انواع چاقی و روش‌های درمان چاقی

چاقی یکی از دغدغه‌های مهم زندگی افراد زیادی است. تغییر سبک زندگی و عادت‌های غذایی یا شاید حجم بالای کار، موجب می‌شود تا افراد کنترل خوبی روی وزن خود نداشته باشند. اما علت چاقی چیست؟ آیا همیشه موضوع به همین سادگی‌ها است و می‌توان با تغییر سبک زندگی یا بهبود رژیم غذایی از شر چاقی خلاص شد؟ چاقی فقط مسئله زیبایی نیست؛ بلکه مشکلی پزشکی است که خطر ابتلا به سایر بیماری‌ها مانند بیماری‌های قلبی، دیابت، فشار خون و برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد و افراد چاق باید تحت نظر یک پزشک تغذیه قرار بگیرند.
چاقی چیست؟

چاقی یک بیماری پیچیده و به عبارتی وجود مقدار بیش‌ازحد چربی در بدن است. شاخص توده بدن (BMI) معیاری است که وزن و قد فرد را برای اندازه‌گیری اندازه بدن می‌سنجد. طبق گفته مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC)، در بزرگسالان بی‌ام‌آی 30.0 یا بیشتر به عنوان چاقی تعریف می‌شود. اما BMI همه چیز نیست، به عنوان یک معیار محدودیت‌هایی نیز دارد.

به گفته CDC: “عواملی مانند سن، جنس، قومیت و توده عضلانی می‌توانند بر رابطه بین BMI و چربی بدن تأثیر بگذارند. همچنین BMI بین چربی اضافی، عضله یا توده استخوان تمایزی قائل نمی‌شود و هیچ نشانه‌ای از توزیع چربی در افراد ارائه نمی‌دهد. “

با وجود این محدودیت‌ها، از BMI همچنان به عنوان راهی برای سنجش اندازه بدن استفاده می‌شود. پس به طورکلی اگر عدد BMI شما از یک میزان مشخص بالاتر باشد، احتمالا شما یک فرد چاق هستید. معمولا چاقی در نتیجه ترکیبی از عوامل ارثی، همراه با محیط و رژیم‌های غذایی شخصی و انتخاب‌های ورزشی ایجاد می‌شود. بنابراین بهتر است قبل از هرچیزی علت چاقی خود را بدانید و سپس برای درمان مناسب اقدام کنید.

علائم چاقی چیست؟

افزایش میزان چربی در بدن نشانی از چاقی است. مهمترین علائمی که باید به دنبال آن باشید، عدد شاخص توده بدن است. اگر تقسیم وزن (کیلوگرم) بر قد (متر) به توان 2 برای شما عددی بالاتر از 30 را نشان داد، شما چاق هستید.

BMI تخمین مناسبی از چربی بدن را ارائه می‌دهد. با این حال، BMI به طور مستقیم چربی بدن را اندازه‌گیری نمی‌کند؛ بنابراین برخی از افراد مانند ورزشکاران عضلانی ممکن است BMI بالایی داشته باشند، حتی اگر چربی اضافی بدن ندارند. به همین دلیل پیشنهاد می‌شود که برای تشخیص چاقی در خود، به یک پزشک متخصص تغذیه مراجعه کنید.

چاقی چیست؟
دلایل چاقی در افراد متفاوت چیست؟

افراد مبتلا به چاقی ممکن است قبل از احساس سیری، کالری بیشتری مصرف کنند، زودتر احساس گرسنگی کنند یا به دلیل استرس یا اضطراب، بیشتر غذا بخورند و دچار چاقی عصبی شوند.

اما چاق شدن تنها محدود به این مورد نیست و دلایل چاقی به عوامل متفاوتی بستگی دارد. اما ساده‌ترین دلیل چاقی نداشتن تحرک به میزان کالری دریافتی است. یعنی اگر میزان سوزاندن کالری شما به میزان کالری دریافتی کم باشد، بدن کالری‌های اضافه را به عنوان چربی ذخیره کرده و چاق می‌شوید. در ادامه بیشتر به دلایل چاقی و علل آن توجه کنید.
1. ارث و تأثیرات خانوادگی

چاقی ارثی چیست؟ باید بدانید که ژن‌هایی که از والدین خود به ارث می‌برید ممکن است بر میزان چربی بدن شما و محل توزیع آن تأثیر بگذارد. ژنتیک همچنین ممکن است در میزان کارایی بدن شما برای تبدیل غذا به انرژی، چگونگی تنظیم اشتها در بدن و چربی‌سوزی بدن در طی ورزش نقش داشته باشد.

چاقی در خانواده‌ها ایجاد می‌شود؛ این فقط به دلیل ژن‌های مشترک آنها نیست. اعضای خانواده همچنین عادات غذایی و فعالیت مشابهی دارند. بنابراین قبل از هرچیزی علت چاقی را باید در ژن افراد جستجو کرد.
2. سبک زندگی نامناسب

در بیشتر موارد علت چاقی به دلیل داشتن یک سبک زندگی نامناسب است و می‌توان با تغییر سبک زندگی و عادت‌های روزمره، کنترل وزن را دوباره به دست گرفت. برخی از مواردی که در چاقی موثرند عبارتست از:

رژیم غذایی ناسالم؛ رژیم غذایی با کالری زیاد، کمبود میوه و سبزیجات، مصرف زیاد فست‌فود و نوشیدنی‌های پرکالری و نوشابه‌ها، به افزایش وزن کمک می‌کنند.

کالری‌های مایع؛ افراد می‌توانند بدون احساس سیری کالری زیادی مصرف کنند، به ویژه کالری حاصل از الکل. سایر نوشیدنی‌های پرکالری، مانند نوشابه‌های قندی می‌توانند به افزایش وزن به صورت قابل توجهی کمک کنند.

عدم فعالیت؛ اگر سبک زندگی کم‌تحرکی دارید، هر روز کالری بیشتری از میزان سوزاندن آن با ورزش و انجام کارهای روزمره دریافت می‌کنید. نگاه به صفحه رایانه، تبلت و تلفن فعالیتی کم‌تحرک است. تعداد ساعاتی که شما در مقابل صفحه مانیتور قرار دارید، ارتباط زیادی با افزایش وزن دارد.

دلیل چاقی
3. بیماری‌های خاص و داروها

گاهی چاقی افراد به دلیل وجود یک بیماری و اختلال است. مانند سندرم پرادر-ویلی، سندرم کوشینگ و غیره. مشکلات پزشکی مانند آرتروز نیز می‌تواند سبب کاهش فعالیت و در نهایت منجر به افزایش وزن شود. همچنین باکتری‌های روده تحت تأثیر آنچه می‌خورید قرار دارند و ممکن است به افزایش وزن یا کاهش وزن کمک کنند.

مصرف برخی از داروها نیز می‌توانند منجر به افزایش وزن شوند. این داروها شامل برخی از داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدتشنج، داروهای دیابت، داروهای ضدروان‌پریشی، استروئیدها و بلاکرها هستند. در این شرایط باید با داشتن فعالیت منظم وزن خود را کنترل کنید.
4. مسائل اجتماعی و اقتصادی

اجتناب از چاقی دشوار است و عوامل اجتماعی و اقتصادی تاثیر زیادی در آن دارند. اگر مناطق ایمن برای راه رفتن یا ورزش نداشته باشید، یا اگر با روش‌های سالم پخت‌و‌پز آشنایی نداشته باشید، چاق خواهید شد.

همچنین این موضوع غیرقابل اجتناب است که همه افراد به غذاهای سالم دسترسی ندارند و مصرف غذاهای ناسالم سهم بالایی در چاق شدن افراد دارد. همچنین همنشینی با افراد چاق نیز ممکن است در اضافه وزن شما تاثیرگذار باشد.
5. چاقی به دلیل افزایش سن

چاقی می‌تواند در هر سنی، حتی در کودکان کم سن نیز رخ دهد. اما با افزایش سن، تغییرات هورمونی و سبک زندگی با فعالیت کمتر، خطر چاقی را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، با افزایش سن، میزان عضله در بدن شما کاهش می‌یابد. به طور کلی، توده عضلانی کم، منجر به کاهش متابولیسم می‌شود.

این تغییرات همچنین میزان کالری مورد نیاز را کاهش داده و جلوگیری از اضافه وزن را دشوار می‌کند. اگر به طور آگاهانه چیزهایی را که می‌خورید کنترل نکنید و با افزایش سن از نظر جسمی تحرک بیشتری نداشته باشید، احتمالاً اضافه وزن پیدا می‌کنید.

چاقی کودکان
6. چاقی بعد از زایمان و بارداری

افزایش وزن در دوران بارداری موضوعی معمول است. اما کنترل وزن بعد از زایمان امری پیچیده و گاه دشوار است که نیاز به تخصص یک پزشک دارد. اگر بعد از زایمان، توجه مناسبی به فعالیت روزانه و میزان کالری دریافتی داشته باشید، از چاق شدن در امان می‌مانید.
7. ترک سیگار

ترک سیگار اغلب با افزایش وزن همراه است. در برخی از افراد، چاقی پس از ترک سیگار می‌تواند منجر به افزایش وزن شود. افراد برای ترک عادت سیگار کشیدن به موارد دیگری رو می‌آورند، برای مثال غذا خوردن جایگزین اولیه ترک سیگار است که شما را با اضافه وزن مواجه خواهد کرد. البته مزایا ترک سیگار به قدری بالا است که نیازی نیست نگران افزایش وزن احتمالی بعد از آن باشید.
8. چاقی به علت کمبود خواب

کم خوابیدن یا زیاد خوابیدن می‌تواند باعث تغییر در هورمون‌هایی شود که اشتهای شما را افزایش می‌دهند. وقتی ساعات زیادی در طول شبانه‌روز بیدار هستید، میزان کالری مصرفی شما نیز بالاتر می‌رود، همچنین ممکن است هوس غذاهای پرکالری و کربوهیدرات کنید که می‌توانند در افزایش وزن نقش داشته باشند.
9. برگشت وزن بعد از چاقی

تلاش‌های قبلی برای کاهش وزن و به دنبال آن بازیابی سریع وزن ممکن است به افزایش بیشتر وزن کمک کند. این پدیده که گاهی اوقات رژیم غذایی یو-یو نیز نامیده می‌شود، می‌تواند متابولیسم شما را آهسته‌تر کند. بنابراین اگر یک کاهش وزن شدید تجربه کرده‌اید، احتمال چاق شدن دوباره بالا است.
10. فشار کاری بالا

بسیاری از عوامل خارجی که در روحیه و سلامتی شما تأثیر می‌گذارند ممکن است در چاقی موثر باشند. افراد معمولاً هنگام تجربه موقعیت‌های استرس‌زا بیشتر به دنبال غذای پرکالری هستند. بنابراین اگر در دوره پراسترسی در زندگی خود هستید، باید بیشتر مراقب عادات غذایی خود باشید.

حتی اگر یک یا چند مورد از این عوامل خطر را داشته باشید، به این معنی نیست که سرنوشت شما چاقی است. از طریق رژیم غذایی، فعالیت بدنی و ورزش و تغییر رفتار می‌توانید اکثر عوامل خطر را خنثی کنید.
عوارض جانبی چاقی چیست؟

چاقی در بیشتر مواقع قابل کنترل است و با رژیم مناسب و ورزش می‌توانید وزن خود را کاهش دهید. اما اگر دچار چاقی مفرط شده باشید، ممکن است دچار عوارض چاقی شده و با مشکلات زیر مواجه شوید:

    بیماری قلبی و مغزی؛ چاقی باعث می‌شود که فشار خون بالا و سطح غیرطبیعی کلسترول داشته باشید؛ که از عوامل خطر بیماری‌های قلبی و مغزی است.

    دیابت نوع ۲؛ چاقی می‌تواند نحوه استفاده از انسولین در بدن برای کنترل سطح قند خون را تحت تأثیر قرار دهد. رابطه چاقی و دیابت نوع 2 جایی خطرناک می‌شود که خطر مقاومت به انسولین و دیابت را افزایش می‌دهد.

    سرطان‌های خاص؛ چاقی ممکن است خطر ابتلا به سرطان رحم، دهانه رحم، آندومتر، تخمدان، پستان، روده بزرگ، راست‌روده، مری، کبد، کیسه صفرا، لوزالمعده، کلیه و پروستات را افزایش دهد.

    مشکلات گوارشی؛ چاقی احتمال ابتلا به سوزش معده، بیماری کیسه صفرا و مشکلات کبدی را افزایش می‌دهد.

    مشکلات زنانه و جنسیتی؛ چاقی ممکن است باعث ناباروری و پریودهای نامنظم در زنان و باعث اختلال نعوظ در مردان شود.

    آپنه خواب (وقفه تنفسی در هنگام خواب)؛ افراد مبتلا به چاقی، بیشتر دچار آپنه خواب می‌شوند، اختلال بالقوه جدی که در آن تنفس به طور مکرر در طول خواب متوقف شده و سپس شروع می‌شود.

    آرتروز؛ چاقی علاوه بر تقویت التهاب در بدن‌، فشار وارد شده بر مفاصل را نیز افزایش می‌دهد. این عوامل ممکن است منجر به عوارضی مانند آرتروز شوند.

عوارض چاقی چیست؟
تاثیر چاقی بر کیفیت زندگی

چاقی می‌تواند کیفیت کلی زندگی شما را کاهش دهد. ممکن است نتوانید کارهایی را که قبلاً انجام می‌دادید، با همان کیفیت قبل انجام دهید. ممکن است از تردد در مکان‌های عمومی خودداری کنید. افراد چاق حتی ممکن است با تبعیض روبه‌رو شوند.

سایر موارد مرتبط با وزن که ممکن است بر کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارد؛ عبارتند از:

    افسردگی
    اعتمادبه‌نفس کم
    معلولیت
    مشکلات جنسی
    شرم و احساس گناه
    ایزوله‌سازی اجتماعی
    دستاورد پایین در کار و موارد دیگر.

در انتهای گلو، دو تکه بافت بیضی دیده می‌شود که به آنها لوزه می‌گوییم. در هر سمت گلو، یک لوزه وجود دارد. گاهی این لوزه‌ها دچار التهاب و تورم می‌شوند. ورم لوزه گلودرد و مشکل بلع را به وجود می‌آورد. در بیشتر موارد، ورم و التهاب لوزه‌ها به خاطر عفونتی ویروسی است اما گاهی هم مشکل ریشه در عفونتی باکتریایی دارد. درمان این مشکل در گروی تشخیص علت آن است، برای همین مراجعه به پزشک و متخصص گوش و حلق و بینی  در بیشتر مواقع، ضروری به نظر می‌رسد.

همه ما در دوران کودکی زیاد دچار مشکلات لوزه شده‌ایم اما تا به حال برایتان این سوال پیش آمده که لوزه چیست؟ لوزه‌ها دو گره لنفاوی هستند که در دو طرف گلو قرار گرفته‌اند. این دو می‌توانند از بدن در مقابل ابتلا به عفونت محافظت کنند اما گاهی خودشان هم دچار عفونت می‌شوند و ورم می‌کنند. این مشکل می‌تواند در هر سن و سالی رخ بدهد اما بیشتر در کودکان دیده می‌شود.

پزشکان ورم و التهاب لوزه‌ را بیشتر در کودکان رده سنی قبل از مدرسه تا سال‌های میانی نوجوانی تشخیص می‌دهند. تب، ورم گلو و گلودرد از نشانه‌های این مشکل است. عوامل بیماری‌زایی که موجب ورم لوزه می‌شوند، به دیگران هم سرایت می‌کنند.

علت ورم لوزه چیست؟

طیف وسیعی از ویروس‌ها و باکتری‌ها می‌توانند موجب بروز این بیماری شوند. استرپتوکوک (Streptococcal)‌ یکی از باکتری‌های رایجی است که موجب ورم لوزه می‌شود.

اگر این بیماری با منشأ باکتری استرپتوکوک به‌ خوبی درمان نشود، امکان دارد که مشکلات جدی‌تر و پیچیده‌تری در ادامه پیش آید. تشخیص ورم در لوزه آنچنان مشکل نیست و در طول ۷ تا ۱۰ روز درمان می‌شود.

لوزه‌ها از نخستین سربازان خط دفاعی بدن در مقابل عوامل بیماری‌زا هستند. آنها گلبول‌های سفیدی تولید می‌کنند که می‌توانند از بدن دفاع و محافظت کنند.

لوزه‌ها باکتری‌ها و ویروس‌هایی را از بین می‌برند که از راه دهان و بینی وارد بدن می‌شوند. البته خودشان هم در میانه راه دفاع می‌توانند دچار عوامل بیماری‌زا شوند و مشکلاتی مانند ورم پیدا کنند. ویروس‌هایی مانند ویروس سرماخوردگی یا باکتری‌هایی مانند استرپتوکوک می‌توانند باعث تورم لوزه‌ها شوند. البته در بیشتر اوقات با درمان سرماخوردگی ورم لوزه هم درمان می‌شود.
ورم ویروسی

ویروس‌ها شایع‌ترین دلیل تورم لوزه‌ها هستند. ویروس سرماخوردگی بیشتر از انواع دیگر موجب ورم‌کردن لوزه‌ها می‌شود. از ویروس‌های دیگری که باعث بروز این مشکل می‌شوند هم باید به موارد زیر اشاره کرد:

    HIV
    هپاتیت A
    ویروس اپشتین‌بار (Epstein-Barr virus)

ویروس اپشتین‌بار هم باعث تورم لوزه‌ها می‌شود و هم بیماری تب غده‌دار. گاهی‌اوقات، ورم لوزه از عوارض بیماری تب غده‌دار است. اگر ورم و التهاب لوزه منشأ ویروسی داشته باشد، علائم لوزه شامل موارد دیگری مانند سرفه و گرفتگی بینی هم به وجود می‌آید.
ورم باکتریایی

ورم و التهاب لوزه گلو با منشأ باکتری بیشتر در کودکان ۵ تا نوجوانان ۱۵ساله دیده می‌شود. باکتری مشکل‌زا هم در بیشتر موارد استرپتوکوک است اما انواع دیگر باکتری هم می‌توانند باعث تورم لوزه در کودکان شوند.
عفونت لوزه

سرماخوردگی، آنفولانزا، خروسک، سرخک و بسیاری دیگر ویروس‌ها باعث ایجاد عفونت لوزه می‌شوند.
ورم گلو از بیرون نشانه چیست؟

تورم غدد تیروئید، گلودرد ناشی از باکتری، سرماخوردگی، درد غضروف گلو، آلرژی نسبت به آب و هوا یا دارو یا استنشاق مواد شیمیایی باعث ورم گلو از بیرون می‌شوند. این تورم همیشه خطرناک نیست اما به‌محض مشاهده آن باید به پزشک مراجعه کنید.

لوزه چیست و چه علائمی دارد
نشانه‌های ورم لوزه چیست؟

از نشانه‌های ورم‌ لوزه ها می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

    گلودرد شدید
    مشکل بلع
    خش‌دارشدن صدا
    بوی بد دهان
    تب
    لرز
    درد گوش
    درد شکم
    گرفتگی گردن
    قرمزی و ورم لوزه‌ها
    وجود نقاط زرد و سفید روی لوزه‌ها
    درد گردن و فک به خاطر تورم غدد لنفاوی

ورم و ملتهب‌شدن لوزه در کودکان با علامت‌های دیگری مانند کم‌اشتهایی، بی‌قراری یا ترشح زیاد بزاق هم همراه می‌شود.
ورم لوزه شدید چگونه است؟

تورم و التهاب لوزه ها در کودکان بسیار رایج است و بیشتر آنها دست‌کم یک‌ بار دچار این مشکل می‌شوند.؛ این امر را می‌توان از عکس التهاب گلو به وضوح متوجه شد البته این تورم در بزرگ‌سالان هم احتمال وقوع دارد. اگر علائم لوزه در تمامی رده‌های سنی در حدود ۱۰ روز طول بکشد، یعنی فرد دچار تورم شدید شده است.

چنانچه تورم بهبود پیدا کند و دوباره ظاهر شود، یعنی فرد دچار ورم لوزه مزمن است. در این موارد هم راه‌کارهای درمانی ساده می‌توانند مفید باشند اما گاهی نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک و جراحی هم پیش می‌آید.

ورم مزمن می‌تواند باعث بروز سنگ لوزه هم شود. در این وضعیت، سلول‌های مرده، بزاق و غذا در شکاف لوزه جمع و به مرور به تکه‌های سفتی موسوم به سنگ لوزه تبدیل می‌شوند. گاهی به کمک پزشک برای برداشتن این سنگ‌ها نیاز خواهد بود.
درمان ورم لوزه چیست؟

اگر تورم لوزه خفیف باشد، نیاز به درمان جدی وجود ندارد؛ به ویژه، زمانی که ویروسی مانند ویروس سرماخوردگی باعث این مشکل شده باشد. در این حالت، نیازی به مصرف آنتی‌بیوتیک نیست و استفاده از مسکن‌ها، استراحت زیاد و آب‌رسانی به بدن ورم لوزه‌ها را درمان می‌کند.

زمانی که تورم شدید باشد، از آنتی‌بیوتیک‌ها یا جراحی و برداشتن لوزه استفاده می‌شود. چنانچه بیمار به خاطر ورم دچار بی‌آبی بدن شده باشد، نیاز به تزریق وریدی مایعات هم پیدا می‌کند. مسکن‌هایی برای کاهش درد گلو هم در درمان ورم لوزه تجویز می‌شوند. لازم به ذکر است که درمان عفونت لوزه در بزرگسالان به اندازه درمان التهاب و لوزه کودکان حساس است.
درمان با آنتی‌بیوتیک

اگر تورم لوزه ناشی از عفونت باکتریایی باشد، پزشکان آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کنند. آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند باعث بهبود عفونت لوزه شوند اما مصرف آنها عوارضی مانند مقاوم‌شدن بدن در مقابل این دسته از داروها یا معده‌درد را به همراه دارد.

چنانچه باکتری‌های استرپتوکوکی باعث ورم لوزه‌ شود، معمولاً از پنی‌سلین برای رفع مشکل استفاده می‌شود. یادتان باشد که باید دوره مصرف آنتی‌بیوتیک را به‌طور کامل سپری کنید. حتی اگر احساس می‌کنید که زودتر از تمام‌شدن آنتی‌بیوتیک‌های تجویزشده بهبود پیدا کرده‌اید، باز هم باید دوره را کامل کنید.

لوزه گلو
جراحی و برداشتن لوزه‌ها

گاهی نیاز به لوزه‌برداری برای درمان تورم این عضو بدن به وجود می‌آید. این روش مخصوص بیمارانی است که دچار تورم مزمن هستند یا این مشکل مدام در آنها بازگشت می‌کند. در صورتی که روش‌های دیگر نتیجه مثبتی نداشته باشند، پزشکان به سراغ لوزه‌برداری می‌روند.

بعضی از افراد، با درمان‌های دیگر بهبود پیدا می‌کنند اما ورم لوزه‌ باز در آنها عود می‌کند (بیماری بازمی‌گردد). در این شرایط، نیاز به جراحی لوزه‌ها پیش می‌آید. با جراحی، مشکلات بلع و نفس‌کشیدن حل می‌شوند.

بعد از جراحی لوزه، امکان عفونت در گلو کمتر می‌شود اما همچنان ممکن است که فرد دچار عفونت لوزه باکتریایی در ناحیه گلو شود. چنین چیزی زیاد شایع نیست. بعد از جراحی لوزه‌ها، بیمار می‌تواند به منزل بازگردد اما برای بهبودی کامل به ۱ تا ۲ هفته نیاز دارد.
روش‌های درمان‌ خانگی ورم لوزه

تورم لوزه درمان خانگی هم دارد. روش‌های زیر را برای رفع این مشکل امتحان کنید:

    مصرف زیاد مایعات
    استراحت کافی
    قرقره با محلول آب‌نمک گرم
    مصرف بستنی یخی
    قرارنگرفتن در معرض دود
    استفاده از استامینوفن یا ایبوپروفن برای کاهش التهاب
    استفاده از دستگاه مرطوب‌کننده برای تلطیف هوای محیط

تشخیص ورم در لوزه چگونه است؟

برای تشخیص تورم لوزه، پزشک بیمار را معاینه می‌کند. امکان دارد که با سواب نمونه‌برداری، از انتهای گلو نمونه‌ای برداشته و در آزمایشگاه کِشت داده شود. آزمایش روی این نمونه نشان می‌دهد که عفونت گلو و التهاب لوزه‌ به چه علت رخ داده‌اند. آزمایش خون هم برای تشخیص عفونت لوزه ویروسی یا باکتریایی مفید است.
ورم لوزه‌ها واگیردار است؟

تورم لوزه‌ها مشکلی واگیردار نیست اما امکان انتقال عوامل ایجادکننده آن به دیگران وجود دارد. این عوامل بیماری‌زا می‌توانند ۲۴ تا ۴۸ ساعت پیش از بروز نشانه‌ها در بیمار به دیگران منتقل شوند.

اگر ریشه ورم لوزه باکتریایی باشد، ۲۴ ساعت بعد از مصرف آنتی‌بیوتیک دیگر امکان انتقال باکتری به دیگران وجود نخواهد داشت. اگر بیماری در نزدیکی‌تان سرفه یا عطسه کند و قطرات مخاط و بزاقش را تنفس کنید، امکان درگیرشدن به آن باکتری یا ویروس وجود خواهد داشت.

لمس‌کردن و دست‌زدن به سطوحی که با باکتری یا ویروس ورم لوزه آلوده شده باشد هم امکان مبتلاشدن به عفونت‌ها را افزایش می‌دهد. برای جلوگیری از ابتلا به ورم لوزه‌ها باید از افراد مبتلا یا مشکوک به این مشکل دوری کنید. شستن مرتب دست‌ها و رعایت بهداشت برای پیشگیری از بیماری ضروری است.

عکس لوزه
چه زمانی برای ورم لوزه باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر لوزه‌هایتان ورم کرده و دچار تب بالای ۳۹.۵ سانتی‌گراد، ضعف عضلات، سفتی گردن یا گلودردی هستید که بیشتر از ۲ روز طول کشیده باید به پزشک مراجعه کنید. گاهی لوزه‌ها آنچنان ورم می‌کنند که فرد به‌ سختی نفس می‌کشد. در این صورت، مراجعه فوری به پزشک لازم است.

علت خارش چشم چیست؟

خارش چشم‌ها می‌تواند در اثر انواع حساسیت،  آلاینده‌های محیطی، عفونت و شرایط دیگر رخ بدهد. وقتی چشمانتان دچار خارش و قرمز می‌شود، احساس ناخوشایندی را تجربه می‌کنید که کیفیت زندگی‌تان را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. با شناسایی علت این مشکل می‌توانید در مسیر رفعش گام بردارید. گاهی هم وضعیت جدی است و باید به متخصص چشم مراجعه کنید. در این مقاله از خارش چشم‌ها، دلایل و البته درمان می‌خوانید.

علت خارش چشم بزرگسالان و افراد در رده‌های سنی دیگر چیست؟ این مشکل می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. با شناخت دلایل است که می‌توانید در زمینه رفع آن گام‌هایی درست و مفید بردارید.
خارش چشم آلرژی یا حساسیت

حساسیت، رایج‌ترین عاملی است که باعث خارش چشم می‌شود. شاید چشمانتان به ذراتی که در هوای بیرون، هوای خانه یا محل کارتان وجود دارند، واکنش نشان دهند. مواردی که باعث ایجاد حساسیت چشم می‌شوند شامل موارد زیر است:

    موارد موجود در فضای باز: گرده درختان، چمن، علف‌های هرز و بوته‌ها
    موارد موجود در فضای بسته: غبار، قارچ، کپک و قسمت‌های کوچک پوست حیوانات خانگی (تکه‌های کوچک پوست که مانند شوره جدا می‌شوند)
    موارد دست‌ساز: دود تنباکو، عطر، مواد شیمیایی و دود اگزوز

حساسیت خارش چشم در تابستان و بهار رایج است و می‌تواند عوارض ناخوشایند دیگری هم مانند آبریزش به همراه بیاورد.

علت خارش چشم
خارش چشم بعد از عمل بینی

خارش چشم بعد از جراحی بینی هم رخ می‌دهد چون سیستم بینی و تنفس کمی تحریک و حساس می‌شود. در نتیجه، بروز آلرژی و خارش بینی در پی آن هم دور از ذهن نخواهد بود.
عفونت

رایج‌ترین عارضه‌ای که در صورت عفونت چشم به وجود می‌آید، چشم صورتی یا ورم ملتحمه چشم است. این عارضه به معنای التهاب ملتحمه چشم (غشای نازکی که کره چشم و داخل پلک را می‌پوشاند) یا لایه داخلی چشم است.

هرکسی می‌تواند به ورم ملتحمه چشم مبتلا شود اما این مسئله در کودکان بیشتر اتفاق می‌افتد. در این حالت، ممکن است چشمان شما قرمز و متورم شوند. چرکی که در این ناحیه ایجاد می‌شود هم می‌تواند هنگام خواب، پلک‌ها را به یکدیگر بچسباند.

معمولا باکتری‌ها باعث ایجاد چشم صورتی همراه با ترشح چرک می‌شوند. در موارد نادر، ویروس‌ها هم می‌توانند این عارضه را در چشم ایجاد کنند. گاهی‌اوقات، حساسیت‌های چشمی باعث چشم صورتی چرکی شوند. دقت کنید که ترشحات چشم صورتی بیشتر شبیه مخاط است تا چرک.
بلفاریت
این عارضه مربوط به التهاب پلک‌ها است. بلفاریت زمانی اتفاق می‌افتد که غدد چربی پایین مژه‌ها رسوب کرده و مسدود می‌شوند و ممکن است موجب قرمزی و تحریک چشم شود.
برطرف کردن بلفاریت گاهی دشوار است، اما این معضل واگیردار نبوده و روی میدان دید تاثیری نخواهد گذاشت. داشتن حساسیت یا معضلات پوستی مانند آکنه یا درماتیت (التهاب پوست) شرایط بلفاریت را بدتر می‌کنند.
خشکی چشم

مخاط، آب، چربی و پروتئین‌ها، قطرات اشک را تشکیل می‌دهند؛ هنگامی که بدن شما مقدار کافی از هریک از این موارد را نداشته باشد، به عارضه خشکی چشم دچار می‌شوید و می‌تواند باعث تحریک و خارش چشم شود. خارش چشم سمت راست یا چپ در اثر خشکی رایج است.
ورود ذرات خارجی به چشم

ورود ذرات کوچکی از شن یا ماسه حتی به مقدار کم، برای ایجاد خارش در چشم کافی است. در صورتی که قطره‌های چشمی آنتی‌بیوتیک در این موارد، مشکل خارش چشم را برطرف نکنند، ممکن است خارش چشم به دلیل ورود ذرات خاک به آن باشد.
خارش چشم با لنز

گاهی اوقات، چشمان شما لنزی که روی آن‌ها قرار دارد را شناسایی نمی‌کند، بنابراین با آن‌ها مانند یک ماده مزاحم خارجی رفتار خواهد کرد. این مسئله می‌تواند به دلیل درست قرار نگرفتن لنز روی چشم اتفاق بیفتد.

در صورت وجود چنین مشکلاتی، به محض قرار گرفتن لنز روی چشمتان متوجه آن خواهید شد. علاوه بر این موارد، لنزهای تماسی می‌توانند باعث گیر افتادن ذرات ریز یا میکروب در چشم شوند که این اتفاق در نهایت به عفونت چشم ختم می‌شود. برای پیشگیری از بروز این اتفاقات، تمیز کردن و تعویض منظم لنزها می‌تواند به شما کمک کند.
زخم‌های قرنیه

شاید پزشک این مسئله را با نام کراتیت (keratitis) معرفی کند. خشکی زیاد، آسیب‌دیدن یا ایجاد عفونت در چشم می‌تواند باعث ایجاد زخم‌هایی در قرنیه چشم شوند. قرنیه چشم همان عدسی شفافی است که قسمت جلوی چشم شما را می‌پوشاند. این زخم‌ها باعث تحریک چشم و چرک‌کردن آن می‌شوند.
علت خارش چشم در شب

بسیاری از مشکلات و شرایط زمینه‌ای می‌توانند باعث خارش چشم در شب شوند. این دلایل زمینه‌ای عبارت‌اند از:

    خستگی چشم به دلیل خیره‌شدن به صفحه موبایل یا رایانه برای مدت طولانی
    رانندگی در مسافت‌های طولانی

خارش چشم در سرماخوردگی

خشکی، خارش و خستگی چشمان شما هنگام سرماخوردگی به دلیل تغییر سطوح مخاط در سیستم بدن است. اگرچه این وضعیت ناخوشایند است اما می‌توان آن را به کمک قطره‌های چشمی اشک مصنوعی غیر دارویی و با گذاشتن یک دستمال مرطوب روی چشم‌ها برطرف کرد. خارش چشم و آبریزش بینی در نتیجه ابتلا به سرماخوردگی یا آلرژی قابل‌کنترل هستند.
علت خارش پشت چشم

دقت کنید که گاهی، مشکلات خارش متوجه ناحیه پلک‌ها و پشت چشم‌ها می‌شود. در این مواقع، معمولا پای مشکلی در سیستم بینایی و چشم‌ها وجود ندارد. ریشه چنین وضعیتی به مشکلات پوستی بازمی‌گردد.
خارش چشم بعد از کاشت مژه

کاشت غیراصولی مژه‌ها و رعایت‌نکردن فاصله‌شان از پلک و یکدیگر منجر به بروز عوارضی نظیر خارش در چشم‌ها می‌شود. این اقدام گاهی با عفونت چشم‌ها هم همراه است.
خارش چشم بعد از بوتاکس

بعد از ورود سم بوتولینوم به حوالی چشم که برای بوتاکس استفاده می‌شود، گیرنده‌های مولد خارش تحریک می‌شوند و چشم‌ها چنین حسی را تجربه می‌کنند.
خارش چشم با بلفاروپلاستی

عمل جراحی پلک یا بلفاروپلاستی هم همراه با عوارضی نظیر خارش چشم‌ها است. این مشکل گاهی تا چند هفته بعد از عمل ادامه پیدا می‌کند و برای کنترلش نیاز به مشورت با پزشک وجود دارد.

دلایل خارش چشم
علائم همراه با خارش چشم چیست؟

خارش چشم دارای نشانه‌هایی است که شامل موارد زیر می‌شوند:

    سوزش
    ترشحات شفاف و آبکی
    سرخی چشم
    عطسه
    آبریزش بینی
    وجود چرک سبز یا زرد

خارش چشم کودک

اگر کودکتان مدام چشم‌هایش را می‌مالد و احساس خارش در آنها دارد، بهتر است که سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. شاید این موضوع ریشه در مشکلی جدی‌تر داشته یا دید او دچار وضعیتی غیرعادی باشد.

در بیشتر موارد جای نگرانی نیست اما همیشه پیگیری بهتر از غفلت است. علت خارش چشم و تاری دید را گاهی با مراجعه به موقع کشف می‌کنید و از بروز مشکلات دیگر دور می‌شوید.
تشخیص خارش چشم چگونه است؟

پس از مراجعه به پزشک، از شما درباره علایم و سابقه پزشکی‌تان سوالاتی خواهد پرسید، سپس چشم شما را از نزدیک معاینه می‌کند. در بعضی از موارد ممکن است پزشک برای بررسی باکتری‌ها، از ترشحات، چرک یا سایر مواد چشم شما نمونه برداری کند.
درمان خارش چشم چیست؟

استفاده از یک حوله تمیز و خنک، می‌تواند خارش چشم را کمتر کند. برای تمیزکردن چرک و ترشحات چشم، از حوله گرم و تمیز استفاده کنید و به وسیله آن ترشحات را به آرامی از روی چشم خود بردارید. دقت داشته باشید که پس از تمیز کردن چشم، دست‌ها را بشویید تا در صورت وجود عفونت، آن را به جای دیگری منتقل نکنید.

این موارد تمام چیزی بود که برای خارش خفیف چشم لازم داشتید؛ حتی در بعضی از عفونت‌های چشم، مانند حالت‌های خاصی از عارضه چشم صورتی، نیاز به هیچ درمان و دارویی نبوده و مشکل به صورت خود به خود برطرف خواهد شد.

درمان خارش چشم به علت حساسیت چطور است؟ در صورتی که حساسیت چشمی دارید، از تماس با ماده‌ای که به آن حساسیت دارید خودداری کرده و داروهای ضد حساسیت، مانند قرص‌ها یا قطره‌های چشمی را نیز مصرف کنید.

خارش چشم بعد از عمل آب مروارید هم رایج است. سوزش هم در این ناحیه دیده خواهد شد. در این مواقع باید سعی کنید که دست به چشم‌ها نزنید و آنها را نخارانید. در صورت اجازه پزشک می‌توانید چشم‌ها را با آب سرد بشویید.
درمان خارش چشم با قطره

در صورت ابتلا به خارش بیش از حد چشم گزینه‌های زیر هم در دسترس هستند:

    استفاده از قطره خارش چشم اشک مصنوعی  برای شست‌وشو و تمیزکردن چشم از ذرات وارد شده به آن
    استفاده از قطره‌های آنتی‌بیوتیک برای از بین‌بردن باکتری‌های عامل ایجاد عفونت
    استفاده از قطره‌های استروئید برای کاهش التهاب و زخم

درمان با روش‌های دیگر هم وجود دارد. برای مثال، گاهی عمل جراحی چشم برای از بین‌بردن ذرات خارجی وارد شده یا برطرف نمودن مشکل چشم تجویز می‌شود.
درمان خانگی خارش چشم

توصیه‌هایی سنتی برای درمان خانگی خارش در چشم‌ها وجود دارد. در استفاده از این روش‌ها باید دقت نظر زیادی به خرج بدهید تا پایه‌ای علمی داشته باشند. برای مثال گفته می‌شود که بهتر است چشم‌ها را با چای مانند چای بابونه شست‌وشو بدهید. از پزشک درباره این روش‌ها مشورت بگیرید. موارد دیگر هم شامل این گزینه‌ها هستند:

    مالیدن خیار روی چشم
    استفاده از کمپرس سرد
    درمان خارش چشم با گلاب و شست‌وشو با آن
    شست‌وشو با چای سبز

حواستان باشد که شاید این موارد عوارض نامطلوب دیگری به دنبال داشته باشند. درمان خانگی خارش چشم را با مشورت متخصصان پیش ببرید.
پیشگیری از خارش چشم چگونه است؟

چگونه از خارش چشم جلوگیری کنیم؟ با انجام کارهای ساده‌ای می‌توان از خارش چشم پیشگیری کرد، این اقدامات شامل موارد زیر است:

    شست‌وشوی دست‌ها: اغلب اوقات روی دست‌های شما آلودگی و میکروب وجود دارد که در صورت برخورد به چشم، می‌توانند باعث آلوده‌شدن آن و ایجاد مشکلات مختلف شوند. برای جلوگیری از انتقال آلودگی دست‌ها به چشم، مرتب دستان خود را با آب گرم و صابون شست‌وشو دهید یا اینکه از محلول‌های ضدعفونی‌کننده حاوی الکل استفاده کنید.

    از تماس دست با چشم خودداری کنید: هنگامی که چشم شروع به خارش می‌کند، مخصوصا در حساسیت‌های فصلی، ممکن است بخواهید با دستان خود چشم‌هایتان را بمالید. مالیدن چشم‌ها با دست می‌تواند آن‌ها را تحریک کند یا باعث خراشیده‌شدن سطح چشم شود. در صورت نیاز، می‌توانید از داروهای ضدحساسیت برای برطرف‌شدن خارش چشم خود استفاده کنید.

    آرایش خود را پاک کنید: هرشب قبل خواب آرایش خود را از روی صورت بشویید تا از مسدودشدن منافذ پوست و فولیکول‌های مو جلوگیری کنید. یکی دیگر از کارهای بسیار مفید در این زمینه، این است که لوازم آرایشی خود را پس از گذشت حدود شش ماه از مصرف، دور بیندازید تا از رشد و گسترش باکتری‌ها در آن جلوگیری شود. توجه داشته باشید که لوازم آرایشی خود را به صورت مشترک با دیگران استفاده نکنید.

    در استفاده از لنزهای تماسی دقت و احتیاط لازم را داشته باشید: در صورت استفاده از لنزهای تماسی، حتما در مورد نحوه تمیز و ضدعفونی‌کردن لنزها از چشم پزشک خود مشورت بگیرید. پیش از تماس دستتان با لنز، دست‌های خود هم را کامل بشویید. در صورتی که استفاده از لنز باعث خارش چشم شما شد، سریع به چشم پزشک خود اطلاع دهید.

رفع خارش چشم
در چه صورت به پزشک مراجعه کنید؟

در مواردی نیاز به مراجعه به پزشک برای رفع خارش چشم ها ضروری است؛ برای مثال، اگر احساس می‌کنید که چشم‌ها عفونی شده‌اند، بینایی‌تان تحت تأثیر قرار گرفته یا خارش مداوم و غیرقابل تحمل است. بروز درد در پی خارش هم نیاز به پیگیری جدی دارد. اگر هر یک از موارد فوق را تجربه کردید، فورا درمان های خانگی را قطع و به پزشک مراجعه کنید.

بررسی دلایل خشکی دهان در شب

خشکی دهان ممکن است یک آزار جزئی به نظر برسد. با این حال، اگر به طور منظم رخ دهد، نیاز به درمان دارد. در صورت عدم درمان، خشکی دهان می تواند بر موارد مختلفی از جمله غذا خوردن، صحبت کردن و سلامت کلی دهان شما تأثیر بگذارد.

بزاق برای سلامت دندان و لثه ضروری است و آنزیم های موجود در بزاق به هضم غذا کمک می کنند. اگر دهان شما در طول شب خشک باشد، ممکن است بدون اینکه خود متوجه شوید، سلامت دهان و دندان شما تحت تاثیر قرار گیرد.

علائم خشکی مداوم دهان در شب می تواند شامل موارد زیر باشد:

    بزاق غلیظ یا رشته ای
    بوی بد دهان
    تغییر در حس چشایی شما
    مشکلات هنگام استفاده از دندان مصنوعی
    مشکل در جویدن یا بلعیدن
    گلو درد
    زبان شیاردار
    حفره ها

اگر بزاق کافی وجود نداشته باشد، پلاک در دندان و همچنین برفک و زخم های دهان ایجاد می شود.
دریافت نوبت آنلاین از متخصص گوش، حلق و بینی
علل خشکی دهان در شب

خشکی دهان در شب می تواند بسیار شایع باشد، به خصوص در افراد مسن. این وضعیت به این دلیل است که میزان بزاق دهان با افزایش سن تغییر می کند.

اگر فقط در شب متوجه خشکی دهان می شوید، ممکن است علت آن انسداد بینی باشد که شما را مجبور می کند فقط از طریق دهان نفس بکشید.

بسیاری از داروها نیز می توانند باعث خشکی دهان یا بدتر شدن مشکل شوند. یک آکادمی پزشکی در آمریکا بیان می کند که بیش از 1100 داروی تجویزی و بدون نسخه (OTC) به طور بالقوه می توانند باعث خشکی دهان شوند.

بر اساس بررسی‌های انجام شده در سال 2015، از 100 داروی تجویز شده در ایالات متحده، بیش از 80 درصد باعث این مشکل می‌شوند.

داروهایی که خشکی دهان را به عنوان یک عارضه جانبی همراه دارند، عبارتند از:

    داروهای فشار خون
    داروهای ضد افسردگی
    داروهای ضد اضطراب
    آنتی هیستامین ها
    آنتی اسیدها
    دیورتیک ها
    برونکودیلاتورها، که برای درمان بیماری هایی مانند آسم و بیماری انسداد مزمن ریه (COPD) استفاده می شود.

 
علل دیگر می تواند شامل موارد زیر باشد:

    دیابت
    بارداری
    بیماری شوگرن
    شیمی درمانی
    پرتو درمانی
    آسیب عصبی
    استفاده مواد مخدر

 
درمان های خانگی برای خشکی دهان در شب

مواردی وجود دارد که می توانید با انجام آن ها در خانه، به درمان خشکی دهان در شب کمک کنید:

    در طول روز جرعه جرعه آب بنوشید و از مصرف زیاد غذاهای شور به خصوص در شب خودداری کنید.
    اگر شب از خواب بیدار می شوید و دهانتان خشک است، یک لیوان آب در کنار تخت خود نگه دارید.
    مصرف کافئین خود را کنترل کنید و در صورت لزوم مصرف آن را کاهش دهید. کافئین می تواند خشکی دهان را بدتر کند.
    از یک بخور در اتاق خود برای کمک به حفظ رطوبت در هوا استفاده کنید.
    سعی کنید آگاهانه از طریق بینی نفس بک، نه از طریق دهان.
    سعی کنید آدامس و آب نبات بدون قند استفاده کنید.
    محصولاتی مانند خمیر دندان مخصوص، بزاق مصنوعی، یا قرص های محرک بزاق را در نظر بگیرید. پزشک ممکن است آن ها را تجویز کند،  اکثر موارد ذکر شده بدون نسخه در دسترس هستند.
    از دهان‌شویه حاوی الکل استفاده نکنید، زیرا ممکن است خشک کننده باشد. به جای آن همواره دهان‌شویه بدون الکل را انتخاب کنید.
    سعی کنید از مصرف آنتی هیستامین ها یا داروهای ضد احتقان OTC خودداری کنی، زیرا می توانند دهان شما را خشک کنند.
    از کشیدن سیگار خودداری نمایید.

دریافت نوبت آنلاین از متخصص دندانپزشک
درمان های پزشکی برای خشکی دهان در شب

درمان‌های پزشکی برای هر فرد به علت اصلی خشکی دهان وی بستگی دارد، بنابراین درمان در هر فردی متفاوت است.

اگر خشکی دهان شما در شب به دلیل مصرف داروها باشد و درمان های خانگی کمکی به آن نمی کند، ممکن است پزشک بخواهد داروهای شما را تغییر دهد یا دوز را تنظیم کند.

پزشک شما ممکن است داروهای خاصی را تجویز کند که به بدن شما کمک می کند بزاق تولید کند.

اگر خشکی دهان شما به دلیل مشکل بینی مانند انحراف شدید تیغه بینی است که باعث می شود برای تنفس راحت با دهان باز بخوابید، ممکن است پزشکتان جراحی را پیشنهاد دهد.

سپتوپلاستی یک روش متداول است که انحراف تیغه بینی را اصلاح می کند. علائم مربوط به انسداد بینی ناشی از انحراف تیغه بینی معمولاً پس از جراحی برطرف می شود.

 
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر در شب دچار خشکی دهان می‌شوید، بهتر است با پزشک یا دندانپزشک مشورت کنید، به خصوص اگر:

    خشکی دهان شما با درمان های خانگی و درمان های OTC از بین نمی رود.
    در غذا خوردن مشکل دارید.
    این وضعیت تاثیر مستمر بر حس چشایی شما دارد.
    فکر می کنید خشکی دهان یکی از عوارض جانبی داروهای شما است.
    اگر علائم حفره را دارید.
    بوی بد دهان که از بین نمی رود.
    در دهان خود زخم هایی را مشاهده می کنید.
    دچار خشکی چشم شده اید.
    دچار تکرر ادرار شده اید.

علت خشکی دهان و زبان : علائم و درمان خشکی دهان و زبان

خشکی دهان یا زرستومی، به عارضه‌ای اشاره دارد که در آن غدد بزاقی در دهان شما به اندازه کافی بزاق برای مرطوب نگه داشتن دهان تولید نمی‌کند. بزاق با اسیدهای خنثی سازی تولید شده توسط باکتری، محدود کردن رشد باکتری‌ها و پاک کردن ذرات مواد غذایی به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک می‌کند. همچنین، بزاق، قدرت چشایی را افزایش داده و جویدن و قورت دادن را آسان‌تر می‌کند. علاوه بر این، آنزیم‌های بزاق به هضم غذا کمک می‌کنند. کاهش بزاق و خشکی دهان ممکن است تنها مایه رنجش بوده یا چیزی باشد که تاثیر زیادی روی سلامت کلی شما و سلامت دندان‌ها و لثه‌هایتان و همچنین روی اشتها و لذت از غذا داشته باشد. درمان خشک شدن دهان به علت خشکی بستگی دارد. درمان دهان خشک بستگی به علت آن دارد. اگر متوجه علائم و نشانه‌های پایدار خشکی دهان شده‌اید، به دندانپزشکی مراجعه کنید.
دلایل خشک شدن دهان

خشک شدن زبان و دهان زمانی ایجاد می‌شود که غدد بزاقی دهان به اندازه کافی بزاق تولید نمی‌کنند که دهان شما را مرطوب نگهدارند. این غدد ممکن در اثر عواملی که در زیر آمده به‌ درستی عمل نکنند:
داروها:

عوارض صدها دارو، از جمله بسیاری از داروهای بدون نسخه، خشکی دهان است. برخی از انواع داروهای ضد افسردگی، فشارخون بالا و اضطراب و همچنین برخی از آنتی هیستامین‌ها، داروهای ضد احتقان، شل کننده‌های ماهیچه‌ها و داروهای ضد درد بیشتر باعث ایجاد خشکی دهان می‌شوند.
 افزایش سن:

بسیاری از افراد مسن، در اثر افزایش سن به خشکی دهان مبتلا می‌شوند. عوامل موثر در خشک شدن دهان شامل استفاده از داروهای خاص، تغییر توانایی بدن در هضم داروها، تغذیه نامناسب و مشکلات سلامت طولانی مدت هستند. داروهای شیمی درمانی می‌توانند ماهیت و مقدار تولید بزاق را تغییر دهند. این تغییر ممکن است موقتی بوده و جریان طبیعی تولید بزاق پس از تکمیل دوره درمان دوباره به حالت عادی برمی‌گردد. درمان به روش پرتو درمانی در قسمت سر و گردن به غدد بزاقی آسیب رسانده و باعث کاهش قابل توجهی در تولید بزاق می‌شوند. این مشکل ممکن است با توجه به میزان پرتو درمانی و محل مورد درمان، موقت یا دائمی باشد.
 آسیب عصبی:

یک زخم یا جراحی که باعث آسیبی به سر و گردن شما شود می‌تواند باعث خشکی زبان و دهان شود.
 عارضه‌های سلامتی دیگر:

خشکی دهان ممکن است در اثر برخی از مشکلات سلامتی دیگر مانند دیابت، سکته، عفونت قارچی یا برفک در دهان یا بیماری آلزایمر ایجاد شود، یا در اثر بیماری‌های خود ایمنی مانند سندرم اسجوگرن یا ایدز به وجود آید. خروپف و نفس کشیدن با دهان باز نیز می‌تواند در ایجاد خشکی دهان موثر باشد.
تنباکو:

سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو می‌تواند علائم خشکی دهان را افزایش دهد.
استفاده تفریحی از مواد مخدر:

مت‌آمفتامین می‌تواند باعث ایجاد خشکی شدید دهان و آسیب به دندان‌ها شود. این عارضه با نام عارضه‌ی دهانی مت نیز نامیده می‌شود. ماری جوانا نیز می‌تواند باعث خشکی دهان شود.

مطالعه در مورد ایمپلنت
علائم

اگر به اندازه کافی بزاق تولید نمی‌کنید باید همیشه یا اکثر اوقات به این علائم و نشانه‌ها توجه کنید.

     خشکی یا احساس چسبندگی در دهانتان
     وجود بزاق کم و غلیظ
     بوی بد دهان
     مشکل در جویدن، صحبت کردن و قورت دادن
     گلوی خشک و دردناک و گرفته
     زبان خشک یا شیاردار
     تغییر در حس چشایی
     مشکل در گذاشتن دندان مصنوعی

علاوه بر این، خشکی دهان ممکن است باعث شود رژ لب به دندان‌ها بچسبد.
عوارض خشکی دهان

اگر به اندازه‌ی کافی بزاق نداشته و دهان خشک داشته باشید، این خشکی ممکن است به مشکلات زیر منجر شود.

     افزایش پلاک، پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه
     سوزش دهان
     وجود عفونت قارچی یا برفک در دهانتان
     پوست خشن یا ترک‌دار در گوشه‌های دهان یا لب‌های ترک خورده
     تغذیه بد ناشی از مشکلات موجود در جویدن و قورت دادن

تشخیص

برای تعیین علت خشکی دهان، احتمالا پزشکتان تاریخچه پزشکی شما و تمام داروهایی که استفاده می‌کنید، از جمله داروهای بدون نسخه را بررسی و دهان شما را معاینه خواهد کرد. گاهی ممکن است نیاز به آزمایش خون، تصاویر اسکن شده از غدد بزاقی یا آزمایش‌هایی که مقدار تولید بزاق را نشان می‌دهند نیز باشد تا علت خشک شدن دهانتان مشخص شود. اگر پزشکتان شک کند که خشکی دهان در اثر سندرم اسجوگرن به‌وجود آمده، یک نمونه‌ی کوچک از سلول‌های غدد بزاقی از لب‌های شما (نمونه برداری) برای آزمایش فرستاده می‌شود.
درمان خشکی دهان

درمان خشکی دهان، به علت خشکی دهان بستگی دارد. دندانپزشک شما ممکن است:

     داروهایی که استفاده می‌کنید و ممکن است باعث خشکی زبان و دهان شوند را تغییر دهد. اگر پزشکتان معتقد باشد که داروها عامل خشکی دهان هستند، ممکن است مقدار دارو را تغییر داده یا داروی دیگری که باعث خشکی دهان نمی‌شود را تجویز کند.
     استفاده از محصولات مرطوب کننده دهان را توصیه کند. این محصولات شامل داروهای با نسخه یا دهان‌شویه‌های بدون نسخه، بزاق مصنوعی یا مرطوب کننده‌هایی برای مرطوب و روانسازی دهان هستند. دهان‌شویه‌ها مخصوص دهان‌های خشک هستند، آنها مخصوصا برای افرادی که زایلیتول (xylitol) دارند موثر بوده و از دندان‌ها نیز در برابر پوسیدگی محافظت می‌کنند.

اگر خشکی دهان شدید دارید پزشکتان ممکن است:

     داروهایی برای تحریک بزاق تجویز کند. ممکن است پزشک پیلوکارپین (Salagen) یا سویملین (Evoxac) برایتان تجویز کند تا تولید بزاق را تحریک کند.
     از دندان‌هایتان محافظت کند. برای جلوگیری از سوراخ شدگی، ممکن است دندانپزشک فلوراید برایتان تجویز کند که تری‌ها از فلوراید پر کرده و در طول شب بر روی دندان‌هایتان قرار دهید. همچنین ممکن است پزشک توصیه کند که برای کنترل سوراخ شدگی، به طور هفتگی دندان‌ها را با شوینده کلرهگزیدین شستشو دهید.

سبک زندگی و درمان‌های خانگی

علاوه بر توصیه‌های دندانپزشک، رعایت موارد زیر نیز می‌تواند در کاهش خشک شدن دهان موثر باشد:

     آب یا نوشیدنی بدون شکر را مزه مزه کنید، یا در طول روز تکه‌های یخ بمکید تا دهانتان مرطوب شود و در حین غذا خوردن، آب بخورید تا به جویدن و قورت دادن غذا کمک کند.
     آدامس‌های بدون قند بجوید یا آب نبات‌های بدون شکر بمکید. محصولاتی که دارای زایلیتول هستند نیز در پیشگیری از سوراخ شدن دندان موثر هستند. با این حال، در برخی از افراد زیاده روی در خوردن xylitol که در آدامس‌ها و آب نبات‌های بدون شکر وجود دارد ممکن است باعث ایجاد گاز یا اسهال شود.
     از راه بینی، نه از راه دهان، نفس بکشید. اگر خر و پف باعث می‌شود که در طول شب از راه دهانتان نفس بکشید، باید درمانی برای خر و پفتان پیدا کنید.
     در طول شب با استفاده از یک دستگاه بخور هوای اتاقتان را مرطوب کنید.
     برای نرم کردن قسمت‌های خشک یا ترک خورده، لبهایتان را مرطوب کنید.

از محصولاتی که علائم خشکی دهان را تشدید می‌کنند اجتناب کنید. این محصولات شامل موارد زیر هستند:
کافئین و الکل:

این محصولات باعث خشکی و سوزش می‌شوند. دهان‌شویه‌هایی که الکل دارند استفاده نکنید.
 تمام انواع تنباکو و دخانیات:

اگر تنباکو می‌کشید یا می‌جوید، اینکار را متوقف کنید زیرا این محصولات دهان شما را خشک کرده و باعث سوزش می‌شوند.
آنتی هیستامین‌ها و ضد احتقان‌های بدون نسخه:

این داروها خشکی دهان را بدتر می‌کنند.
 غذاها و آب نبات‌های شکری و اسیدی:

این مواد خطر پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهند. از غذاهایی که ادویه زیاد دارند و شور هستند دوری کنید زیرا باعث سوزش میشوند.

بزاق دهان در محافظت از سلامت دهان و دندان نقش مهمی دارد. انجام کارهای زیر برای حفاظت از دندان‌ها به بهبود خشک شدن دهان نیز کمک می‌کند:

     با یک خمیردندان فلوراید مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید. از دندانپزشکتان بپرسید که از میان خمیردندان فلوراید، خمیردندان حاوی بتائین یا ژل دندان کدام برای شما به عنوان خنثی ساز اسیدهای حاصل از باکتری‌ها مناسب‌تر هستند.
     از یک شوینده فلوراید استفاده کنید یا قبل از خواب با ژل فلوراید مسواک بزنید.
    حداقل دو مرتبه در سال به دندانپزشکی بروید تا دندان‌هایتان را معاینه کرده، پلاک‌ها را خارج کند و از پوسیدگی دندان جلوگیری کند.

پرسش‌های رایج درباره خشکی دهان

تپش قلب و خشکی دهان نشانه بیماری قلبی است؟

گاهی بیماری قلبی می‌تواند با نشانه‌هایی مانند خشکی دهان و گلو همراه باشد. اگر همراه با این عارضه دچار تپش قلب شدید، موضوع احتمالا جدی بوده و نیاز به انجام آزمایش‌های دقیق است.
تاکی کاردی فوق بطنی یک انتقال الکتریسیته غیرطبیعی است. اگر علاوه بر خشک‌شدن دهان، علائم دیگری مانند ضعف، تنگی نفس، فشار قفسه سینه، سبکی سر و تپش قلب داشتید، باید حتما به پزشک مراجعه کنید تا احتمال هر نوع بیماری قلبی بررسی شود.
خشکی دهان به همراه تاری دید خطرناک است؟

اگر این مشکل (خشکی دهان) همراه با تاری دید رخ داد، باید به پزشک مراجعه کنید. این حالت می‌تواند به دلیل دیابت، سکته کوچک یا بیماری چشمی باشد. در مواقع بسیار کمی این عارضه به علت نزدیک‌بینی رخ می‌دهد و احتمال بروز دو بیماری اول بیشتر است. اگر مشکل دیابت باشد، علاوه بر دو نشانه خشکی و تاری دید، احتمالا دچار تشنگی بیش از حد، کاهش وزن، تکرر ادرار و خستگی خواهید شد.
سکته مغزی با علائمی مانند گیجی، ضعف، بی‌حالی و ازدست‌دادن توانایی حرکت یک طرف بدن همراه است.
خشکی دهان در سنین بالا عادی است؟

افراد مسن معمولا با این مشکل روبرو می‌شوند. علت آن می‌تواند مصرف انواع داروها برای درمان بیماری‌های مختلف باشد. همچنین به‌مرور توانایی بدن در پردازش دارو دچار تغییر می‌شود. تغذیه ناکافی و داشتن مشکلات سلامتی در طولانی‌مدت بر قسمت‌های مختلف بدن تاثیر منفی می‌گذارد. غدد بزاقی نیز به همین دلیل دچار مشکل می‌شوند.
خشکی دهان از علائم بارداری است؟

یکی از علائم اصلی بارداری خشکی دهان است. این عارضه به دلایل مختلفی در این دوره ایجاد می‌شود. خانم‌های باردار برای رشد جنین به آب بیشتری نیاز دارند. در صورت تامین نشدن آب کافی بدن دچار کم‌آبی می‌شود. علت دیگر تغییرات هورمون‌های بدن است. این هورمون‌ها بر سلامت دهان و دندان تاثیر می‌گذارند و علاوه بر خشک شدن دهان، باعث التهاب لثه و لق شدن دندان‌ها می‌شوند. برخی افراد نیز به دیابت بارداری مبتلا می‌شوند. این بیماری در دوران بارداری می‌تواند چنین مشکلی را ایجاد کند.
آیا خشکی دهان نشانه کروناست؟

پاسخ این سوال مثبت است. یکی از علائم کرونا خشکی دهان است و تعداد زیادی از بیماران مبتلا به کرونا این عارضه را تجربه کرده‌اند. خشک شدن دهان در این افراد می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. هنوز علت دقیق این عارضه مشخص نیست. اما احتمالا ویروس کرونا می‌تواند روی کیفیت بزاق تاثیر گذاشته و باعث بروز این مشکل شود.
آیا خشکی دهان از عوارض واکسن کرونا است؟

افرادی که واکسن کرونا را دریافت کرده‌اند، عارضه خشکی دهان را گزارش نداده‌اند. اما عارضه‌ای که به‌صورت نادر گزارش شده است، ایجاد مزه فلز در دهان بوده است. برخی از افراد بلافاصله پس از تزریق واکسن گزارش کرده‌اند که مزه عجیبی در دهان خود مانند مزه فلز حس کرده‌اند. همان‌طور که گفتیم این علامت بسیار نادر بوده و در صورت ایجاد این حالت جای نگرانی نیست. معمولا چند ساعت تا چند روز پس از دریافت واکسن این حالت از بین می‌رود.
علت خشکی دهان بعد از غذا چیست؟

افرادی که به دلایل مختلفی دچار این مشکل هستند، باید در انتخاب غذا دقت کنند. غذاهای تند و نوشیدنی‌های شیرین خشک شدن دهان را بدتر می‌کنند. نوشیدنی‌های گازدار و شیرین مانند نوشابه می‌توانند بر ترشح بزاق تاثیر منفی داشته باشند. غذاهای خشک و ادویه‌دار نیز دقیقا چنین حالتی را ایجاد می‌کنند.
خشکی دهان همراه با درد در گوش نشانه چیست؟

گاهی اوقات عفونت تنفسی باعث گوش درد می‌شود. در این حالت ممکن است شخص دچار گلودرد شود و به علت خشک شدن دهان در بلع مشکل داشته باشد. عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی چنین علائمی ایجاد می‌کنند. اگر شما دچار این علائم هستید، حتما باید به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید تا علت آن بررسی شود. برای مشاوره با بهترین پزشکان می‌توانید از لیست پزشکان در سایت دکترتو استفاده کنید.
آیا کم‌کاری تیروئید باعث خشکی دهان و گلو و تشنگی می‌شود؟

در بیماران مبتلا به کم‌کاری تیروئید ممکن است عارضه خشکی دهان مشاهده شود. عارضه دیگری که بیماران با اختلالات تیروئید ممکن است با آن مواجه شوند، سندرم سوزش دهان است. علت دقیق این بیماری مشخص نیست. ممکن است تیروئید چنین تاثیری را ایجاد کند یا به علت خشک شدن دهان شخص به این بیماری مبتلا شود.
خشکی دهان چه زمانی خطرناک است؟

زمانی که مشکل خشکی دهان به دلیل مصرف دارویی خاص باشد، می‌توان با قطع مصرف دارو آن را کنترل کرد. اما گاهی خشکی از حالت خفیف خارج شده و می‌تواند علامت مشکل جدی‌تری باشد. به همین دلیل باید در این شرایط سریعا به پزشک گوش، حلق و بینی مراجعه کرد. درصورتی‌که خشکی شدید شود، احتمال پوسیدگی دندان و عفونت لثه بالا می‌رود.
کمبود کدام ویتامین باعث خشکی دهان میشود؟

کمبود ویتامین آ یا همان ریبوفلاوین می‌تواند باعث خشکی دهان شود.
علت خشکی دهان بعد از بیدار شدن از خواب چیست؟

علت خشکی دهان بعد از بیدار شدن از خواب می‌تواند علل متنوعی باشد برخی از آنها شامل موارد ذیل هستند؛ فرد بهداشت دهان و دندان خود را به خوبی رعایت نکرده‌است و در دهان او پلاک وجود دارد. شخص شب را با دهان باز خوابیده است و تنفس دهانی کرده‌است و همین مسئله باعث خشک شدن دهان او شده‌است. ممکن است که فرد از خوردن آب در روز قبل پرهیز کرده‌است و دهیدراته و کم آب از خواب برخواسته‌است. علل مختلفی می‌توانند باعث خشکی دهان شوند که بستگی به سلامت فرد دارند و باید تحت نظر متخصص داخلی و یا دکتر گوش و حلق و بینی قرار بگیرند.

دلایل بیماری خشکی دهان ، درمان خشکی دهان و گلو

خشکی دهان یکی از علائمی است که ممکن است در بیماری‌های مختلفی و یا در شرایط و موقعیت‌های متفاوت ایحاد شود. برای بهبود آن روش‌های مختلفی وجود...

خشکی دهان جز مشکلاتی است که گاهی ممکن است به آن دچار شویم. اما علت این عارضه را می‌دانید؟ از روش‌های تشخیص علت آن و درمان خشکی دهان اطلاع دارید؟ در این مطلب سعی می‌کنیم علت خشکی دهان و نحوه درمان و پیشگیری از آن را توضیح دهیم.

اگر برای درمان این عارضه می‌خواهید به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید، دکترتو همراه شماست. در دکترتو علاوه بر سیستم تعیین وقت حضوری امکان مشاوره آنلاین و تلفنی با متخصصان وجود دارد. در جلسه آنلاین سوالات و نگرانی‌های خود را مطرح کرده تا راهنمایی‌های لازم را دریافت کنید.
خشکی دهان چیست؟

خشکی دهان یا اگزوستوما، به شرایطی اشاره دارد که در آن غدد بزاقی دهان، بزاق کافی برای مرطوب نگه‌داشتن دهان نمی‌سازند. این عارضه اغلب به دلیل عوارض دارویی یا افزایش سن یا در نتیجه رادیودرمانی سرطان به وجود می‌آید. علت خشکی دهان ممکن است بیماری باشد که غدد بزاقی را مستقیما تحت تاثیر قرار داده باشد. بزاق با خنثی‌کردن محصولات اسیدی باکتری‌ها، جلوگیری از رشد باکتری‌ها و شستن ذرات غذا، به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک می‌کند. همچنین بزاق توانایی فرد برای چشیدن را بهتر کرده و جویدن و بلع را آسان‌تر می‌کند. به علاوه، آنزیم‌های بزاق به هضم غذا کمک می‌کنند.
کاهش بزاق و خشک‌شدن دهان از یک آزار ساده تا اثرات بزرگ روی سلامتی فرد و سلامتی دندان‌ها و لثه‌ها همچنین اشتها و لذت بردن از غذا می‌تواند متفاوت باشد.
علائم خشکی دهان

اگر غدد بزاقی در دهان فرد به میزان کافی بزاق نسازد، این علائم را دائما یا اغلب اوقات خواهد داشت:

    خشک‌شدن یا احساس چسبندگی در دهان
    بزاقی که به نظر می‌رسد غلیظ و چسبنده است.
    تنفس دشوار
    جویدن، بلع کردن و صحبت کردن دشوار
    گلودرد یا خشکی گلو و صدای خشن
    زبان خشک یا شیاردار
    مشکل در استفاده از دندان مصنوعی
    به علاوه خشکی دهان باعث چسبیدن رژ لب به دندان‌ها می‌شود.
    تشنگی مکرر
    زخم یا شکاف پوست در گوشه‌های دهان
    بوی بد دهان

خشکی دهان و ایجاد شیار روی زبانیکی از علائم خشکی دهان ایجاد شاسر روی زبان و خشک شدن زبان است.
عوارض خشکی دهان

کاهش ترشح بزاق در طولانی‌مدت ممکن است منجر به عوارض زیر شود.

    افزایش خرابی دندان و بیماری‌های لثه
    زخم دهان
    عفونت قارچی دهان (برفک)
    زخم یا ترک پوست در گوشه دهان یا ترک لب‌ها
    تغذیه ضعیف به دلیل مشکل در جویدن و بلع
    ایجاد مشکل در استفاده از دندان مصنوعی

علت خشکی دهان چیست؟

هنگامی که غدد بزاقی، بزاق کافی برای مرطوب نگه‌داشتن دهان نمی‌سازند، این عارضه ایجاد می‌شود. این غدد ممکن است به دلایل زیر به درستی کار نکنند:
۱. داروها

بسیاری از داروها، از جمله بسیاری از داروهایی که بدون نسخه تهیه می‌شوند، عارضه خشکی دهان دارند. داروهایی که به احتمال بیشتری مشکل ایجاد می‌کنند، برخی داروهای درمان افسردگی مثل ربوکستین، فشار خون بالا و اضطراب و همچنین ضد حساسیت‌ها، ضد احتقان‌ها، ریلکس‌کننده‌های عضلات و داروهای ضد‌درد هستند.
۲. افزایش سن

بسیاری از افراد مسن با افزایش سن عارضه خشک‌شدن دهان را تجربه می‌کنند. فاکتورهای دخیل در این موضوع شامل استفاده از داروهای خاص، تغییر در توانایی بدن برای پردازش دارو در بدن، تغذیه ناکافی و بیماری‌های مزمن است.
۳. درمان سرطان

داروهای شیمی‌درمانی می‌توانند ترکیب بزاق و مقدار تولید‌شده را تغییر دهند. این اتفاق می‌تواند موقتی باشد و جریان طبیعی بزاق بعد از تکمیل درمان باز می‌گردد. به علاوه پرتودرمانی سر و گردن می‌تواند به غدد بزاقی آسیب رسانده و باعث کاهش قابل توجه در تولید بزاق شود. این مشکل بسته به دوز پرتو و منطقه درمان، احتمال دارد موقتی یا دائمی باشد.
۴. آسیب عصبی

آسیب یا جراحی که باعث ایجاد مشکل عصب در ناحیه سر و گردن شود می تواند منجر به خشکی دهان شود.
۵. مصرف مواد مخدر و الکل

نوشیدن الکل و سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو می‌تواند علائم خشکی دهان را تشدید کند.مصرف متامفتامین می‌تواند خشک‌شدن شدید و خرابی دندان‌ها (شرایطی که به عنوان “دهان مت” شناخته می‌شود) را در پی داشته‌باشد.
۶. کم آبی بدن

شرایطی مانند تب، تعریق بیش از حد، استفراغ، اسهال، ازدست‌دادن خون و سوختگی می‌توانند باعث کم‌آبی بدن شوند. کم‌آبی به خشک شدن دهان کمک می‌کند.
علت خشکی دهان و تشنگی

در مواقعی که بدن شما با کم آبی مواجه می‌شود، مخاط بدن و پوست، خشک می‌شوند. این حالت سبب ایجاد خشکی دهان هم می‌شود. بنابراین بدن شما کم آب است و دچار خشکی دهان هم شده‌اید. پس قبل از اینکه با خشکی دهان مواجه شوید، تشنگی هم برای شما ایجاد می‌شود.

البته مواردی وجود دارد که خشکی دهان با رفع تشنگی برطرف نمی‌شود زیرا تنشگی و کم آبی دلیل ایجاد خشکی دهان نیستند. در این مواقع علت دیگری سبب ایجاد خشکی دهان شده‌است. با رفع آن علت می‌توانید خشکی دهان را برطرف کنید، نه با رفع تشنگی.

در صورتیکه با خشکی دهان مواجه شدید، تشنگی مفرط هم داشتید، سعی کنید به متخصص غدد مراجعه کنید. ممکن است که به بیماری دیابت مبتلا شده‌باشید. بررسی علت خشکی دهان از مهم‌ترین موارد است.
۷. اضطراب و خشکی دهان

زمانی که شما دچار استرس می‌شوید، سطح ترشح هورمون کورتیزول افزایش پیدا می‌کند. به این هورمون، هورمون استرس نیز گفته می‌شود. هنگامی که سطح کورتیزول در بزاق افزایش پیدا می‌کند، ترکیب بزاق تغییر کرده و باعث خشک شدن دهان می‌شود.
حمله پانیک می‌تواند باعث خشکی دهان شود.حمله اضطرابی می‌تواند باعث خشکی دهان هم بشود. افرادی که با پانیک مواجه می‌شوند معمولا تپش قلب دارند، دهانشان خشک می‌شود و ممکن است علائم دیگری هم داشته‌باشند.
علت خشکی دهان و تنگی نفس چیست؟

گاهی ممکن است که با واکنش‌های اضطرابی بدن خشکی دهان بروز کند و علت آن را به شما گفتیم. اما در مواقعی که فرد به حمله‌ی اضطرابی یا پانیک اتک دچار می‌شود، معمولا تنگی نفس و خشکی دهان با هم رخ می‌دهند. افرادی که ناگهان دچار حمله‌ی اضطرابی می‌شوند، تنفس آنها تند می‌شود، دچار تپش قلب می‌شوند. همین حالت ممکن است که موجب تنگی نفس هم بشود. برای برطرف کردن این حالت باید عامل استرس را برطرف کنید و فرد را آرام کنید. برای درمان حمله‌ی اضطرابی حتما باید با متخصص اعصاب و روان یا روانپزشک مشورت کنید.
۸. خروپف

تنفس از طریق دهان باعث تبخیر بزاق می‌شود و به ایجاد این عارضه کمک می‌کند. افرادی که خروپف با دهان باز دارند، دچار همین مشکل شده و احتمالا بعد از بیدارشدن از خواب خشکی در گلو و دهان خود احساس می‌کنند.
۹. خشکی دهان و دیابت

یکی از علائم شایع دیابت خشک شدن دهان است. پزشکان احتمال می‌دهند، افزایش قند خون روی تولید بزاق تاثیر می‌گذارد. افراد مبتلا به دیابت اغلب دچار کم‌آبی می‌شوند. همچنین این بیماران از داروهایی استفاده می‌کنند که عارضه خشکی دهان را در پی دارند.
۱۰. برفک دهان

برفک دهان نوعی عفونت قارچی دهان است. عفونت قارچی باعث التهاب بافت دهان می‌شود. این التهاب روی غدد بزاقی تاثیر گذاشته و به آن‌ها آسیب وارد می‌کند. به همین دلیل تولید بزاق با مشکل روبرو می‌شود.
۱۱. فیبروز کیستیک

فیبروز کیستیک یک بیماری ژنتیکی است که به سیستم گوارشی و تنفسی آسیب وارد می‌کند. این بیماری بر عملکرد بزاق تاثیر منفی گذاشته و باعث خشک شدن دهان می‌شود. همچنین داروهایی که برای درمان و مدیریت فیبروز کیستیک تجویز می‌شوند، خشکی را تشدید می‌کنند.
۱۲. اختلالات خودایمنی

در اختلالات خودایمنی سیستم ایمنی بدن به‌اشتباه به بدن حمله می‌کند. سندرم شوگرن نوعی بیماری خودایمنی است که روی غدد بزاقی تاثیر گذاشته و باعث التهاب آن‌ها می‌شود. بیماری‌های خودایمنی دیگری نیز ممکن است باعث خشکی دهان شوند، مانند ایدز و آرتریت روماتوئید.
۱۳. بیماری آلزایمر

بیماری آلزایمر می‌تواند روی هیدراته ماندن بدن تاثیر منفی داشته باشد. همچنین زمانی که برای این افراد داروی خشکی دهان تجویز می‌شود، در مصرف آن دچار مشکل شده و عارضه برطرف نمی‌شود.

خشکی دهان تو رو هم اذیت می‌کنه؟

برای تشخیص علت خشکی مداوم دهان به دکتر گوش و حلق مراجعه کنید.
خشکی دهان نشانه چیست؟

گاهی علت ایجاد خشکی دهان موارد بالا نیستند و عوامل دیگری در ایجاد آن موثر است. برای بررسی این موارد با ما همراه باشید و ادامه‌ی مطلب را بخوانید.
۱. علت خشکی گلو و دهان

خشک شدن دهان گاهی همراه با خشکی در گلو مشاهده می‌شود. این حالت اغلب به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد که برخی از آنها شامل موارد زیر هستند؛

    خوابیدن با دهان باز
    کم‌آبی بدن
    ورزش
    تنفس با دهان
    زندگی در محیط خشک
    سرماخوردگی
    التهاب گلو
    ویروس
    کرونا
    حساسیت
    داد زدن
    دویدن

این نوع خشکی اغلب موقت بوده و پس از برطرف‌شدن علت آن، خشکی نیز به‌مرور برطرف می‌شود.
علت‌های خشکی گلو متنوع هستند.خشکی گلو می‌تواند به علت سرماخوردگی و کرونا هم ایجاد شود.
۲. علت خشکی لب همراه با خشکی دهان

مصرف داروهایی که باعث خشک شدن بزاق می‌شوند، روی لب‌ها نیز تاثیرگذارند و باعث ایجاد خشکی لب و ترک روی لب می‌شوند. گاهی نیز سرماخوردگی و قرارگرفتن در محیط خشک باعث ایجاد این مشکل می‌شوند. به‌طورکلی زمانی که خشکی از حالت خفیف به شدید برود، بیشتر می‌توان تاثیر آن را روی لب‌ها مشاهده کرد.
۳. علت خشکی دهان بعد از غذا خوردن

گاهی بعضی از افراد بعد از خوردن غذا و مواد غذایی دچار خشکی دهان می‌شوند. احتمالا می‌خواهید بدانید که دلیل این حالت چیست. خوردن غذا به تنهایی باعث خشکی دهان نمی‌شود. بلکه این مسئله اهمیت دارد که چه چیزی می‌خورید و چه ماده‌ی غذایی باعث خشکی دهان شما می‌شود. مثلا خوردن مواد غذایی شور و خشک به خودی خود بیشتر آب دهان را جذب خود می‌کنند و باعث خشکی بیشتر دهان می‌شوند. هنگامی که مواد غذایی خشک، چرب و شور می‌خورید، دوبرابر حالت‌های دیگر نیاز به جذب آب دارید تا بتوانید بالان را به دهان خود برگردانید.

به نقل از elementasilver، برای جلوگیری از خشکی دهان بعد از غذا سعی کنید مصرف مواد غذایی زیر را کاهش دهید؛

    گوشت
    تست
    نان
    چوب شور و خوراکی‌های مشابه
    شیرینی‌ها
    فست فود.

جویدن آدامس برای خشکی دهان خوب است. جویدن آدامس‌ها و آبنبات‌های بدون شکر در بهبود خشکی دهان موثر هستند.
۴. علت خشکی دهان در صبح چیست؟

خشکی صبحگاهی دهان به دلیل عدم تولید کافی بزاق است. دلایل مختلفی باعث ایجاد این مشکل می‌شوند. آپنه خواب، مصرف برخی داروها، پیری و درمان سرطان از دلایل خشکی در صبح هستند.
۵. خشکی دهان و کبد؛ خشکی دهان نشانه بیماری کبدی است؟

سوءمصرف الکل و مصرف طولانی‌ مدت آن باعث آسیب کبدی و اختلال در عملکرد کبد می‌شود. به این بیماری کبد الکلی می‌گویند. یکی از علائم اولیه برخی از بیماری های کبدی خشکی دهان است. این افراد علائم دیگری مانند افزایش تشنگی، درد یا حساسیت به لمس شکم، کاهش وزن، خستگی و زردی دارد.
۶. سرماخوردگی باعث خشکی دهان میشود؟

یکی از علائم اصلی سرماخوردگی گرفتگی بینی است. زمانی که مجاری بینی مسدود می‌شود، بیمار مجبور است از دهان نفس بکشد. تنفس دهانی به‌خصوص در خواب باعث تبخیر بزاق شده و خشک شدن دهان را در پی دارد. مصرف برخی داروهای ضد احتقان بینی به دلیل خشک‌کردن مخاط و بزاق این شرایط را سخت‌تر می‌کنند. این حالت بلعیدن را برای بیمار سخت کرده و احتمال ایجاد باکتری‌ها را در دهان افزایش می‌دهد.
۷. علت سرگیجه و خشکی دهان

گاهی ممکن است که خشکی دهان همراه با سرگیجه در شما دیده‌شود. اما چرا این دو علامت با هم ظهور کرده‌اند؟ به نقل از medicinenet، یکی از اصلی‌ترین دلایلی که ممکن است باعث ایجاد خشکی دهان شود و همراه با آن سرگیجه را ایجاد کند، کم آبی بدن یا همان دهیدراتاسیون بدن است. هنگامی که بدن شما دچار کم آبی می‌شود، مقدار حجم خون کاهش پیدا می‌کند. این کاهش حجم می‌تواند سرگیجه را باعث شود و فشار را کم کند.

از طرفی یکی دیگر از شرایطی که می‌تواند باعث ایجاد این دو علامت با هم شود،‌ گرمازدگی است. زمانی که شما در گرمای شدید قرار می‌گیرید، دچار تبخیر زیاد آب بدن می‌شوید و همین مسئله می‌تواند برای شما سرگیجه و خشکی دهان ایجاد کند.
۸. علت تلخی و خشکی دهان چیست؟

اگر سلامت دندان‌ها و بهداشت آن‌ها به خوبی رعایت نشود، ممکن است که آسیب‌های زیادی به آنها برسد. یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که ممکن است مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن برای دندان‌های شما ایجاد کند، این است که بر روی دندان‌های شما پلاک ایجاد شود. اما پلاک چیست؟

هنگامی که آلودگی در دهان شما جمع پیدا کند، میکروب‌ها بر روی دندان‌ها و بین آنها شرع به رشد می‌کنند. با رشد خود در اجتماع‌هایی به نام پلاک جای می‌گیرند. پلاک‌ها سخت هستند و به سختی از روی دندان کنده می‌شوند. معمولا این مرحله از آلودگی و عدم بهداشتی بودن دندان، باید به دندان‌پزشکی سپرده شود و نیاز به شستشوی تخصصی دارد.

تجمع پلاک و باکتری در دهان تنها بر روی دندان‌ها نیست. وقتی که پلاک‌ها بر روی زبان هم قرار می‌گیرند، باعث ایجاد طعم تلخی در دهان می‌شوند. این حالت می‌تواند همراه با خشکی دهان باشد.

گاهی نیز خشکی دهان از عوارض داروهایی است که مصرف می‌کنید. همچنین ممکن است که تلخی دهان هم از عوارض دارو باشد. البته هنگامی که دهان شما خشک می‌شود نمی‌توانید به خوبی مزه‌ها را احساس کنید و همین سبب تلخی دهان هم می‌شود.
۹. اسید معده و خشکی دهان

دلایل صددرصدی و دقیقی برای اثبات این مسئله که اسید معده خشکی دهان می‌آورد وجود ندارد. اما طبق تحقیقاتی که انجام شده‌است، گفته‌اند که افرادی که آب دهان بیشتری را قورت می‌دهند، اسید معده‌ی کمتری را رفلاکس می‌کنند.

بنابراین این مسئله را از سمت دیگری بررسی کرده‌اند. البته هنوز توجیه علمی برای این اطلاعات وجود ندارد و تنها داده‌های آماری هستند.

طبق داده‌های آماری که از افرادی که اسید معده بیشتر و یا رفلاکس اسید معده به همراه خشکی دهان دارند، تعداد زیادی این دو علامت را با هم داشته‌اند. اما باز هم تاکید می‌کنیم که دلیل علمی برای آن وجود ندارد.

البته شاید بزاق به علت حالت بازی که دارد در خنثی کردن بیشتر اسید موثر است و فردی که خشکی دهان دارد، رفلاکس را با قدرت بیشتری احساس می‌کند.

اگر خشکی دهان شما با تنگی نفس همراهه، به متخصص مراجعه کنید.
علت خشکی دهان در خواب چیست؟

یکی از علت خشکی دهان و گلو در خواب تنفس دهانی است. افراد ممکن است به علت عادت، گرفتگی مجرای بینی یا دیگر مشکلات سلامتی دچار این عارضه شوند. خروپف و آپنه انسدادی خواب جز مشکلاتی هستند که در خواب اختلال ایجاد کرده و باعث تنفس دهانی می‌شوند. افرادی که دچار آپنه خواب شدید هستند یا شاخص توده بدنی بالایی دارند، بیشتر احتمال دارد، دچار خشکی دهان در شب شوند.
بنابراین علت خشکی دهان در شب چیست؟

عواملی که ممکن است مرتبط با خشکی دهان در شب باشند شامل موارد زیر هستند؛
آب نخوردن در شب

یکی از اصلی‌ترین علت‌های خشک شدن پوست بدن و خشکی دهان در شب و هنگام خواب این است که شما آب نمی‌خورید. هنگامی که به اندازه‌ی کافی آب نخورید، بدن شما دهیدراته می‌شود و آب بیشتری از دست می‌دهد. در این موقع معمولا اولین جایی که خشکی را نشان می‌دهد، دهان است. از طرفی پوست نیز ممکن است دچار خارش بدن در شب بشود.
تنفس دهانی

از دهان نفس کشیدن یکی از بدترین کارها برای خشکی دهان است. زمانی که شما از دهان نفس می‌کشید، مقدار آب بیشتری از دهان شما تبخیر می‌شود. مخاط‌های دهان باید مرطوب باشند و با در معرض هوا و محیط بیرون قرار گرفتن خشک می‌شوند. این حالت باعث ایجاد احساس خشکی شدید دهان می‌شود. همچنین زبان نیز با قرار گرفتن در معرض هوای بیرون خشک می‌شود و ترک برمی‌دارد.
خشکی دهان علت‌های مختلفی در شب دارد.خشکی دهان در شب بیشتر اتفاق می‌افتد و عوامل متعددی مانند تنفس دهانی باعث آن می‌شوند.
بازگشت اسید معده

بازگشت اسید معده و خشکی دهان می‌توانند به هم مرتبط باشند. پیشتر در این باره صحبت کردیم که افرادی که آب دهان کمتری دارند و دهانشان بزاق کمتری نسبت به باقی افراد تولید می‌کند، معمولا اسید معده‌ی آنها به میزان کمتری خنثی می‌شود. دلایل چندانی برای اثبات این مسئله در دست نیست اما افرادی زیادی در مطالعات متنوع بررسی شده‌اند که اسید معده‌ی زیاد آنها همراه با خشکی دهان بوده‌است.
خر و پف

خر و پف به معنی آن است که به سختی در حال نفس کشیدن هستید و مجرای تنفسی شما در مسیر مناسبی قرار ندارد. در این حالت حتما باید بررسی‌های لازم توسط متخصص گوش و حلق و بینی انجام شود تا مطمئن شوید که از سلامت کامل برخوردار هستید. خر و پف دهان را باز نگه می‌دارد و دم و بازدم را با شدت و تعداد بیشتری انجام می‌دهد. همین مسئله باعث از دست دادن بیشتر آب بدن می‌شود. دهیدراته شدن می‌تواند مشکلات زیادی به بار بیاورد.
آپنه انسدادی

آپنه انسدادی یکی دیگر از مواردی است که مانند خروپف ایجاد تنفس دهانی می‌کند. تنفس دهانی می‌تواند ایجاد خشکی دهان کند.
چاقی

معمولا افرادی که چاق هستند و شاخص توده بدنی بالاتری دارند، آن دسته افرادی هستند که بیشتر به آپنه انسدادی مبتلا می‌شوند. کسانی که به آپنه انسدادی مبتلا می‌شوند احتمال اینکه به تنفس دهانی دچار شوند بالاتر می‌رود.
درمان و پیشگیری خشکی دهان

نوع درمان به علت خشکی دهان بستگی دارد. پزشک یا دندان‌پزشک ممکن است راه‌های زیر را پیشنهاد کند:

    تغییر دارو: تغییر دارویی که منجر به خشکی دهان شده است.
    مرطوب کننده دهان: تجویز محصولاتی که دهان را مرطوب می‌کنند که شامل محلول‌‌های دهانی بدون نسخه، داروهای نیازمند نسخه، بزاق مصنوعی یا مرطوب‌کننده‌ها برای افزایش لغزندگی دهان می‌شود. دهان‌شویه‌های دارای زایلیتول (Xylitol) می‌توانند موثر باشند. اگر بیمار دچار خشکی شدید باشد پزشک یا دندان‌پزشک ممکن است داروهایی که ترشح بزاق را تحریک می‌کنند (مانند پیلوکارپین) تجویز کنند و اقداماتی برای محافظت از دندان‌ها انجام دهند.

۱. درمان خانگی خشکی دهان

برای بهبود خشکی دهان راه حل‌های بسیاری وجود دارد. البته اگر می‌خواهید این حالت را بدون دارو و به روش خانگی درمان کنید، می‌توانید با روش‌های خانگی زیر فرایند بهبودی خشکی دهان را شروع کنید؛

    سعی کنید که در روز آب بیشتری بنوشید. خوردن آب بیشتر از دهیدراته شدن و خشکی دهان شما جلوگیری می‌کند. همین حالت می‌تواند کمک بسیاری به شما بکند.
    از خوردن داروهایی که باعث خشکی دهان می‌شوند، پرهیز کنید. البته این کار را با هماهنگی با پزشک انجام دهید و یا برای تعویض داروی خود اقدام کنید.
    عاداتی که باعث می‌شوند آب بدن شما کم شود، مثل ماندن در گرما، نوشیدن کم آب و سیگار کشیدن را کاهش دهید.
    می‌توانید آبنبات‌ها، آدامس‌ها، مواد غذایی بدون شکر بجوید.
    دستگاه بخور در خانه بگذارید.
    از بخور استفاده کنید.
    مواد غذایی پر آب و کمتر شور و خشک استفاده کنید.
    در کنار سفره‌های غذای خود میوه و سبزیجات قرار دهید.
    صبحانه‌ی خود را همراه با میوه و سبزی میل کنید.
    شب‌ها تنفس دهانی را کم کنید و یا به دنبال درمان انسداد بینی خود باشید تا از دهان نفس نکشید. از طرف دیگر دستگاه بخور در کنار خود بگذارید.

درمان علت خشکی دهان متنوع است.پزشک برای درمان این مشکل پس از معاینه دهان به دنبال علت ایجاد آن است.
۲. چگونه خشکی دهان را از بین ببریم؟

علاوه بر توصیه های پزشکی، برخی اقدامات مربوط به سبک زندگی می تواند به کاهش علائم خشکی دهان کمک کند:

    در طول روز کم کم آب یا نوشیدنی های بدون شکر بنوشید یا قطعات یخ در دهانتان بمکید.
    آدامس های بدون شکر بجوید یا آبنبات بدون شکر مصرف کنید، محصولاتی که زایلیتول دارند به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک می کنند.
    ترکیبات بزاقی بدون نسخه که حاوی زایلیتول هستند، استفاده کنید.
    از طریق بینی نفس بکشید.
    به هوای محل خواب رطوبت اضافه کنید.
    لب ها را مرطوب کنید تا از خشکی و ترک آن ها جلوگیری کنید.
    از محصولاتی که علائم را بدتر می کنند، مانند: کافئین و الکل، تنباکو، ضدحساسیت ها و ضداحتقان های بدون نسخه، غذاها و آبنبات های شیرین یا اسیدی، دوری کنید.
    اقداماتی که با محافظت از سلامت دهان و دندان به کاهش علائم خشکی دهان کمک می کنند: از خمیردندان دارای فلوراید استفاده کنید، از دهان شویه های دارای فلوراید استفاده کنید، حداقل دوبار در سال به دندان پزشک مراجعه کنید.

۳. خشکی دهان از نظر طب سنتی

در طب سنتی معتقدند بیشتر مواقع خشکی دهان مربوط به خشک‌مزاج بودن شخص است. افرادی که طبع خشک دارند، علاوه بر دهان، در پوست، چشم‌ها و حتی سیستم گوارش دچار این مشکل هستند. این افراد در چشم‌ها احساس خارش و سوزش می‌کنند و بیشتر مواقع به یبوست مبتلا هستند. این افراد باید بعد از استحمام از کرم مرطوب‌کننده یا روغن استفاده کنند. با روغن‌مالی کردن کل بدن می‌توان مشکل طبع خشک را به‌مرور برطرف کرد.
۴. داروی گیاهی برای رفع خشکی دهان

برخی از گیاهان می‌توانند باعث تسکین خشکی دهان شده و تولید بزاق را تحریک کنند. این گیاهان دارویی عبارتند از:

    آلوئه‌ورا: ژل درون برگ‌های آلوئه‌ورا برای درمان این مشکل و مرطوب کردن دهان بسیار مناسب است.
    زنجبیل: زنجبیل به تحریک تولید بزاق کمک می‌کند.
    ریشه هالی هاک: عملکرد مرطوب‌کنندگی گیاه هالی هاک همانند آلوئه‌ورا است.
    ریشه گل ختمی: ریشه ختمی نرم‌کننده و مرطوب‌کننده است.
    فلفل‌دلمه‌ای: این فلفل باعث ترشح بزاق می‌شود.

خشک شدن لب ها و دهان در سرماخوردگی اتفاق می‌افتدداروهایی که برای سرماخوردگی تجویز می‌شوند، ممکن است باعث خشک‌شدن دهان و لب‌ها شوند.
چه زمانی لازم است برای درمان خشکی دهان به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر خشکی دهان شما شدید بوده و باعث غلیظ شدن بزاق و زخم‌های دهانی شده است، حتما باید به پزشک مراجعه کنید. اگر احساس می‌کنید مصرف داروی خاصی باعث ایجاد این مشکل شده است یا علائمی از بیماری زمینه‌ای دارید، لازم است با دکتر گوش و حلق و بینی یا دکتر داخلی مشورت کنید.

بهداشت دهان در سنین بالای ۵۵ سال

هرچه که مسن­ تر می­شویم، برخی مسائل مربوط به سلامتی به ویژه سلامت دهان توجه ما را به خود جلب می­کنند. ما تنها صاحب یک مجموعه دندان دائمی می­شویم، بنابراین مهم است که برای تمام عمر مراقب آن‌ها باشیم.

به گفته بنیاد خدمات دندان واشنگتن (WDSF)، حدود ۷۵ درصد بزرگسالان ۶۰ ­ساله و بیشتر، تنها تعدادی از دندان­های اصلی خود را دارند. مشکلاتی مثل بیماری­های شدید لثه، که میان حدود ۲۳ درصد سالمندانِ بین ۶۵ تا ۷۴ ­سال شایع است، ممکن است به از دست دادن دندان­های طبیعی منجر شود. بهداشت نامناسب دهان و دندان، خطر بیماری­های قلبی و دیابت را افزایش می­دهد. بیماری آلزایمر و پوکی استخوان از جمله بیماری هایی هستند که سلامت دهان و دندان سالمندان را تحت تاثیر قرار میدهند.

بیماری آلزایمر

بیماری آلزایمر نوعی زوال عقل است که طی آن عملکرد مغز از دست می رود و با گذشت زمان به تدریج وخیم ­تر شده و روی فکر کردن، رفتار و عملکرد حافظه اثر می­گذارد. افرادی که از آلزایمر رنج می‌برند، ممکن است نحوه ­ی مسواک زدن یا اهمیت آن را فراموش کنند؛ بنابراین کسانی که از آن‌ها مواظبت می‌کنند باید صبور باشند و به آن­ها در مراقبت از دندان­هایشان کمک کنند.

پوکی استخوان

پوکی استخوان یک مشکل پزشکی است که تراکم استخوان­ها را کاهش و احتمال شکستگی را افزایش می­دهد. خانم‌هایی که دوران یائسگی را پشت سر گذاشته‌اند، در بیشترین خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند. وقتی تراکم استخوان­های دهان کاهش می­یابد، دندان­ها ممکن است لق شوند. به گفته انجمن ملی سلامت آمریکا (NIH)، احتمال لق شدن دندان­ها در زنان مبتلا به پوکی استخوان ۳ برابر بیشتر از سایر زنان است. برای درمان بیشتر مبتلایان به پوکی استخوان یا پیشگیری از آن، داروهای مهارکننده ­ی بازجذبِ استخوانی تجویز می­ شود. با این وجود، برخی از این داروها عارضه­ای نادر اما جدی به نام استئونکروز فک به دنبال دارند که به استخوان فک صدمه می­زند.
دانستن

بیماری لثه، پوسیدگی دندان و ریشه، دندان­های حساس، دیابت و خشکی دهان برخی از بیماری‌هایی هستند که اهمیت سلامت دندان را در سالمندان برجسته‌تر می کنند. اجازه بدهید به این موارد به شکل جزئی­ تر بپردازیم:

بیماری لثه

این بیماری مهم، زمانی رخ می­دهد که بافت لثه ­ی اطراف دندان به علتِ جمع شدن پلاک روی دندان­ها و لثه­ ها عفونت کند. ژنژیویت اولین مرحله­ ی بیماری لثه است و با لثه­ های متورم و قرمزی که خونریزی می­کنند، مشخص می­شود. بیماری لثه به چند دلیل برای بیمارانِ مسن جای نگرانی دارد که یکی از آن‌ها عدم رعایت بهداشت دهان و دندان از سنین جوانی است که موجب تجمع پلاک روی دندان­ها و لثه­ ها شده است. با درمان صحیح (مثل مراجعه به دندانپزشک) ژنژیویت قابل اصلاح است.

پوسیدگی دندان و ریشه

اگر لثه عقب نشینی کرده باشد، حتی در سنین بیشتر از ۵۵ ­سالگی هم امکان پوسیدگی دندان یا ریشه­ ی آن وجود دارد. سالمندان باید به خوبی لثه ­ها، دندان­ها و سطوح ریشه ه­ای که در معرض آسیب قرار گرفته‌اند را تمیز کنند تا پلاک­های دندانی و باقی‌مانده‌های غذا پاک‌سازی شوند. بهداشت‌کار دهان و دندان می­تواند با جرم­گیری دندان­ها و خط لثه، جرم­ها و پلاک­های این قسمت­ها را از بین ببرد و صاف و تمیزشان کند.

دندان­های حساس

برای همه ­ی ما پیش آمده گاهی با خوردن آب سرد دردی تیز در دندان خود حس کنیم. حساسیت دندان دلایل مختلفی دارد؛ مثل مسواک زدن خشن با یک مسواک سخت، مینای فرسوده شده و یا دندانی که ترک خورده یا شکسته است. مسواک زدنِ صحیح و استفاده از خمیر­دندان­های حساسیت ­زدا به مرور حساسیت را به حداقل خواهد رساند.

خشکی دهان

این مسئله زمانی اتفاق می­افتد که بزاق دهان کاهش می­یابد و اغلب به خاطر داروهایی است که برای سایر بیماری‌ها به کار می­روند و با افزایش سن، مصرف­شان متداول می‌شود. بزرگ­ترین نگرانی مربوط به خشکی دهان، پوسیدگی دندان و ریشه است که هر دو می­توانند منجر به از دست رفتن دندان شوند.
برنامه ریزی

درست است که با افزایش سن، مستعد بیماری‌های دهان و دندان می‌شویم ولی قرار نیست حتماً به آن­ها مبتلا شویم. چند نکته مهم در این رابطه وجود دارد:

    به طور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید. حتی اگر از دندان مصنوعی استفاده می­کنید، چک شدن دندان­ها و لثه­ هایتان بسیار مهم است.
    حتما دو بار در روز و حداقل به مدت دو دقیقه مسواک بزنید و از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
    مهم است که روزی یک بار نخ­دندان بکشید. تمیز کردن لای دندان­ها، سلامت آن­ها و لثه­ ها را تضمین می­کند.
    مقدار قند ناشی از مصرف نوشیدنی­ های گازدار و آبنبات را زیرنظر داشته باشید و در مصرف میان­ وعده ­های سرشار از نشاسته دقت کنید. کمی بعد از خوردن میان‌وعده، مسواک بزنید.
    تنباکو مصرف نکنید. مصرف تنباکو به هر شکلی خطر ابتلا به سرطان گلو و دهان و همچنین بیماری­های قلبی و غیره را افزایش می­دهد.
    از خمیردندان حاوی فلوراید یا محلول دهانشویه حاوی فلوراید استفاده کنید.
    از پزشک خود بخواهید در صورت امکان داروهایتان را با داروهایی که خشکی دهان ایجاد نمی‌کند، جایگزین کند. اگر ممکن نیست، زیاد آب بنوشید، آدامس فاقد قند بجوید و از مصرف الکل که باعث از دست رفتن آب بدن می­شود اجتناب کنید.
    از یک دهانشویه ­ی ‌آنتی باکتریال استفاده کنید. دهان­شویه­ ی آنتی باکتریال در کنار مسواک و نخ دندان، مانع تجمع تدریجی پلاک می­شود.

با بالا رفتن سن، حفظ دندان­ها در مطلوب­ترین وضعیت، چند روشِ منطقی و معمول دارد. هم­چنین مهم است که به طور منظم نزدیک متخصصِ مراقبت از دندان بروید؛ چرا که می­تواند نکات و توصیه­ های مراقبتی بیشتری در اختیارتان قرار دهد. بنابراین چکاپ دندان­هایتان را فراموش نکنید.

بهداشت دهان در بارداری

شواهد زیادی نشان می­دهد که نوزادان زنان بارداری که بیماری­های لثه دارند با احتمال بیشتری، زودرس یا بیش از حد کوچک هستند.

اگرچه تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است اما به نظر می­رسد بیماری های لثه، موجب افزایش سطح مایعات زیستی در بدن می شوند که این امر می تواند باعث شروع زایمان شود. داده ­ها همچنین حاکی از آن است که وقتی بیماری­های لثه طی بارداری وخیم ­تر می­شود، خطر تولد نوزاد نارس و کم ­وزن افزایش می­‌یابد.

برای به حداقل رساندن هرگونه خطر در طی بارداری، در اینجا چند توصیه­ ی کلی و شرایط متداولی که باید مراقب بود، ذکر می­شود:

    بانوانی که قصد باردار شدن دارند باید قبل از بارداری برای چکاپ و همچنین درمان هرگونه مشکل دهان و دندان به دندانپزشک خود مراجعه نمایند.
    در طول دوران بارداری، دندان‌ها و لثه به رسیدگی ویژه نیاز دارند. روزانه دو بار مسواک زدن به صورت مرتب، یک بار نخ دندان کشیدن، داشتن رژیم غذایی متعادل و مراجعه مرتب به دندانپزشک به کاهش مشکلات دندانی که در طی دوران بارداری به وجود می آیند، کمک می کند.
    برای برخی از خانم‌ها، حالت تهوع، یکی از علائم اصلی بارداری به شمار می رود. در طی تهوع بارداری، اسید اضافی در دهان تولید می‌شود که اگر در دهان باقی بماند، باعث فرسایش دندان‌هایتان می‌شود. حتماً دهان خود را با آب یا دهانشویه فلوراید بشویید تا اسیدی بودن دهان کاهش یابد.
    خشکی دهانِ بارداری، خانم­ها را در خطر بالای بیماری‌هایی مانند پوسیدگی دندان و عفونت قرار می­دهد. آب فراوان بنوشید تا آب بدنتان تأمین شود و آدامس بدون قند بجوید تا تولید بزاق افزایش یابد.

دانستن

بیشتر خانم‌ها در طی دوران بارداری، متوجه تغییراتی در لثه­ ها می شوند. علائم شایع شامل قرمزی لثه­ ها و خونریزی آن‌ها در حین مسواک زدن می­باشد. برخی از خانم‌ها تورم و خونریزی شدید لثه ­ها را تجربه میکنند؛ به همه این تغییرات «ژنژیویت بارداری» گفته می­شود که ممکن است از ماه دوم بارداری آغاز ­شود. این بیماری در حدود ماه هشتم به اوج خود می­رسد و اغلب پس از تولد نوزاد بهبود می­‌یابد.

این وضعیت در بارداری شایع­تر است؛ چرا که طی بارداری سطح هورمون های استروژن و پروژسترون افزایش می­‌یابد و همین عامل واکنش لثه­ ها به محرک­های موجود در پلاک دندان را تشدید می­کند. با این حال، پلاک است که باعث ژنژیویت می­شود نه هورمون‌ها. این موضوع در جلوی دهان شایع­تر است. طی بارداری، سطح پروژسترون بدن ممکن است به ۱۰ برابر مقدار طبیعی افزایش یابد؛ این امر، زمینه را برای رشد باکتری­ های عامل ژنژیویت فراهم می­کند. سیستم ایمنی بدن نیز طی بارداری عملکرد متفاوتی خواهد داشت که باعث می­شود بدن به باکتری­های عامل ژنژیویت به شکل متفاوتی پاسخ دهد.

به منظور به حداقل رساندن تأثیرات ژنژیویت بارداری، سعی کنید بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت نمایید: دو بار در روز و هر بار به مدت حداقل دو دقیقه مسواک بزنید. هر روز نخ دندان بکشید. استفاده از یک محلول دهانشویه ضدمیکروبی به کاهش التهاب لثه و هم­چنین پلاک­های دندان کمک خواهد کرد.
برنامه ریزی

فرقی نمی­کند طی بارداری چه علائمی دارید؛ بهتر است همیشه با استفاده از عادت‌های مناسب، به خوبی مراقب دندان­های خود باشید؛ به طور منظم از نخ دندان استفاده کنید و مسواک بزنید تا بتوانید سلامت دندان­ها و لثه­ ها را طی دوران بارداری تضمین کنید.

چند نکته که در دوره بارداری برایتان مفید است:

    برای چکاپ به دندانپزشک مراجعه کنید.

دندان­های خود را چک و تمیز کنید. هر اقدام دندانپزشکی که لازم است انجام دهید. میکروب­های عامل ایجاد حفره در دندان، ممکن است پس از تولد به نوزاد منتقل شوند.

    دو بار در روز مسواک بزنید.

حداقل دو بار در روز و حداقل به مدت دو دقیقه با خمیر­دندان حاوی فلوراید مسواک بزنید. از یک مسواک نرم استفاده کنید و حتماً محل اتصال دندان­­ها و لثه­ را از بقایای غذا و پلاک­های دندان تمیز کنید. این محل جایی است که پلاک­ها به وجود آمده و موجب ایجاد بیماری‌های لثه می‌شوند.

    روزانه نخ دندان بکشید.

هر روز نخ دندان بکشید تا لابه لای دندان­ها (جایی که مسواک قادر به تمیز کردن نیست) و زیر خط لثه تمیز شود.

    مصرف غذاهای شیرین یا نشاسته­ دار را محدود کنید.

میان ­وعده­ های نشاسته­ دار یا شیرین باعث «حمله­ ی اسیدی»  به دندان­ها می­شوند. نوشیدنی‌های شیرین و شیرینی­جاتِ کمتری مصرف کنید. نوشیدنی ­های گازدار و شیرینی­جات باعث پوسیدگی می‌شوند؛ بنابراین سعی کنید بیشتر میوه­ و سبزیجات مصرف کنید.

    غذاهای حاوی کلسیم را زیاد مصرف کنید.

شما برای رشد دندان­ها و استخوان های کودک خود به کلسیم نیاز دارید. کلسیم در شیر، پنیر، لوبیا خشک و سبزیجات با برگ سبز وجود دارد.

    خشکی دهان را مدیریت کنید.

حتماً آب فراوان بنوشید تا آب موردنیاز بدن­تان تأمین شود. مکیدن یک تکه یخ به مرطوب نگه­داشتن دهان­ کمک می­کند و تهوع بارداری را نیز کاهش می­دهد.

بهداشت دهان و دندان بزرگسالان

کلید داشتن یک لبخند سالم و درخشان در طی بزرگسالی، داشتن بهداشت دهانی مناسب است.

بزرگسالان ممکن است به پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثّه مبتلا شوند که منجر به بروز مشکلات جدّی می‌شود. در طی بزرگسالی، مهم است که به انجام موارد زیر ادامه دهید:

    با خمیر دندان فلورایددار روزی دو بار مسواک بزنید تا پلاک‌های دندانی را از بین ببرید (لایه چسبناک روی دندان که علّت اصلی پوسیدگی دندان و التهاب لثّه یا ژنژیویت است).
    روزانه نخ دندان بکشید تا پلاک‌ها را پیش از تبدیل شدن به جرم، از بین دندان‌ها و زیر خط لثّه‌تان خارج کنید. اگر پلاک‌ها به جرم تبدیل شوند، تنها یک متخصّص بهداشت دهان و دندان می‌تواند با جرم‌گیری آن‌ها را از بین ببرد.
    مصرف غذاهای شیرین یا نشاسته‌دار، خصوصاً میان‌وعده‌های چسبناک را محدود کنید. هرچه بیشتر میان‌وعده بخورید، به باکتری‌ها شانس بیشتری برای تولید اسید‌هایی می‌دهید که مینای دندان شما را تخریب می‌کنند.
    برای جرم‌گیری و چکاپ، به طور مرتب به دندانپزشک مراجعه کنید.

دانستن

هرچه سن‌ ما بالاتر می‌رود، سالم ماندن بیشتر و بیشتر اهمیّت می‌یابد. این موضوع خصوصاً در مورد سلامت دهان و دندان صدق می‌کند زیرا در بزرگسالی، از نظر سلامت دهان و دندان در معرض خطر‌هایی قرار داریم که در نوجوانی، ما را تهدید نمی‌کردند. مراقبت از دندان‌ها در بزرگسالان حیاتی است و مثال‌های زیادی وجود دارد که می‌توانند شما را از پشت گوش انداختن وقت چکاپ بعدیتان منصرف کند.

در اینجا توضیحات مختصری در مورد بیماری‌هایی که باید از آن‌ها آگاه باشید و در موردشان با دندانپزشک خود صحبت کنید، ارائه شده است:

بیماری‌ پریودنتال (لثه)

پس از ۳۵ سالگی، بیماران دندان‌های خود را، بیش از پوسیدگی، به علت بیماری‌ پریودنتال از دست می‌دهند. اگر عادت مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را کنار گذاشته‌اید و جرم‌گیری مرتّب دندان‌ها را رها کرده‌اید، ممکن است پلاک‌های باکتریایی و جرم روی دندانتان جمع شوند. پلاک و جرم، اگر درمان نشوند، ممکن است در نهایت آسیب‌های جبران‌ناپذیری به استخوان فک و ساختارهای نگه دارنده دندان وارد کنند. دندان‌ها شروع به لق شدن می‌کنند و اگر اجازه بدهید بیماری پیشروی کند، ممکن است به جراحی لثه (جراحی پریودنتال) نیاز پیدا کنید و یا ممکن است حتّی دندان خود را از دست بدهید. اما خبر خوش این است که همه این سختی‌ها قابل پیشگیری هستند.

 سرطان دهان

براساس یافته‌های موسسه‌ی ملی تحقیقات دندانی و جمجمه‌ای- صورتی ایالات متحده، مردان بالای ۴۰ سال در بالاترین خطر ابتلا به سرطان‌های دهان قرار دارند. سالانه تقریباً ۴۳ هزار مورد ابتلا به سرطان دهان، زبان یا ناحیه‌ی گلو ثبت می‌شود و انجمن سرطان آمریکا تخمین می‌زند که حدود ۷۰۰۰ نفر بر اثر ابتلا به این سرطان‌ها جان خود را از دست خواهند داد. استفاده از مشتقات تنباکو و الکل خطر ابتلا به سرطان دهان را افزایش می‌دهد. بیشتر سرطان‌های دهان ابتدا توسط دندانپزشک‌ و در حین چکاپ عادی تشخیص داده می‌شوند.

خراب شدن پرشدگی‌های دندان

پرشدگی‌های دندان عمری حدود ۸ تا ۱۰ سال دارند. اما این احتمال هم  وجود دارد که تا ۲۰ سال و بیش از آن نیز دوام بیاورند. زمانی که پرشدگی‌ دندانتان شروع به خراب شدن و افتادن می‌کند، غذا و باکتری می‌توانند به زیر آن نفوذ کند. زمانی که این اتفاق رخ می‌دهد، پوسیدگی می‌تواند به عمق دندان نفوذ کرده و روی عصب اثر بگذارد و به این ترتیب، فرد ناچار به عصب‌کشی بشود. اگر در کنار ماده پرکننده، ساختار دندان نیز جدا شود، ممکن است تنها راه درمان، عصب‌کشی و استفاده از یک روکش کامل است.

اختلالات مفصل گیجگاهی-فکی

ناهنجاری‌های جویدنی و برخی عادات مانند به هم ساییدن دندان‌ها می‌تواند منجر به اختلالات دردناک مفصل گیجگاهی-فکی شود. عوامل زیادی ممکن است باعث شوند که توانایی گاز زدن شما تغییر کنند ولی کشیدن دندان می‌تواند منجر به تغییر موقعیت دندان‌ها در دهان و تغییر نحوه گاز زدن و جویدن شما شود. با گذر زمان، ممکن است مفاصلی که مسئول حرکت دادن فک هستند تحت تاثیر قرار گرفته و موجب بروز درد و قفل شدن فک شوند. این یکی از مهم‌ترین دلایل اهمیت ایمپلنت دندان است.

اگر موقع خواب دندان‌هایتان را به هم فشار می‌دهید، دندان‌پزشک می‌تواند برایتان یک محافظ دندانی (نایت گارد) طراحی کند. این وسیله تنش وارد بر مفاصل را کاهش داده و به ترک عادت ساییدن دندان که منجر به از بین رفتن مینای دندان می‌شود نیز کمک می‌کند.

 

بیماران خانم‌ها

زنان در دوره‌های مشخصی از زندگیشان به مراقبت‌های دهانی ویژه نیاز دارند. تغییرات سطوح هورمونی خانم‌ها در دوران بلوغ، قاعدگی، بارداری و یائسگی، واکنش لثه‌ها به پلاک‌های دندانی را تشدید می‌کند. پس در این دوره‌ها، خانم‌ها باید هنگام مسواک زدن و نخ دندان کشیدن بسیار دقیق عمل کنند تا از بیماری‌های لثه پیشگیری شود.

اطلاعات مهم دیگری که باید بدانید:

قاعدگی

برخی از خانم‌ها ممکن است متوجه شوند که لثه‌هایشان قبل از عادت ماهانه، متورم و حساس شده و ممکن است خون‌ریزی کند. در حالی که سایر خانم‌ها، به زخم‌های داخل و خارج دهانی مبتلا می‌شوند. این علائم با شروع عادت ماهانه و پایین آمدن سطح استرس از بین می‌روند.

قرص ضد بارداری

ژنژیویت یا التهاب لثه‌ها یکی از رایج‌ترین عوارض جانبی استفاده از قرص‌های ضد بارداری است.

بارداری

پژوهش‌ها نشان داده‌ که بسیاری از زنان باردار، به بیماری ژنژیویت بارداری مبتلا می‌شوند؛ در این حالت، پلاک‌های دندانی به صورت مکرر بر روی دندان‌ جمع شده و لثه را اذیت می‌کنند. علائم این بیماری شامل لثه‌های قرمز، ملتهب و در حال خون‌ریزی است. برای سالم نگه داشتن دهان و دندان، مراقبت‌های دوران بارداری بسیار مهم است.

یائسگی

علائم دهانی تجربه ‌شده در این برهه‌ از زندگی خانم‌ها شامل لثه‌های قرمز یا ملتهب، احساس درد و ناراحتی در دهان، احساس سوزش، تغییر حس چشایی و خشکی دهان است.

پوکی استخوان

تعدادی از پژوهش‌ها نشان داده‌اند که بین پوکی استخوان و از دست دادن استخوان فک ارتباط وجود دارد. محققان بر این باورند که این پدیده می‌تواند منجر به از دست دادن دندان شود چرا که تراکم استخوانی که دندان‌ها را بر روی خود نگه می دارد، پایین می‌آید. اگر پوکی استخوان با بیماری‌های لثه ترکیب شود، فرآیند از دست دادن استخوان اطراف دندان‌ها تسریع می‌شود.
برنامه ریزی

اقدامات پیش‌گیرانه و مراقبت از دندان‌ها در بزرگسالی نیز مانند دوره‌های قبل از آن، دارای اهمیت است. به عنوان یک بزرگسال، شما هم از مشکلات دندانی مصون نیستید. در کنار حفظ عادت‌های صحیح مراقبت از دهان و دندان در خانه، بهترین کاری که می‌توانید در این رابطه انجام دهید این است که به طور منظّم، برای چکاپ و جرمگیری دندان‌ها برنامه‌ریزی کنید. دندانپزشک شما می‌تواند به خوبی بر سلامت دندان‌هایتان نظارت کرده و مشکلات احتمالی را پیش از شدیدتر شدن، حل کند. همیشه این جمله کلیدی را به یاد داشته باشید: پیشگیری بهتر از درمان است.

گزینه‌های زیبایی زیادی مانند ارتودنسی، سفیدکردن (در مطب یا منزل) و باندینگ (ونیر) نیز پیش روی شما قرار دارد. با دندانپزشکتان در مورد درمان‌های مختلف صحبت کنید تا ببینید، کدام برای شما مناسب‌تر است.