شناخت وظایف پزشکی قانونی

یکی از مهمترین بخش‌های علوم جنایی و قضایی که از اصلی ترین وظایف آن تشخیص علت مرگ انسان‌ها است پزشکی قانونی است. در خیلی از  دعاوی کیفری مثل قتل ، تجاوز جنسی و تجاوز به عنف و … که اتفاق میوفتد ، حضور پزشکی قانونی پررنگ می شود ، برای مشاوره دعاوی کیفری می توانید با وکیل کیفری مشورت کنید.

پزشکی قانونی چیست؟

به طور کلی پزشکی قانونی سازمانی است وابسته به قوه قضائیه که به منظور کارشناسی در امور پزشکی و تحقیق در امور پزشکی قانونی در پیشگیری از وقوع جرم تشکیل شده و نظریات آن برای مراجع قضایی و سایر سازمان‌ های دولتی مستند می باشد. همچنین گفتنی است رئیس این سازمان از سوی رئیس قوه قضائیه و از میان پزشکان واجد صلاحیت تعیین می‌شود.

این سازمان مطابق با ماده یک «قانون تشکیل سازمان پزشکی قانونی کشور»، با اهداف خاصی تشکیل شده است که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اظهار نظر در امور پزشکی قانونی و کارشناسی آن، کالبدشکافی و انجام امور آزمایشگاهی و پاراکلینیکی به دستور مراجع ذی‌صلاح قضایی
• پاسخ به استعلامات ادارات و سازمان‌های وابسته به قوه قضاییه و سایر دستگاه‌های دولتی
• اجرای برنامه‌ های کارآموزی پزشکی قانونی و بررسی صلاحیت علمی داوطلبان خدمت پزشکی قانونی در سازمان
• همکاری علمی و انجام امور آموزشی و پژوهشی مورد نیاز دانشگاه‌ها که برای پیشبرد اهداف سازمان و دانشگاه‌ها مفید می‌باشد
• تبادل اطلاعات علمی مورد نیاز با مراکز آموزشی داخل و خارج کشور

پزشکی قانونی چه وظایفی را بر عهده دارد؟

همان طور که پیش تر نیز به آن اشاره شد یکی از اصلی ترین وظایف متخصصان پزشکی قانونی کمک به دادگاه و پلیس در حل پرونده‌های قضایی،‌ جنایی یا پزشکی پیچیده‌ است که می‌تواند به کشف دلیل مرگ افراد کمک کند.

تمرکز اصلی فعالیت‌های این متخصصان بر معاینه اجساد قرار داشته و شامل بازبینی سابقه پزشکی قربانی، معاینات خارجی، اسکن بدن و در نهایت معاینات داخلی و کالبد‌ شکافی است تا دلیل مرگ با جزئیات کامل و دقیق مشخص شود.

طی این روند علاوه بر پزشک و آسیب‌ شناس قانونی، متخصصانی مانند سم‌ شناسان، هیستوپاتولوژیست‌ها، میکروبیولوژیست‌ها و همچنین متخصصان ژنتیک به منظور افزایش توانایی در انجام تحقیقات همکاری خواهند داشت.

این متخصصان همچنین باید در صحنه‌ های وقوع جرم حاضر شده و پیش از تغییر دادن آن به عکسبرداری و جمع‌ آوری مدارک موجود بپردازند. اثرانگشت، نمونه‌برداری از بافت‌های طبیعی،‌خون،‌ مو یا ناخن و دیگر آثار به‌ جا مانده در صحنه از اصلی‌ ترین وظایف این پزشکان در صحنه جرم به شمار می رود.

در چه مواردی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

طبق اطلاعات سازمان پزشکی قانونی از جمله مواردی که باید جهت اخذ نظر کارشناسی به این سازمان مراجعه شود عبارت اند از: 

• معاینات پزشکی برای مصدومین ناشی از نزاع، تصادف و حوادث کار
• معاینه بر بالین بیمار (در مواردی که به هر دلیل، نتوان فرد را برای معاینه به پزشکی قانونی منتقل کرد) 
• معاینات روان پزشکی، بررسی رشادت (مثلا حکم رشد ، حکم رشد دختر برای ازدواج  ) و اهدای عضو 
• معاینات از کار افتادگی (در این معاینات، اگر بررسی باید در دو زمینه جسمی و روانی انجام شود، فرد باید در هر دو بخش مورد معاینه قرار بگیرد) 
• بررسی گواهی استعلاجی (در این مورد معمولاً رسیدگی با ارائه نامه‌ ای از واحد امور اداری محل اشتغال انجام شده و فرد مورد نظر باید علاوه بر معرفی‌ نامه واحد امور اداری، گواهی پزشک معالج، نسخه دارویی مرتبط و ممهور به مهر داروخانه و نیز سایر مدارک پزشکی مورد نیاز را به کارشناسان سازمان ارائه کند) 
• معاینات و آزمایش‌های استخدامی
• آزمایش های اعتیاد و الکل
• آزمایش بررسی بارداری
• معاینات و آزمایش‌های فرزندخواندگی
• معاینات اظهار نظر درباره تحمل کیفر
• صدور مجوز سقط درمانی (در این مورد، زن باردار می‌ تواند شخصاً تقاضای رسیدگی را به سازمان پزشکی قانونی تسلیم کند)
• معاینات و آزمایش‌ های مربوط به صدور مجوز اهدای جنین (در این مورد، افزون بر مدارکی مانند نامه مرجع قضایی و اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی زوجین، ارائه گواهی پزشک معالج مبنی بر ناباروری زوجین و سلامت زن از نظر قابلیت بارداری الزامی است)
• معاینه تعیین سن (برای انجام این معاینات، ارائه مدرک تحصیلی، الزامی است)
• آزمایش DNA (انجام این آزمایش که معمولاً برای تشخیص هویت افراد انجام می‌شود با ارائه نامه از مراجع قضایی ممکن است)
• معاینه جسد و صدور جواز دفن (برای انجام این معاینه و صدور مجوز مورد نیاز، افزون بر نامه مراجع قضایی ذی‌ صلاح، به اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی یکی از بستگان درجه اول متوفی هم نیاز است)
• صدور گواهی فوت (برای صدور این گواهی، درخواست کتبی یکی از بستگان درجه یک متوفی و اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی وی الزامی است. صدور گواهی فوت در پرشکی قانونی، برای اجساد معاینه شده، رایگان است)
• معاینه و تشخیص تجاوز جنسی

روند مراجعه به پزشکی قانونی چگونه است؟

استفاده از نظر کارشناسان پزشکی قانونی، نیازمند طی مراحل اداری مخصوص به خود است و سازمان پزشکی قانونی به جز برخی موارد محدود مانند صدور گواهی فوت، هیچ‌ گاه پاسخگوی افرادی که رأساً برای دریافت نظر کارشناسی به این سازمان مراجعه می‌کنند، نیست. به عبارت دیگر، فرد مراجعه‌کننده، باید از سوی مراجع ذی‌صلاح، کتباً به پزشکی قانونی معرفی شده باشد. بنابراین، در صورتی که به هر دلیلی، اعم از جراحت ناشی از ضرب و جرح، تصادف و … قصد مراجعه به پزشکی قانونی را دارید، ابتدا باید به کلانتری محل وقوع جرم مراجعه کرده و سپس بر اساس مستنداتی که مأمور آن ها را تهیه و صورت جلسه می کند، تقاضای مراجعه به پزشکی قانونی صادر گردد. این معرفی‌ نامه باید دربرگیرنده تاریخ، شماره ثبت و نیز ممهور به مهر مرجع ارسال درخواست باشد. درج مشخصات کامل هویتی فرد مورد معاینه در معرفی‌نامه نیز ضروری است.

پس از دریافت معرفی‌ نامه، با در دست داشتن کارت ملی، می توان به مرکز پزشکی قانونی که آدرس آن از محل صدور معرفی‌ نامه دریافت شده است، مراجعه کرد. در این مراکز، معمولاً ابتدا فرم‌هایی برای شرح درخواست ارائه می‌شود که پس از تکمیل آن ها و واریز هزینه رسیدگی، زمان معاینه تعیین شده تا پس از انجام آن، نظر کارشناسی برای ارائه به مراجع ذی‌صلاح، صادر شود.

دلایل مرگ براساس گزارش پزشکان قانونی به چند دسته تقسیم می شود؟

به طور کلی مرگ افراد می تواند دلایل بسیاری را شامل شد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشارد:

• خودکشی
• تصادف
• مرگ طبیعی
• قتل
• نامشخص

در این زمینه کالبد‌ شکافی نه تنها به جمع‌ آوری مدارک و شواهدی که در حین مرگ فرد به جا‌مانده‌اند کمک می کند، بلکه به کشف مدارکی که منجر به شناسایی مضنون یا متهم می شوند کمک خواهند کرد.

کالبد‌ شکافی چیست؟

به طور کلی کالبد‌ شکافی نوعی روند معاینه پزشکی است که بر روی متوفی انجام می‌شود تا از این طریق عوامل موثر در مرگ وی مشخص شوند. این امر با هدف کشف اطلاعاتی به شرح زیر انجام می‌ شوند:

• دلیل مرگ
• هویت متوفی
• زمان مرگ
• شدت و شکل جراحت‌ها
• شرایطی که منجر به مرگ فرد شده
• الگوی جراحت‌ ها و مرگ به منظور جلوگیری از وقوع رویدادی مشابه

وظایف اصلی پزشکان در بخش تالار تشریح چیست؟

• حضور در صحنه فوت به در خواست مقام قضایی
• تعیین علّت فوت و صدور جواز دفن
• تعیین زمان فوت
• تعیین جنسیّت در موارد معاینه اجساد اسکلتی
• تعیین تقدّم و تأخّر مرگ افراد
• تعیین تقدّم و تأخّر جراحات
• در موارد همزمانی صدمات و جراحات با بیماریها و ناتوانی جسمانی تعیین میزان نقش هر کدام ازموارد در فوت
• کارشناسی تطبیقی آلات جرم با نوع صدمه
• کارشناسی تطبیقی عکس از نظر تشخیص هویّت
• مومیایی اجساد
• ارائه نظریه در خصوص نبش قبر
• در موارد حواث دسته جمعی مثل سقوط هواپیما، کمک به تشخیص علّت حادثه

چه مراجعی با پزشکی قانونی در ارتباط هستند؟

• دادگاه ها
• کلانتری ها
• اداره امور سرپرستی
• مددکاری
• دفترخانه های اسناد رسمی
• زندان ها
• ادارات بیمه ها
• بنیاد جانبازان و …

شیوه قبولی در رشته پزشکی

از همان دروان کودکی همه‌ی ما آرزوی دکتر شدن و پوشیدن لباس سفید دکتری را در سر می‌پروراندیم؛ اما با گذشت سال‌ها تعدادی از ما به این نتیجه رسیدیم که به شغل‌های دیگر علاقه‌مند هستیم، اما بیشتر دانش‌آموزان با همان رؤیا تا کنکور پیش می‌روند. در چند سال اخیر بازار کنکور تجربی و رشته‌های پزشکی بسیار گرم شده است و دانش‌آموزان بسیاری بر سر قبولی در رشته پزشکی رقابت سنگینی دارند و این امر کار را برای رسیدن به این هدف سخت‌تر کرده است.

باید گفت طبق آمار تنها دو درصد از این دانش‌آموزان در رشته‌های پزشکی قبول می‌شوند.

رشته‌ تجربی در دانشگاه طیف گسترده‌ای از رشته‌ها را شامل می‌شود و دانش‌آموزان پس از قبولی در کنکور می‌توانند در رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی همچون پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی، پرستاری، علوم آزمایشگاهی و رشته‌های زیستی چون: مهندسی کشاورزی، مهندسی منابع طبیعی و… تحصیل کنند. ما در این مطلب قصد داریم روی رشته‌ای با عنوان پزشکی که جزو بهترین و پرطرفدارترین رشته‌های علوم تجربی است تمرکز کنیم و شما را با این رشته و مهارت‌های لازم برای قبولی در آن آشنا کنیم.

 اولین قدم برای قبولی در رشته پزشکی

دانش‌آموزانی که قصد دارند در این رشته قبول شوند و عنوان معروف «پزشکی» را کسب کنند دو راه دارند یا در دوران دبیرستان باید در رشته‌ علوم تجربی درس بخوانند یا در صورت تحصیل در رشته‌های دیگر باید دوره‌ی پیش‌دانشگاهی را نیز بگذرانند در این صورت می‌توانند در کنکور این رشته شرکت کنند؛ یعنی شما با هر دیپلمی به شرطی که پیش‌دانشگاهی (سال چهارم دبیرستان) را گذرانده باشید می‌توانید در کنکور تجربی یا (هرکدام از ۵ کنکور سراسری اعم از تجربی، ریاضی، انسانی، هنر و زبان) شرکت کنید. برای ورود به این رشته باید در دروس شیمی و زیست قوی باشید و در دروس ریاضی و فیزیک نیز توانایی داشته باشید.

 رشته پزشکی

رشته‌ پزشکی دانشی است که هدف آن حفظ و ارتقاء سلامتی، درمان بیماری‌ها و بازتوانی آسیب دیدگان است. پزشکان در هر تخصص و شاخه با شناخت کامل بیماری‌ها، تشخیص و درمان آن و یا پیشگیری از وقوع آن در جامعه نقش بسیار مهمی در سلامت افراد ایفا می‌کنند. دانش پزشکی بر روی طیف وسیعی از رشته‌ها از فیزیک و زیست‌شناسی تا علوم اجتماعی، مهندسی و علوم انسانی بنا نهاده شده است.

در حال حاضر پزشکی عمومی شامل ۴ دوره علوم پایه، فیزیوپاتولوژی، کارآموزی بالینی و کارورزی بالینی است که دوره‌ی علوم پایه آن شامل ۵ ترم تحصیلی است که با تمام شدن آن دانشجویان می‌توانند به دوره‌ی بعدی که همان فیزیوپاتولوژی است راه پیدا کنند و بعد از آن دوره، امتحان جامع علوم پزشکی برگزار می‌شود (توسط وزارت بهداشت) و در صورت قبولی در آن می‌توانند به این دوره راه پیدا کنند و بقیه‌ی مسیر را ادامه دهند.

 معرفی کامل دوره‌های آموزش حرفه‌ای پزشکی

طول دوره‌ی پزشکی در ایران هفت سال است و شامل دوره‌های زیر است:

۱) آموزش علوم پایه

در این مرحله که مدت آن دو سال است، دانشجویان به آموزش دروس تئوری، عمومی و تخصصی رشته‌ خود می‌پردازند. در مدت این دو سال دانشجویان با آموزش ساختمان بدن انسان و اعمال فیزیولوژیک و نقش آن در سلامت انسان، شناخت عوامل بیولوژیک بیماری‌زا و شیوه‌های دفاعی بدن در برابر آن‌ها و اصول آسیب‌های بدن انسان و اصول مسائل بهداشتی آشنا می‌شوند. در پایان این دو سال یک امتحان جامع از دانشجویان گرفته می‌شود که با کسب نمره‌ی قبولی می‌توانند در دوره‌ی بعدی شرکت کنند. حق شرکت در این امتحان برای هر فرد حداکثر دو بار است.

۲) فیزیوپاتولوژی

معنی فارسی فیزیوپاتولوژی، نشانه‌شناسی است و یعنی بررسی چگونگی عملکرد طبیعی سازمان بدن در برابر بیماری‌ها. در این دوره دانشجویان با انواع بیماری‌ها، نشانه‌های آن‌ها، تشخیص و درمان هرکدام به‌صورت تئوری آشنا می‌شوند. این دوره ۶ ماه زمان می‌برد.

۳) کارآموزی بالینی

این دوره که از آن با نام «استاژری» یاد می‌شود، شامل درس‌های نظری همراه با کار عملی است. طول این دوره ۲۰ الی ۲۷ ماه است و دانشجویان هرروز در کنار آموزش دروس نظری همراه با اساتید خود در بیمارستان‌ها با انواع بیماران ملاقات می‌کنند و روش‌های معاینه و تشخیص و درمان را یاد می‌گیرند.

۴) کارورزی بالینی

این دوره از رشته‌ پزشکی که به دوره‌ی «اینترنی» معروف است، مرحله‌ی حضور دانشجو در بیمارستان‌ها، معاینه مستقیم، تشخیص و درمان بیماران زیر نظر استاد خود است. این مرحله برای دانشجویان بسیار مهم و حساس است. طول این دوره ۱۸ ماه است.

 استعداد و ویژگی‌های لازم برای تحصیل و کار در این رشته

افرادی که می‌خواهند در رشته‌ پزشکی تحصیل کنند باید بعد علاوه بر علاقه به استعدادهای خود نیز دقت کافی داشته باشند. پزشکی رشته‌ای حساس و پرخطر است به‌طوری‌که یک تشخیص اشتباه به قیمت از دست رفتن جان بیمار تمام می‌شود. دانشجویان این رشته باید دقت فراوان در انجام کارها داشته باشند، علاقه و تمایل بالایی برای یادگیری دروس از خود نشان دهند، استدلال و قدرت تفکر و تصمیم‌گیری بالایی داشته باشند تا بتوانند با مشاهده‌ی علائم و شواهد موجود و جمع‌بندی آن در ذهن خود، بیماری‌ها را تشخیص دهند. دارای استدلال دیداری باشند و بتوانند با علائم ظاهری بیماری‌ها را تشخیص دهند. افرادی که به تخصص‌های جراحی علاقه دارند باید گفت نیاز به ذهنی سه‌بعدی برای تشخیص ماورای آنچه در سطح چیزها و امور است نیاز دارند یعنی بتوانند وجه یا وجوهی از شکلی که نمی‌بینید، یک بازنمایی فرضی در ذهن خود بیافرینند.

علاوه بر این موارد یک پزشک باید روابط اجتماعی خوبی داشته باشد تا بتواند با برقراری رابطه‌ی خوب با بیمار خود صحبت کنند که این امر به تشخیص و درمان زودتر بیماری‌ها کمک می‌کند. سلامت جسمی و روحی کامل برای یک پزشک از ویژگی‌های ضروری است. دارای روحیه‌ای ریسک‌پذیر، منعطف، پرانرژی باشد. بیشتر افرادی که در این رشته موفق می‌شوند دارای شخصیتی احساسی و برون‌گرا با قدرت تفکر و منعطف هستند.

 زمینه‌های شغلی این رشته

پزشکان می‌توانند پس از گذراندن دوره‌های فوق، به تشخیص و درمان بیماران در مطب‌های شخصی، درمانگاه‌ها و بیمارستان‌ها بپردازند، یا می‌توانند در امور پژوهشی و تحقیقی در رابطه با بیماری‌های مختلف مشارکت کنند و یا به‌عنوان سرپرست و مدیر مراکز درمانی و بهداشتی مشغول بکار شوند.

 ادامه‌ تحصیل در مقاطع بالا

دانشجویان این رشته بعد از قبولی در امتحان پذیرش دستیاری سراسری کشور می‌توانند در رشته‌های تخصصی ادامه تحصیل دهند. هر پزشک عمومی پس از چند سال تحصیل در یکی از رشته‌های تخصصی متخصص آن رشته می‌شود. هر متخصص پس از گذراندن دو تا سه سال دیگر به‌عنوان فوق تخصص یک رشته زیرگروه آن رشته تخصصی شناخته می‌شود که ادامه‌ی تحصیل در تمامی این مقاطع در حال حاضر در داخل کشور امکان‌پذیر است.

سایر دوره‌های آموزشی برای پزشکان متخصص که طول دوره‌ی آن‌ها کمتر از دو سال است، دوره‌های فلوشیپ یا تکمیل تخصص گفته می‌شوند. پی‌اچ‌دی (PHD) مدرک دکترای ناپیوسته در رشته‌های علوم پایه پزشکی است، فعالیت این افراد بیشتر غیربالینی و در فعالیت‌های دانشگاهی، تحقیقی و تدریس است.

 آیا رشته پزشکی برای همه مناسب است؟

قبل از انتخاب لازم است به بعضی نکات مهم پیرامون قبولی در این رشته‌ پرطرفدار بپردازیم. قبولی در رشته پزشکی علاوه بر علاقه، به استعداد و توانایی‌های فرد نیز نیاز فراوانی دارد. یک دانشجوی رشته‌ پزشکی باید از همان ابتدای تحصیل توانایی زندگی و حضور در مراکز درمانی و بیمارستانی کنار بیماران را داشته باشد و این عوامل روی سلامتی، روحیه و علاقه‌ی او تأثیر نامطلوب و منفی نگذارند.

بیشتر افرادی که در کنکور تجربی شرکت می‌کنند رؤیای رشته‌ پزشکی را در سر دارند و برای قبولی در این رشته تلاش می‌کنند؛ اما با توجه به تعداد بالای افراد شرکت‌کننده، دانش‌آموزان باید برای رسیدن به این هدف بزرگ تلاش فراوانی بکنند و وقت زیادی را به مطالعه‌ی قبل کنکور اختصاص دهند تا بتوانند بین رقبای دیگر امکان موفقیت داشته باشند. استفاده از یک مشاوره خوب، مدیریت زمان، بهره‌گیری درست از منابع غیردرسی و … همه در قبولی نقش مهمی دارند.

تنها قبولی در کنکور نمی‌تواند ضامن موفقیت فرد باشد. یک دانشجوی پزشکی باید آمادگی کافی برای مطالعه و تحقیق و پژوهش از خود نشان دهد، یعنی اگر دانشجوی این رشته تنها برای نام «دکتری» وارد این رشته شود و تلاش و کوشش و علاقه‌ای نداشته باشد حتی نمی‌تواند مدرک اولیه و دکتر عمومی خود را به دست آورد. دوره‌های درسی این رشته طولانی هستند و دانشجو باید توانایی مطالعه و یادگیری دروس این رشته‌ سخت را داشته باشد تا بتواند به موفقیت برسد.

سوالات رایج درباره تحصیل در پزشکی

تحصیل در رشته پزشکی به چه کسانی توصیه می‌شود؟

با توجه به موراد گفته شده در خصوص مراحل تحصیل پزشکی، تحصیل در این رشته به افرادی توصیه می‌شود که تلاش و پشتکار زیادی داشته و از طولانی بودن این دوره خسته نمی‌شوند.

علاوه بر این، روحیه افرادی که در رشته پزشکی تحصیل می‌کنند، متفاوتتر از سایر افراد است. چرا که در حین تکمیل دوره تحصیلی و دوران کاری، فرد با مشکلات و بیماری‌های مختلفی در افراد از کوچک تا بزرگ، مواجه می‌شود. در نتیجه باید به‌طور کامل فرد به خود مسلط باشد و بدون تحتی تأثیر ثرار گرفتن از عوامل بیرونی، به دنبال روشی جهت درمان و بهبود روحیه فرد بیمار باشد.

اخلاق، یکی دیگر از مهمترین فاکتورهایی است که یک پزشک باید دارا باشد. همه ما این تجربه را داشته‌ایم که برای درمان نزد پزشکی برویم که علی‌رغم تخصص و دانش بسیار بالا، رفتار خوبی با ما نداشته‌است! این مسئله در دراز مدت می‌تواند آسیب‌های جدی به وجهه حرفه ای چنین پزشکی وارد کند؛ بنابراین، در صوتی که قصد ادامه تحصیل در رشته پزشکی دارید، باید هم به اندازه کافی صبور باشید و هم این مسئله را درک کنید که فرد مراجعه کننده، نه تنها از لحاظ جسمانی بلکه از لحاظ روحی در شرایط خوبی به سر نمی‌برد.

درآمد رشته پزشکی چقدر است؟

میزان درآمد یکی دیگر از مهمترین سوالاتی است که در جلسه مشاوره رایگان کنکور به آن پرداخته می‌شود. اما این پاسخ این سؤال برای دانش آموزانی که قصد ادامه تحصیل در رشته پزشکی را دارند، حیاتی تر است. چرا که تقریباً باید ۷ سال را بدون حقوق سپری کنند! در دوره انترنی، مقدار هزینه مشخص و البته ناچیزی به عنوان حقوق برای دانشجویان در نظر گرفته می‌شود. اما این مقدار، آن قدری نیست که شما با استفاده از آن یک زندگی را اداره کنید.

اما بعد از پایان دوره تحصلیتان، شما می‌توانید با شروع فعالیت رسمیتان، لذت درآمد بالا را تجربه کنید؛ که البته میزان این درآمد به عوامل مختلفی، مانند محل کار، میزان تخصص، میزان تجربه و … دارد! پس اگر خواهان درآمد بالایی هستید، برای رسیدن به آن باید یک دوره ۷ ساله را به خوبی پشت سر بگذارید.

ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر پزشکی چگونه خواهد بود؟

در صورتی که شما ۷ سال گفته شده را با موفقیت پشت سر بگذارید و قصد داشته باشید در یکی از رشته‌های تخصصی پزشکی ادامه تحصیل دهید، باید ابتدا یک دوره طرح را در یک منطقه محروم سپری کنید. بعد از آن باید در یک آزمون دستیاری شرکت کنید. در این آزمون می‌توانید رشته مورد علاقه تان را انتخاب کرده و با کسب نمره بالا در آن، دوره ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر پزشکی را شروع کنید.

مراحل تحصیل در رشته پزشکی

مراحل تحصیل پزشکی شامل ۴ دوره علوم پایه، فیزیوپاتولوژی، کارآموزی بالینی و کارورزی بالینی است.

دوره اول پزشکی: علوم پایه

اولین دوره ای که به مدت ۴ ترم، برای تحصیل رشته پزشکی باید پشت سر بگذارید، دوره دروس علوم پایه است. همان‌طور که از نام این دوره مشخص است، شما در مرحله اول باید مباحث اولیه و پایه در رابطه با شرایط سلامت عمومی بدن و مواردی که باعث شکلگیری انواع بیماری در بدن می‌شوند، آشنا شوید. بعد از پایان این دوره، شرکت در آزمون علوم پایه الزامی است که اگر به هر دلیلی موفق به کسب نمره مطلوب در آن نشوید، امکان ادامه تحصیل در مقاطع بعدی را نخواهید داشت.

به همین خاطر دوره علوم پایه پزشکی را می‌توان به چند دوره دیگر تقسیم کرد:

دوره آناتومی در رشته پزشکی

همان‌طور که احتمالاً حدس می‌زنید، در این دوره با شکل ظاهری بدن، سیستم خون رسانی، اسکلت بدنی، سیستم عصبی، نواحی مختلف مغز، چشم و … آشنا می‌شوید.

دوره بافت‌شناسی در رشته پزشکی

در دوره بافت‌شناسی کمی دقیقتر در رابطه با آنچه که در دوره آناتومی مطالعه کرده‌اید، فرا خواهید گرفت. در این دوره به‌طور کامل با سلول‌های تشکیل دهنده هریک از اعضای بدن، نحوه عملکرد، قرارگیریشان کنار هم و … آشنا می‌شوید.

دوره جنین‌شناسی در رشته پزشکی

در این دوره اطلاعات کاملی از ابتدای دوران شکلگیری جنین تا زمانی که اجزای بدن او به‌طور کامل شکل می‌گیرد، دریافت می‌کنید.

دوره فیزیولوژی در رشته پزشکی

در این دوره با عملکرد هر یک از اعضای بدن آشنا می‌شوید. به عنوان مثال اینکه چشم چگونه می‌بیند و فرمان‌های دیدن، پلک زدن و … چگونه و توسط کدام یک از ارگان‌ها صادر می‌شود.

اهمیت دوره علوم پایه در مراحل تحصیل پزشکی

دوره علوم پایه را می‌توان مهمترین مراحل تحصیل پزشکی در نظر گرفت. چرا که همان‌طور که از نامش مشخص است، اگر پایه اطلاعات شما در رابطه با بدن و وضعیت سلامت آن در این دوره کامل و قوی نشود، در دوره‌های بعدی قطعاً با مشکل رو به رو خواهید شد.

در این دوره، هیچ مطلبی مبنی بر شناخت بیماری و روش تشخیص به شما آموخته نمی‌شود. اما این مسئله هیچ چیز از اهمیت این دوره کم نمی‌کند. چرا که اگر شناخت کاملی از بدن نداشته باشید، قطعاً در مراحل بعدی موفق نخواهید شد.

علاوه بر این، در این دوره می‌توانید برای شرکت در دوره‌های آموزشی علاوه بر دوره‌های دانشگاهی برنامه‌ریزی کنید. پس از فرصت درخشانی که این مرحله اولیه در اختیار شما برای موفقیت در رشته پزشکی قرار می‌دهد، غافل نشوید.

دوره دوم پزشکی: فیزیوپاتولوژی

در صورتی که دوره علوم پایه را با موفقیت پشت سر بگذارید، نوبت به آن می‌رسد که با انواع بیماری‌های هر یک از بخش‌های بدن و نحوه درمان آنها آشنا شوید؛ بنابراین جای تعجب نیست، که طول این دوره ۱ سال است. تنوع بیماری‌ها و تمام نشدنشان، شاید برای شما بسیار خسته کننده به نظر برسد. اما به خاطر داشته باشید که اگر درک درستی از این دوره پیدا نکنید، قطعاً در دوره‌های کارآموزی و کارورزی بالینی با مشکلات زیادی رو به رو خواهید شد.

بعد از اتمام این دوره، قبل از آنکه وارد بیمارستان شوید، در یک جشنی به نام جشن رودپوش سفید شرکت می‌کنید. برای شرکت در این جشن باید روپوش سفید به همراه گوشی مخصوص را خریداری کنید و از روز بعد از آن فعالیت رسمی‌تان را در بیمارستان آغاز کنید. از بعد از این جشن، شما دوران تحصیلتان در دانشگاه به پایان رسیده و مابقی آن در بیمارستان به سر خواهد شد.

دوره سوم: دوره کارآموزی بالینی

دوره کارآموزی بالینی، طولانی‌ترین دوره در مراحل تحصیل پزشکی است. مشابه با دوره علوم پایه، این دوره هم از چند دوره، استیودنتی و اکسترنی تشکیل شده‌است.

شرایط هر یک از دوره‌ها، از دانشگاهی به دانشگاه دیگر متفاوت است؛ بنابراین در صورتی که نیاز به اطلاعات دقیقی در این مورد دارید، می‌توانید با دانشجویان دانشگاه مد نظرتان ارتباط برقرار کنید.

اما به‌طور معمول در دوره استیودنتی شما تنها تا ساعت مشخصی از شب، کشیک خواهید بود. در دوره اکسترنی شما کشیک شب را تجربه خواهید کرد. علاوه بر این صاحب مهری می‌شود که از طریق آن می‌توانید orderهای لازم را صادر کنید. این دوره بهترین زمان برای شناسایی علائم بیماری و شرح حالگیری از بیماران است. بنابراین در این زمان باید برای درمان بیماران، آمادگی لازم را در خود ایجاد کنید. بعد از پایان این دوره، شما باید در یک آزمون، به نام پره انترنی شرکت کنید. در صورتی که در این آزمون هم موفق شوید، به مرحله آخر یعنی انترنی وارد می‌شوید. این آزمون اهمیت زیادی داشته و مطالب آن تا حدی شبیه به آزمون تخصص است. 

دوره چهارم: دوره کارورزی بالینی

دوران اینترنی کمی طولانی‌تر از دوره اکسترنی است (تقریبا ۱ سال و نیم) و شما در پایان آن، دانشجوی دوره عمومی خواهید بود. در این دوره شما باید در کنار رزیدنت‌های تخصصی بخش فعالیت کنید. مهری که به شما تعلق می‌گیرد، ارزش زیادی در بیمارستان داشته و اتیکت شما برای اولین بار قبل از اسمتان، دکتر خواهد بود. دوره انترنی، دوران سختی خواهد بود، چرا که شما به طور مستقیم با بیماران سر و کار داشته و باید روی آنها تمرین کنید.

در صورتی که این دوره را با موفقیت پشت سر بگذارید، باید در یک آزمون صلاحیت بالینی شرکت کنید. این آزمون قبل از فارغ التحصیلی برگزار میشود. در صورتی که در آزمون هم موفق شوید، رسما به عنوان یک پزشک شناخته خواهید شد.

با به اتمام رساندن دوره کارورزی بالینی به عنوان آخرین مراحل تحصیل پزشکی، شما به عنوان یک پزشک در نظر گرفته می‌شوید. اما اینکه آیا شما مهارت‌های لازم و مورد نیاز برای موفق بودن در رشته تان را دارید یا نه، به آنچه که در طی این سال‌ها انجام داده‌اید، برمیگردد.

داوطلبان پزشکی که موفق به کسب دکتری حرفه ای می شوند، باید برای ورود به بازار کار باید در دوره های تخصصی بالینی یا دستیاری (Residency) شرکت کنند.

اما جالب است بدانید که این مسیر تنها راه ورود به بازار کار برای این افراد محسوب نشده و آن ها می توانند بعد از اتمام دانشگاه و اخذ مدرک دکترا برای دوره MD-PhD ثبت نام نمایند.

برای دریافت این مدارک نیاز خواهد بود تا داوطلب در دوره دانشجویی خود از رزومه مناسبی برخوردار بوده و مقطعی را برای دریافت آن پشت سر گذارد. دوره های MD-PhD بیشتر مناسب کسانی است که علاقه مند به انجام کارهای تحقیقاتی در حوزه پزشکی هستند.

هدف این دوره آموزشی، تربیت پزشکان متخصصی است که توانایی پژوهش در سطوح عالی علاوه بر تخصص‌ های بالینی را داشته باشند.

معرفی دوره MD-PhD

دوره ام‌ دی پی‌ اچ‌ دی (MD-PhD) به دوره‌ ای ترکیبی در تحصیلات آموزش عالی پزشکی می گویند که در بسیاری از کشورها پس از اخذ دکترای پزشکی توسط داوطلبان گذرانده می‌ شود.

رسالت برگزاری این دوره آموزشی، تربیت و پرورش پزشکان متخصص که توانایی تحقیق و پژوهش در مراتب عالی را علاوه بر تخصص‌ های بالینی داشته باشند، است.

دانشجویان پزشکی پیش از ورود به این دوره، تا پایان آزمون جامع پیش کارورزی برنامه درسی مشابه سایر دانشجویان پزشکی را دارند و با پایان دوره کارآموزی، برای ورود به دوره MD-PhD اقدام می کنند.

جامعه هدف دوره MD-PhD چه کسانی هستند؟

 دانشجویان پزشکی

 دانشجویان دندان پزشکی

 دانشجویان داروسازی

پیش نیاز ثبت نام در دوره MD-PhD

دارندگان مدرک دکترای حرفه ای پزشکی، که مقطع کارآموزی را گذرانده باشند، می توانند در این دوره ثبت نام کنند.

از مهمترین شرایط لازم برای ثبت نام در دوره MD-PhD می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 کسب معدل بالاتر از ۱۶ در مقطع علوم پایه و یا کسب حداقل ۸۰ درصد از میانگین نمرات پنج درصد اول دانشگاه در آزمون علوم پایه

 کسب معدل بالاتر از ۱۶ در مقاطع پاتوفیزیولوژی و کارآموزی و یا کسب حداقل ۸۰درصد از نمرات میانگین پنج درصد اول دانشگاه دز آزمون جامع پیش کارورزی

 کسب معدل بالاتر از ۱۵ در مقاطع علوم پایه، پاتوفیزیولوژی و کارآموزی

 نداشتن مشکلات آموزشی اعم از مردودی در دروس و مشروطی

 ثبت درخواست دانشجو برای ورود به دوره

لازم به ذکر است پذیرش با در نظر گرفتن معدل (۸۰%) و مصاحبه حضوری (۲۰%) داوطلبان انجام می گیرد. به این صورت که آنها به یک جلسه مصاحبه حضوری دعوت می شوند و طی این جلسه سطح اطلاعات داوطلبان در مباحثی نظیر زبان انگلیسی و مهارت های ارتباطی ارزیابی می شود.

اولویت گزینش داوطلبان در پذیرش

MD–PhD معمولاً به داوطلبانی نیاز دارد که پیشینه تحقیقاتی داشته باشند، یا تحت نظر یک استاد به عنوان یک دوره کارشناسی یا حداقل یک سال فاصله برای کار در یک محیط آزمایشگاهی داشته باشند.

فرآیند درخواست علاوه بر بیانیه شخصی مورد نیاز برای برنامه‌ های فقط MD، همچنین به دو مقاله اضافی برای توضیح اینکه چرا متقاضی می‌ خواهد MD-PhD را دنبال کند و مقاله‌ ای که پیشینه تحقیقاتی آنها را شرح می‌ دهد، نیاز دارد.

داوطلبان برای پذیرش نهایی باید در مصاحبه حضوری شرکت کنند که در آن تمامی افراد به یک مجموعه سوالات از پیش تعیین شده و ثابت پاسخ می دهند. مصاحبه کنندگان به پاسخ های داده شده و هر داوطلب نمره داده و نهایتا معدل کل داوطلبان محاسبه و رتبه بندی آنها صورت می پذیرد.

لازم به ذکر است، مجموعه سوالات مصاحبه می بایست در ابتدای جلسه مصاحبه مورد تایید اکثریت اعضای کمیته مصاحبه کننده قرار گیرد.

رشته های مورد پذیرش برای شرکت در دوره MD-PhD

با توجه به میزان ارتباط و نزدیکی دروس رشته های مختلف با علوم پایه پزشکی، دارندگان دکترای تخصصی برخی رشته ها، شانس خوبی برای ورود به دوره MD-PhD خواهند داشت.

این رشته ها عبارتند از:

• بیوشیمی بالینی
• ایمن شناسی پزشکی
• علوم تغذیه
• ژنتیک پزشکی
• آمار زیستی و اپیدمیولوژی
• باکتری شناسی پزشکی
• قارچ شناسی پزشکی
• ویروس شناسی پزشکی
• انگل شناسی پزشکی و خون شناسی آزمایشگاهی
• فارماکولوژی
• فیزیوتراپی
• بینایی سنجی
• شنوایی سنجی

وظایف دانش آموختگان دوره MD-PhD

 استفاده از روش های آزمایشگاهی به منظور پی بردن به پاتوبیولوژی بیماری ها

 استفاده از نتایج تحقیقات و اکتشافات برای سریع تر بیماران

 ورود به عرصه تحقیق و توسعه علوم مربوط به بیوشیمی به عنوان محقق

 فعالیت به عنوان رئیس بخش های تحقیقاتی موسسات دولتی یا صنعتی و سرپرستی پروژه های تحقیقات

پایان نامه داوطلبان دوره MD-PhD

دانشجویان این دوره تنها یک پایان نامه ارائه خواهند داد که همان پایان نامه دوره PhD است. موضوع این پایان نامه باید بتواند ادغام علوم پایه و بالینی را پوشش دهد.

لازم است دانشجو دو استاد راهنما داشته باشد؛ یکی از اعضای هیئت علمی و بالینی و دیگری از اعضای هیئت علمی علوم پایه.

طول دوره MD-PhD

طول کل دوره بسته به رشته PhD از ۱۰ تا ۱۲ سال متفاوت است.

دانشجویان تا پایان آزمون جامع پیش کارورزی برنامه درسی مشابه سایر دانشجویان پزشکی را دارند و پس از پایان مقطع کارآموزی، دوره MD-PhD را انتخاب می‌ کنند و در دوره کارورزی فقط کارورزی چهار درس ماژور داخلی، جراحی، کودکان، زنان و زایمان دوره دکتری عمومی طی شده و مستقیماً به دوره PhD وارد می‌ شوند.

دوره PhD مشابه سایر دانشجویان این دوره است.

سخن آخر

دوره MD-PhD با هدف تربیت دانشمندان پزشکی که علاوه بر دارا بودن نگرش، معلومات و مهارت های مورد انتظار رشته خود، در زمینه‌ های علوم پایه در یافته‌ های بالینی و تولید علم، تبحر و توانایی داشته باشند و بتوانند چشم‌ انداز های بالینی را به گروه‌ های علوم پایه و یا علوم اجتماعی وارد کنند، برگزار می‌ شود.

شرکت در این دوره برای داوطلبانی توصیه می شود که علاقه زیادی به شرکت در امور پژوهشی و تحقیقاتی دارند.

سوالات متداول

منظور از دوره MD-PhD چیست؟

این دوره برای داوطلبانی که بعد از دکتری پزشکی علاقه ای به شرکت در دوره های رزیدنتی نداشته و مایل به شرکت در پروژه های تحقیقاتی هستند، در دسترس است.

طول دوره MD-PhD چقدر است؟

طول کل دوره بسته به رشته PhD از ۱۰ تا ۱۲ سال متفاوت است.

مفهوم دکتری یا دکترا

تفاوت دکترای عمومی با دکترای تخصصی

کتاب اصول طب داخلی هاریسون

کتاب اصول طب داخلی هاریسون اثر دن لوئیس لانگو، در زمینۀ بیماری‌های داخلی است و فشرده‌ای از جدید‌ترین یافته‌های مورد اعتماد را در اختیارتان قرار می‌دهد.

کتاب اصول طب داخلی هاریسون (Harrisons Principles Of Internet Medicine) طوری تنظیم شده است که هر پاراگراف و گاهی حتی یک سطر از آن چکیده‌ای از ده‌ها مقاله حجیم می‌باشد لذا ممکن است دستیابی به تمام اهداف نویسنده برای افرادی که تسلط علمی کاملی به موضوع نداشته باشند امکان‌پذیر نباشد.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم:
دایسکشن آئورت ناشی از گسترش پارگی لایه اینتیما به سمت لایه مدیا و یا پارگی عروق خون رسانی کننده (Vasa Vasorum) به جدار آئورت می‌باشد. تروما به قفسه سینه و یا آسیب‌های ایاتروژنیک از علل بروز دایسکشن آئورت می‌باشند. در عدم حضور HTN و سایر شرایط تخریب کننده لایه مدیا بروز دایسکشن به طور خودبخودی ندرتاً رخ می‌دهد. تقریباً ۵۰٪ موارد دایسکشن آئورت در زنان جوانتر از ۴۰ سال و خصوصاً در دوران بارداری رخ می‌دهد.
تقریباً تمام موارد دایسکشن حاد همراه با درد شدید در زمان مراجعه علامت خاصی نداشته باشند. برخلاف درد ناشی از ایسکمی میوکارد، در بیماران مبتلا به دایسکشن آئورت سریعاً درد به حداکثر شدت خود می‌رسد و اغلب منجر به کلاپس عروقی می‌شود. طبق نظر مطالعات قدیمی درد ناشی از دایسکشن آئورت کیفیت پاره کننده (Tearing) دارد اما در مطالعات جدید مشخص شده که شایع‌ترین تظاهر این بیماران درد ناگهانی، شدید و واضح (Sharp) می‌باشد.

کتاب جامع احیاء قلبی ریوی CPR

در کتاب جامع "احیاء قلبی ریوی CPR" به زبان ساده، روان و قابل فهم کلیه مطالب مرتبط با احیاء قلبی ریوی (Cardio Pulmonary Resuscitation) پایه بیان شده است تا خواننده پس از مطالعه این کتاب اطلاعات لازم را در ارتباط با احیاء قلبی ریوی پایه کسب کند.

امروزه ایست قلبی ریوی یکی از مهمترین علت های مرگ ناگهانی بوده و یکی از فوریت های مهم پزشکی است. بنظر میرسد که بسیاری از موارد مرگ های ناگهانی ناشی از ایست قلبی ریوی بوسیله توجهات دقیق و مناسب که سریعاً در بالین مددجو و یا در مراکز اورژانس پزشکی انجام می گیرد و تحت عنوان احیاء قلبی ریوی (CPR) نامیده می شود قابل جلوگیری است. تحقیقات جدید نشان می دهد که حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از افراد دچار ایست قلبی ریوی با انجام CPR سریع و صحیح قابل برگشت به حیات هستند. نجات یک مددجوی دچار ایست قلبی ریوی در صورتی امکان پذیر است که افراد حاضر در کنار وی از دانش و مهارت کافی در ارتباط با اصول CPR برخوردار باشند. بدین دلایل فراگیری اصول CPR از واجبات برای پرسنل پزشکی بوده و به عنوان مهمترین موضوع در فوریت های پزشکی مطرح می باشد. امروزه در برخی از کشورهای توسعه یافته فراگیری آموزش اصول CPR پایه نه تنها برای پرسنل گروه پزشکی اجباری میباشد، بلکه بر عموم افراد جامعه هم ضروری میباشد زیرا هر فردی در هر زمان و هر مکانی احتمال دارد که با مددجوی دچار ایست قلبی ریوی برخورد نماید که نیاز به کمک داشته باشد. در میان اعضاء تیم درمانی، پرسنل فوریتها و اورژانس پزشکی از اولین افرادی هستند که با مددجوی دچار ایست قلبی ریوی برخورد می کنند، لذا آنها باید از آخرین اطلاعات روز در ارتباط با CPR آشنا باشند.

مشخصات کتاب الکترونیک