تمرکز، کندذهنی و نابهنجاری دیسکینزی (یک اختلال حرکتی که شامل حرکات لب و زبان و دهان می‌شود).

عوارض جانبی دیگر مانند خشکی عضلات، لرزش، خواب‌آلودگی و افسردگی نیز با مصرف ‌هالوپریدول شایع هستند اما با مصرف پیموزاید کمتر رخ می‌دهند. در صورتی که ‌هالوپریدول یا پیموزاید موثر نباشند ممکن است داروی فنوتینایزین تجویز شود.

آکونیست‌های گیرنده آلفا آدرنرژیک از جمله کلونیداین و گوانفاسین

کلونیداین عوارض جانبی کمتر و خفیف‌تری نسبت به داروهای آرام‌بخش دارد. شایع‌ترین عوارض جانبی این دارو، خواب آلودگی است. خواب آلودگی در ۱۰ تا ۲۰ درصد از بیماران ایجاد می‌شود که می‌توان با تنظیم دوز دارو آن را کنترل کرد.

داروهای ضدروان پریشی مانند رزیپریدول و کلوزاپاین

داروهای ضد روان پریشی دیگر که معمول نیستند مانند رزیپریدول و کلوزاپاین که گیرنده‌های دوپامین را مسدود می‌کنند.

داروی تترابنزاین

تترابنزاین که یک داروی موثر و جدید است که عوارض جانبی کمتری از سایر داروهای ضد روان‌پریشی دارد. این دارو را می‌توان به صورت همزمان با سایر داروهای ضدروان‌ پریشی مصرف کرد و در این حالت، دوز کمتری از هر کدام از داروها را تجویز کرد.

داروهای بازدارنده سرتونین (SSRIs) مانند فلوکستین و سرتالین

داروهای بازدارنده سرتونین (SSRIs) مانند فلوکستین و سرتالین که برای کنترل رفتارهای وسواسی و اجباری ناشی از اختلال تورت تجویز می‌شوند. این داروها همچنین می‌توانند در درمان افسردگی و مشکلات کنترل عصبی موثر باشند. البته لازم است که در درمان OCD دوز بیشتری در مقایسه با درمان افسردگی تجویز شود. داروهای SSRIs می‌توانند ایجاد ناراحتی معده و حالت‌تهوع کنند.

داروی بنزودیازپاین برای کاهش اضطراب

در برخی از موارد برای کاهش اضطراب فرد از داروی بنزودیازپاین استفاده می‌شود اما معمولا تا جای ممکن از تجویز دارو اجتناب می‌شود. چرا که این دارو ایجاد وابستگی و اعتیاد می‌کند.

آدامس جویدنی نیکوتین

آدامس جویدنی نیکوتین می‌تواند در کنار سایر داروهای تجویزی مانند‌ هالوپریدول، به کاهش تیک‌های عصبی کمک کند. البته لازم است که تحقیقات بیشتری برای اثبات این اثر انجام شوند.

درمان‌های مکمل تیک عصبی

امروزه تمایل بیشتری برای استفاده از تکنیک‌های تغذیه‌ای و مکمل‌های غذایی برای کنترل تیک عصبی و پریدن پلک وجود دارد. آلرژی‌های پنهان به غذاها و مواد شیمیایی و یا وجود کمبود مواد غذایی یا ویتامین‌ها در بدن می‌تواند در شکل‌گیری و پیشرفت تیکهای عصبی موثر باشد.

پزشکان به بیماران توصیه می‌کنند که بیماران غذاهای ارگانیک مصرف کنند و تا جای ممکن مصرف آنتی‌اکسیدان، فولیک‌اسید، ویتامین ب و غذاهای حاوی روی و منیزیم ر افزایش دهند و از سوی دیگر از مصرف شیرین‌کننده‌ها و رنگ‌های مصنوعی اجتناب کرده و کافئین را نیز از رژیم غذایی خود حذف کنند.

بهترین قرص برای تیک عصبی چیست؟

هر روش درمانی یا دارو برای درمان بیماری باید توسط پزشک متخصص و با توجه به شرایط بیمار مانند سن، جنسیت، شدت بیماری و مواردی از این قبیل و پس از معاینه کامل او پیشنهاد شود.

بنابراین بهترین قرص برای تیک عصبی باید توسط دکتر متخصص پیشنهاد شود و یک نسخه عمومی به تمام افراد نمی‌توان ارائه داد.

نحوه پیشگیری از تیک های عصبی

برای پیشگیری از اختلال تیک عصبی و پریدن پلک، روش‌های پیشگیرانه کمی وجود دارند. برخی از شواهد نشان می‌دهند که تغییر خلق‌وخو و احساسات در دوران بارداری و حالت تهوع شدید و استفراغ در سه ماهه اول بارداری می‌تواند علت تشدید تیک عصبی باشد.

انجام اقداماتی برای کم کردن استرس مادر می‌تواند تأثیر پیشگیرانه در بروز تیک عصبی داشته باشد. به همین منوال، از آنجایی که افراد مبتلا به تیک عصبی نسبت به استرس و فشار روانی حساس هستند، تلاش برای ایجاد محیطی آرام می‌تواند میزان بروز تیک‌های عصبی را کم کند.

این روش نمی‌تواند از بروز تیک به‌طورکلی جلوگیری کند اما این موضوع را در نظر داشته باشید که کم کردن استرس و فشار روانی در هر صورت یکی از بایدهای سلامتی در زندگی است.

گفتار به قابلیت تولید انواع صوت گفته می‌شود که از طریق آن می‌توان مفهوم را به شنونده منتقل کرد. درصورتی که فرد در توانایی کافی برای تولید این اصوات را نداشته باشد، دچار اختلال تکلم است. افرادی که دچار اختلال تکلم هستند برای نترل و درمان آن لازم است تحت گفتار درمانی قرار گیرد.

میزان شیوع بیماری اختلال تکلم چقدر است؟

تخمین زده می‌شود که حدود ۲۰ درصد افراد در برقراری ارتباط در برخی مراحل زندگی خود با مشکل مواجه هستند. اختلالات گفتاری و تکلمی شایع‌ترین ناتوانی در کودکان است که ۱۰ درصد آنها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

بین ۳۰ تا ۴۰ درصد افراد نجات یافته پس از سکته مغزی نیز ممکن است دچار مشکلات تکلم و اختلالات بلع شوند که به گفتار درمانی نیاز دارند. متخصصین گفتار درمانی در تمام طول عمر بیمار از زمان نوزادی تا زمان مرگ بر مشکلات تغذیه‌ای کار و اختلالات بلع کار می‌کنند.

علت اختلال در تکلم ناشی از چیست؟

اختلالات گفتار، تکلم، برقراری ارتباط و اختلالات عصبی بلع به دلیل ابتلا به برخی بیماری‌ها و مشکلات مانند سکته مغزی، ضربه مغزی، بیماری‌های پیش‌رونده عصبی (مانند بیماری پارکینسون، ام اس، بیماری نورون حرکتی و…) و دمانس ایجاد می‌شوند.

بیماری‌های اکتسابی بزرگسالان نیز مانند سرطان سر و گردن و مسکن‌های موقتی نیز ممکن است باعث ایجاد اختلال گفتاری شوند. علائم اختلال گفتار متفاوت بوده و به علت و محل آسیب‌دیدگی در مغز بستگی دارد.

شدت آسیب‌دیدگی نیز یک متغیر تاثیرگذار است. روش‌های درمانی مختلفی برای درمان مشکلات گفتاری وجود دارد که از آن جمله استفاده از سم بوتالینیوم و انجام عمل‌های جراحی است.

انواع اختلال گفتار

انواع اختلال تکلم عبارتند از:

• دیسپازی یا عدم قدرت تکلم
• مشکلات ارتباطی شناختی
• دیزارتا
• دیسپراکسیا
• دیسفونیا

دیسپازی یا عدم قدرت تکلم

دیسپازی یا آفازی نوعی اختلال تکلم است که زمانی که مرکز زبان در مغز دچار آسیب‌دیدگی شود اتفاق می‌افتد. این بیماری به شکل‌های متفاوتی بر افراد تاثیر می‌گذارد اما این افراد در موارد زیر دچار مشکلات می‌شوند:

• درک
• تکلم
• خواندن
• نوشتن

در موارد بسیار شدید آفازی عمومی، شخص قادر به درک یک کلمه هم نبوده و نمی‌تواند با صحبت کردن، نوشتن یا نقاشی و زبان بدن با دیگران ارتباط برقرار کند. انجام کارهای روزمره مانند صحبت کردن، نوشتن، خواندن، دیدن تلویزیون برای افراد مبتلا به این بیماری مشکل و ناامیدکننده است.

اقدامات درمانی برای بهبود اختلال افازی شامل موارد زیر می‌شود:

• هدف قرار دادن برخی مشکلات در تکلم، درک، خواندن و نوشتن
• حداکثرسازی قابلیت انعطاف‌پذیری مغز (توانایی مغز در سازماندهی دوباره خودش پس از قرار گرفتن در محیط‌هایی مانند محیط‌های درمانی)
• آموزش مجدد برای مشکلات تکلمی
• بازآموزی لغات
• روش‌های جبرانی آموزش به عنوان مثال، تغییر محیط به ارتباطات حمایتی
• کار کردن با دیگران برای به حداکثر رساندت بازدهی ارتباطی
• راحت کردن سبک زندگی و تغییرات هویتی
• راحت کردن دسترسی به آموزش، تعلیم و استخدام
• بررسی پتانسیل استفاده از سیستم‌های ارتباطی جایگزین و تقویت‌کننده (به طور مثال، وسایل کمک ارتباطی)

مشکلات ارتباطی شناختی

این مشکلات بیشتر به دلیل وارد آمدن ضربه به سر ایجاد می‌شوند. افرادی که مشکلات ارتباطی شناختی دارند نمی‌توانند کارهای زیر را انجام دهند:

• تمرکز در مکالمه
• تمرکز بر روی یک موضوع
• درک شادی، طنز و زبان تصویری
• احترام به مرزهای شخصی و آداب اجتماعی
• استفاده از موضوعات مناسب
• ارائه استدلال‌های منطقی
• نتیجه‌گیری از اطلاعات ارائه شده

گفتار درمانی

این اقدامات می‌توانند بر روی موارد زیر تاثیرگذار باشند:

• مهارت‌های عمومی مکالمه
• درک گفتار
• خواندن کتاب، مجله و ایمیل‌ها
• بیان افکار، احساسات و نظرات
• درک طنز و لذت بردن از آن
• خواندن و درک قبوض و اسناد اداری
• استفاده از رسانه‌های اجتماعی

مشکلات تکلم پس از آسیب‌دیدگی مغز ممکن است جزئی باشد و با این که ارتباطات عادی به نظر می‌رسد، مشکلات جدی در حفظ ارتباطات یا نگهداری شغلی ایجاد کند.

موارد زیر ممکن است بخشی از درمان افرادی باشد که به دلیل آسیب‌دیدگی مغزی دچار مشکلات تکلم و اختلالات بلع شده‌اند:

• ارزیابی جامع نقاط قوت و ضعف در ارتباطات و بلع
• ساخت یک ارتباط یا تشخیص بلع
• تعیین اهدافی برای دستیابی به نیازهای شخصی
• ایجاد روش‌هایی که می‌تواند در زندگی روزمره مورد استفاده قرار گیرد.
• ایجاد یک برنامه بازتوانی برای کار بر فعالیت‌های خاص
• کار مناسب بر روش‌های ارتباطی جایگزین و تقویت‌کننده (وسایل کمک ارتباطی)
• کار با برنامه‌های کامپیوتری برای تمرین بین جلسات (متخصص گفتار درمانی بهترین کسی است که می‌تواند استفاده از یک برنامه مناسب را توصیه کند)
• کار کردن با مردم، اعضای خانواده و دوستان باری اطمینان از اثربخش بودن ارتباطات
• ارتباط با کارفرمایان برای بازگشت به کار

درمان ممکن است به صورت فردی یا به صورت گروهی انجام شود. متخصص گفتار درمانی غالبا به عنوان بخشی از یک تیم چند رشته‌ای همراه با متخصص شغل درمانی، فیزیوتراپیست و متخصص مغز و اعصاب با بیمار کار می‌کنند تا بتوانند نیازهای وی را به شکلی یکپارچه تامین نمایند.

الگوی بهبودی به این گونه است که ممکن است نیاز باشد که درمان در کل طول عمر انجام شود که با چالش‌های مختلفی روبرو خواهد شد. متخصص گفتار درمانی به بیمار کمک می‌کند که بتواند برخی کارهای مهم و بلندمدت مانند فعالیت‌های شغلی و فعالیت‌های پدرانه و مادرانه را در دوران گذار انجام دهد. افرادی که در این مرحله با بیماری مبارزه می‌کنند ممکن است نیاز به برخی مداخلات مانند تغییر چیزها داشته باشند.

دیزارتا

دیزارتا یک اختلال گفتاری است. افراد مبتلا به دیزارتا (کنترل ماهیچه های دهان و گلو) مشکلی با درک زبان یا فکر کردن در مورد کلماتی که بیان می‌کنند ندارند. در اثر این بیماری ممکن است عضلات دهان، صورت و سیستم تنفسی به دلیل آسیب‌دیدگی مغز یا بیماری‌های پیش‌رونده عصبی ضعیف شوند.

ماهیت و شدت دیزارتا ممکن است باعث ایجاد برخی علائم زیر شوند:

• نامفهوم صحبت کردن (مانند افراد مست)
• آرام صحبت کردن مشابه زمزمه کردن
• کند صحبت کردن
• محدودیت در حرکت زبان، لب و فک
• تنگی نفس
• آبریزش از دهان یا عدم کنترل مؤثر بزاق

ممکن است گفتار فرد به دلیل آسیب‌دیدگی مغز به طور کامل غیر قابل‌درک باشد. موارد زیر ممکن است بخشی از درمان بیماری دیزارتا باشد:

• ارزیابی جامع جنبه‌های مختلف گفتار (مانند لب‌ها، زبان، صدا، تنفس)
• تمرینات هدایت‌شده برای بهبود کنترل تنفس
• تمرین برای بهبود حرکات، قدرت و سرعت عضلات
• روش‌هایی برای قابل فهم‌تر صحبت کردن
• کار با فرد و اعضای خانواده و دوستانش برای برقرار مؤثرتر ارتباطات

دیسپراکسیا

دیسپراکسیا یک اختلال گفتاری حرکتی است که در آن توالی اصوات در هجاها و کلمات با مشکل تلفظ می‌شود. به این بیماری دیسپراکسیا یا اپراکسیای کلامی نیز گفته می‌شود.

دیسپراکسیا همچنین بر حرکات دیگر در بدن نیز تاثیر می‌گذارد. به طور مثال اشکال در حرکت اندام‌ها یا اختلال در توالی انجام فعالیت‌ها مانند درست کردن یک فنجان چای یا لباس پوشیدن از نمونه‌های تاثیر این بیماری بر قسمت‌های مختلف بدن است. دیسپراکسیای کلامی غالبا به درجاتی از اختلالات گفتاری نیز همراه است.

ماهیت و شدت دیسپراکسیا ممکن است منجر به ایجاد مشکلات زیر شود:

• تقلید کردن
• تقلید حرکات غیرگفتاری مانند چسبیدن زبان
• تلاش باری تولید اصوات (در موارد شدید این می‌تواند باعث ناتوانی دائمی در تولید اصوات باشد)

درمان دیسپراکسیا ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• ارزیابی جامع گفتار و زبان
• تمرینات مکرر اصوات آسیب‌دیده با خودشان یا کلمات دیگر
• تمرین کلمات مهم مانند نام اعضای فامیل
• ایجاد روش‌هایی برای کمک به برقرار ارتباط در صورتی که توانایی‌های گفتاری، نوشتاری، نقاشی کشیدن یا زبان بدن آسیب دیده باشند.

دیسفونیا

دیسفونیا اصطلاحی است که برای اختلالات صدا به کار برده می‌شود. بسیاری از موارد ابتلا به دیسفونیا ممکن است شامل التهاب حنجره، وجود توده‌ها در تارهای صوتی، آسیب‌دیدگی، فلج شدن تارهای صوتی، مشکلات روانی (تغییرات صدا زمانی اتفاق می‌افتد که افراد تحت استرس در محل کار یا در خانه باشند) شود.

تغییرات مستمر (که بیش از ۲ هفته باقی می‌مانند) در صدا باید همیشه توسط پزشک مورد ارزیابی قرار گرفته و ممکن است برای درمان آنها استفاده از سم بوتالینیوم تجویز شود.

درمان اختلال گفتار با تقویت و جایگزینی ارتباطات

همه این بیماری‌های گفتاری و کلامی ممکن است باعث تاثیر بر توانایی فرد در برقراری ارتباط شود و فرد نتواند از آن به بعد به خوبی صحبت کرده یا بنویسد یا نتواند پیام‌ها را به درستی درک کند.

در این موارد یک متخصص گفتار درمانی ممکن است از روش‌های تقویتی و جایگزینی ارتباطی استفاده کند. این روش‌ها شامل اضافه کردن، تعویض کردن، صحبت کردن با زبان اشاره، وسایل کمک ارتباطی برای ادای کلمات و تکنولوژی‌های کامپیوترمحور می‌شود.

افراد (کودکان و بزرگسالان) ممکن است با اظهار احساسات خود مشکل داشته باشند بنابراین آنها توسط دیگران درک نمی‌شوند. این ممکن است باعث عدم صحبت کردن، مشکلات گفتاری، نامفهوم صحبت کردن، مشکلات کلامی حرکتی (کنترل حرکات فیزیکی مورد نیاز برای صحبت کردن) یا بروز مشکل در تولید صدا و کنترل تنفس شود.

درمان اختلال تکلم

استفاده‌‌کنندگان از ابزار تقویتی و جایگزینی ارتباطی از یک سیستم برای برقراری ارتباط استفاده می‌کنند که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• امضا کردن
• استفاده از علائم و نشانه‌ها
• کتاب‌های ارتباطی شامل کلمات و تصاویر یا علائم پراستفاده
• وسایل کمک ارتباطی با تکنولوژی‌های سطح پایین (مانند یک نمودار کوچک با علائمی برای نیازهای ضروری یا ابزاری برای پیام‌های بسیار محدودشده)
• وسایل کمک ارتباطی با تکنولوژی‌های برتر (مانند VOCA) مانند آن چیزی که استفان هاوکینز استفاده می‌کند.

درمان باید هر چه سریع‌تر آغاز شود تا فرد بتواند با تقویت و جایگزینی ارتباطی، خودش را اظهار کند. برای برخی افراد، تقویت و جایگزینی ارتباطی، ممکن است در تمام مدت عمر نیاز باشد و متخصص گفتار درمانی سیستم‌های به‌روز را برای سازگاری حداکثری با نیازهای بیمار به کار گیرد.

برای مثال:

• تغییر و بهبود دنیای استفاده از وب
• ارزیابی توانایی فردی در بیان خود به گونه‌ای که دیگران بتوانند او را درک کنند.
• ارزیابی در کنار دیگران (به طور مثال اعضای خانواده، متخصص طب شغلی، متخصص فیزیوتراپی و …) برای بررسی مناسب بودن و در دسترس بودن سیستم‌ها
• ارتباط با اعضای خانواده و افراد مهم دیگر برای تعلیم آنها در مورد سیستم تقویتی و جایگزینی ارتباطی که فرد از آنها استفاده می‌کند.
• روش‌های جایگزینی و تقویتی ارتباطی به به‌روزرسانی مستمر و دوره‌ای نیاز دارند زیرا لغات گسترش می‌یابند و نیازهای افراد تغییر می‌کنند.
• درمان‌های دوره‌ای منظم