بهداشت دهان و دندان نوجوانان

مراقبت دهانی نوجوانان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. سنین نوجوانی با تغییرات قابل توجهی نظیر بلوغ و پدیدار شدن دندان عقل همراه است.

اختلال و بی نظمی در غذا خوردن از مشکلات شایع دوران نوجوانی است و می‌تواند سلامت دهان را با خطر مواجه کند. عادات غذایی و رفتاری اشتباه، زمینه ساز مشکلاتی نظیر پوسیدگی دندان و چاقی هستند. مصرف بی‌رویه تنقلات و میان وعده‌های شیرین، چسبناک و فاقد مواد مغذی، سیگار کشیدن و اختلال و بی نظمی در غذا خوردن از عمده‌ترین عادات ناپسند و در عین حال، رایج در میان نوجوانان است.

تنفس بد بو و بروز تغییراتی در ظاهر صورت هم از پیامدهای بلوغ به حساب می‌آیند. در این سنین، برای مرتب کردن دندان‌ها و سایر مشکلات فک نوجوانان، استفاده از بریس ها و ارتودنسی تجویز می‌شود. این امر، با وجود تأثیرات مثبت در بهبود ساختار فک و صورت، کار مراقبت دهانی نوجوانان و رسیدگی روزمره به مینای دندان را پیچیده‌تر می‌کند.
دانستن
عوارض استفاده از پیرسینگ

بسیاری از نوجوانان به انجام رفتارهای پرخطری نظیر پیرسینگ زبان تمایل پیدا می‌کنند. انجام این کار، موجب تجمع باکتری‌ها در اطراف پیرسینگ می‌شود. به این ترتیب، احتمال بروز عفونت زبان و در مواردی عفونت خون افزایش می‌یابد. این امر، مشکلات متعددی را در زمینه مراقبت دهانی نوجوانان و حفاظت از سلامت عمومی بدن ایجاد می‌کند. به علاوه، شکستگی فلز ممکن است روند بلع را دچار اختلال کرده یا شکستگی دندان را به دنبال داشته باشد. پیرسینگ زبان، خطر ابتلا به بیماری‌های لثه، خونریزی غیرقابل کنترل، هپاتیت B و C و HIV را افزایش می‌دهد.
مصرف دخانیات و سیگار کشیدن

مصرف دخانیات علاوه بر افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های تنفسی و قلبی-عروقی و سرطان ریه، برای سلامت دهان و دندان نیز بسیار زیان آور است. نیکوتین موجود در سیگار، جریان خون دهان را محدود می‌کند. این امر از اصلی‌ترین دلایل تکثیر و تجمع باکتری در دهان و ایجاد پلاک به حساب می‌آید. پلاک مهم‌ترین عامل پوسیدگی و بوی نامطبوع دهان است. از عمده‌ترین مضرات مصرف دخانیات و سیگار می‌توان موارد زیر را نام برد :

    بوی نامطبوع دهان
    طولانی‌تر شدن روند بهبود پس از انجام عملیات دندانپزشکی
    زرد شدن دندان‌ها
    افزایش احتمال سرطان دهان
    خونریزی لثه
    پوسیدگی دندان
    خشکی دهان

ارتودنسی کردن

دوران بلوغ با ایجاد تغییرات قابل توجهی در ساختار استخوان‌های بدن، صورت و فک همراه است. به علاوه، بیرون آمدن دندان‌های عقل هم از شایع‌ترین اتفاقاتی است که در دوران نوجوانی روی می‌دهد. مجموعه این عوامل، ممکن است نظم و ترتیب دندان‌ها و شکل فک را دچار اختلال کند. در چنین مواردی، ارتودنسی و استفاده از بریس‌ها تجویز می‌شود. بهترین زمان برای انجام ارتودنسی، سنین ۱۱ تا ۱۵ سالگی است.
کشیدن دندان عقل

در اغلب مواقع، دندان‌های عقل به تدریج در سنین نوجوانی ظاهر می‌شوند. فک اغلب افراد از فضای کافی برای جا دادن این دندان‌ها برخوردار نیست. به همین دلیل، رشد دندان عقل، اغلب با بر هم خوردن نظم دندان‌های دائمی همراه است. به علاوه، قرار گرفتن این دندان‌ها در دور افتاده‌ترین نقاط دهان، کار مراقبت دهانی نوجوانان و مسواک زدن دندان عقل را دشوار می‌کند. این امر باعث پوسیدگی زود هنگام این دندان‌ها و ایجاد مشکلات ثانویه می‌شود. کشیدن دندان عقل از رایج‌ترین راه کارهایی است که دندانپزشکان در چنین مواردی توصیه می‌کنند.
بوی بد دهان

در این سنین، بوی بد دهان ممکن است در اثر تغییرات هورمونی یا کافی نبودن مراقبت دهانی نوجوانان باشد. در مواردی، ممکن است این امر از مشکلاتی نظیر اختلال و بی نظمی در غذا خوردن یا عفونت پالپ دندان ناشی شود.
برنامه ریزی
اقدامات لازم بعد از کشیدن دندان عقل :

    کشیدن دندان عقل در سنین نوجوانی از بر هم خوردن نظم و ترتیب دندان‌های دائمی و تجمع باکتری در مناطق دور افتاده دهان جلوگیری می‌کند.
    پس از کشیدن دندان عقل، استفاده از دهان شویه‌های مخصوص و آنتی باکتریال، کمپرس سرد و داروهای تسکین دهنده نظیر ایبوبروفن و ناپروکسن برای کاهش درد، التهاب و تورم توصیه می‌شود.
    مسواک زدن و نخ دندان کشیدن منظم از جمله روش‌های موثر برای مراقبت از دندان‌ها و لثه‌ها به شمار می‌رود. این کار باید روزی دو بار انجام شود.

ارتودنسی:

    ارتودنسی و قرار دادن بریس از راه کارهای تأثیرگذار برای منظم کردن دندان و شکل گیری فک به حساب می‌آید. با این حال، انجام این کار می‌تواند مراقبت دهانی نوجوانان را پیچیده‌تر کند. بنابراین، در این شرایط، توصیه می‌شود روند رسیدگی به دندان و رعایت بهداشت دهان با دقت بیش‌تری انجام گرفته و حداقل دو بار در روز از مسواک و نخ دندان استفاده شود.

استفاده از گارد دندان:

    استفاده از گارد دندان از بهترین روش‌های مراقبت دهانی نوجوانان در هنگام انجام ورزش‌هایی نظیر فوتبال، بسکتبال و حتی دوچرخه‌سواری به حساب می‌آید.

با توجه به آن چه گفته شد، از جمله اقدامات و عادات تاثیرگذار برای حفظ بهداشت دهان نوجوانان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

    مراجعه سالیانه و منظم به پزشک و انجام مشاوره های دندانپزشکی از بهترین روش‌های جلوگیری از عفونت و التهاب لثه و پالپ دندان به حساب می‌آید. این‌ها از مهم‌ترین عوامل ایجاد بوی بد دهان محسوب می‌‌شوند. در عین حال، استفاده مرتب از دهان شویه‌های حاوی فلوراید و مواد خوش بو کننده نیز از دیگر راه کارهایی است که برای مقابله با بوی نامطبوع دهان و مراقبت دهانی نوجوانان پیشنهاد می‌شود.

بهداشت دهان و دندان کودکان

مراقبت از بهداشت دهان کودکان و ارائه آموزش‌های لازم در این زمینه از مهم‌ترین وظایفی است که برعهده والدین قرار دارد. انجام این کار، سلامت دهان و دندان کودک را در بزرگسالی تضمین می‌کند.

سالم بودن دندان‌ها، علاوه بر بالا بردن اعتماد به نفس به بچه‌ها کمک می‌کند تا بتوانند به خوبی تغذیه و صحبت کنند.رعایت بهداشت دهان کودکان، روندی است که با تغذیه مناسب مادر در دوران بارداری آغاز می‌شود؛ سپس، انجام این کار از بدو تولد نوزاد با تمیز کردن منظم لثه‌های آن‌ها ادامه پیدا می‌کند. رسیدگی به دندان و دهان بچه‌ها در سلامت، زیبایی و ردیف بودن دندان‌های بزرگسالی هم به شدت تأثیر گذار است. به عبارت دیگر، کرم خوردگی دندان در خردسالی، خطر پوسیدگی دندان در سنین بالا را افزایش می‌دهد.
دانستن
کرم خوردگی دندان کودکان چیست؟  

کرم خوردگی یا پوسیدگی دندان عارضه‌ای است که اغلب در سنین ۶ ماهگی تا ۶ سالگی اتفاق می‌افتد. واقعیت این است که از همان ابتدا، دندان بچه‌ها در معرض پوسیدگی قرار می‌گیرد. وجود باکتری‌های مختلف در دهان از مهم‌ترین دلایل پوسیدگی دندان به حساب می‌آید. گسترش پوسیدگی ممکن است با درد و عفونت لثه همراه بوده و می‌تواند به کشیدن دندان یا روت کانال کردن منجر شود. این امر، خطر آسیب به دندان‌های دائمی را هم افزایش می‌دهد.
دلایل کرم خوردگی دندان کودکان

از عمده‌ترین دلایل کرم خوردگی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

    تغذیه نامناسب و مصرف بی‌رویه مواد قندی
    استفاده از شیشه شیر در هنگام خواب
    مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن پس از هر وعده غذایی

افتادن دندان کودکان

افتادن دندان کودکان، یک اتفاق طبیعی است که باید از حدود سن ۶ سالگی آغاز شده و تا ۱۲ سالگی خاتمه یابد. در مواردی، ممکن است روند یاد شده دچار تأخیر شود. این امر، باعث می‌شود، دندان‌های شیری تا بزرگسالی باقی بمانند. به این ترتیب، رشد دندان‌های دائمی دچار اختلال خواهد شد. در نتیجه، ممکن است دندان‌های کودک کج و نامرتب شده و نیاز به ارتودنسی پیدا کند.
ارتودنسی زودرس

معاینه به موقع دندان‌ها باعث می‌شود، وجود هر گونه اختلال در فرم فک و صورت بچه‌ها تشخیص داده شود. در این صورت، ممکن است پزشک، انجام ارتودنسی زودرس را توصیه کند. ارتودنسی زودرس در پیشگیری از نامرتب شدن دندان‌ها یا جلو زدگی فک موثر است.
دندان پری

افتادن دندان اتفاقی است که ممکن است کودکان را بترساند. این امر می‌تواند موجب دلسردی کودک از دنبال کردن روتین مراقبت از دندان شود. در این میان، تقویت باور به دندان پری یا فرشته دندان شیری از راه کارهایی است که می‌تواند به کودکان روحیه ببخشد. تهیه و تدارک هدایایی هر چند کوچک باعث می‌شود، از دست دادن دندان‌های شیری به عنوان بخشی از روند رشد برای کودکان اهمیت پیدا کرده و اتفاق خوشایندی به حساب آید.
برنامه ریزی
اقدامات لازم برای جلوگیری از کرم خوردگی دندان

با توجه به آن چه گفته شد، از جمله اقدامات لازم برای رعایت بهداشت دهان کودکان می‌توان موارد زیر را نام برد:

    مسواک زدن و نخ دندان کشیدن : مسواک زدن و نخ دندان کشیدن بعد از هر وعده غذایی باید به عادتی دائمی برای بچه‌ها تبدیل شود.
    انتخاب محصولات دندانپزشکی مناسب : انتخاب مسواک و محصولات دندانپزشکی مناسب از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است؛ چرا که، استفاده از مسواک نامناسب می‌تواند به تحریک لثه و ایجاد عارضه لثه های خونی منجر شود.
    تغذیه : عادت تغذیه سالم از مهم‌ترین عوامل موثر در حفظ بهداشت دهان کودکان به حساب می‌آید. مصرف غذاها و خوراکی‌های سالم و پر ویتامین و اجتناب از خوردن مواد غذایی سرشار از قند می‌تواند به سلامت دندان و لثه کمک کند.
    استفاده نکردن از شیشه شیر در هنگام خواب از اهمیت زیادی برخوردار است. مصرف مداوم شیر خشک، آب میوه یا سایر نوشیدنی‌های حاوی قند و چربی به وسیله شیشه شیر و پیش از خواب از مهم‌ترین عوامل پوسیدگی دندان ناشی از شیشه شیر محسوب می‌شود.
    مراجعه مرتب به مطب دندانپزشک باعث جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی‌ها و تشخیص زود هنگام مشکلات فک و دهان می‌شود.

بهداشت دهان نوزادان

بهداشت دهان نوزادان از مسائلی است که گاهی دست کم گرفته می‌شود. دندان درآوردن نوزاد، مرحله مهمی از رشد و نمو است که اغلب، پس از شش ماهگی اتفاق می‌افتد.

مراقبت از دندان‌ها و رعایت بهداشت دهان نوزادان امری است که از زمان بارداری با تغذیه درست مادر و رسیدگی‌های مناسب آغاز می‌شود. این کار، پس از تولد نوزاد با مراجعه منظم به دندانپزشک و تمیز کردن لثه‌های نوزاد به وسیله والدین ادامه می‌یابد. در ابتدا، اغلب نوزادان از پاکیزه کردن لثه‌ها استقبال نخواهند کرد. با این حال، به تدریج این کار را به عنوان بخشی از روند عادی زندگی روزمره می‌پذیرند و به آن عادت می‌کنند.
دانستن
بهداشت دهان و دندان نوزاد از ۶ تا ۱۲ ماهگی

از شش تا دوازده ماهگی، زمانی است که کم کم شاهد نخستین دندان‌های کودک خود خواهید بود.

دندان درآوردن روندی است که با درد و بی‌قراری همراه است. بنابراین، در این دوران، علاوه بر رعایت بهداشت دهان نوزادان باید تلاش کنید تا تحمل درد را برای آن‌ها ساده‌تر کنید. به طور معمول، بیرون آمدن دندان نوزاد با نشانه‌های زیر همراه است:

    التهاب لثه
    زخم لثه
    آبریزش دهان
    انگشت شست خوردن
    جویدن اشیاء و وسایل
    تب پایین

مراقبت‌های پس از دندان درآوردن نوزاد یک ساله

پس از پدیدار شدن نخستین دندان‌ها، باید روند مسواک زدن و رعایت بهداشت دهان نوزادان شکل دیگری به خود بگیرد. برای انجام این کار، لازم است مسواک زدن را به روندی منظم و سرگرم کننده تبدیل کنید. استفاده از مسواک‌های برقی ویژه کودکان و نوزادان، قصه‌گویی و آواز خواندن در طول مسواک زدن و ایجاد مشارکت با کودک از جمله کارهایی هستند که کودکان را به مسواک زدن ترغیب می‌کنند.  
استفاده از شیشه شیر و تأثیر آن بر پوسیدگی دندان کودکان

استفاده از شیشه شیر، نقش مهمی در ایجاد پوسیدگی دندان در کودکان دارد. شیر خشک، آب میوه و سایر نوشیدنی‌هایی که به وسیله شیشه شیر در اختیار نوزادان قرار می‌گیرند، دارای قند طبیعی هستند. مواد قندی برای مدتی طولانی به دندان نوزاد می‌چسبند. این مواد قندی، علاوه بر ایجاد اسید به رشد باکتری‌های موجود در دهان کودکان هم کمک می‌کنند. این امر سبب پوسیدگی دندان بچه‌ها می‌شود.
استفاده از پستانک و تأثیر آن بر پوسیدگی دندان نوزاد

متأسفانه، بسیاری از والدین عادت دارند پستانک کودکان را در نوشیدنی‌های قندی یا شربت فرو می‌کنند تا بچه‌ها تمایل بیش‌تری برای گرفتن آن داشته باشند. به دلایلی که پیش از این گفته شد، انجام این کار، خصوصا در هنگام خواب نوزاد بسیار زیان‌آور است و باعث ایجاد پوسیدگی در دندان‌های کودکان می‌شود.
مکیدن شست دست و تأثیر آن بر پوسیدگی دندان نوزادان

به اعتقاد کارشناسان، انگشت شست خوردن به صورت غیر فعالانه بر پوسیدگی دندان تأثیری ندارد. یعنی، این امر زمانی اهمیت پیدا می‌کند که مکیدن انگشت با حرکات و هیجان زیاد همراه باشد. موارد زیر از صدمات معمول ناشی از انگشت شست خوردن در دندان‌های شیری و دائمی کودکان به حساب می‌آیند:

    تغییر شکل فک بالا و بیرون زدن دندان‌های جلویی
    ایجاد مشکلات جدی در بسته نگه‌داشتن دهان
    ایجاد مشکلات جدی در جویدن یا گاز زدن غذا
    ایجاد مشکلات جدی در الگوی گفتاری

عواقب پوسیدگی دندان کودکان

داشتن دندان‌هایی سالم و زیبا، علاوه بر بالا بردن اعتماد به نفس کودکان در جلوگیری از مشکلاتی نظیر درد و عفونت هم موثر است. در صورت گستردگی پوسیدگی، ممکن است لازم باشد دندان کودک ترمیم یا کشیده شود. گذشته از این‌ها، عدم رعایت بهداشت دهان نوزادان، سلامت دندان و دهان در بزرگسالی را هم به خطر می‌اندازد. پوسیدگی زود هنگام دندان‌های جلویی، ممکن است در تغذیه و طرز حرف زدن بچه‌ها هم تأثیر گذار باشد.
برنامه ریزی
مراقبت‌های قبل از دندان درآوردن

بیش‌تر افراد، مراقبت درباره دندان‌های کودکان خود را به دوران پس از دندان درآوردن آن‌ها موکول می‌کنند. واقعیت این است که مراقبت از بهداشت دهان نوزادان باید خیلی زودتر و پیش از درآمدن نخستین دندان‌ها شروع شود.

در بسیاری از مقالات نوشته شده توسط دندانپزشکان به اهمیت تغذیه دوران بارداری و نقش آن در شکل گیری دندان‌های نوزاد اشاره شده است. از بدو تولد تا شش ماهگی، زمانی است که دندان نوزاد هنوز در زیر لثه قرار دارد. به طور معمول، نخستین دندان‌ها از شش ماهگی تا یک سالگی پدیدار می‌شوند. با این حال، باکتری‌ها همیشه در دهان نوزاد مشغول فعالیت هستند. برای مراقبت از بهداشت دهان نوزادان باید موارد زیر را رعایت کنید:  

    پس از هر وعده شیر یا غذای کودک، با استفاده از یک تکه پارچه نرم، لطیف، مرطوب و پاکیزه لثه‌های نوزاد را تمیز کنید.
    برای تمیز کردن لثه‌های نوزاد و ماساژ دادن آن می‌توانید از مسواک‌های انگشتی مخصوص نوزاد استفاده کنید. بهتر است این کار را بدون خمیر دندان یا با استفاده از خمیر دندان‌های بدون فلوراید انجام دهید.
    به طور منظم، لب‌های نوزاد خود را بالا یا پائین بکشید و لثه‌ها را به دقت معاینه کنید. درواقع، باید مراقب التهاب و خونریزی لثه‌های نوزاد باشید.

 
اقدامات لازم در طی مراحل دندان درآوردن نوزاد

از مجموعه این مطالب، می‌توان نتیجه گرفت، مراقبت از بهداشت دهان نوزادان کاری است که باید از بدو تولد یا حتی از دوران بارداری مورد توجه قرار بگیرد. از جمله اقدامات لازم در طی مراحل دندان درآوردن نوزاد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

    برای کاهش درد و التهاب لثه، ابتدا دست‌های خود را به خوبی شستشو داده و پس از آن، لثه‌های نوزاد را به آرامی ماساژ دهید. سرد کردن لثه هم تا حد زیادی به کاهش التهاب و درد کمک می‌کند. برای انجام این کار، کافی است از دندانی‌های خنک کننده استفاده کنید. یادتان باشد که هرگز نباید دندانی‌ها را در فریزر قرار دهید.
    بهداشت دهان نوزادان را تا جای ممکن رعایت کنید. این امر، در جلوگیری از عوارضی نظیر تب بالا و اسهال موثر است.
    هرگز اجازه ندهید کودک پس از خوردن محتویات شیشه شیر به خواب رود. پس از هر بار استفاده، باید دهان نوزاد را تمیز کرده و از باقی ماندن مواد قندی یا چربی موجود در شیر بر روی لثه‌ها و زبان کودک جلوگیری کنید.
    هرگز پستانک کودک را به مواد قندی آغشته نکنید.
    انگشت شست خوردن، عادتی است که اغلب در اثر اضطراب به وجود می‌آید. بنابراین، با ایجاد محیطی آرام می‌توانید از این کار جلوگیری کنید.
    دو بار در روز، دهان، دندان‌های تازه درآمده، زبان و لثه‌های نوزاد را با استفاده از مسواک انگشتی مخصوص یا یک قطعه پارچه نرم و پاکیزه به خوبی تمیز کنید.
    مسواک زدن نوزادان باید بدون استفاده از خمیردندان یا با استفاده از خمیردندان بدون فلوراید انجام شود.
    به طور مرتب، لب‌های نوزاد را بالا یا پائین بکشید و سلامت لثه و دندان‌های تازه او را بررسی کنید.
    هر شش ماه یک بار، کودک خود را برای ویزیت نزد دندانپزشک ببرید.

تهدیدهای سلامت دندان

هرچند باورش ممکن است سخت باشد، اما سلامت کلی و عادات سبک زندگی­ شما، می­تواند بر روی سلامت دندانهایتان اثر بگذارد. برای نمونه، تحقیقات اخیر از وجود ارتباط احتمالی میان چاقی و بیماری پریودنتال (لثه) خبر داده­­ است.

آیا می­دانستید که سیگار کشیدن می­تواند به بدتر شدن بیماری لثه سرعت ببخشد؟ تحقیقات نشان داده­ است که احتمال ابتلا به بیماری پیشرفته لثه در افراد سیگاری سه تا شش برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری است. به علاوه، احتمال پوکی استخوان شدید نیز در این افراد پنج برابر بیشتر از دیگران است.

استعمال دخانیات نه تنها به طور بالقوه احتمال بروز بیماری لثه را در شما افزایش می­دهد، بلکه می­تواند درمان آن را نیز سخت­ تر کرده و احتمال موفقیت درمان را کاهش دهد. زیرا سیگار کشیدن مانع روند التیام در دهان شما خواهد شد.

گاهی چیزهایی که فکر می­کنیم جالب و لذت بخش هستند، می­توانند برای سلامت بدن خطرآفرین باشند. مثلا پیرسینگ­ های دهانی می‌توانند موجب عفونت­های دهانی و ترک خوردگی یا خرد شدن دندان­ها شوند. علاوه بر این، پیرسینگ‌ها می‌توانند منجر به عقب نشینی لثه شده که خود می­تواند باعث لق شدگی و افتادن دندان­ها شود.

قند یک تهدید بزرگ برای سلامت دندان است. قند موجود در غذاهایی که می­خوریم، باعث ایجاد پلاک بر روی دندان­های ما می­‌شود. به دنبال آن، پلاک با کربوهیدرات‌ها ترکیب شده و باعث افزایش سطح اسید دهان می­‌شود. این اسید به مینای دندان آسیب زده و باعث تشکیل حفره‌ها و پوسیدگی دندان شود. این پوسیدگی‌ها اگر درمان نشوند، میتوانند تا عمق دندان نفوذ کرده و باعث بروز درد یا در موارد شدید، از دست دادن دندان شوند.
دانستن

بسیاری از متخصصین ، چاقی را یک بیماری مزمن تلقی می­کنند. این موضوع ثابت شده که چاقی در حال افزایش است و روز به روز افراد جوان بیشتری، به علت تغذیه و عادات غذایی نامناسب به چاقی دچار می‌شوند. تحقیقات نشان داده است که چاقی می­تواند خطر ابتلا به اختلال فشار خون، دیابت نوع ۲، آرتروز، بیماری­های قلبی عروقی، مشکلات تنفسی و سرطان­های اندومتر (رحم)، سینه، پروستات و روده را افزایش دهد. چاقی ممکن است احتمال ابتلا به بیماری لثه را بیشتر کند که این موضوع احتمالا به خاطر مقاومت به انسولین است.

بزرگ­ترین خطر دخانیات برای سلامتی، ارتباط آن با سرطان دهان است. انجمن سرطان آمریکا گزارش کرده است که:

    حدود ۹۰ درصد از افراد مبتلا به سرطان دهان و برخی از انواع سرطان­های گلو، از دخانیات استفاده کرده ­اند. خطر ابتلا به این سرطان­ها با افزایش تعداد دفعات یا زمان استعمال دخانیات در افراد بیشتر می­شود.
    افرادی که سیگار می‌کشند، شش برابر بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به این سرطان­ها قرار دارند.
    حدود ۳۷ درصد از بیمارانی که پس از درمان سرطان، سیگار کشیدن را ادامه می‌دهند، مبتلا به سرطان­های ثانویه در دهان، گلو یا حنجره می­شوند. در حالی که تنها ۶ درصد از افرادی که سیگار کشیدن را ترک کرده‌اند به این سرطان­های ثانویه دچار می­گردند.
    دود انواع سیگار و پیپ می­تواند باعث بروز سرطان در هر قسمت از دهان یا بخشی از گلو که در انتهای دهان قرار دارد، شود. همچنین این دود می­تواند باعث بروز سرطان در حنجره، شش­ها، مری، کلیه­ها، مثانه و سایر اندام‌ها شود. علاوه بر این، پیپ کشیدن می­تواند باعث بروز سرطان در قسمتی از لب‌ها که با لوله پیپ تماس دارند، گردد.
    مصرف تنباکو‌های بدون دود با افزایش احتمال سرطان‌های گونه، لثه‌ها و سطح داخلی لب‌ها ارتباط دارد. مصرف تنباکوی بدون دود احتمال ابتلا به این سرطان‌ها را تقریبا ۵۰ برابر می‌کند.

برنامه ریزی

ترک مصرف دخانیات و کاهش وزن، هر دو گام­ های مهمی ‌برای بهبود سلامت دهان شما هستند.

چاقی، در کنار سایر بیماری‌ها، احتمال ابتلا به بیماری لثه را نیز افزایش میدهد. ایجاد یک برنامه ورزشی منظم یا پیدا کردن یک همراه ورزشی میتواند ورزش کردن را مفرح ­تر کرده و دستیابی به اهداف­تان را آسان­تر نماید.

ترک سیگار یک فرآیند و جریان است، آسان نیست اما ممکن است. با ایجاد یک برنامه صحیح، خود را در مسیر موفقیت قرار دهید:

    برای جرم‌گیری به دندانپزشک خود مراجعه کنید. دهانی تمیز، احساس فوق العاده ­ای را ایجاد کرده و می­تواند به شما در شروع یک سبک زندگی جدید و سالم تر کمک کند.
    از شر تمام محرک‌های استعمال دخانیات، از جمله سیگار­ها، فندک­ها و زیرسیگاری­ها خلاص شوید.
    جایگزین­های خوراکی سالم را برای جلوگیری از وسوسه­ ی مصرف سیگار در نظر بگیرید. جویدن آدامس بدون قند، خوردن میان وعده ­های سالم و نوشیدن آب می­تواند به شما در غلبه کردن بر این وسوسه کمک کند.
    لیستی از تمامی‌چیزهایی که محرک وسوسه­ های شما هستند تهیه کرده، و سپس راهی برای مقابله با هر کدام از این وسوسه­ ها پیدا کنید. داشتن یک برنامه به شما کمک می­کند که در حین بروز یک وسوسه برای سیگار کشیدن، قوی بمانید.
    وقتی احساس می­کنید که نیاز به سیگار کشیدن دارید، به جای آن دندان­های خود را مسواک بزنید.

یک راه خوب برای کمک به جلوگیری از خرابی دندان­هایتان توسط مواد قندی، مصرف کمتر غذاهای قنددار است. حتی اگر خواستید اینگونه غذاها را مصرف کنید، سعی کنید آن‌ها را در کنار وعده غذایی اصلی مصرف کنید، نه به عنوان میان وعده در طول روز. همچنین حفظ بهداشت دهان و دندان امر مهمی ‌است. استفاده منظم از مسواک و نخ دندان و ویزیت­های مرتب دندانپزشکی روش­های خوبی برای کمک به حفظ سلامت دندان­های شما می ­باشند.

پری دندان

اگرچه بسیاری از کشورها در سراسر جهان سنت­های منحصر به فردی برای به یاد ماندنی کردن افتادن دندان شیری کودکان دارند.  این باور وجود دارد که افسانه پری دندان در اوایل قرن بیستم در ایالات متحده شکل گرفته است. این رسم محبوب باقی مانده و حتی امروز هم بسیاری از والدین برای جشن گرفتن افتادن دندان شیری کودک خود، به دنبال ایده ­های جالب و خلاقانه با استفاده از داستان پری دندان می­ گردند.

درک این موضوع که پری دندان با دندان­های بچه­ ها در سراسر دنیا چه کاری می­کند برای هر کسی دشوار است. بعضی­ ها می­گویند که پری های دندان در حال ساختن یک قلعه خیلی بزرگ از تمیزترین و مراقبت شده‌ترین دندان­ها برای ملکه خود هستند. آن‌ها از دندان­های خراب و نامناسب برای استفاده در سنگ فرش قلعه استفاده می‌کنند. شاید به همین خاطر است که پری دندان پول بیشتری برای بعضی از دندان­ها باقی می­گذارد. نامه پری دندان شما، نشان می­دهد که اگر کودک­تان اضافی زیر بالشش پاداش بیشتری می­خواهد، مسواک زدن درست و کامل، آن هم دو بار در روز راه خوبی برای به دست آوردن آن پاداش است.

مهم نیست که پری دندان خانواده شما چه شکلی باشد، همه پری­ های دندان وقتی یک دندان را برمی­دارند، یک هدیه از خود به جا می­گذارند و به این ترتیب همه والدین با مشکل تعیین مبلغ پولی که باید در هنگام ملاقات این پری کوچک، زیر بالش بگذارند مواجه­ اند.
دانستن

بچه‌ها معمولا از ۵ تا ۷ سالگی شروع به از دست دادن دندان­های شیری خود می­کنند. تا زمانی که تمامی‌ ۳۲ دندان دائمی ‌یک کودک در آمده باشد، او ۲۰ دندان شیری را از دست خواهد داد. وقتی که یک کودک اولین دندان خود را از دست می­دهد، ممکن است والدین بخواهند مبلغی که می خواهند به کودک بدهند را تعیین کنند. Delta Dental نظرسنجی سالانه ­ای درباره پری دندان انجام می­دهد که بخشی از آن میزان پرداخت­های پری دندان را دنبال می­کند. در طول ۱۰ سال گذشته، این مبلغ بین ۵/۱ تا ۵/۲ دلار نوسان داشته است. این نظرسنجی همچنین نشان می­دهد که ارزش یک دندان عملا در ارتباطی تنگاتنگ با اقتصاد ایالات متحده، بالا و پایین می­رود.

برای تشویق کودک به رعایت بهداشت دندان­، از داستان پری دندان استفاده کنید

ایده­ های خلاقانه مربوط به داستان پری دندان می­توانند روشی آموزشی برای مراقبت از دندان­ها ارائه داده و عادت­ خوب مسواک زدن را ترویج کنند. می توانید با استفاده از یادداشت هایی از طرف پری دندان، کودکان را به مسواک زدن و نخ دندان کشیدن ترغیب کنید. برگه‌ها و کارت­های یادداشت پری دندان قابل چاپ در اینترنت موجود هستند یا اینکه خودتان می‌توانید آن­ها را با استفاده از برگه یادداشت معمولی و اکلیل طراحی کنید تا این تجربه را واقعی‌تر جلوه دهید.

 شرایط پیش بینی نشده در بازدیدهای پری دندان

گاهی اوقات ممکن است یک کودک دندانی را از دست بدهد و حتی متوجه افتادن آن هم نشود. در این مورد، کودک­تان می­تواند به کمک شما یک یادداشت کوتاه برای توضیح شرایط به پری دندان نوشته و احتمالا محلی را برای جستجوی دندان (مدرسه، زمین بازی و غیره) به او پیشنهاد دهد. در شب­های خیلی پرکار، پری دندان ممکن است پولی همراه خود نداشته باشد ( به خصوص وقتی افتادن دندان درست قبل از وقت خواب اتفاق بیافتد ) در این صورت او باید یک ضمانت پرداخت به کودک بدهد. به کودک خود توضیح دهید که بسیاری از بچه ­های دیگر هم ممکن است در آن روز دندانهایشان را از دست بدهند. بعضی وقتها پری دندان به خاطر کار زیاد فراموش می­کند یا اینکه نمی‌رسد به خانه شما سر بزند. یک توضیح ساده با قول جایزه در شب بعد معمولا کفایت می­کند.

ایده ­های مربوط به پری دندان برای موقعیت­­های غیر عادی

گاهی اوقات، یک دندان شیری به علت وقوع یک حادثه یا آسیب پیش از زمانی که باید، می‌افتد. در سایر مواقع، دندان­های شیری خود به خود نمی­ افتند و نیاز دارند که با تکان های فراوان در مطب دندانپزشک کشیده شوند. این موارد خاص، مراقبت و توجه اضافه­ ای را از طرف والدین و همچنین پری دندان می ­طلبد. یک نامه تشویقی از طرف پری دندان، به همراه یک جایزه برای شجاعت به خرج دادن در مطب دندانپزشک، بسیار مفید است. اطمینان خاطر دادن به کودکی که از مطب دندانپزشکی برگشته به از بین بردن بخشی از ترس او کمک می‌کند. علاوه بر این، این موقعیت فرصت مناسبی برای گفتگو در مورد این تجربه با کودک است، البته در سطحی که بتواند متوجه شود.
برنامه ریزی

افتادن دندان­ها یکی از مراحل بزرگ دوران کودکی است، این مرحله می‌تواند شامل تبدیل جادویی دندان­ها به پول یا یک هدیه کوچک باشد. داستان پری دندان به این گونه است که کودک قبل از خواب، دندان افتاده خود را زیر بالشش قرار داده و صبح روز بعد می­بیند که پری دندان به جای آن پول گذاشته است. با این حال درباره این­ که چطور می­توانید پری دندانی باشید که بتواند تجربه کودک­تان را به یاد ماندنی­ تر از این کند، ایده­ های خلاقانه ای وجود دارد.

به صرف نظر کردن از پول نقد هم فکر کنید

در حالی که یک کودک ۸ یا ۹ ساله ممکن است از گرفتن پول ذوق زده شود، یک کودک کوچکتر احتمالا ارزش پول را درک نخواهد کرد و با یک جایزه خاص بیشتر خوشحال می­شود. بسته به این که چقدر می­خواهید دست و دلبازی به خرج دهید، پری دندان می­تواند یک کتاب، یک اسباب بازی کوچک، یک خوراکی سالم یا حتی چیزی شبیه به یک بلیط باغ وحش را باقی بگذارد. فقط به یاد داشته باشید، کاری را که برای اولین دندان انجام می­دهید سطح انتظار او برای دندان‌های بعدی را نیز مشخص می‌کند.

یک تجربه کامل از آن بسازید

کارهای اضافه زیادی هست که می­توانید برای واقعی‌تر کردن داستان پری دندان انجام دهید. می‌توانید یک بالش خاص با یک جیب برای نگهداری دندان­ها تهیه کنید. با این روش پری دندان بدون جستجو زیر سر کودک شما می­داند که دقیقا کجا باید دندان را پیدا کند. شما می­توانید این بالش­ها را خریداری کنید یا اگر فکر می کنید که مهارت لازم را دارید، خودتان آن را درست کنید.

یک ایده دیگر این است که پری دندان یک یادداشت برای کودک شما بگذارد. برای این کار، از یک قلم مخصوص استفاده کرده و تلاش کنید که دست‌خطی خلاقانه داشته باشید و سپس کمی اکلیل برای ایجاد گرد جادویی روی کاغذ بریزید. شاید بخواهید از طرف پری دندان توضیح دهید که چه اتفاقی برای دندان خواهد افتاد و یک پیام تشویقی برای کودک خود برای ادامه مسواک زدن بگذارید.

بعضی از بچه ­ها ذاتا بدبین هستند. اگر می­خواهید راز پری دندان را تا طولانی­ ترین زمان ممکن زنده نگه دارید، وقتی یادداشتی از طرف پری باقی می­گذارید، آن را با دست‌خط خود ننویسید. شما می­توانید یک نامه با فونتی فانتزی از کامپیوتر خود چاپ کرده، یا نامه­ های پری دندان خود را با حروف بلوکی خیلی کوچک (در مقیاس پری) با یک قلم بسیار نازک بنویسید تا کودک­تان بتواند ببیند که این نامه توسط شخصی خیلی کوچکتر از مادر یا پدرش نوشته شده است.

یک نامه از طرف پری دندان روش فوق‌العاده­ای برای تشویق فرزند­تان به حفظ سلامت دهان و دندان خود است. علاوه بر این شما با این کار، طول دوره تخیلات کودکی را تا جای ممکن بیشتر می‌کنید.

آناتومی دهان و دندان

بهداشت دهان نوزادان از مسائلی است که گاهی دست کم گرفته می‌شود. دندان درآوردن نوزاد، مرحله مهمی از رشد و نمو است که اغلب، پس از شش ماهگی اتفاق می‌افتد.

در اینجا، هر کدام از اجزای دهان یک فرد معمولی به طور مختصر بررسی می‌شوند:

    دندان‌های پیش

دندان‌های تیز جلویی (چهار دندان در بالا و چهار دندان در پایین) که برای بریدن مواد غذایی استفاده می‌شوند.

    دندان‌های نیش

این دندان‌ها، دندان‌هایی کشیده و نوک تیزند که برای محکم گرفتن غذا و پاره کردن آن به کار ‌می‌روند.

    دندان‌های آسیای کوچک

سطح این دندان‌ها پهن و تخت و لبه‌های آن‌ها تیز و عاج‌دار است. دندان‌‌های آسیای کوچک برای خرد کردن و پاره کردن غذا به کار ‌می‌روند.

    دندان‌های آسیا

از دندان‌‌های آسیا برای جویدن و له کردن غذا استفاده ‌می‌شود و در سطح خود، برآمدگی‌هایی دارند که به این فرآیند کمک ‌می‌کند.

    تاج دندان

به بخش بالایی دندان و تنها بخشی که ‌می‌توانید آن را ببینید، تاج دندان گفته ‌می‌شود. شکل تاج، کاربرد دندان را مشخص ‌می‌کند. برای مثال، دندان‌های جلویی تیز هستند در حالی که دندان‌های آسیا برای جویدن و آسیاب کردن غذا، سطحی صاف دارند

    خط لثه

محلی است که دندان و لثه به هم ‌می‌رسند. بدون مسواک زدن و نخ دندان کشیدن صحیح، پلاک‌های دهانی در خط لثه جمع شده و منجر به ژنژیویت و بیماری لثه ‌می‌شوند.

    ریشه

دو سوم از دندان که در استخوان فک قرار گرفته است و نقشش نگه داشتن دندان در جای خود است.

    مینای دندان

مینای دندان، بیرونی ترین و سخت ترین بخش دندان است که بافتش، بیشترین مواد معدنی در بدن را دارد. اگر بهداشت دهان و دندان رعایت نشود، پوسیدگی به این لایه آسیب ‌می‌رساند.

    عاج دندان

به لایه ای از دندان که زیر مینا قرار گرفته، عاج دندان گفته ‌می‌شود. اگر پوسیدگی از مینای دندان رد شود، در مرحله بعدی به عاج حمله ‌می‌کند. در عاج دندان، میلیون‌ها لوله کوچک وجود دارند که مستقیما به پالپ دندان ‌می‌رسند.

    پالپ دندان

به بافت نرم موجود در مرکز همه دندان‌ها، که اعصاب و رگ‌های خونی در آن قرار دارند، پالپ دندان گفته ‌می‌شود. اگر پوسیدگی به پالپ دندان برسد، معمولا احساس درد خواهید کرد و ممکن است به عصب کشی نیاز داشته باشید.
دانستن

به لطف مراقبت بهتر از دهان و دندان در خانه و درمان‌های دندانپزشکی موجود، افراد بیشتری دندان‌های خود را در تمام دوران زندگیشان حفظ ‌می‌کنند. البته برخی بیماری‌ها و شرایط خاص، بیماری‌های دندان و از دست دادن دندان‌ها را به افزایش ‌می‌دهند. اما بیشتر ما، کنترل خوبی بر روی نحوه رعایت بهداشت دهان و دندان داریم تا بتوانیم دندان‌های خود را در دوران سالمندی نیز حفظ کنیم.

پلاک دندان، لایه چسبناکی از باکتری‌هاست که بر روی دندان‌ها، لثه‌ها و لوازم دندانپزشکی (مانند بریس‌های ارتودنسی) شکل ‌می‌گیرد و ‌می‌تواند منجر به ژنژیویت، یعنی تورم بافت لثه، یا پوسیدگی دندان شود. باکتری‌های موجود در پلاک، از مواد غذایی که مصرف ‌می‌کنیم استفاده کرده و اسید‌هایی ایجاد ‌می‌کنند که ‌می‌توانند باعث پوسیدگی دندان شوند. پلاک دندان به بیماری پریودنتال (بیماری لثه) نیز منجر ‌می‌شود. این بیماری ‌می‌تواند به عفونتی جدی تبدیل شود که به استخوان آسیب رسانده و بافت‌های نگهدارنده اطراف دندان را از بین ‌می‌برد.

بهترین راه مقابله این است که پلاک را قبل از جمع شدن تدریجی آن و ایجاد مشکل، از بین برد. مسواک زدن پلاک موجود در خط لثه و زیر آن و همچنین بر روی سطح دندان‌ها را از بین ‌می‌برد. کشیدن نخ دندان نیز پلاک‌ها را از بین دندان‌ها و زیر خط لثه خارج ‌می‌کند. شما ‌می‌توانید از سایر وسایل مراقبت از دهان و دهان نیز استفاده کنید تا دهان و دندان‌هایتان همیشه تمیز بمانند. اما مهم ترین کار، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن روزانه است.
برنامه ریزی

دندان‌های سالم نه تنها باعث زیبایی بیشتر و داشتن احساس بهتر نسبت به خودتان ‌می‌شوند، بلکه امکان غذا خوردن و صحبت کردن بهتر را نیز برای شما فراهم ‌می‌کنند. سلامت دهان و دندان در سلامت کلی شما نیز موثر است.

رعایت بهداشت دهان و دندان، شامل مسواک زدن و نخ دندان کشیدن به صورت روزانه به پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان کمک خواهد کرد و نسبت به درمان بیماری‌هایی که به آن‌ها اجازه پیشرفت داده شده است، ارزان‌تر و کم دردتر است و نگرانی بسیار کمتری نیز ایجاد ‌می‌کند.

در کنار مراجعه‌های منظم به مطب دندانپزشکی، قدم‌هایی ساده ای وجود دارند که هر کدام از ما ‌می‌توانیم با انجام آن‌ها، خطر پوسیدگی دندان، بیماری لثه و سایر بیماری‌های دهان و دندان را به طرز چشمگیری کاهش دهیم:

    روزی دو بار مسواک زدن، هر بار به مدت ۲ دقیقه و به طور کامل و روزانه یک بار استفاده از نخ دندان
    داشتن رژیم غذایی متعادل و محدود کردن تعداد میان‌وعده‌های بین وعده‌های اصلی
    استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید
    در صورت توصیه دندانپزشک، شستن دهان با دهانشویه فلوراید یا ضد باکتری (آنتی باکتریال)

تغذیه و سلامت دهان و دندان

تغذیه­ ی مناسب به معنای داشتن یک رژیم غذایی متعادل است تا بدن بتواند مواد غذایی مورد نیاز را برای حفظ سلامتی را دریافت کند.

اگر رژیم غذایی شما از نظر مواد مغذی مورد نیاز بدن ضعیف است، دهان به سختی می­تواند در برابر عفونت مقاومت کند. این مسئله به بیماری­ پریودنتال (لثه) منجر می‌شود که از عامل اصلی از دست دادن دندان در بزرگسالان است. اگرچه تغذیه­ ی نامناسب به طور مستقیم منجر به بیماری­ پریودنتال نمی­شود، بیشتر محققان معتقدند این بیماری، در افراد با رژیم‌های غذایی فاقد مواد مغذی کافی سریع­تر پیشرفت می­کند و می‌تواند شدیدتر باشد.

اگر دارای کودک هستید، یک رژیم غذایی متعادل به همراه بهداشت مناسب دهان، به آن‌ها در داشتن دندان­های محکم و مقاوم در برابر پوسیدگی کمک می­کند. از بین مواد مغذی به کلسیم، فسفر و مقادیر کافی از فلوراید توجه ویژه داشته باشید.

الگوهای غذا خوردن و انتخاب غذا، بین کودکان و نوجوان از عوامل مهمی هستند که بر سرعت پوسیدگی دندان­ هایشان اثر می‌گذارند. وقتی باکتری­ها در مجاورت غذاهای باقی­مانده در دهان قرار می­گیرند، اسیدی تولید می‌شود که به دندان‌ها صدمه خواهد زد؛ اگر استفاده از مسواک و نخ دندان به طور کامل و منظم انجام نگیرد، این موضوع در نهایت به پوسیدگی دندان خواهد انجامید.

 
دانستن

یک رژیم غذایی نامناسب منجر به بیماری­های لثه و پوسیدگی دندان خواهد شد. غذاهای غنی از کربوهیدرات، قند و نشاسته، به شدت باعث تولید اسیدهای پلاکی می­شوند که به مینای دندان آسیب می­رساند. در نهایت، این اسیدها سبب می­شوند مینای دندان تجزیه و حفره (پوسیدگی) ایجاد شود.

اگر می‌خواهید غذاهای حاوی قند یا نشاسته زیاد بخورید، سعی کنید این کار را در حین وعده‌های اصلی انجام دهید و از خوردن آن‌ها به عنوان میان وعده پرهیز کنید. همچنین از خوردن غذاهایی که به دندان می­ چسبند خودداری کنید چرا که باعث تشکیلِ بیشترِ پلاک می­شوند. تولید بزاق دهان، در حین غذا خوردن افزایش می‌­یابد که این امر به شسته شدن غذا و اسید موجود در دهان کمک می­کند.

غذاهایی که حاوی هرگونه قندی هستند می­توانند موجب پوسیدگی دندان شوند. تقریباً در همه­ ی غذاها، حتی شیر و سبزیجات، انواعی از قند وجود دارد. اما این غذاها بخش مهمی از رژیم غذایی سالم هستند چرا که بیشترشان حاوی مواد مغذی مهمی می­ باشند. برای کنترل بهترِ میزان قندی که مصرف می­کنید، برچسب­های مواد غذایی را بخوانید و غذاها و نوشیدنی­ هایی را انتخاب کنید که میزان شکر افزودنی کمتری دارند. شکر افزودنی اغلب در نوشابه­ ها، آبنبات، کوکی و شیرینی­‌ها وجود دارد.
برنامه ریزی

سالم نگه­داشتن دندان­های خودتان یا فرزندانتان به چندین عامل بستگی دارد. میدانید که باید یک بار در روز نخ دندان بکشید، دو بار در روز مسواک بزنید و مرتب به دندانپزشک مراجعه کنید؛ اما رژیم غذایی نیز نقش مهمی در سلامت دندان­ها ایفا می­کند. غذاهایی که قند زیادی دارند از علل شایعِ پوسیدگی دندان هستند. لازم نیست مصرف آن‌ها را به طور کامل قطع کنید، ولی به حداقل رساندن مصرف آن­ها به حفظ دندان­ها در آینده کمک می­کند. سعی کنید غذاهایی را به وعده ­های غذایی­تان اضافه کنید که قند کمتری دارند تا سلامت عمومی و نیز سلامت دندان­های خانواده ­ی خود را بهبود ببخشید.

برای داشتن یک رژیم متعادل، غذاهای متنوعی از هر پنج گروه اصلیِ غذایی مصرف کنید و دفعاتِ مصرفِ میان­ وعده را محدود کنید. اگر میان ­وعده می­خورید، غذاهای مغذی مثل پنیر، سبزیجات خام، ماست معمولی یا میوه مصرف کنید. به یاد داشته باشید غذاهایی که به عنوان بخشی از یک وعده­ی غذایی مصرف می­شوند ضرر کمتری دارند؛ چرا که بزاقِ ترشح شده به شسته شدن غذاها از دهان و کاهش اثرات اسید کمک می­کند.

فلوراید

فلوراید ماده­ ی معدنی است که به طور طبیعی در تمام منابع آبی مثل اقیانوس­ها وجود دارد.

تحقیقات نشان می­دهد فلوراید نه تنها پوسیدگیِ دندان­های کودکان و بزرگسالان را کاهش می­دهد، بلکه در ترمیم مراحل اول پوسیدگی­ ها، حتی قبل از آن که بتوان آن‌ها را دید، نیز موثر است. فلوراید بهترین عامل مبارزه با پوسیدگی ‌دندان است و  دندان­های همه افراد خانواده را سالم نگه­ می دارد.
دانستن

بعد از خوردن غذا، ذرات غذایی باقی­مانده در دهان به کربوهیدرات و قند تجزیه می‌شوند. باکتری­ها هم این دو ماده را بیشتر تجزیه کرده و به اسیدی تبدیل می‌کنند که عامل اصلی پوسیدگی است. این اسید، مواد معدنی موجود در داخل مینای دندان را حل می­کند که به این فرآیند دِمینرالیزاسیون (کانی­ زدایی) گفته می‌شود. بنابراین، این اسید‌ها دندان را ضعیف­تر کرده و منجر به پوسیدگی دندان می­شوند. فلوراید اینجا وارد عمل می­شود. وقتی فلوراید با دندان تماس پیدا می­کند، جذب مینای دندان می­شود و به بازتهیه ­ی کلسیم و فسفرِ از دست رفته کمک می­کند تا مینای دندان ترمیم شده و دندان­ها سختیِ خود را حفظ کنند. این فرآیند رِمینرالیزاسیون (کانی­ سازی مجدد) نام دارد. وقتی فلوراید در فرآیند رِمینرالیزاسیون حضور داشته باشد، مواد معدنی موجود در مینای دندان، به استحکام دندان و جلوگیری از حل شدنِ آن طی چرخه بعدی دِمینرالیزاسیونِ کمک می­کنند؛ در نتیجه، فلوراید به توقف فرآیند پوسیدگی و پیشگیری از آن کمک می­کند.
برنامه ریزی

شما می­توانید به روش‌های مختلف از فواید فلوراید بهره ­مند شوید. منبع دریافت فلوراید می­تواند خارجی و یا در داخل بدن باشد. برای تأثیرگذاری حداکثری، بهتر است آن را از هر دو منبع دریافت کنید. در خانه، شما و خانواده ­تان باید با خمیردندان حاوی فلوراید حداقل دو بار در روز و به مدت دو دقیقه، به خصوص بعد از خوردن صبحانه و قبل از خواب، مسواک بزنید.

مسواک زدن و نخ دندان کشیدن

اگرچه سال­هاست که دندان­هایمان را مسواک می ­زنیم و نخ ­دندان می ­کشیم ولی شاید تعجب برانگیز باشد که بدانیم بیشتر ما این کار‌ها را درست انجام نمی دهیم. مثلاً: آیا می­دانستید که مسواک زدن صحیح باید حداقل دو دقیقه طول بکشد؟ مدت زمان مسواک زدن بیشتر بزرگسالان حتی نزدیک این مقدار هم نمی‌شود.

چهار گام زیر بهترین و ساده ­ترین راه برای مراقبت از دهان، دندان­ها و لثه­ ها هستند:

    حداقل دو بار در روز و حداقل به مدت دو دقیقه با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید؛ صبح بلافاصله بعد از بیدار شدن و شب قبل از خواب.
    هر روز نخ دندان بکشید به خصوص قبل از خواب.
    در طول روز دفعات خوردن میان­ وعده را محدود کنید.
    هر ۶ ­ماه به منظور معاینه دهان و جرمگیری، نزد دندانپزشک بروید.

دانستن

تحقیقات نشان می­دهد قرار گرفتن دندان در معرض غذاها و نوشیدنی های اسیدی، باعث نرم شدن مینای دندان می­شود. مسواک زدن بلافاصله بعد از مصرف غذاها و نوشیدنی ­های اسیدی احتمال فرسایش مینای دندان را افزایش می‌دهد. برای جلوگیری از فرسایش مینای دندان، بلافاصله پس از خوردن و آشامیدن، آب بنوشید یا دهان خود را با آب بشویید. توصیه شده حداقل تا ۳۰ دقیقه بعد از خوردن غذاها و نوشیدنی­های اسیدی، از مسواک زدن خودداری کنید و یا بهتر آن که، قبل از غذا خوردن، مسواک بزنید.

دو بار مسواک زدن در روز به مدت حداقل دو دقیقه کمک می­کند ذرات غذا و پلاک‌های دندانی که به مرور به دندان­ها و لثه­ ها آسیب می­رسانند از بین بروند. استفاده ­ی روزانه از نخ دندان به حذف باقی‌مانده‌های غذا و هم­چنین پلاک­ها که در شیارها و لابه لای دندان­ها وجود دارند، کمک می کند؛ چرا که اگر این مواد و پلاک‌ها در لا‌به لای دندان‌ها باقی بمانند، به شدت روی سلامت دهان تاثیر منفی خواهند گذاشت.

برای درک زمانی که صرف تمیز کردن دهان خود می­کنید، می‌توانید از زمان‌سنج استفاده کنید. در مسواک زدن صحیح، حرکات باید کوتاه و آرام باشد و خط لثه، دندان‌های عقبی که دسترسی به آن‌ها دشوار است و نقاط اطراف پرشدگی­ها، روکش‌ها، ایمپلنت­ها و سایر ترمیم­ها مورد توجه بیشتری قرار گیرند. روی تمیز کردن کامل هر بخش متمرکز شوید، به این صورت که:

    ابتدا سطح خارجی دندان­های بالایی و سپس پایینی را تمیز کنید.
    سطح داخلی دندان­های بالایی و بعد پایینی را تمیز کنید.
    سطح رویی همه ­ی دندان­ها که برای جویدن به کار می‌رود را تمیز کنید.
    برای داشتن نفس­های مطبوع، زبان خود را نیز حداقل روزی یک بار با مسواک تمیز کنید.

برنامه ریزی

مسواک زدن

    مسواک را با زاویه ­ی ۴۵ درجه در امتداد خط لثه قرار دهید. مسواک را به صورت رفت و برگشتی حرکت دهید و این کار را برای هر دندان انجام دهید.
    سطح داخلی هر دندان را با همان شیوه ­ی رفت و برگشت مسواک بزنید.
    سطح رویی هر دندان را مسواک بزنید.
    از نوک مسواک برای تمیز کردن پشت هر دندان استفاده کنید. ( حرکات عقب و جلو، سطح و زیر، بالا و پایین )
    حتماً سطح زبان را مسواک بزنید تا باکتری­های مسبب بوی بد دهان پاک‌سازی شوند.

نخ دندان کشیدن

    نخ دندانی به طول ۴۵ تا ۶۰ سانتی­متر را از قرقره جدا کنید.
    دو سر نخ را دور انگشتان اشاره و میانی دو دست بپیچید.
    نخ را دور هر دندان به شکل C نگه­دارید؛ نخ را در یک حرکت رفت و برگشتی، بالا و پایین بکشید.

ویزیت دندانپزشکی

مراقبت از دندان­ها چیزی فراتر از مسواک زدن و نخ دندان کشیدن است. برای مراقبت کامل، بهتر است به طور منظم هر ۶ ماه، جهت چکاپ و جرم‌گیری به دندانپزشک مراجعه کنید.

اولین قدم در این فرآیند، پیدا کردن دندانپزشکی است که با او احساس راحتی بیشتری دارید و سپس گرفتن وقت است. بیشتر ویزیت­ها به منظور چکاپ است. چکاپ­های منظم (به طور ایده ­آل هر ۶ ماه) و جرم‌گیری، به تمیز ماندن دندان­ها و لثه ­ها و طول عمر آن­ها کمک خواهد کرد و از بروز مشکلات دردناک جلوگیری خواهد نمود.

می‌خواهید فرزند کوچکتان را به دندانپزشکی ببرید؟ مطب ­های دندانپزشکی اطفال، محیط مناسبی دارند که برای راحتی کودکان طراحی شده است. دکور اتاق­ها با رنگ­های روشن و تصاویر فانتزی حیوانات طراحی شده است و در اتاق انتظار، تعدادی اسباب بازی وجود دارد. حتی ممکن است میز­های نقاشی یا خمیربازی یا کنسول­ بازی‌های ویدئویی نیز در دسترس باشد. یک محیط جالب و شاد، کودکان را برای مراجعه به مطب دندانپزشک ترغیب می­کند. آن­ها تا فرا رسیدن نوبت ویزیت­شان سرگرم شده و صبور خواهند بود و حتی ممکن است از شما بخواهند دوباره برای ویزیت بعدی به آنجا برگردید.
دانستن

در اولین ویزیت، دندانپزشک­ از شما شرح حال کاملی از وضعیتتان خواهد خواست. در ویزیت­های بعدی اگر وضعیت سلامت­تان تغییر کرده، حتماً به دندانپزشک بگویید. چیزهایی که در مراجعه به دندانپزشک ممکن است تجربه کنید این­ها هستند . هرچند بسته به وضعیت سلامت دهان و دندان شما این تجربه ممکن است متفاوت باشد:

جرم‌گیری کامل

چکاپ­ها تقریبا همیشه شامل جرم‌گیری کامل دندان توسط دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان هستند. متخصص بهداشت با استفاده از ابزاری مخصوص، امتداد و زیر خط لثه را جرم­گیری خواهد کرد تا پلاک­ها و جرم­هایی را که موجب بیماری­های لثه، پوسیدگی دندان، بوی بد دهان و سایر مشکلات می­شوند را از بین ببرد. دندانپزشک یا متخصص بهداشت، دندان­هایتان را پولیش داده و نخ دندان خواهد کشید و به شما تکنیک­های مراقبت از دهان و محصولاتی را که به منظور حفظ سلامت دهان باید استفاده شود، معرفی خواهد نمود.

معاینه کامل دندان

دندانپزشک­ به طور کامل دندان­ها، لثه­ ها و دهان را معاینه می­کند تا علائم بیماری یا سایر مشکلات را پیدا کند. هدف این کار این است که با شناسایی و درمان هر چه سریع‌تر بیماری‌های دهان و دندان، از حادتر شدن مشکل پیشگیری و سلامت دهان و دندان حفظ شود.

اشعه X (رادیولوژی)

ممکن است دندانپزشک، بسته به سن و خطرات و علائم بیماری ­های دهان، عکسبرداری با اشعه X (رادیولوژی) را توصیه نماید. اشعه X به تشخیص مشکلات مخفی مانده مثل آسیب استخوان­های فک، دندان‌های عقل نهفته، آبسه­ ها، کیست­ها یا تومورها و پوسیدگی­ های بین­ دندانی، کمک می کند. اگر باردارید، به دندانپزشک اطلاع دهید؛ چرا که در این صورت، عکسبرداری با اشعه X  باید تنها در شرایط اضطراری انجام شود.
برنامه ریزی

اگر دندان­ها و لثه­ هایتان در وضع مطلوبی هستند، شما تا ۶ ماه، به مراجعه ­ی مجدد نیاز ندارید. اگر به درمان­های بیشتر نیاز است . مثلا پر کردن حفره‌های ناشی از پوسیدگی یا ترمیم شکستگی روکش دندان یا کشیدن دندان عقل قبل از ترک مطب، برای اقدامات بعدی وقت بگیرید.

اگر به خاطر اضطراب از ویزیت دندانپزشکی اجتناب می­کنید، نکاتی که در ادامه ذکر می­شود به شما در آرام شدن و جلب توجه لازم برای دندان­ها کمک خواهد کرد:

    از خانواده و دوستان سؤال کنید.

اگر دندانپزشک خود را پیدا نکرده‌اید، از دیگران در مورد دندانپزشکشان سؤال کنید و ببینید آیا از او راضی هستند یا خیر. صحبت کردن، بهترین راه برای یافتن یک دندانپزشک خوب است.

    در اینترنت یک دندانپزشک خوب پیدا کنید.

بسیاری از مطب­های دندانپزشکی وب‌سایت­هایی دارند که در آن‌ها می‌توانید اطلاعات مفیدی را در مورد روش‌ها و نوع خدمات ارائه شده کسب کرده، با کارکنان آشنا شوید و اهداف نهایی هر روش را یاد بگیرید. اگر چند روش احتمالی مناسب برای خودتان پیدا کرده اید، از او یک وقت ویزیت بگیرید یا از دوستان و همسایه ها بپرسید که بیمار او بوده ­اند یا چیزی در مورد او می‌دانند یا خیر.

    درمورد احساستان صحبت کنید.

وقتی دندانپزشکتان را انتخاب کردید، حتماً با دندانپزشک و کارکنان ارتباط برقرار کنید. خجالت نکشید! شما اولین بیماری نیستید که نگران یا مضطرب است. نگرانی­ها و ترس هایتان را قبل از هر درمانی با دندانپزشک در میان بگذارید یا اگر طی ویزیت احساس ناراحتی می­کنید حتما آن را بیان کنید. بسیار مهم است که ارتباط شفاف و راحتی با دندانپزشک خود داشته باشید. با صحبت کردن، تجربه دندانپزشکی، راحت­تر و خوشایندتر خواهد شد.

    سؤال بپرسید.

از تیم دندانپزشکی بخواهید برایتان توضیح دهند بر اساس نیازهای منحصر به فرد شما، چه روش درمانی را توصیه می­کنند. همین که برنامه­ ریزی درمانی صورت گرفت، از دندانپزشک بخواهید جزئیات هر درمان را برایتان توضیح دهد. دانستن این که انتظار چه چیزی را باید داشته باشید خیالتان را راحت‌ خواهد کرد.

    آرام باشید.

اگر قبل از شروع فرآیند درمان، نگران و عصبی هستید از دندانپزشک درمورد راه­ های راحت­تر شدن فرآیند سؤال کنید. داروهایی وجود دارد که می­تواند به آرام تر شدن­ شما کمک کند. دندانپزشک می‌تواند بسته به میزان اضطراب­ شما، این دارو‌ها را تجویز کند. دندانپزشک و کارکنان باید نهایت سعی خود را بکنند تا مراجعه به دندانپزشکی برای شما تجربه‌ای راحت و بدون استرس باشد.