HCT مخفف عبارت Hematocrit است. آزمایش هماتوکریت نوعی آزمایش خون (CBC) است که درصد حجمی گلبول های قرمز (RBC) را نشان می دهد. در ادامه به تعریف هماتوکریت و اینکه hematocrit چیست، علت بالا یا پایین بودن آن و بیماری هایی که با آن مرتبط هستند می پردازیم.

hematocrit یا هماتوکریت چیست ؟

خون از سلول های مختلفی شامل گلبول های قرمز (RBC)، گلبول های سفید (WBC) و پلاکت ها (PLT) تشکیل شده است. این سلول ها و پلاکت ها در درون پلاسما شناور هستند.

آزمایش هماتوکریت (hematocrit) نشان می دهد که چقدر ازحجم خون از گلبول های قرمز تشکیل شده است.

گلبول های قرمز پروتئینی دارند که به آن هموگلوبین (Hb) گفته می شود. این پروتئین مسئول انتقال اکسیژن از ریه ها به بافت های بدن است؛ بنابراین دانستن درصد گلبول های قرمز خون و این که گلبول های قرمز چه درصدی از کل خون را تشکیل می دهند می تواند نشان دهنده ی توانایی خون در انتقال اکسیژن به بافت های بدن باشد.

هماتوکریت نشان دهنده چیست؟

هماتوکریت به معنای نسبت گلبول های قرمز به کل حجم خون است. یعنی اگر ۱۰۰ سی سی خون از فردی بگیریم، چه مقدار از این ۱۰۰ سی سی را گلبول های قرمز تشکیل می دهند.

[readmore]گلبول قرمز یا RBC در آزمایش خون[/readmore]

آزمایش هماتوکریت برای چیست؟

آزمایش hematocrit یا هماتوکریت (HCT) غالبا جزئی از آزمایش خون (CBC) بوده و یک روش روتین برای اندازه گیری بخش های مختلف خون است. همچنین این آزمایش برای تشخیص بیماری های خونی نظیر آنمی (کاهش هموگلوبین و معمولا کاهش هماتوکریت)، یا پلی سیتمی (افزایش هموگلوبین و معمولا افزایش هماتوکریت) مورد استفاده قرار می گیرد.

چرا پزشک برایم آزمایش هماتوکریت درخواست کرد؟

پزشک شما ممکن است که آزمایش هماتوکریت را صرفا به عنوان آزمایشی برای چک آپ معمول شما نسخه کرده باشد یا شاید هم به دلیل علائمی که داشتید به یک بیماری خونی شک کرده و برای تشخیص بیماری به این آزمایش نیاز داشته باشد.

[readmore]پلاکت یا PLT در آزمایش خون چیست؟[/readmore]

مقدار نرمال یا طبیعی هماتوکریت (HCT) چقدر است؟

میزان نرمال هماتوکریت (Hematocrit) در سنین مختلف و مراحل مختلف زندگی متفاوت است. همچنین ممکن است مقادیر طبیعی از یک آزمایشگاه تا آزمایشگاه دیگر با هم تفاوت اندکی داشته باشند. مقادیر نرمال هماتوکریت بر اساس سن، جنس و مراحل مختلف زندگی عبارت است از:

• در زمان تولد: ۵۲ درصد.
• در دوران کودکی: ۳۶ درصد.
• در دوران نوجوانی: ۴۰ درصد.
• در مردان بالغ: ۴۱ تا ۵۳ درصد.
• در زنان غیر یائسه: ۳۴ تا ۴۶ درصد.
• در زنان یائسه ۳۶ تا ۴۸ درصد.
• هماتوکریت طبیعی در دوران بارداری یا حاملگی: ۳۱ تا ۴۳ درصد.

هماتوکریت یا hematocrit پایین نشان دهنده چیست؟

مقادیر کم هماتوکریت می تواند نشان دهنده کم خونی یا آنمی باشد که از دلایل آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

از دست دادن خون از نواحی مختلف بدن:

خون ریزی ناشی از صدمات و تروما (نظیر تصادفات، جراحات و …)، خونریزی های گوارشی (به دلیل زخم معده، سرطان روده، پولیپ ها و …)، خونریزی های ادراری و تناسلی و خونریزی های ریوی از جمله شایع ترین مناطق بدن هستند که ممکن است دچار خون ریزی شوند و به دنبال آن دچار کاهش هموگلوبین و هماتوکریت شوند.

تغذیه نامناسب

کمبود آهن، ویتامین B12 و اسید فولیک با آسیب به مغز استخوان باعث کاهش خونسازی می شوند. این بیماری ها معمولا با کاهش یا افزایش اندازه گلبول های قرمز (MCV) همراه هستند.

اختلالات مغز استخوان

بیماری های مغز استخوان نظیر آنمی آپلاستیک، سندرم میلودیسپلاستیک یا سرطان های مغز استخوان نظیر لنفوما، مولتیپل میلوما، ماکروگلوبولینمی والدنشتروم و یا سرطان هایی که به مغز استخوان متاستاز می دهند.

نارسایی کلیوی

نارسایی حاد و مزمن کلیه می تواند با کاهش تولید اریتروپویتین باعث کم خونی یا آنمی شود.

بیماری های التهابی مزمن و بیماری های روماتولوژی

بیماری های روماتولوژی نظیر لوپوس و آرتریت روماتوئید و سایر بیماری های التهابی مزمن نظیر عفونت های طولانی، می توانند با سرکوب مغز استخوان و کاهش حساسیت مغز استخوان نسبت به ارتیروپویتین باعث کاهش خونسازی و آنمی یا کم خونی شوند.

تخریب گلبول های قرمز خون

تخریب گلبول های قرمز (RBC) ها در آنمی همولیتیک باعث کاهش تعداد RBC ها و به دنبال آن کاهش هماتوکریت می شود. از جمله علل آنمی همولیتیک می توان به داروها، بعضی عفونت ها نظیر هپاتیت C، سندرم همولیتیک اورمیک (HUS)، پورپورای ترومبوتیک ترومبوسیتوپنیک (TTP)، اختلالات خود ایمنی و روماتولوژیک نظیر لوپوس، اختلالات ژنتیکی نظیر فاویسم یا G6PD، اسفیروسیتوز ارثی، تالاسمی ها، آنمی داسی شکل و … اشاره کرد.

هماتوکریت یا hematocrit بالا نشان دهنده چیست؟

مقادیر بالای هماتوکریت می تواند نشان دهنده پرخونی یا پلی سیتمی یا افزایش غلظت خون باشد که از دلایل آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

دهیدراتاسیون یا کم آبی بدن

یکی از شایع ترین علل افزایش هماتوکریت می توان به دهیدراتاسیون یا کم آبی بدن اشاره کرد. از آنجایی که بیشتر پلاسمای خون از آب تشکیل شده است بنابراین کاهش آب بدن می تواند باعث کاهش پلاسما و به دنبال آن افزایش درصد حجمی گلبول های قرمز خون (HCT) شود.

کاهش اکسیژن رسانی به بافت های بدن

یکی از دلایل افزایش تولید اریتروپویتین و به دنبال آن افزایش خونسازی می توان به کاهش خون رسانی به بافت های مختلف بدن از جمله کلیه اشاره کرد. بنابراین بیماری های ریوی، زندگی در ارتفاعات، سیگار و دخانیات، بیماری های قلبی و هر عاملی که باعث کاهش اکسیژن رسانی به بدن شود، تولید اریتروپویتین را افزایش داده و به دنبال آن خونسازی و هماتوکریت نیز افزایش می یابد.

تومورهای کلیه

تومور های کلیه می توانند با تولید اریتروپویتین باعث افزایش خونسازی در مغز استخوان و به دنبال آن افزایش هماتوکریت شوند.

پلی سیتمی ورا

پلی سیتمی ورا یک بیماری ژنتیکی است که با افزایش خونسازی در مغز استخوان و پایین بودن اریتروپویتین مشخص می شود. در این بیماری غلظت خون و درصد گلبول های قرمز خون به شدت افزایش یافته و فرد ممکن است دچار ترومبوز و آمبولی شود.

هماتوکریت در بارداری

هماتوکریت (HCT) در بارداری کم کاهش می یابد. زیرا در طی دوران حاملگی حجم پلاسما افزایش یافته و درصد گلبول های قرمز نسبت به کل خون کم می شود که امری طبیعی است.

WBC یا W.B.C در آزمایش خون به معنای تعداد گلبول های سفید خون یا White Blood Cells است. در آزمایش شمارش سلول های خونی یا CBC، بررسی تعداد گلبول های سفید یا همان لکوسیت ها بسیار ارزشمند است. WBC بالا یا پایین در آزمایش خون می تواند نشان دهنده ی بیماری های مختلفی باشد. در ادامه به بررسی گلبول های سفید، علائم کمبود گلبول سفید، طول عمر آن ها، وظیفه و نحوه تولید لکوسیت ها می پردازیم و این سوال پاسخ می دهیم که wbc چیست !

W.B.C چیست؟

همانطور که گفته شد، WBC به معنای تعداد گلبول‌های سفید در خون است. گلبول‌های سفید خون وظیفه مقابله با ارگانیسم‌های خارجی را دارند و از بدن در برابر ویروس‌ها، باکتری‌ها و… محافظت می‌کنند. همچنین این سلول‌ها بدن را در برابر سلول‌های سرطانی و عوامل داخلی که می‌توانند باعث آسیب به بدن شوند محافظت می‌کنند.

از جمله دیگر سلول‌هایی که در خون انسان وجود دارند می‌توان به گلبول‌های قرمز اشاره کرد. اگر می‌خواهید درباره‌ی وظیفه، عملکرد و تفسیر آزمایشات آن‌ها بیشتر بدانید پیشنهاد می‌کنیم مقاله‌ی گلبول‌های قرمز خون یا RBCها را مطالعه کنید.

وظیفه گلبول‌های سفید یا لکوسیت‌ها چیست؟

بدن ما پیوسته در معرض باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها، و انگل ها قرار دارد، همه آنها بطور طبیعی و به درجات گوناگون در پوست، دهان، راه های تنفسی، دستگاه گوارش، چشم ها و حتی در دستگاه ادراری و تناسلی یافت می شوند.

بسیاری از این عوامل عفونی، در صورت حمله به بافت های بدن باعث ایجاد بیماری و حتی مرگ می شوند. علاوه بر عوامل عفونی که به طور طبیعی وجود دارند، ما به طور متناوب در معرض باکتری ها و ویروس های به شدت مسری قرار می گیریم، و این عوامل می توانند سبب بیماری های حاد و کشنده نظیر پنومونی یا ذات الریه، عفونت استرپتوکوکی، حصبه و … شوند.

بدن ما برای مقابله با عوامل سمی و عفونی مختلف، سیستم خاصی دارد. این سیستم، شامل لکوسیت ها (گلبول های سفید خون یا همان WBCها) و سلول های بافتی مشتق از لکوسیت ها است. این سلول ها برای جلوگیری از بیماری، از دو راه با یکدیگر همکاری می کنند:

1. با تخریب واقعی باکتری ها و ویروس ها به وسیله فاگوسیتوز.
2. با ساخت آنتی بادی ها (پادتن ها) و لنفوسیت های حساس شده، که یک یا هر دو ممکن است مهاجم را نابود کند یا غیرفعال سازد.

گلبول های سفید یا لکوسیت ها چگونه تولید می شوند؟

لکوسیت ها که گلبول های سفید (WBC) نیز نامیده می شوند، واحدهای متحرک سیستم ایمنی بدن هستند. بخشی از آنها نظیر گرانولوسیت ها و مونوسیت ها و تعداد کمی از لنفوسیت ها در مغز استخوان (Bone Marrow) ساخته می شوند و بخشی دیگر (لنفوسیت ها و پلاسماسل ها) در بافت لنفاوی تشکیل شده و سپس از طریق خون به قسمت های مختلف بدن حمل می شوند.

ارزش واقعی گلبول های سفید (W.B.C) در این است که اکثر آنها به طور اختصاصی به محل هایی که عفونت و التهاب وجود داشته باشد، می روند و از این راه دفاع سریع و موثری را در برابر عوامل عفونی ایجاد می کنند.

ویژگی های مهم لکوسیت ها

انواع گلبول های سفید خون (WBC)

بطور طبیعی ۶ نوع گلبول سفید در خون وجود دارد که عبارتند از:

• نوتروفیل های چند هسته ای.
• ائوزینوفیل های چند هسته ای.
• بازوفیل های چند هسته ای.
• مونوسیت ها.
• لنفوسیت ها.
• پلاسماسل ها.

علاوه بر آن، تعداد زیادی پلاکت در خون وجود دارند که تکه‌های خرد شده مگاکاریوسیت های مغز استخوان هستند. مگاکاریوسیت‌ها نوع دیگری از سلول ها هستند که شبیه گلبول سفید (WBC) بوده و در مغز استخوان یافت می شوند.

سه نوع سلول اول که در بالا گفته شد، یعنی سلول های چند هسته ای، همه ظاهری دانه دار دارند به همین دلیل به آنها گرانولوسیت گفته می شود، و در اصطلاح پزشکی، «poly» به آنها اضافه شده چون هسته های چند قسمتی دارند.

گرانولوسیت ها و مونوسیت ها عمدتا با بلعیدن موجودات مهاجم به روش فاگوسیتوز، از بدن در برابر آنها محافظت می کنند. عملکرد لنفوسیت ها و پلاسماسلها، عمدتا با سیستم ایمنی مرتبط است.

تعداد طبیعی گلبول های سفید خون یا لکوسیت ها

WBC طبیعی یا نرمال در آزمایش خون چقدر است؟

خون انسان بالغ در هر میکرولیتر حدود ۷۰۰۰ گلبول سفید (WBC) دارد ( در مقایسه با ۵ میلیون گلبول قرمز). درصدهای طبیعی انواع مختلف گلبول های سفید به شرح زیر است:

• نوتروفیل های چند هسته ای: ۶۲ درصد
• ائوزینوفیل های چند هسته ای: ۲٫۳ درصد
• بازوفیل های چند هسته ای: ۰٫۴ درصد
• مونوسیت ها: ۵٫۳ درصد
• لنفوسیت ها: ۳۰ درصد

رنج نرمال WBC در آزمایش خون در کودکان و بالغین

• در نوزادان تازه متولد شده: ۹ هزار تا ۳۰ هزار
• در شیرخواران (زیر ۲ سال): ۶٫۲ هزار تا ۱۷ هزار
• در کودکان بالای ۲ سال و بالغین: ۵ هزار تا ۱۰ هزار

تعداد گلبول‌های سفید (WBC) در دوران بارداری

در دوران بارداری تغییرات فیزیولوژیک زیادی در بدن رخ می‌دهد. که از میان آن‌ها می‌توان به تغییرات خونی اشاره کرد. تعداد گلبول‌های سفید خون در دوران بارداری افزایش می‌یابند.

تعداد نوتروفیل‌های خون در ماه دوم بارداری شروع به افزایش می‌کنند و در سه‌ ماهه‌ی دوم و سوم به سطح ثابتی می‌رسند. تعداد طبیعی کل گلبول‌های سفید خون در این دوران معمولاً بین ۹ تا ۱۵ هزار عدد است. همچنین در زمان زایمان این تعداد افزایش می‌یابد و بطور میانگین به ۱۰ تا ۱۶ هزار عدد و در برخی منابع گفته شده که تا ۲۹ هزار عدد ممکن است برسد.

در منابع پزشکی توصیه شده است که اگر تعداد گلبول‌های سفید خون در زن بارداری که در لیبر (در هنگام زایمان) نیست و علائمی از عفونت ندارد، بیشتر از ۲۰ هزار عدد بود، حتماً باید بیمار از نظر اختلالات هماتولوژیک بررسی گردد.

طول عمر گلبول های سفید یا لکوسیت ها چقدر است؟

گرانولوسیت ها یا همان گلبول های سفید چند هسته ای مانند نوتروفیل، بازوفیل و ائوزینوفیل پس از آزاد شدن از مغز استخوان، بطور طبیعی ۴ تا ۸ ساعت در خون گردش می کنند و ۴ تا ۵ روز بقیه عمر خود را در جاهایی از بافت ها که به آن ها نیاز باشد سپری می کنند. در زمان عفونت شدید، طول عمر آنها اغلب کوتاه شده و به چندین ساعت می رسد و حتی سریع تر به محل عفونی می روند تا وظایف خود را به انجام برسانند، که در این فرآیند، خودشان نیز از بین می روند.

مونوسیت ها نیز قبل از گردش از میان غشای مویرگی به سمت بافت ها، ۱۰ تا ۲۰ ساعت در خون می مانند. وقتی وارد بافت ها شدند، متورم شده و به بزرگترین اندازه خود یا ماکروفاژهای بافتی در می آیند و در این حالت، اگر در حین انجام وظیفه نابود نشوند، می توانند برای ماه ها عمر کنند.

لنفوسیت ها به هنگام تخلیه لنف از گره های لنفاوی یا سایر بافت های لنفاوی، پیوسته وارد گردش خون می شوند. آنها پس از چند ساعت، به وسیله دیاپدز از خون به بافت ها باز می گردند. سپس، بعد از مدتی، باز هم دوباره وارد لنف می شوند و از آنجا مجددا وارد خون می شوند؛ بدین ترتیب، گردش مداومی از لنفوسیت ها درون بدن وجود دارد. طول عمر لنفوسیت ها چندین هفته تا چند ماه است؛ این طول عمر، به نیاز بدن به این سلول ها بستگی
دارد.

علائم کمبود گلبول های سفید خون

علائم WBC پایین

مهم ترین علائم کمبود گلبول سفید (wbc پایین) عبارتند از:

• بدن درد.
• تب.
• لرز.
• سردرد.

علائم افزایش گلبول های سفید خون

علائم WBC بالا

افزایش گلبول های سفید خون (WBC بالا) معمولا علامتی ندارد اما اگر تعداد لکوسیت ها به شدت افزایش یابد می تواند باعث انسداد عروق و ایجاد ترومبوز، پتشی و پورپورا شود. این اتفاق در بعضی از لوسمی ها یا سرطان خون می افتد.

جمع بندی: WBC در آزمایش خون

WBCها گلبول‌های سفید خون هستند که وظیفه اصلی مقابله با عوامل بیماری‌زا در بدن را بر عهده دارند. این سلول‌ها انواع مختلفی دارند و رنج نرمال و تعداد طبیعی آن‌ها در دوران‌های مختلف زندگی متفاوت است. افزایش و کاهش آن‌ها می‌تواند نشان دهنده‌ی بیماری‌های خونی مهمی باشد و باید حتماً توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.

CBC مخفف Complete Blood Count و به معنی شمارش کامل سلول‌های خونی است. این آزمایش خون یکی از رایج‌ترین آزمایشاتی است که وضعیت‌ سلول‌های خونی را نشان می‌دهد. در ادامه به بررسی علت انجام آزمایش CBC، تفسیر این آزمایش و تفاوت آن با CBC diff می‌پردازیم و به سؤالات شما پاسخ می‌دهیم.

آزمایش CBC چیست؟

CBC شایع‌ترین آزمایش خون است و هدف از درخواست آن بررسی وضعیت سلول‌های اصلی خون یعنی گلبول‌های قرمز (RBC)، گلبول‌های سفید (WBC) و پلاکت‌ها (Platelets) می‌باشد.

اجزای آزمایش CBC و تفاوت آن با CBC diff

همانطور که گفته شد این آزمایش یک آزمایش کلی بوده که وضعیت سلول‌های خون را نشان می‌دهد. مهم‌ترین سلول‌های خونی عبارتند از:

• گلبول‌های قرمز یا RBCها: بررسی تعداد و اندازه گلبول‌های قرمز (RBC Count و MCV)،‌ مقدار هموگلوبین، غلظت هموگلوبین (MCH و MCHC)، نسبت مقدار گلبول‌های قرمز خون به کل خون (هماتوکریت یا HCT) و نیز میزان وسعت توزیع گلبول‌های قرمز خون (RDW)
• گلبول‌های سفید یا WBCها: بررسی تعداد گلبول‌های سفید یا همان لکوسیت‌ها
• پلاکت‌ها: بررسی تعداد پلاکت‌های خون و نیز متوسط حجم هر پلاکت (MPV)

آزمایش CBC diff چیست؟

آزمایش CBC diff همان آزمایش CBC است که علاوه بر موارد بالا، انواع گلبول‌های سفید و درصد هر نوع از گلبول‌های سفید را نیز به ما نشان می‌دهد. مثلاً در یک آزمایش CBC گزارش می‌شود که تعداد گلبول‌های سفید ۸۰۰۰ عدد است. در آزمایش CBC diff گزارش می‌شود که تعداد گلبول‌های سفید ۸۰۰۰ عدد است که از این ۸۰۰۰ عدد مثلاً ۵۰ درصد نوتروفیل، ۳۸ درصد لنفوسیت، ۵ درصد ائوزینوفیل و ۷ درصد بازوفیل هستند.

پزشک بر اساس اینکه کدام نوع گلبول‌های سفید افزایش یافته است می‌تواند برخی از انواع عفونت‌‌ها را حدس بزند. به عنوان مثال در عفونت‌های باکتریال، معمولاً تعداد نوتروفیل‌ها افزایش پیدا می‌کند؛ اما در عفونت‌های ویروسی معمولاً تعداد لنفوسیت‌ها افزایش می‌یابد (البته همه‌ی این موارد، استثناهای زیادی دارند).

تفسیر آزمایش CBC

تفسیر این آزمایش بر اساس اجزای آن صورت می‌گیرد. در سایت اکسترن همه‌ی اجزای این آزمایش بطور جداگانه مورد بررسی قرار گرفته‌اند و علت افزایش یا کاهش آن‌ها و راه‌های درمان گفته شده است. شما می‌توانید با مراجعه به لینک‌هایی که در بالا قرار داده شده‌اند، مقالات مرتبط با آن را مطالعه کنید.

علت انجام آزمایش CBC چیست؟

این آزمایش یکی از روتین‌ترین آزمایشاتی است که تقریبا در تمامی موارد توسط پزشک درخواست می‌گردد. هدف از درخواست این آزمایش،‌ بررسی سلول‌های خون می‌باشد. افزایش یا کاهش سلول‌های خونی مختلف می‌تواند نشان دهنده‌ی بیماری‌های مختلفی باشند. که هر کدام از این بیماری‌های بطور جداگانه در صفحه مربوط به آن بیماری و نیز صفحه آزمایشات سایت مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

سؤالات متداول

TSH یا Thyroid Stimulating Hormone هورمونی است که از غده هیپوفیز در مغز آزاد شده و بر روی سلول‌های غده تیروئید (در ناحیه گردن) اثر گذاشته و باعث افزایش تولید هورمون‌های تیروئیدی (یعنی T4 و T3) می‌شود. افزایش یا کاهش TSH می‌تواند نشان‌دهنده‌ی بیماری‌های غده‌ی تیروئید یا هیپوفیز باشد. در ادامه به بررسی علل افزایش و کاهش TSH، تفسیر آن در کنار T4 و T3 می‌پردازیم و به سؤالات شما پیرامون آزمایش تیروئید پاسخ می‌دهیم.

TSH در آزمایش خون چیست؟

همانطور که گفته شد، TSH مخفف Thyroid Stimulating Hormone می‌باشد که تحت تاثیر هورمون TRH، از غده هیپوفیز در مغز آزاد شده و بر روی غده‌ی تیروئید اثر می‌گذارد و باعث افزایش فعالیت غده تیروئید و افزایش تولید‌ هورمون‌های تیروئیدی نظیر T4 و T3 می‌شود (مشاهده آناتومی غده تیروئید).

مقدار نرمال TSH در آزمایش خون

میزان طبیعی TSH در خون بین ۰٫۴ تا ۴ (mU/L) است. مقادیر بیشتر از ۴ را بطور کلی بیشتر از حد نرمال و مقادیر کمتر از ۰٫۴ را کمتر از میزان نرمال در نظر می‌گیرند. البته در منابع مختلف و بر اساس کیت‌های آزمایشگاهی ممکن است این مقدار اندکی کم‌تر یا بیشتر در نظر گرفته شود. در مقالاتی که منتشر شده‌اند توصیه به چک TSH به تنهایی برای بررسی بیماری‌های تیروئیدی شده است.

علت افزایش TSH در خون

افزایش TSH در خون می‌تواند علل زیادی داشته باشد. بطور کلی سطح TSH توسط ۲ هورمون تنظیم می‌شود.

1. هورمون TRH: این هورمون از غده هیپوتالاموس تولید شده و بطور مستقیم بر غده هیپوفیز اثر می‌گذارد و باعث افزایش تولید TSH از این غده می‌شود.
2. هورمون‌های T4 و T3: این هورمون‌ها از غده‌ی تیروئید آزاد شده و با اثر بر غده هیپوفیز باعث مهار تولید TSH از این غده می‌شوند.

بنابر آنچه که گفته شد، می‌توان نتیجه گرفت که افزایش TSH می‌تواند به دلیل افزایش TRH یا به دلیل کاهش T4 و T3 رخ دهد. همچنین ممکن است غده‌ هیپوفیز بصورت اولیه و کاملا مستقل شروع به افزایش تولید TSH کند. این اتفاق معمولا به دلیل تومور‌‌های خوش‌خیم (آدنوم) هیپوفیز رخ می‌دهد.

در صورتی که غده‌ی هیپوتالاموس پرکار شود (مثلا به دلیل وجود تومور یا آدنوم)، میزان تولید TRH افزایش می‌یابد و به دنبال آن تولید TSH نیز زیاد می‌شود.

اگر به دلیل کم‌کاری تیروئید میزان هورمون‌های T4 و T3 کاهش یابند، اثر مهاری آن‌ها بر غده هیپوفیز کم شده و باعث افزایش تولید TSH از این غده می‌شوند و میزان TSH خون افزایش می‌یابد.

همچنین اگر بیماری تحت درمان با داروی لووتیروکسین باشد و خودسرانه مصرف دارو را کاهش دهد یا قطع کند، هورمون TSH تحریک شده و مقدار آن افزایش می‌یابد.

شایع‌ترین علت افزایش TSH

هرچند که پرکاری هیپوتالاموس و یا تومور‌های هیپوفیز می‌توانند باعث افزایش تولید TSH شوند، اما این اختلالات بی‌نهایت نادر هستند. شایع‌ترین علت افزایش TSH، کم‌کاری تیروئید است که کاهش تولید هورمون‌های T4 و T3 از غده‌ تیروئید باعث افزایش تولید TSH می‌شوند.

علت کاهش TSH در آزمایش خون

همانطور که گفته شد، تولید هورمون TSH تحت تاثیر هورمون‌های هیپوتالاموس (TRH) و هورمون‌‌های تیروئیدی (T4 و T3) است. بنابراین کاهش تولید TSH می‌تواند به دلیل اختلال غده هیپوتالاموس و کاهش TRH و یا افزایش هورمون‌های تیروئیدی (T4 و T3) باشد. همچنین ممکن است غده هیپوفیز به دلیل تومور‌های غیرعملکردی و یا در اثر اختلال در خون‌رسانی (سندرم شیهان)، تخریب شود و تولید TSH مختل شود.

همچنین اگر بیماری تحت درمان با داروی لووتیروکسین باشد و خودسرانه مصرف دارو را زیاد کند، هورمون TSH سرکوب شده و مقدار آن کاهش می‌یابد.

شایع‌ترین علت کاهش TSH

هرچند که تومور‌‌های هیپوتالاموس و هیپوفیز می‌توانند از علل این اختلال باشند اما بی‌نهایت نادر هستند. شایع‌ترین علت کاهش این هورمون، پرکاری غده تیروئید است که با افزایش تولید T3 و T4، تولید TSH سرکوب می‌شود و مقدار آن کاهش می‌یابد.

تفسیر آزمایش تیروئید

افزایش TSH و نرمال بودن T4

به این حالت کم‌کاری تیروئیدی تحت بالینی (ساب‌کلینیکال) گفته می‌شود. در این افراد معمولا TSH بین ۵ تا ۱۰ می‌باشد اما T4 طبیعی است. این افراد در آینده دچار کم‌کاری تیروئیدی بالینی می‌شوند بطوری که TSH بیشتر از گذشته افزایش یافته و T4 نیز از میزان طبیعی کمتر می‌شود.

افزایش TSH و پایین بودن T4

این افراد دچار کم‌کاری تیروئیدی بالینی شده اند و باید تحت درمان با لووتیروکسین قرار گیرند.

افزایش TSH و بالا بودن T4

همانطور که گفته شد، هورمون T4 باید باعث سرکوب TSH شود اما در این افراد این اتفاق رخ نداده و TSH بدون توجه به T4 افزایش یافته است. این بیماران معمولا دچار اختلال در هیپوفیز یا هیپوتالاموس هستند. (تومور‌های خوش‌خیم هیپوفیزی).

کاهش TSH و نرمال یا بالا بودن T4

این افراد معمولا دچار پرکاری غده‌تیروئید هستند و باید تحت درمان قرار گیرند.

کاهش TSH و پایین بودن T4

این افراد معمولا دچار اختلال در هیپوتالاموس یا هیپوفیز هستند و به دلیل تخریب این غده‌ها، میزان تولید TSH و به دنبال آن میزان تولید T4 کاهش یافته است.

جمع‌بندی

همانطور که گفته شد، TSH از غده هیپوفیز تولید می‌شود و با اثر بر غده تیروئید باعث افزایش تولید هورمون‌های تیروئیدی می‌شود. افزایش یا کاهش TSH با عملکرد غده تیروئید رابطه معکوس و با عملکرد غده هیپوفیز و هیپوتالاموس رابطه مستقیم دارد.

الکتروکاردیوگرافی یا الکتروکاردیوگرام (Electrocardiography or Electrocardiogram) یا همان نوار قلب ، روشی است که طی آن فعالیت الکتریکی قلب بوسیله دستگاه مخصوصی که دارای الکترود است ثبت می شود. دو دسته لید نوار قلب وجود دارد : لیدهای اندامی و لیدهای پریکوردیال. ۴ لید اندامی وجود دارد. لیدهای اندامی به رنگ های قرمز، مشکی، سبز و زرد هستند که به ترتیب به دست راست ، پای راست، پای چپ و دست چپ متصل می شوند. ۶ لید پره کوردیال وجود دارد که به جلو قفسه سینه متصل می شوند.

از ECG برای تعیین برخی بیماری های قلبی که باعث اختلال در فعالیت الکتریکی قلب می شوند استفاده می شود.

به افزایش تولید هورمون های تیروئید متعاقب مصرف ید (چه بصورت خوراکی و چه در کنتراست ها و مواد حاجب) که سبب هیپرتیروئیدی یا پرکاری تیروئید می شود پدیده جاد بازدو (Jod-Basedow) گفته می شود. افرادی که گواتر (بزرگ شدن تیروئید) ناشی از کمبود ید دارند یا مبتلایان به گریوز یا گواتر مولتی ندولر توکسیک در خطر ابتلا به پدیده جاد بازدو (Jod-Basedow) به دنبال مصرف ید هستند.

پدیده جاد بازدو (Jod-Basedow) در افرادی که مشکل تیروئید ندارند اتفاق نمی افتد.

حتما تاکنون نام درماتیت و اگزما (به انگلیسی : Dermatitis , Eczema) را زیاد شنیده اید اما نمی دانید که معنی آن چیست و به چه بیماری پوستی گفته می شود.

درماتیت یا اگزما به بیماری های التهابی پوست اطلاق می گردد که دارای ویژگی های زیر می باشد:

1. خارش نشانه بارز اگزما بوده و اغلب شدید است.
2. قرمزی و تورم پوست.
3. ایجاد کراست (دلمه) و پوسته ریزی.
4. لیکنیفیکاسیون و ضخیم شدن پوست.
5. هیپرپیگمانتاسیون و هیپوپیگمانتاسیون.

۳ مورد اول در اگزمای حاد و ۲ مورد آخردر اگزمای مزمن رخ می دهند.