بیماری مغزی عروقی به مشکلات رگ‌های خونی در مغز گفته می‌شود که از شایع‌ترین بیماری‌های کشنده در سراسر جهان بوده و منجر به آمار بالایی از سکته مغزی، خونریزی مغزی و عوارض دیگر می‌شود.

بیماری های عروق مغزی به چه اختلالاتی گفته می‌شود؟

بیماری های عروق مغزی یا گرفتگی عروق مغزی به شرایطی گفته می‌شوند که جریان خون در مغز را تحت تاثیر قرار می‌دهند. این بیماری‌ها شامل بیرون زدگی و یا خونریزی (مثل آنوریسم مغزی)، محدودیت در جریان خون (مثل بیماری‌های آترواسکلروتیک کاروتید) و مالفورماسیون عروقی می‌شوند.

جریان خون ممکن است در بخش‌های سطحی مغز، درون مغز و یا ساقه‌ی مغز یا در طول گردن یا طناب نخاعی که به مغز متصل است تحت تاثیر قرار گرفته شود. علائم بیماری های عروقی مغز ممکن است پس از چند ساعت تا چند روز نمایان شوند.

زمانی که عروق تغذیه‌‌کننده‌ و بحرانی مغز که سرشار از خون اکسیژن‌دار هستند، آسیب می‌بینند و یا مسدود می‌شوند، فرد بیمار باید تحت مراقبت ویژه قرار گیرد تا بافت و عملکرد مغز حفظ شود. اختلال در هر یک از این مسیرهای حیاتی کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد و حتی زندگی شما را تهدید خواهد کرد. به همین دلیل بررسی فوری توسط یک دکتر مغز و اعصاب بسیار مهم است.

روشهای درمان بیماری های عروقی مغزی بسیار متنوع است و شامل طیف وسیعی از روش‌ها نظیر میکروسرجری پیچیده جمجمه و روش‌هایی با تهاجم حداقل مثل جراحی درون عروقی و رادیوسرجری می‌شوند.

صرف نظر از شرایط و علت، هدف متخصصین مغز و اعصاب این است که جریان خون را به طور کامل حفظ و بازیابی کنند و هر چه سریع‌تر اکسیژین را به بافت مغز برسانند.

انواع بیماری های عروق مغزی

انواع مختلفی از بیماری‌های مغزی عروقی وجود دارند که در زیر شرح داده شده اند:

• فیستول شریانی وریدی سخت شامه
• مالفورماسیون شریانی وریدی
• آنوریسم مغزی
• مالفورماسیون کاورنوس ( کاورنوما، آنژیوما کاورنوس)
• خونریزی هیپرتانسیو ( خونریزی داخل جمجمه‌ای)
• سکته مغزی
• خونریزی زیر عنکبوتیه

فیستول شریانی وریدی سخت شامه

این بیماری یک ارتباط غیرطبیعی بین شریان و ورید در پرده پوشاننده مغز است.

مالفورماسیون شریانی وریدی

این اختلال یک کلاف غیرطبیعی از عروق خونی است که شریان‌ها و وریدها را به هم وصل کرده است و ممکن است در درون یا پیرامون مغز ایجاد شود و حتی ایجاد خونریزی کند و یا باعث ایجاد علائم عصبی مثل تشنج شود.

آنوریسم مغزی

آنوریسم‌ها انواع شایعی از بیماری‌های مغزی عروقی هستند. این‌ها از دیواره شریان‌های تغذیه کننده مغز بیرون می‌زنند که امکان پاره شدن و خونریزی دارند و در نتیجه ایجاد خونریزی زیر عنکبوتیه می‌کنند.

مالفورماسیون کاورنوس (کاورنوما، آنژیوما کاورنوس)

مالفورماسیون، عروق مغزی دیگری است که در مغز ایجاد خونریزی می‌کند.

خونریزی هیپرتانسیو (خونریزی داخل جمجمه‌ای)

خونریزی در نتیجه‌ی فشار خون بالا یکی از اشکال سکته مغزی است که افراد با اختلال در کنترل فشار خون را درگیر می‌کند.

بیماری مویا مویا

یک شرایط نادر نسبی است که به سمت انسداد بعضی از عروق خونی مغز پیشروی می‌کند.

سکته مغزی

انواع سکته مغزی شامل موارد زیر است:

• سکته مغزی خونریزی دهنده
• سکته مغزی ایسکمیک (انفارکتوس مغزی)
• حمله ایسکمیک گذرا

خونریزی زیر عنکبوتیه

گرچه در ضربه به سر هم اتفاق می‌افتد اما خونریزی زیر عنکبوتیه ناشی از بیماری های عروقی مغزی، شایع‌ترین بیماری مرتبط با پارگی آنوریسم است.

دلایل بیماری های مغزی عروقی

دلایل عارضه مغزی عروقی شامل موارد زیر است:

1. فشار خون بالا ( هایپرتانسیون)
2. سیگار کشیدن
3. تغذیه ناسالم
4. کلسترول خون بالا
5. عدم تحرک
6. داشتن اضافه وزن و چاقی
7. دیابت
8. استرس شدید

نحوه تشخیص گرفتگی عروق مغزی

تست‌های متعددی وجود دارند که پزشکان برای تشخیص بیماری عروقی مغزی از آن‌ها کمک می‌گیرند. اغلب تست‌های مربوطه برای یافتن بیماری‌های شریان کاروتید قبل از این که فرد دچار سکته مغزی شود، طراحی شده‌اند.

بیماری عروق کاروتید یا انسداد عروق مغزی برخلاف بیماری‌های مغزی عروقی خونریزی‌دهنده، اغلب در طی سال‌ها پیشرفت می‌کنند. این در حالی است که این بیماری‌ها در نود و پنج درصد موارد، هیچ علامتی را از خود نشان نمی‌دهند.

تشخیص بیماری عروقی مغزی

پزشک معمولا سکته مغزی را در طی معاینه بالینی در فرد دارای علائم تشخیص می‌دهد. پزشک تلاش می‌کند تا محل آسیب را در مغز بیمار پیدا کند و این کار را از طریق سی تی اسکن و یا ام آر آی انجام می‌دهد که احتمالا در رد تشخیص خونریزی مغزی یا تومور مغزی نیز کمک‌کننده است.

پزشک سوالاتی درباره سن بیمار و سابقه بیماری‌های قلبی و عروقی و مغزی بیمار می‌پرسد. پزشک تلاش می‌کند تا تعیین کند که آیا علت ایجاد سکته مغزی خونریزی یا ایسکمی بوده است؟

سکته‌های مغزی ایسکمیک معمولا به دنبال سایر سکته‌های مغزی ایجاد می‌شوند مگر این که مشکل اولیه درمان شود. ممکن است که پزشک در صورتی که بیمار تشنج کرده باشد، درخواست نوار مغز کند یا اگر فرد از قبل مبتلا به یک شرایط قلبی باشد، درخواست نوار قلب کند.

پزشک برای رد تشخیص مواردی مثل انسفالیت، مننژیت، خونریزی داخل جمجمه‌ای، اختلالات تخریبی مغزی، آبسه مغزی و میگرن به عنوان دلایل ایجادکننده علائم سکته مغزی تلاش خواهد کرد.

چگونگی درمان بیماری های عروق مغزی

درمان بیماری های عروقی مغزی وابسته به ویژگی‌های فردی، طبیعت بیماری و شدت بیماری است. برای مثال، هدف از درمان بیماری خونریزی کننده، قطع خونریزی مرتبط با بیماری است در حالی که از خونریزی مجدد نیز جلوگیری شود. این هدف ممکن است از طریق جراحی، تعبیه کاتتر و استنت محقق شود. درمان کامل بیماری خونریزی دهنده، ممکن است که از آسیب‌های جدی‌تری که فرد را تهدید می‌کند، جلوگیری کند.

هدف از درمان بیماری عروق کاروتید جلوگیری از آمبولی است. آمبولی تکه‌ای چربی و یا لخته خون است که پتانسیل کنده شدن از دیواره عروق را دارد و در طول رگ جابه‌جا می‌شود و ممکن است که در عروق کوچک‌تر به دام بیفتد. افراد مبتلا به بیماری عروق کاروتید ریسک انسداد عروق توسط آمبولی را دارند که باعث ایجاد سکته مغزی می‌شوند.

گزینه های درمان گرفتگی عروق مغز

پزشک برای درمان بیماری عروق مغز می‌تواند از گزینه‌های زیر استفاده کند:

• دارو درمانی
• تغییر سبک زندگی
• جراحی
• تعبیه کاتتر

درمان بیماری های عروق مغزی

درمان دارویی با داروهای باز کننده عروق مغز به جلوگیری از ایجاد آمبولی در فرد مبتلا به بیماری عروقی کاروتید کمک می‌کند. این داروها از طریق مهار روند انعقاد خون کمک می‌کنند تا ریسک تولید لخته خون و سکته مغزی در فرد کاهش یابد. آسپیرین معمولی یک داروی ضد پلاکت است که در خط اول درمان بیماری عروق کاروتید استفاده می‌شود.

افرادی که به درمان‌های دارویی پاسخ نمی‌دهند و یا تنگ شدگی قابل توجه در شریان‌های خود دارند، احتمالا روش‌هایی برای درمان بیماری عروق کاروتید خود دریافت خواهند کرد که شامل استنت گذاری شریان کاروتید یا اندآرترکتومی کاروتید می‌شود.

اندآرترکتومی کاروتید شامل یک عمل جراحی باز است که شریان کاروتید از طریق یک برش بر یک طرف گردن خود در دسترس قرار می‌گیرد. شریان فرد سپس کلامپه می‌شود و مواد آترواسکلروتیک از طریق جراحی حذف می‌شوند.

استنت گذاری شریان کاروتید یک رویکرد نسبتا جدید است که از سکته مغزی در فرد مبتلا به بیماری عروق کاروتید جلوگیری می‌کند. این روش شامل تعبیه کاتتر به درون شریان کاروتید فرد است.

یک بالون برای فشار به پلاک‌های رسوبی که شریان کاروتید فرد را مسدود کرده‌اند استفاده می‌شود و بعد از آن یک استنت یا لوله‌ی مش در رگ فرد کاشته می‌شود تا آن را باز نگه دارد.

بعضی از این استنت‌ها پوشیده از داروهایی برای جلوگیری از تشکیل لخته و باز نگه داشتن رگ هستند. استنت ریسک کنده شدن پلاک‌های چربی و مهاجرت آن‌ها به عروق مغز را کاهش می‌دهد. تعدادی از افراد که این روش را امتحان می‌کنند یک روز بعد از عمل، به منزل می‌روند اگرچه بعضی دیگر به دلیل از دست دادن خون و کاهش فشار خون و عدم ثبات در ضربان قلب، تحت مراقبت‌های ویژه قرار می‌گیرند.

پیشگیری از گرفتگی عروق مغزی

برای پیشگیری از بیماری عروق مغزی رعایت نکات زیر لازم است:

• بهبود سطوح کلسترول خون (کاهش LDL و افزایش HDL خون)
• استفاده از رژیم غذایی سالم برای قلب که چربی اشباع و ترانس کمی دارند.
• دوری از استرس و عصبانیت مزمن
• حفظ وزن سالم
• کنترل فشار خون
• تمرینات روزانه و منظم
• کنترل قند خون
• ترک سیگار

اگر مشکل فشار خون بالا دارید و یا مبتلا به دیابت هستید، مطالعه این مقاله به شما پیشنهاد می‌شود.

سکته مغزی چگونه رخ میدهد؟

در اغلب موارد سکته مغزی از مشکلات ایجاد شده در رگ‌های خونی داخل یا خارج مغز ناشی می‌شود. پلاک‌هایی که از کلسترول، کلسیم، چربی و مواد دیگر تشکیل شده‌اند در دیواره رگ تجمع می‌کنند و موجب تصلب شرایین می‌شوند.

ابتلا به تصلب شرایین موجب می‌شود که احتمال تشکیل لخته خون در رگ زیاد شود و این لخته خون می‌تواند رگ را مسدود کند. همچنین مممکن است لخته خون تشکیل شده در رگ‌های بزرگ‌تر در درون رگ حرکت کند و سپس کمی جلوتر، رگ‌های کوچکتری که در مغز قرار دارند را مسدود کند.

البته این پلاک‌ها ممکن است در رگ‌های داخل مغز نیز تشکیل شوند. در موارد خاصی نیز، رگ‌هایی که دیواره آنها ضعیف شده است، پاره می‌شوند و خونریزی مغزی رخ می‌دهد.

پزشک متخصص مغز و اعصاب می‌تواند با معاینه شما و ارزیابی وضعیتتان، میزان ریسک بروز سکته مغزی در شما را تعیین کند و سپس به شما کمک کند که عوامل خطری که موجب افزایش احتمال سکته مغزی می‌شوند را کنترل کنید.

بسیار مهم است که شما به طور منظم برای چکاپ به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا هرگونه مشکلی، قبل از این که جدی و خطرناک شود، به موقع تشخیص داده شود. در صورتی که هر گونه علائمی داشته اید، آن را برای پزشک شرح دهید.

شایع ترین نشانه های سکته مغزی

زمانی که خون کافی به سلول‌های مغزی نرسد، سکته مغزی رخ می‌دهد. نشانه های سکته‌ مغزی مانند عدم حرکت‌پذیری دست و پا یا لکنت زبان، نشان دهنده وضعیت اورژانسی است چرا که بدون انجام درمان‌های فوری، سلول‌هایی از مغز که به خوبی تغذیه نشده اند، دچار آسیب می‌شوند یا از بین می‌روند و در نتیجه آسیب‌های مغزی، ناتوانی‌های جدی و حتی مرگ ممکن است رخ دهد.

بسیار مهم است که علائم سکته مغزی به خوبی کنترل شده و مراقبت‌های پزشکی لازم به سرعت انجام شوند. اگر تا به حال دچار سکته مغزی شده‌اید و یا هر یک از علائم هشدار دهنده آن را داشته‌اید ضروری است که به صورت منظم به پزشک متخصص مراجعه کنید تا علت بروز این علائم در شما مشخص شده و روش درمانی مناسب اعمال شود.

انواع سکته مغزی و علائم آن ها

انواع سکته‌ مغزی شامل سه نوع اصلی زیر است:

1. سکته‌ ایسکمیک گذرا
2. سکته‌ ایسکمیک
3. سکته‌ هموراژیک

انواع سکته مغزی

سکته‌ مغزی ایسکمیک گذرا

پزشکان به سکته‌ مغزی ایسکمیک گذرا، سکته‌ جزئی یا سکته‌ هشدار دهنده نیز می‌گویند. علت سکته مغزی ایسکمیک گذرا لخته خونی است که تنها به طور موقت جریان خون را مسدود کرده است. انسداد رگ و علائم سکته مغزی تنها برای مدت زمان کوتاهی هستند.

سکته‌ مغزی ایسکمیک

سکته‌ مغزی ایسکمیک زمانی رخ می‌دهد که یک لخته خونی موجب انسداد کامل جریان خون به یک قسمت از مغز می‌شود. تشکیل لخته‌ خون معمولا ناشی از تصلب شرایین است. منظور از تصلب شرایین تجمع رسوبات چربی در جداره داخلی رگ‌های خونی است.

بخشی از این پلاک‌ها ممکن است از دیواره رگ جدا شوند و جریان خون به مغز را مختل کنند. در واقع پروسه بروز سکته‌ مغزی مشابه با سکته‌ قلبی است.

سکته‌ مغزی ایسکمیک در صورتی که بر اثر لخته خون ایجاد شده باشد، سکته‌ آمبولیک و در صورتی که بر اثر حرکت کردن پلاک‌ها ایجاد شده باشد سکته‌ ترومبوتیک نامیده می‌شود.

سکته‌ مغزی هموراژیک

سکته‌ هموراژیک زمانی ایجاد می‌شود که یکی از رگ‌های خونی در مغز پاره می‌شود و خونریزی مغزی رخ می‌دهد و خون در بافت‌های مجاور رگ نفوذ می‌کند.

سکته‌ هموراژیک دارای دو نوع است، نوع اول بر اثر آنوریسم مغزی رخ می‌دهد. آنوریسم بخشی از رگ خونی مغزی است که جداره آن نازک و ضعیف شده است و در نتیجه این بخش از رگ حالت برآمده و بالون مانند پیدا کرده که ممکن است پاره شود.

نوع دیگر سکته‌ هموراژیک، بر اثر ناهنجاری وریدی است که در آن تعدادی رگ‌های خونی به طور غیرعادی در مغز تشکیل می‌شوند که ممکن است پاره شوند.

چه عواملی باعث سکته مغزی میشود؟

بیماری‌هایی که احتمال بروز سکته مغزی را افزایش می‌دهند عبارتند از:

• سابقه سکته‌ مغزی در گذشته (سکته مغزی ایسکمیک گذرا)
• فشار خون بالا
• دیابت
• بیماری قلبی

عوامل قابل کنترل سکته مغزی عبارتند از:

• سیگار کشیدن
• چاقی و بالا بودن سطح لیپید و کلسترول خون
• بی تحرکی

سایر عوامل سکته مغزی که غیرقابل کنترل هستند عبارتند از:

• بالا بودن سن (سکته مغزی در افراد بالای ۶۰ سال بیشتر شایع است).
• عوامل ارثی

علائم سکته مغزی

سکته های مغزی با نوع مختلف، علائم مشابهی ایجاد می‌کنند چرا که همه آنها موجب اختلال در خونرسانی به سلول‌های مغزی می‌شوند. تنها راه برای تشخیص علایم سکته‌ مغزی مراجعه به پزشک و انجام روش‌های تشخیصی پیشرفته است.

علائم سکته مغزی عبارتند از:

• ضعف ناگهانی یا بی‌حسی در صورت، بازو یا پا خصوصا در یک طرف از بدن
• احساس گیجی ناگهانی، مشکل در صحبت کردن و یا فهمیدن صحبت‌های دیگران
• بروز مشکل ناگهانی در بینایی یک یا هر دو چشم
• مشکل ناگهانی در راه رفتن، احساس سرگیجه، از دست دادن تعادل و یا عدم هماهنگی اعضای بدن
• سردرد شدید و ناگهانی بدون علت مشخص

روشهای تشخیص سکته مغزی چگونه است؟

اولین قدم در تشخیص سکته‌ مغزی این است که تعیین شود بیمار دچار سکته مغزی هموراژیک شده است یا ایسکمیک تا بتوان درمان‌های مناسب را انجام داد. روش‌های تشخیصی به کار رفته بدین منظور عبارتند از:

• سی تی اسکن از سر
• اسکن ام آر آی از سر

برای تشخیص نوع، محل بروز و علت سکته‌ مغزی از روش‌های زیر استفاده می‌شود:

• آزمایش خون
• نوار مغزی
• سونوگرافی کاروتیدی، سونوگرافی داپلر
• آنژیوگرافی مغزی

آنژیوگرافی مغزی

آنژیوگرافی یک روش تشخیصی است که با کمک تصاویر رادیولوژی یا ام آر آی یا سی تی اسکن انجام می‌شود. در برخی موارد از ماده کنتراست رنگی برای بهبود تصاویر نیز استفاده می‌شود.

انجام آنژیوگرافی مغزی به تشخیص اختلالاتی مانند وجود لخته خون در رگ‌ها یا باریک شدن رگ (تصلب شرایین) کمک می‌کند.

درمان سکته مغزی

درمان قطعی سکته‌ مغزی به نوع سکته مغزی و علت اصلی بروز آن بستگی دارد. سکته‌های مغزی ایسکمیک با متدهایی درمان می‌شوند که برای حل شدن لخته خون (یا رد شدن آن) در مغز طراحی شده‌اند.

در سکته‌ها‌ی مغزی هموراژیک سعی می‌شود که خونریزی در مغز متوف شود، فشار خون بیمار کنترل شود و تورم مغزی کاهش داده شود. درمان سکته‌ مغزی هموراژیک پیچیده تر و مشکل تر است.

درمان سکته مغزی

راه های درمان سکته مغزی شامل موارد زیر است:

• آسپرین
• داروهای فعال کننده پلاسمینوژن بافتی
• جراحی
• درمان‌های عروقی داخل جمجمه

آسپرین

آسپرین یکی از انواع داروهای ضد تشکیل لخته خون است. داروهایی مانند آسپرین از به هم چسبیدن اجزای خون به یکدیگر و تشکیل لخته خون جلوگیری می‌کنند و بنابراین در پیشگیری از بروز سکته مغزی ایسکمیک موثر هستند.

برای افرادی که قبلا سابقه ابتلا به سکته ایسکمیک گذرا را داشته‌اند ممکن است پزشک داروی آسپرین را تجویز کند.

فعال کننده پلاسمینوژن بافتی

داروهای فعال کننده پلاسمینوژن بافتی یا TPA برای درمان سکته‌ مغزی ایسکمیک کاربرد دارند. این دارو از طریق ورید بازویی به بیمار تزریق می‌شود و باعث حل شدن لخته‌های خون و بهبود جریان خون در نواحی از مغز که با لخته خون مسدود شده اند، می‌شود.

داروی TPA در صورتی موثر است که طی سه ساعت بعد از سکته‌ی مغزی تزریق شود.

درمان بیماری سکته مغزی

درمان سکته مغزی با استفاده از جراحی

جراحی برای برداشتن لخته‌های خون از اطراف بافت مغزی و ترمیم رگ‌های خونی انجام می‌شود.

عمل جراحی بیماران سکته مغزی

درمان‌های عروقی داخل جمجمه

جراحی آندوواسکولار یا آنژیوپلاستی مغز یک جراحی بسته است که برای بهبود جریان خون در رگ‌های مغزی انجام می‌شود. در این روش که لوله لاریک (کاتتر) وارد رگ‌های خونی بدن و سپس وارد رگ‌های مغزی می‌شود.

حرکت کاتتر در بدن توسط تصاویر رادیولوژی دیده می‌شود. زمانی که کاتتر به محل مورد نظر رسید ممکن است عمل‌های زیر انجام شوند:

• تزریق دارو برای حل شدن لخته خون
• استفاده از وسایل مکانیکی مخصوص برای برداشتن لخته‌های خون یا پلاک در رگ‌های مغزی
• استفاده از وسایلی مانند بالون برای باز کردن رگ‌های خونی که بسیار باریک شده‌اند و جریان خون به خوبی از آنها عبور نمی‌کند.
• ممکن است از استنت یا لوله‌های کوچک برای باز نگه داشتن رگ استفاده شود.
• استفاده از سیم پیچ‌های کوچک برای ترمیم رگ‌های آنوریسمی که پاره شده‌اند.

نحوه استفاده از استنت

در این جراحی یک کاتتر به سمت قسمت مسدود در رگ هدایت می‌شود و سپس بالون کوچکی که در کاتتر قرار دارد وارد رگ می‌شود و این بالون باز می‌شود تا رگ را گشاد کند. سپس یک توری سیمی به نام استنت در دیواره رگ قرار داده می‌شود تا رگ همچنان باز بماند.

اقدامات پس از بهبودی سکته مغزی

هرچند برخی از عوارض سکته‌ مغزی دائمی هستند اما اغلب بیماران می‌توانند با انجام درمان‌های توانبخشیT بخش کم یا بخش زیادی از توانایی‌های خود را مجددا بازیابی کنند.

اگر سکته‌ مغزی موجب آسیب رسیدن به توانایی گفتاری یا بلعیدن شود لازم است که بیمار به متخصص گفتار درمانی مراجعه کند. متخصص گفتار درمانی می‌تواند به بیمار کمک کند که تا حد زیادی از توانایی‌های گفتاری و توانای بلع غذا را مجددا بازیابی کند.

درمان‌های فیزیوتراپی برای بهبود قدرت عضلانی، افزایش هماهنگی اعضای بدن و توانایی حفظ تعادل بدن انجام می‌شوند. این برنامه‌ی توانبخشی به بیماران کمک می‌کند دوباره توانایی راه رفتن و سایر کارها مانند استفاده از پله و بلند شدن از روی صندلی را به دست بیاورند.

نکاتی درباره پیشگیری از سکته مغزی

بهترین راه برای پیشگیری سکته‌ مغزی این است که علل زمینه‌ای که می‌توانند موجب بروز سکته‌ مغزی شوند را برطرف کنید. بهترین راه برای انجام این کار، داشتن سبک زندگی سالم است. این موارد عبارتند از:

• داشتن رژیم غذایی سالم
• داشتن وزن سالم
• انجام منظم ورزش
• سیگار نکشیدن

سایر کارهایی که خطر بروز سکته مغزی را کاهش می‌دهند عبارتند از:

• کنترل فشار خون
• کنترل کردن قند خون
• درمان کردن آپنه خواب انسدادی

آسیب نخاعی یک مشکل اورژانسی است که نیاز به درمان فوری دارد.

طناب نخاعی در واقع مجموعه‌ای از عصب‌ها است که از مغز نشات گرفته و از پشت کمر به سمت پایین می‌روند. طناب نخاعی، سیگنال‌های عصبی را بین مغز و اعضای بدن انتقال می‌دهد.

نخاع چیست؟

قطع نخاع چیست؟ آسیب نخاعی چگونه ایجاد میشود؟

آسیب نخاعی، موجب اختلال در انتقال پیام‌های عصبی می‌شود. ضایعات نخاعی معمولا بر اثر ضربه‌ای ایجاد می‌شوند که مهره‌های کمر را می‌شکند یا جا به جا می‌کند.

مهره‌ها، استخوان‌های ستونی و دیسکی ستون فقرات را تشکیل می‌دهند. اغلب آسیب‌های وارد شده به ستون فقرات، موجب قطع شدن نخاع نمی‌شوند، بلکه به آن آسیب وارد می‌کنند.

مهره‌های ستون فقرات ممکن است در هنگام جابه‌جایی روی طناب نخاعی فشار وارد کنند و یا شکسته شوند و تکه‌های شکسته در طناب نخاعی فرو برود.

آیا قطع نخاع درمان دارد؟

آسیب های نخاعی یک مشکل اورژانسی است و انجام درمان‌های فوری و به موقع می‌تواند اثرات و عواقب بلندمدت ضایعه نخاعی را کاهش دهد. درمان آسیب نخاعی در مرحله حاد آسیب، می‌تواند شامل دارو درمانی، استفاده از بریس یا تراکشن برای ثابت نگه داشتن ستون فقرات و جراحی شود.

بعد از گذشت فاز حاد آسیب، عموما از روش‌های دارو درمانی و تکنیک‌های توانبخشی استفاده می‌شود. وسایل کمکی حرکتی می‌توانند به بیمار کمک کنند که حرکت کند و برخی کارهای روزانه را انجام دهد.

آسیب یا ضایعه نخاعی مشکل مهمی است که هیچ کس هرگز نمی‌خواهد به آن مبتلا شود. اگر شخصی دچار آسیب نخاعی شود، زندگی او در خطر است و خود شخص می‌تواند بفهمد که آسیب مهمی دیده است. البته خود بیمار نمی‌تواند بر اساس علائمی که دارد نوع آسیب نخاعی که دیده است را تشخیص دهد.

افرادی که از یک ضایعه نخاعی نجات یافته‌اند، به احتمال بسیار زیاد، عوارض جدی ناشی از آسیب نخاعی مانند درد، ناتوانی حرکتی، بی اختیاری ادرار و مدفوع را خواهند داشت و همچنین بیش از دیگران مستعد ابتلا به مشکلات قلبی و تنفسی خواهند بود.

پزشک متخصص مغز و اعصاب با بیمار و خانواده او در تعامل خواهد بود تا یک برنامه درمانی مناسب و با جزئیات برای کنترل آسیب‌های وارد شده به بیمار تدوین کند. نتایج درمان هر بیمار باتوجه به وضعیت خاص او متفاوت است.

برخی از بیماران با گذشت چند ماه از آسیب نخاع بهبودی چشمگیری پیدا می‌کنند در حالی که برخی دیگر سالها فیزیوتراپی انجام داده و در این زمان پیشرفت کمی را تجربه می‌کنند یا هیچ پیشرفتی ندارند.

نتایج درمان قطع نخاع در هر بیمار به ماهیت آسیب او، کیفیت خدمات درمانی که دریافت می‌کند و میزان تلاشی که خود او برای بهبودی اش می‌کند (داشتن سبک زندگی سالم و حفظ سلامت روانی) و بسیاری عوامل دیگر بستگی دارد.

انواع ضایعه نخاعی

انواع آسیب های طناب نخاعی به دو دسته بزرگ تقسیم می‌شوند:

1. آسیب کامل
2. آسیب جزئی

انواع آسیب یا ضایعه نخاعی کمر و گردن

آسیب نخاعی جزئی

در این آسیب‌ها تنها بخشی از طناب نخاعی دچار آسیب شده است و بنابراین بیمار همچنان می‌تواند برخی کارایی‌های فیزیکی را داشته باشد. در این موارد، میزان کارایی عملکردی و حرکت‌پذیری بدن بیمار به شدت آسیب وارد شده بستگی دارد.

آسیب نخاعی کامل

در این آسیب‌ها، طناب نخاعی کاملا قطع شده و در نتیجه کلیه عملکردهای فیزیکی بدن بیمار از کار می‌افتند. با این حال با انجام درمان‌های فیزیوتراپی ممکن است تا حدودی، برخی عملکردهای بیمار را بازیابی کرد.

علل آسیب نخاعی کمر و گردن چه مواردی است؟

علت آسیب نخاع می‌تواند موارد زیادی باشد. اغلب این آسیب‌ها در حالتی اتفاق می‌افتند که در زمان وارد شده ضربه بدن، کمر یا گردن خم شده‌اند یا تحت فشار زیاد قرار گرفته اند.

برخی از حوادث احتمالی که می‌تواند منجر به قطع نخاع شود عبارتند از:

• آسیب‌های حین زایمان که معمولا در ناحیه گردن آسیب وارد می‌کند.
• زمین خوردن
• تصادفات رانندگی که ممکن است در آن شخص در ماشین در حال حرکت بوده و یا در حالی که پیاده بوده است با ماشین برخورد کرده است.
• آسیب‌های ورزشی
• آسیب‌های حین غواصی
• حوادث پیش آمده در ترامپولین
• خشونت که معمولا آسیب نخاعی ناشی از فرو رفتن جسمی مانند چاقو یا گلوله در طناب نخاعی است.

علائم قطع نخاع چیست؟

برخی از علائم و نشانه های قطع نخاع شامل موارد زیر است:

• فلج و ناتوانی حرکتی در درجات مختلف مانند بی‌حرکتی از زیر فک و بی‌حرکتی از پایین کمر
• مشکل در تنفس که در این صورت نیاز به دستگاه تنفسی است
• مشکل کنترل ادرار و مدفوع
• عفونت‌های مکرر، در صورتی که شخص از دستگاه کمکی تنفس و تغذیه استفاده می‌کند، احتمال بروز عفونت بیشتر می‌شود.
• زخم بستر
• دردهای مزمن
• سردرد
• تغییر در خلق و خو و شخصیت
• از دست دادن میل جنسی یا کارایی عملکردی جنسی
• ناباروری
• درد عصبی
• درد مزمن عضلانی
• پنومونی یا ذات الریه (بیش از نیمی از ضایعات نخاعی گردنی با مشکل پنومونی همراه هستند)

چگونگی تشخیص آسیب نخاعی گردن و کمر

پزشکان معمولا با توجه به دو عامل مهم، آسیب در نخاع را ارزیابی می‌کنند:

1. محل آسیب وارد شده و نوع آن
2. علائم بیمار

تمامی افرادی که ضربه شدیدی خورده‌اند و یا در حادثه‌ای هوشیاری خود را از دست داده‌اند، ممکن است به آسیب نخاعی دچار شده باشند. اگر بیمار علائمی مانند سردرد، عدم توانایی حرکت دادن دست و پا، مشکل در حرکت کردن، احساس گزگز یا مشکل در نفس کشیدن داشته باشد، احتمالا دچار ضایعه نخاعی شده است.

هیچ تست منفرد و مشخصی برای تشخیص قطع نخاع وجود ندارد و پزشکان از پروسه‌های تشخیصی مختلفی بدین منظور کمک می‌گیرند که شامل موارد زیر است:

• ارزیابی‌های بالینی و معاینات فیزیکی
• عکسبرداری

ارزیابی‌های بالینی و معاینات فیزیکی برای تشخیص آسیب نخاعی

پزشک لیستی با جزئیات از تمامی علائم بیمار تهیه می‌کند و ممکن است انجام آزمایش خون را تجویز کند. پزشک از بیمار می‌خواهد که دست یا پای خود را حرکت دهد و حرکت چشمان بیمار را بررسی می‌کند و سایر تست‌های لازم برای نزدیک شدن به تشخیص درست را انجام می‌دهد.

تشخیص قطع نخاع به کمک عکسبرداری

ممکن است پزشک، انجام اسکن ام آر آی یا سایر انواع عکسبرداری‌ها را تجویز کند تا بتواند وضعیت ستون فقرات، طناب نخاعی و مغز را ارزیابی کند.

درمان آسیب نخاعی در کمر و گردن

برخلاف بسیاری دیگر از آسیب‌ها، مهمترین بخش از برنامه درمان آسیب نخاعی حتی قبل از این که بیمار آسیب ببیند آغاز می‌شود.

بعد از وارد شدن ضربه به بدن، ثابت و بی‌حرکت ماندن بیمار، پیشگیری از حرکت دادن ستون فقرات و انجام درمان‌های اورژانسی می‌تواند خطر بروز قطع نخاع و عوارض ناشی از آن را کاهش داده و شانس نجات یافتن بیمار را افزایش دهد.

پس از وارد شدن ضربه، تمرکز پزشکان بر روی ثابت نگه داشتن بدن بیمار و بی‌حرکت بودن ستون فقرات است. این موضوع برای بالا بردن شانس نجات بیمار، بسیار ضروری و حیاتی است.

برخی از اقدامات جهت درمان اورژانسی آسیب نخاعی عبارتند از:

• کمک به تنفس بیمار
• قرار دادن گردن بیمار در گردنبند طبی
• انتقال خون به بیمار
• قرار دادن لوله مخصوص تغذیه برای رساندن غذا به بدن بیمار (در صورتی که بیمار نمی‌تواند غذا بخورد)

بروز مشکلات تنفسی برای بیمار اغلب نشان‌دهنده آسیب نخاعی شدید باشد. در حدود نیمی از بیمارانی که دچار ضایعه نخاعی از ناحیه کردن شده اند به دستگاه کمکی تنفس نیاز پیدا می‌کنند.

به نظر می‌رسد که استفاده از داروی استروئیدی متیل پردنیزولون طی ۸ ساعت پس از آسیب، می‌تواند میزان آسیب وارد شده به سلول‌های عصبی را کاهش دهد.

سایر روشهای درمان آسیب نخاعی عبارتند از:

• درمان‌های تسکین دهنده درد برای کمک به راحتی بیمار. همچنین اگر بیمار مشکل اختلال خواب پیدا کند، پزشک برای او داروی آرام بخش یا خواب آور تجویز می‌کند.
• توصیه‌هایی برای تغییر سبک زندگی مانند ترک سیگتر یا داشتن رژیم غذایی سالم.
• در صورت لزوم، انجام جراحی برای درمان آسیب‌ها یا مشکلات دیگر.

توانبخشی آسیب نخاعی چگونه است؟

توانبخشی بیماران آسیب نخاعی از همان مرحله حاد آسیب آغاز می‌شود. با بهبود تدریجی وضعیت بیمار، برنامه توانبخشی در سطح گسترده‌تری آغاز می‌شود.

میزان موفقیت برنامه توانبخشی قطع نخاع به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله:

• شدت ضایعه نخاعی
• نوع و درجه ی ناتوانی‌های ناشی از آسیب نخاعی
• وضعیت کلی سلامت بیمار
• حمایت‌های خانواده

بسیار مهم است که بیمار و اطرافیان او بر افزایش توانایی‌های بیمار در محیط خانه و در اجتماع، تمرکز داشته باشند. حمایت‌های مثبت با ایجاد روحیه و اعتماد به نفس و بهبود استقلال بیمار موجب بهبودی وضع کلی او می‌شوند.

هدف از توانبخشی بیماران ضایعه نخاعی این است که به بیمار کمک شود که تا جای ممکن به بیشترین سطح از استقلال عملکردی برسد و از سوی دیگر کیفیت زندگی او چه به لحاظ فیزیکی و چه به لحاظ روحی و احساسی بهبود داده شود.

برنامه‌های توانبخشی ترکیبی از درمان‌های فیزیکی و حرکتی (برای بازآموزی بدن و مغز) همراه با انجام فعالیت‌هایی برای ایجاد مهارت‌های مورد نیاز بیمار و مشاوره برای حمایت روحی و احساسی است.

انجام تحریک الکتریکی عصب‌ها به کمک دستگاه‌های پروتز عصبی می‌تواند برخی از کارایی‌های فیزیکی مانند کنترل ادرار، تنفس، سرفه کردن و حرکت دست و پا را بهبود دهد. البته امکان استفاده از این دستگاه‌ها به نوع و میزان آسیب نخاعی بیمار بستگی دارد.

مغز انسان پیچیده‌ترین عضو بدن می‌باشد. آناتومی مغز انسان شامل بخش‌های مختلفی است که هر کدام وظیفه منحصر به فردی را بر عهده دارند.

آناتومی مغز انسان و کارکرد بخش های مختلف آن

مغز یک عضو شگفت‌انگیز با وزن حدود یک کیلو و سیصد گرم است که تمام عملکردهای بدن را کنترل می‌کند، اطلاعات دریافتی از جهان پیرامون را تفسیر کرده و ماهیت ذهن و روح را نشان می‌دهد.

هوش، خلاقیت، احساس و حافظه برخی از موارد تحت کنترل مغز هستند. مغز که توسط جمجمه محافظت می‌شود، از مخ، مخچه، و ساقه یا تنه مغز تشکیل شده است. ساقه مغز نقش یک مرکز بازپخش را دارد که مخ و مخچه را به نخاع متصل می‌کند.

مغز از طریق حس‌های لامسه، بینایی، بویایی، چشایی و شنوایی اطلاعات را دریافت می‌کند. معمولا اطلاعات از طریق چند حس به طور هم‌زمان به مغز می‌رسد. مغز اطلاعات دریافتی را به نحوی ترکیب می‌کند که برای ما معنادار باشد و بتوانیم اطلاعات را در حافظه ذخیره کنیم.

مغز تمام افکار، حافظه و صحبت، حرکات دست‌ها و پاها، و عملکرد بسیاری از اندام‌های بدن را کنترل می‌کند. همچنین مغز با تنظیم ضربان قلب و سرعت تنفس، نحوه واکنش ما به موقعیت‌های استرس‌زا، (مانند امتحان، از دست دادن شغل، یا رنج حاصل از بیماری) را تعیین می‌کند.

آناتومی مغز پیچیده است زیرا مغز ساختار و عملکرد پیچیده‌ای دارد. این عضو شگفت‌انگیز با دریافت، تفسیر و هدایت اطلاعات حسی به سرتاسر بدن، نقش مرکز کنترل بدن را دارد. مغز و نخاع دو ساختار اصلی از سیستم عصبی مرکزی هستند.

ساختار مغز انسان به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود که عبارتند از پیش مغز، میان مغز و مغز پسین. مغز دارای ساختارهای مختلفی است که عملکردهای مختلفی نیز دارند. اگر مشکلی در عملکرد مغز پیش آید، فرد باید با یک متخصص مشورت کند تا علت ایجاد مشکل را یافته و از ایجاد عوارض بیشتر جلوگیری کند.

آناتومی مغز انسان

آناتومی مغز انسان

بخش های مغز انسان عبارتند از:

1. سیستم عصبی
2. جمجمه
3. مغز
4. لوب‌های مغز
5. قسمت‌های عمیق مغز
6. اعصاب مغزی یا جمجمه‌ای
7. پرده‌های مغز
8. بطن‌ها و مایع مغزی نخاعی
9. خون رسانی

آناتومی مغز انسان

سیستم عصبی

سیستم عصبی به بخش اعصاب مرکزی و اعصاب محیطی تقسیم می‌شود. سیستم اعصاب مرکزی از مغز و نخاع تشکیل شده است. سیستم اعصاب محیطی از اعصاب نخاعی که از نخاع منشعب می‌شوند و اعصاب دماغی که از مغز منشعب می‌شوند تشکیل شده است.

سیستم عصبی محیطی شامل اعصاب خود مختار (سمپاتیک و پاراسمپاتیک) است که اعمال حیاتی بدن، مانند تنفس، گوارش، ضربان قلب، و ترشح هورمون‌ها را کنترل می‌کند.

جمجمه

جمجمه وظیفه حفاظت از مغز در برابر آسیب‌ها را بر عهده دارد. جمجمه از هشت استخوان تشکیل شده که در درزها با یکدیگر ترکیب می‌شوند. استخوان‌های جمجمه شامل استخوان‌های قدامی، آهیانه، گیجگاهی، گوه‌ای، پس سری و غربالی است.

صورت از ۱۴ استخوان دوتایی از جمله استخوان‌های آرواره، گونه، بینی، کامی، اشکی، کونکای تحتانی بینی، آرواره و استخوان تیغه بینی تشکیل شده است.

مغز

قسمت های مختلف مغز شامل موارد زیر است:

• مغز از مغز پیشین
• مخچه
• ساقه مغز
• قشر یا پوسته‌ی مغز

بخش های مغز انسان

مغز پیشین

مغز پیشین بزرگترین قسمت مغز بوده و از دو نیمکره راست و چپ تشکیل شده است. مغز پیشین اعمال اصلی، مانند تشخیص حس لامسه، بینایی، شنوایی، و همین‌طور تفسیر صحبت، استدلال، احساسات، یادگیری و کنترل دقیق حرکات را انجام می‌دهد.

مخچه

مخچه در زیر مغز پیشین قرار دارد. وظیفه مخچه، هماهنگ سازی حرکات عضلات، حفظ حالت قرارگیری و تعادل بدن است.

ساقه مغز

ساقه مغز شامل مغز میانی، پل دماغی و بصل النخاع است. ساقه مغز در نقش یک مرکز بازپخش عمل می‌کند که مغز پیشین و مخچه را به نخاع متصل می‌سازد.

ساقه مغز مسئول انجام بسیاری از اعمال خودکار مانند تنفس، ضربان قلب، دمای بدن، سیکل خواب و بیداری، گوارش و هضم، سرفه، عطسه، استفراغ، و بلع است. از ۱۰ عصب جمجمه‌ای، ۹ تای آنها از ساقه مغز نشات می‌گیرند.

قشر یا پوسته مغز

سطح مغز پیشین حالتی چین خورده دارد که قشر یا پوسته‌ی مغز نامیده می‌شود. ۷۰٪ از میلیاردها سلول عصبی مغز در قشر مغز قرار دارند. سلول‌های عصبی باعث شده‌اند که قشر مغز رنگی خاکستری و قهوه‌ای داشته باشد و به همین دلیل است که آن را بخش خاکستری مغز می‌نامند.

در زیر قشر مغز، رشته‌های اتصال دهنده‌ی بلندی بین نورون‌ها وجود دارد که اکسون نامیده شده و بخش سفید مغز را تشکیل می‌دهند.

لوب‌های مغز

نیمکره‌های مغز دارای درزهای مجزا هستند که مغز را به لوب‌های مختلف تقسیم می‌کند. هر نیمکره مغز دارای چهار لوب به نام‌های لوب پیشانی، لوب گیجگاهی، لوب آهیانه‌ای، و لوب پس سری است. هر لوب نیز به قسمت‌های دیگری تقسیم شده و هر قسمت وظیفه مشخصی دارد.

بهتر است بدانید که هر کدام از لوب‌های مغز به تنهایی عملی انجام نمی‌دهند. رابطه‌ی بسیار پیچیده‌ای بین لوب‌های مغز و بین نیم‌کره راست و چپ مغز وجود دارد.

قسمت‌های عمیق مغز

قسمت‌های عمیق‌تر مغز عبارتند از:

• هیپوتالاموس
• غده هیپوفیز
• غده صنوبری
• تالاموس
• عقده‌های قاعده‌ای
• سیستم لیمبیک

هیپوتالاموس

هیپوتالاموس در کف بطن سوم مغز قرار داشته و مسئول کنترل سیستم اختیاری بدن است. هیپوتالاموس رفتارهایی همچون گرسنگی، تشنگی، خواب، و واکنش‌های جنسی را کنترل می‌کند. همچنین هیپوتالاموس دمای بدن، فشار خون، احساسات، و ترشح هورمون‌ها را تنظیم می‌کند.

غده هیپوفیز

غده هیپوفیز در درون حفره استخوانی کوچکی در پایه جمجمه که زین ترکی نامیده می‌شود، قرار دارد. غده هیپوفیز از طریق ساقه هیپوفیز به هیپوتالاموس متصل است. غده هیپوفیز که به نام غده ارباب نیز شناخته می‌شود، کنترل کننده دیگر غدد درون ریز در بدن است.

غده هیپوفیز باعث ترشح هورمون‌های کنترل‌کننده رشد جنسی شده، رشد عضلات و استخوان‌ها را افزایش داده، در برابر استرس واکنش نشان داده و با بیماری مبارزه می‌کند.

غده صنوبری

غده صنوبری در پشت بطن سوم قرار دارد. غده صنوبری با ترشح ملاتونین به تنظیم ساعت درونی بدن و ریتم‌های شبانه روزی کمک می‌کند. غده صنوبری در رشد جنسی نیز نقش دارد.

تالاموس

تالاموس نقش یک مرکز بازپخش برای تمام اطلاعاتی که به قشر رویی مغز می‌آیند و می‌روند را دارد. همچنین تالاموس در احساس درد، توجه، هوشیاری و حافظه نیز نقش دارد.

عقده‌های قاعده‌ای

عقده‌های قاعده‌ای شامل هسته دم دار، پوسته و گوی رنگ پریده یا پالیدوم می‌باشند. این هسته‌ها با مخچه همکاری می‌کنند تا بتوانند حرکات ظریفی همچون حرکات نوک انگشتان را هماهنگ سازند.

سیستم لیمبیک

سیستم لیمبیک، مرکز احساسات، یادگیری، و حافظه است. سیستم لیمبیک شامل شکنج کمربندی، هیپوتالاوس، بادامه (واکنش‌های احساسی) و هیپوکامپ می‌باشد.

اعصاب مغزی یا جمجمه‌ای

مغز از طریق نخاع و ۱۲ جفت اعصاب مغزی با بدن در ارتباط است‌. ده جفت از این اعصاب مغزی که کنترل کننده شنوایی، حرکات چشم‌ها، احساس‌های صورت‌، احساس چشایی، بلع و حرکت صورت، گردن، شانه و عضلات زبان هستند، از ساقه مغز نشات می‌گیرند.‌ اعصاب مغزی مربوط به بویایی و بینایی از مغز پیشین نشات می‌گیرند.

پرده‌های مغز

مغز و نخاع توسط سه لایه بافتی به نام پرده‌های مغز پوشیده شده و محافظت می‌شوند. لایه‌های مغز از خارج به داخل عبارتند از:

• سخت شامه
• لایه عنکبوتی
• نرم شامه

سخت شامه

سخت شامه یک پوسته قوی و محکم در داخل جمجمه است. سخت شامه دارای دو لایه به نام‌های لایه ضریع و لایه عمیق است که با یکدیگر ترکیب شده و فقط برای تشکیل سینوس‌های وریدی از یکدیگر جدا می‌شوند.

دورا دارای خمیدگی‌ها و چین‌های کوچکی است. چین‌های دورا دو نوع هستند: چادرینه مخچه و داس مغز. داس مغز نیم‌کره چپ و راست مغز از یکدیگر جدا می‌کند و چادرینه‌ی مخچه، مغز پیشین و مخچه را از یکدیگر جدا می‌کند.

لایه عنکبوتیه

لایه عنکبوتیه یک لایه نازک و شبیه تار عنکبوت است که تمام مغز را پوشانده است. عنکبوتیه بافتی کشسانی دارد. فضای بین دورا و لایه‌ی عنکبوتیه را فضای زیر سخت شامه‌ای یا ساب دورال می‌نامند.

نرم شامه

نرم شامه تمام چین خوردگی‌های موجود در سطح مغز را در بر می‌گیرد. نرم شامه رگ‌های خونی بسیاری دارد که به قسمت‌های عمق مغز نیز می‌رسند. فضای بین نرم شامه و عنکبوتیه را فضای زیر عنکبوتیه می‌نامند. فضای زیر عنکبوتیه فضایی است که مایع مغزی نخاعی وجو داشته و مغز را در بر می‌گیرد.

بطن‌ها و مایع مغزی نخاعی

مغز دارای حفره‌هایی پر از مایع مغزی نخاعی است که بطن نامیده می‌شوند. درون بطن‌ها یک ساختار نواری شکل وجود دارد که شبکه کوروئید نامیده می‌شود و مایع شفاف و بی‌رنگ مغزی نخاعی در آنجا تولید می‌شود. مایع مغزی نخاعی همیشه در حال گردش است و به طور مداوم جذب و دوباره پر می‌شود.

قسمت های مختلف مغز

خون رسانی

خون از راه دو شریان جفتی به نام‌ شریان‌های کاروتید داخلی و شریان‌های مهره‌ای به مغز می‌رسد. شریان‌های کاروتید داخلی، خون مورد نیاز اکثر قسمت‌های مغز پیشین را تامین می‌کنند.

شریان‌های مهره‌ای خون مورد نیاز مخچه، ساقه مغز و قسمت زیرین مغز پیشین را تامین می‌کند. شریان‌های مهره‌ای راست و چپ پس از عبور از جمجمه به یکدیگر پیوسته و شریان باسیلار را تشکیل می‌دهند.

شریان باسیلار و شریان‌های کاروتید داخلی در پایه مغز که حلقه شریانی ویلیس نامیده می‌شود با یکدیگر در ارتباط هستند. ارتباط بین کاروتید داخلی و باسیلار مهره‌ای یک ویژگی مهم برای حفاطت از مغز است. اگر یکی از شریان‌ها مسدود شود، جریان خون جانبی به حلقه‌ی شریانی ویلیس آمده و مانع خونریزی می‌شود.

دیسک کمر یک بیماری شایع به شمار می‌رود که بسیاری از مردم از آن رنج می‌برند. دیسک کمر شدید می‌تواند زندگی بیمار را مختل کند و باعث شود نتواند بسیاری از کارهای روزمره خود را انجام دهد. در این موارد درمان فوری دیسک کمر از جمله جراحی دیسک کمر ضروری است.

فتق دیسک کمر

دیسک های کمر صفحاتی هستند که به عنوان بالشت بین ستون مهره‌ها عمل می‌کنند و آثار ناشی از حرکت را بر ستون فقرات کاهش می‌دهند. هر دیسک به یک دونات ٰژله‌ای شباهت دارد که قسمت داخلی را بافت نرم‌تری پوشانده است.

تغییرات دیسک ناشی از بالا رفتن سن و برخی آسیب‌ها می‌تواند باعث پارگی قسمت مرکزی آن شود. پارگی و بیرون‌زدگی غیرطبیعی قسمت مرکزی دیسک، فتق دیسک نام دارد. معمولا از فتق دیسک کمر تحت عنوان لغزش دیسک یاد می‌شود. لغرش دیسک بیشتر در سطح مهره‌های ۴ و ۵ کمری رخ می‌دهد.

درمان‌های مربوط به فتق دیسک کمر بر اساس شدت علائم، شامل فیزیوتراپی، داروهای شل کننده عضله، داروهای مسکن، داروهای ضد التهاب، تزریق نقطه‌ای کورتیزون (تزریق ابی دوران) و اقدامات جراحی است.

درمان قطعی دیسک کمر به شدت و علائم آن بستگی دارد. اگر چه می‌توان با رعایت برخی اقدامات به بهبودی کامل دست یافت، در برخی موارد به علت پایدار بودن علائم انجام عمل جراحی ضرورت می‌یابد. علائم مربوط به دیسک کمر می‌تواند به سایر بیماری‌ها یا مشکلات پزشکی شباهت داشته باشد.

عوامل بوجود آمدن دیسک کمر

عوامل متعددی می‌توانند ریسک ابتلا به فتق دیسک را افزایش دهند. برخی از انتخاب‌های زندگی مانند مصرف تنباکو، ورزش نکردن به صورت منظم و ناکافی بودن مواد مغذی می‌توانند در کاهش سلامت دیسک نقش داشته باشند.

با افزایش سن، برخی از تغییرات بیوشیمیایی طبیعی منجر به خشک شدن تدریجی دیسک می‌شود که بر میزان قدرت و استقامت دیسک تاثیر می‌گذارند. به عبارت دیگر، افزایش سن می‌تواند منجر به کاهش توانایی دیسک برای دفع ضربات ناشی از حرکت شود. دفع ضربات، اصلی‌ترین وظیفه دیسک است.

نامناسب بودن وضعیت بدن (قوز کردن) و برخی از حرکات نادرست باعث اعمال فشار بر مهره‌های کمر می‌شود و بر توانایی طبیعی مهره‌ها برای تحمل وزن بدن تاثیر بگذارد.

عوامل فوق در کنار آسیب مهره، بلند کردن اجسام سنگین و مواردی از این قبیل از جمله عوامل ایجاد دیسک کمر به شمار می‌روند. به عنوان مثال برداشتن اجسام سنگین به طور نادرست می‌تواند باعث اعمال فشار بر دیسک و حرکت دیسک به سمت بالا شود.

علائم دیسک کمر

علائم دیسک کمر با توجه به محل دقیق دیسک و نوع ریشه اعصاب تحت فشار، متفاوت است. در بخش زیر شایع‌ترین علائم دیسک کمر را بیان می‌کنیم. با این حال ممکن است هر فرد علائم متفاوتی داشته باشد. این علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• درد دوره‌ای یا ثابت کمر، در هنگام راه رفتن، سرفه، عطسه، یا ایستادن به مدت طولانی بدتر می‌شود.
• اسپاسم عضلات کمر
• سیاتیک، دردی که از نزدیک کمر یا باسن شروع می‌شود و تا ساق، پنجه، یا ران امتداد می یابد.
• ضعف عضلات پا
• بیحسی پا یا ساق
• کاهش عکس العمل قوزک یا زانو
• تغییر در عملکرد مثانه یا روده

مراحل فتق دیسک

به طور کلی مراحل دیسک کمر شامل موارد زیر است:

• انحطاط
• برجستگی دیسک
• بیرون زدگی دیسک
• جدا شدن دیسک
  درمان دیسک کمر

انحطاط

با گذر زمان و بالا رفتن سن، دیسک شروع به خشک شدن می‌کند و انعطاف‌پذیری خود را از دست داده و شکننده می‌شود.

برجستگی دیسک

برخی از آسیب‌های روزانه می‌توانند با گذر زمان باعث بیرون زدگی ماده ژله‌ای و نرم بین مهره‌ها با ایجاد حباب در کنار بافت‌های رشته‌ای شوند. معمولا به این حالت، برجستگی دیسک گفته می‌شود. برجستگی دیسک به اشتباه، لغزش دیسک نامیده می‌شود.

بیرون زدگی دیسک

بیرون زدگی دیسک زمانی رخ می‌دهد که هسته مرکزی از لایه بیرونی بافت بیرون بزند اما هنوز درون دیسک قرار داشته باشد.

جدا شدن دیسک

جدا شدن دیسک زمانی رخ می‌دهد که ماده ژله‌ای دیسک به خارج از بافت نشت کند و به درون کانال نخاع آزاد شود.

راههای تشخیص دیسک کمر

برای تشخیص بیماری دیسک کمر باید پزشک علاوه بر بررسی سابقه پزشکی بیمار و معاینه فیزیکی او از روش‌های تشخیصی زیر برای بیماری دیسک کمر و علت دیسک کمر استفاده کند:

• اشعه ایکس
• ام آر آی
• میلوگرام
• سی تی اسکن
• الکترومیوگرافی (EMG)

اشعه ایکس

در این روش تشخیصی از پرتوهای نامرئی انرژی الکترومغناطیسی برای عکسبرداری از بافت‌های داخلی، استخوان‌ها و سایر اعضا استفاده می‌شود.

ام آر آی

تصویرسازی تشدید مغناطیسی ام آر آی یک روش تشخیصی است که برای عکسبرداری، از فرکانس‌های رادیویی و مغناطیسی استفاده می‌کند. در این روش، به کمک یک کامپیوتر تصاویر دقیقی از اعضا و ساختارهای درون بدن گرفته می‌شود.

میلوگرام

در این روش ماده رنگی به درون کانال نخاع تزریق می‌شود تا بتوان به کمک اشعه ایکس تصاویر دقیقی از ساختارهای بدن را به دست آورد.

سی تی اسکن

اسکن توموگرافی رایانه‌ای (سی تی اسکن)، در این روش تشخیصی به کمک اشعه ایکس و فناوری کامپیوتر، از زوایای مختلف تصاویری از استخوان، عضله، بافت چربی و سایر اعضا گرفته می‌شود. تصاویر سی تی اسکن دقیق‌تر از عکسبرداری به کمک اشعه ایکس است.

الکترومیوگرافی (EMG)

یک روش تشخیصی است که میزان عکس‌العمل یا فعالیت الکتریکی عضله را در پاسخ به تحریک عصب عضله می‌سنجد.

درمان دیسک کمر

پزشک براساس موارد زیر، روش درمان دیسک کمر مناسب را تعیین می‌کند:

• سن بیمار، سلامت کلی بیمار و تاریخچه پزشکی
• شدت بیماری
• نوع
• میزان تحمل بیمار در ارتباط با برخی داروها، روش‌ها، یا درمان‌ها
• انتظارات بیمار در روند درمان

معمولا درمان دیسک کمر محتاطانه اولین قدم برای کنترل بیماری دیسک کمر است. این اقدام شامل موارد زیر است:

• در برخی موارد، استراحت مطلق بسیار مفید است.
• آموزش به بیمار در خصوص نحوه صحیح راه رفتن می‌تواند باعث کاهش درد یا جلوگیری از آسیب دیدن دیسک شود.
• استفاده از کمپرس سرد و گرم اقدام درمانی بسیار مفیدی است.
• کنترل وزن می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.
• استفاده از محافظ مخصوص کمر می‌تواند به کاهش درد و پیشگیری از بدتر شدن علائم کمک کند.

در صورتی که موارد فوق مفید واقع نشد، می‌توان روش‌های زیر را پیشنهاد داد:

• داروها
• ورزش درمانی
• عمل جراحی

درمان دارویی دیسک کمر

پزشک برای کنترل درد یا شل شدن عضلات اقدام به تجویز داروهای زیر می‌کند:

• تزریق اپی دورال کورتیزون
• داروی کورتیزون خوراکی (مانند پردنیزون یا متیل پردنیزون)
• داروهای ضدالتهاب (داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی) مانند ایبوبروفن، و ناپروکسن
• سدیم

ورزش برای دیسک کمر

ورزش درمانی برای درمان درد دیسک کمر شامل فراصوت، برنامه‌های ورزشی، پیام درمانی و سایر گزینه‌های موجود است. ورزش برای علائم جدید فتق دیسک توصیه نمی‌شود.

از سوی دیگر، تقویت عضلات کمر و شکم در پیشگیری و درمان مشکلات شدید کمر مسئله بسیار مهمی است. ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی، ورزش درمانی و یوگا برای کاهش کمردرد‌های شدید بسیار مفید هستند.

کشش ساده عضلات می‌تواند برای بهبود علائم مربوط به فتق دیسک بسیار مفید باشد. باید کشش عضلات را به آهستگی و با دقت شروع کرد. تمرینات کششی شامل خم شدن، کشش کمر به سمت عقب و سایر حرکات است.

جراحی دیسک کمر

اگر مواردی که تاکنون ذکر کرده‌ایم مفید واقع نشود، ممکن است پزشک برداشتن دیسک بیرون‌زده را پیشنهاد نماید. در حال حاضر روش‌های جراحی متعددی برای درمان فتق دیسک وجود دارد. پزشک بر اساس وضعیت بیمار و مزایای هر روش برای جراحی فتق دیسک، یک روش مناسب را انتخاب می‌کند.

جراحی دیسک شامل میکرودیسکتومی و جراحی باز است، که در روش اول پزشک از ابزارهای کوچک جراحی استفاده می‌کند. در صورتی که بیمار دچار سندروم دم اسب باشد انجام فوری عمل جراحی ضروری خواهد بود.

در عمل جراحی بیمار بیهوش می‌شود. پزشک در قسمتی که دیسک بیرون زده است برشی را روی کمر ایجاد می‌کند. ممکن است پزشک برای دستیابی به محل دیسک، تعدادی از استخوان‌های کمر را جدا کند. معمولا قسمت بیرون زده دیسک و سایر قسمت‌های شل، از محل دیسک برداشته می‌شوند.

پس از اتمام جراحی و ترخیص بیمار به منظور پیشگیری از فتق سایر دیسک‌ها محدودیت‌هایی در خصوص میزان فعالیت بیمار اعمال می‌شود و پزشک به او اجازه نمی‌دهد، تا زمانی که بهبودی حاصل می‌شود بیمار به مدت چند هفته فعالیت جسمالی داشته باشد.

بیماری دیستروفی عضلانی چیست؟

بیماری‌های دیستروفی عضلانی به گروهی متشکل از بیش از ۳۰ بیماری ژنتیکی گفته می‌شود که در طی آن‌ها، عضلات اسکلتی که مسئول حرکت بدن هستند، به صورت پیش‌رونده دچار ضعف شده و تحلیل می‌روند.

برخی از انواع دیستروفی عضلانی در دوران نوزادی و کودکی دیده می‌شوند درحالی‌که برخی دیگر از انواع آن تا سنین میانسالی و بالاتر ظاهر نخواهند شد. این اختلالات از نظر میزان انتشار و شدت ضعف عضلانی (برخی از انواع دیستروفی عضلانی حتی عضلات قلب را نیز درگیر می‌کنند)، سن شروع، سرعت پیشرفت و الگوی وراثتی متفاوت‌اند.

تحلیل عضلانی دوشن شایع‌ترین نوع دیستروفی عضلانی بوده و اکثرا پسران را درگیر می‌کند. شروع این عارضه در سنین ۳ تا ۵ سالگی بوده و سرعت پیشرفت آن بالاست. در حال حاضر، تحلیل عضلانی درمانی ندارد ولی می‌توان از روش‌های درمانی فیزیکی و دارویی برای بهبود علائم این بیماری و کند کردن روند پیشرفت آن استفاده کرد.

پیشگیری افراد نسبت به تحلیل عضلانی به نوع و شدت پیشرفت آن بستگی دارد. برخی از انواع این بیماری ممکن است خفیف بوده و به‌آرامی پیشرفت کنند در حالی‌ که انواع دیگری از آن ممکن است باعث ضعف عضلانی بسیار شدید، از کار افتادگی و عدم توانایی راه رفتن شوند برخی از کودکان در اثر دیستروفی عضلانی می‌میرند ولی برخی دیگر از آن‌ها تنها با از کارافتادگی‌های جزئی به سنین بالاتر می‌رسند.

روش‌های درمانی که متخصص مغز و اعصاب ممکن است تجویز کند شامل دارو درمانی، فیزیوتراپی، تنفس درمانی، گفتار درمانی، استفاده از وسایل طبی برای و همچنین جراحی اصلاحی ارتوپدی است.

انواع دیستروفی عضلانی در کودکان و بزرگسالان

انواع بیماری دیستروفی عضلانی شامل موارد زیر است:

• تحلیل عضلانی دوشن
• دیستروفی عضلانی بکر
• دیستروفی میوتونیک (بیماری اشتاینرت)
• دیستروفی مادرزادی
• دیستروفی فاسیو اسکاپولو هومرال
• دیستروفی عضلانی لیمب گیردل
• دیستروفی عضلانی چشمی حلقی

بیماری دیستروفی عضلانی

تحلیل عضلانی دوشن

شایع‌ترین نوع این بیماری است. علائم بیماری دیستروفی عضلانی دوشن معمولا قبل از سومین تولد کودک شروع به ظاهر شدن می‌کنند. این افراد عموما تا سن ۱۲ سالگی مجبور به استفاده از ویلچر شده و تا حدود ۲۰ سالگی به دلیل نارسایی تنفسی می‌میرند.

دیستروفی عضلانی بکر

علائم این عارضه شبیه به دوشن بوده ولی شروع آن دیرتر اتفاق افتاده و سرعت رشد پایین‌تری خواهد داشت. مرگ معمولا در حدود ۴۵ سالگی اتفاق می‌افتد.

دیستروفی میوتونیک (بیماری اشتاینرت)

نوع میوتونیک این بیماری، شایع‌ترین نوع آن است که در سنین بزرگسالی شروع می‌شود. شاخصه این بیماری، عدم توانایی برای شل کردن یک عضله پس از انقباض آن می‌باشد. عضلات صورت و گردن معمولا زودتر تحت تاثیر قرار می‌گیرند. ازجمله علائم آن نیز می‌توان به آب‌مروارید، خواب‌آلودگی و آریتمی قلبی اشاره کرد.

دیستروفی مادرزادی

این نوع از تحلیل عضلانی در زمان تولد و یا در سنین قبل از ۲ سالگی قابل‌ تشخیص است. این عارضه دختران و پسران را درگیر می‌کند. برخی از انواع آن به آرامی پیشرفت کرده درحالی‌که انواع دیگر آن ممکن است به سرعت پیشرفت کرده و باعث از کار افتادگی شدید شوند.

دیستروفی فاسیو اسکاپولو هومرال

شروع این بیماری ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتد ولی معمولا در سنین نوجوانی دیده می‌شود. ضعف عضلانی معمولا در صورت و شانه‌ها شروع شده و افراد مبتلا به این بیماری ممکن است با چشمان نیمه‌ باز خوابیده و برای بستن کامل چشمان خود با مشکل مواجه شوند. زمانی که فرد مبتلا به این بیماری دست خود را بالا می‌برد، کتف‌های او همانند بال بیرون می‌زنند.

دیستروفی عضلانی لیمب گیردل

این نوع از دیستروفی‌، در سنین کودکی و نوجوانی شروع شده و در ابتدا عضلات شانه و ران‌ها را درگیر می‌کند. افراد مبتلا به تحلیل عضلانی لیمب گیردل ممکن است در بالا بردن بخش جلویی پا مشکل داشته و زمین خوردن در آن‌ها شایع باشد.

دیستروفی عضلانی چشمی حلقی

شروع این عارضه در سنین بین ۴۰ تا ۷۰ سالگی است. پلک‌ها، گلو و صورت در ابتدا درگیر شده و پس از آن عضلات شانه و لگن دچار این مشکل می‌شوند.

علت دیستروفی عضلانی چیست؟

تحلیل عضلانی به دلیل جهش بر روی ژن‌های کروموزوم X ایجاد می‌شود. هر نوع از دیستروفی عضلانی به دلیل یک سری از جهش‌های خاص رخ داده ولی تمامی این جهش‌ها از تولید دیستروفین در بدن ممانعت می‌کنند.

دیستروفین یک پروتئین ضروری برای ساختن و ترمیم عضلات می‌باشد. تحلیل عضلانی دوشن به دلیل یک سری جهش در ژن کد کننده پروتئین سیتو اسکلتی دیستروفین ایجاد می‌شود.

دیستروفین عضوی از یک گروه بسیار پیچیده پروتئین‌هاست که کارکرد صحیح عضلات را ممکن می‌سازند. این پروتئین به متصل کردن عناصر متعددی در بین سلول‌های عضلانی به یکدیگر کمک کرده و تمامی آن‌ها را به سارکولم (غشای خارجی سلول عصبی) متصل می‌کند.

در صورتی که دیستروفین وجود نداشته و یا شکل ناقص آن وجود داشته باشد این روند به خوبی پیش نرفته و اختلالاتی در غشای خارجی سلول عضلانی ایجاد می‌شوند. این مشکل سبب ضعیف شدن عضلات و همچنین آسیب دیدن فعال سلول‌های عصبی می‌شود.

در دیستروفی عضلانی دوشن، دیستروفین تقریبا به‌طور کامل وجود ندارد، هر چقدر میزان دیستروفین تولید شده کمتر باشد، علائم عارضه شدیدتر خواهند بود. در دیستروفی عضلانی بکر، مقدار پروتئین دیستروفین و یا اندازه آن کاهش پیدا می‌کند.

ژن کد کننده‌ی دیستروفین، بزرگ‌ترین ژن شناخته شده در بدن انسان است که بیش از ۱۰۰۰ جهش مختلف در دیستروفی‌های عضلانی دوشن و بکر در این ژن شناسایی شده‌اند.

علائم دیستروفی عضلانی

در زیر به علائم دیستروفی عضلانی دوشن که شایع‌ترین نوع این بیماری است می‌پردازیم. علائم دیستروفی عضلانی بکر نیز همانند دوشن می‌باشند ولی شروع این بیماری معمولا در سنین ۲۰ سال به بالا بوده و همچنین علائم این عارضه خفیف‌تر و سرعت پیشرفت آن کندتر خواهد بود.

علائم دیستروفی عضلانی

علائم اولیه دیستروفی عضلانی دوشن عبارتند از:

• راه رفتن شبیه به اردک
• درد و گرفتگی در عضلات
• مشکل در دویدن و پریدن
• راه رفتن بر روی انگشتان پا
• مشکل در بلند شدن و ایستادن
• اختلال یادگیری مثل یاد گرفتن تکلم دیرتر از معمول
• زمین خوردن مکرر

علائم ثانویه دیستروفی عضلانی دوشن عبارتند از:

• عدم توانایی راه رفتن
• کوتاه شدن عضلات و تاندون‌ها که باعث محدود شدن بیشتر حرکت می‌شود.
• مشکلات تنفسی ممکن است تا حدی شدید شوند که برای تنفس نیازمند دستگاه‌های کمکی شوید.
• ممکن است قوس ستون فقرات دچار مشکل شود چراکه عضلات توانایی لازم برای حمایت از آن را ندارند.
• عضلات قلب ممکن است ضعیف شده و مشکلات قلبی ایجاد شوند.
• مشکل در بلع؛ این مشکلات می‌توانند سبب آسپیراسیون ریوی شوند و بعضا لازم است تا از یک لوله برای غذا خوردن استفاده شود.

چگونگی تشخیص تحلیل عضلانی

تکنیک‌های مختلفی وجود دارند که می‌توان با استفاده از آن‌ها تشخیص دیستروفی عضلانی را انجام داد، این موارد عبارتند از:

• تست آنزیم
• تست ژنتیک
• بررسی قلب
• بررسی ریه‌ها
• نوار عصب و عضله (الکترومیوگرافی)
• نمونه برداری

تست آنزیم

عضلات آسیب دیده کراتین کیناز تولید می‌کنند. بالا بودن سطح کراتین کیناز و عدم وجود دیگر انواع آسیب‌های عضلانی می‌تواند نشان‌دهنده دیستروفی عضلانی باشد.

تست ژنتیک

از آنجایی‌ که جهش‌های ژنتیکی در تحلیل عضلانی اتفاق می‌افتند می‌توان برای تشخیص آن‌ها آزمایشاتی را انجام داد.

بررسی قلب

الکتروکاردیوگرافی و اکوکاردیوگرافی می‌توانند تغییرات ساختاری در عضلات قلب را مشخص کنند. این روش مخصوصا برای تشخیص تحلیل عضلانی میوتونیک کارآمد است.

بررسی ریه‌ها

بررسی نحوه عملکرد ریه‌ها می‌تواند به انجام تشخیص کمک کند.

نوار عصب و عضله (الکترومیوگرافی)

یک سوزن وارد عضله می‌شود تا میزان فعالیت الکتریکی را اندازه گیری کند. نتایج آزمایش الکترومیوگرافی می‌توانند علائمی از بیماری‌های عضلانی را نشان دهند.

نمونه برداری

برداشتن بخشی از یک عضله و بررسی آن در زیر میکروسکوپ می‌تواند علائم دیستروفی عضلانی را آشکار کند.

نحوه درمان دیستروفی عضلانی

در حال حاضر روشی برای درمان قطعی دیستروفی عضلانی وجود ندارد. برخی از داروها و روش‌های درمانی می‌توانند به کند کردن روند پیشرفت بیماری کمک کنند و از توانایی حرکتی بیمار را تا حداکثر زمان ممکن محافظت کنند.

درمان دیستروفی عضلانی

روشهای درمان دیستروفی عضلانی عبارتند از:

• کورتیکواستروئیدها
• داروهای قلبی
• ورزش‌های عمومی
• وسایل کمکی تنفس
• وسایل کمکی حرکتی

کورتیکواستروئیدها

با وجود اینکه این نوع دارو می‌تواند به افزایش قدرت عضلانی کمک کرده و سرعت پیشرفت را کاهش دهد، استفاده طولانی‌مدت از آن می‌تواند استخوان‌ها را ضعیف کرده و منجر به افزایش وزن شود.

داروهای قلبی

اگر دیستروفی عضلانی قلب را درگیر کند، بتا بلاکر ها و آنزیم‌های مبدل آنژیوتانسین می‌توانند موثر واقع شوند.

ورزش‌های عمومی

انجام تمرینات دامنه حرکتی و تمرینات کششی می‌تواند تا حدی با چرخیدن اندام‌ها به طرف داخل به دلیل کوتاه شدن تاندون‌ها و عضلات مبارزه کنند. اندام‌ها به‌تدریج سفت و بی‌تحرک می‌شوند و انجام این تمرینات باعث طولانی‌تر شدن این روند خواهند شد. تمرینات هوازی استاندارد و سبک مثل پیاده‌روی و شنا می‌توانند پیشرفت بیماری را کند کنند.

وسایل کمکی تنفس

با ضعیف شدن عضلات مسئول تنفس، ممکن است لازم باشد تا از وسایلی برای رساندن اکسیژن به بدن در طول شب استفاده شود. در شدیدترین موارد بیماری، ممکن است لازم باشد تا بیمار برای نفس کشیدن از یک ونتیلاتور استفاده کند.

وسایل کمکی حرکتی

عصا، ویلچر و واکر و بریس؛ این وسایل عضلات و تاندون‌ها را کشیده نگه داشته و روند کوتاه شدن آن‌ها را کند می‌کنند. این وسایل همچنین در زمان استفاده، از بدن فرد حمایت می‌کنند.

بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی مدتی پس از ایستادن یا راه رفتن دچار درد شدید در ناحیه باسن، ران و عضلات ساق پا می‌شوند.

تنگی کانال نخاع چیست؟

تنگی کانال نخاع به تنگ شدن فضاهای نخاعی گفته می‌شود. تنگی کانال نخاع باعث ایجاد فشار بر اعصابی می‌شود که در سراسر ستون فقرات وجود دارند. تنگی کانال نخاع معمولا بیشتر در قسمت پایین کمر و گردن رخ می‌دهد.

چگونه بفهمیم تنگی کانال نخاع داریم؟

برخی از افرادی که دچار تنگی کانال نخاع هستند ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. ممکن است عده‌ای دیگر علائمی مانند درد، بی‌حسی، سوزش و ضعف عضلانی را تجربه کنند. همچنین ممکن است با گذر زمان علائم تنگ شدن کانال نخاع بدتر شود. برخی از تغییرات ناشی از تخریب ستون فقرات که به استئوآرتریت مربوط است باعث تنگ شدن کانال نخاعی می‌شود.

تشخیص تنگی کانال نخاع شامل ارزیابی کامل ستون فقرات است. جراحی و درمان غیر جراحی از گزینه‌های موجود برای درمان تنگی کانال نخاعی محسوب می‌شوند. درمان نکردن تنگی شدید کانال نخاعی باعث پیشرفت بیماری و مشکلات دائمی در خصوص تعادل بدن، فلج و بی‌اختیاری ادرار و مدفوع می‌شود.

تنگی کانال نخاعی گردن

بهترین درمان برای تنگی کانال نخاعی

درمان تنگی کانال نخاعی به محل تنگی کانال و شدت علائم و نشانه‌های بیمار بستگی دارد. برای تصمیم‌گیری در خصوص بهترین گزینه درمان تنگی کانال نخاع باید با متخصص مشورت کنید. اگر شما هیچ‌گونه علامتی نداشته باشید یا علائم شما خفیف باشند، پزشک به‌طور منظم وضعیت شما را بررسی می‌کند و برخی نکات را به شما می‌گوید که در منزل انجام دهید.

در صورتی که این مورد نتواند به شما کمک کند، پزشک انجام فیزیوتراپی و مصرف برخی داروها را تجویز می‌کند. اگر سایر گزینه‌های درمانی مفید نباشند و به شما کمک نکند، می‌توانید از عمل جراحی بهره بگیرید.

انواع تنگ شدن کانال نخاعی را بشناسید

انواع تنگی کانال نخاع بر اساس محل آنها در ستون فقرات دسته‌بندی می‌شوند. گاهی ممکن است بیمار در چند نقطه دچار تنگی کانال باشد.

دو نوع تنگی کانال نخاع وجود دارد که عبارتند از:

1. تنگی کانال نخاع گردن
2. تنگی کانال نخاع کمر

تنگی کانال نخاع گردن

در این حالت، تنگی در قسمت ستون فقرات گردن رخ می‌دهد.

تنگی کانال نخاع کمر

در این حالت، تنگی در قسمت پایین کمر رخ می‌دهد. تنگی کانال نخاع کمر شایع‌ترین نوع تنگی کانال نخاعی است.

علت تنگی کانال نخاعی چیست؟

ستون فقرات از گردن تا کمر امتداد می‌یابد. استخوان‌های ستون فقرات، کانال نخاع را تشکیل می‌دهند که از طناب نخاع (اعصاب) محافظت می‌کنند.

برخی از افراد به صورت مادرزادی دچار تنگی کانال نخاع هستند. اما در اکثر موارد، تنگی کانال نخاعی زمانی رخ می‌دهد که برخی موارد باعث تنگ شدن فضای باز بین ستون فقرات شوند.

علل تنگی کانال نخاع عبارتند از:

• • رشد بیش از حد استخوان
  • دیسک کمر

• تومورها
• آسیب‌های ستون فقرات

رشد بیش از حد استخوان

آسیب‌های ناشی از استئوآرتریت بر استخوان‌های ستون فقرات می‌تواند منجر به زائده‌های استخوانی شود که به درون کانال نخاع رشد می‌کنند.

بیماری پاژه یک بیماری استخوانی است که معمولا بزرگسالان را درگیر می‌کند، و می‌تواند باعث رشد بیش‌از‌حد استخوان در ستون فقرات شود.

دیسک کمر

بالشتک‌های نرمی که بین مهره‌ها قرار دارند و نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کنند، با گذر زمان و بالا رفتن سن ازبین می‌روند. شکستگی‌هایی که در قسمت خارجی دیسک رخ می‌دهد باعث بیرون‌زدگی بالشتک‌های نرم و ایجاد فشار بر طناب نخاع یا اعصاب می‌شود.

ضخیم شدن رباط‌های کمر ممکن است با گذر زمان، رباط‌هایی که به حفظ استخوان‌های ستون فقرات کمک می‌کنند ضخیم شوند و به درون کانال نخاع فرو روند.

تومورها

رشد غیرطبیعی می‌تواند باعث ایجاد تومور درون طناب نخاع، درون بافت‌های پوشاننده نخاع یا فضای بین نخاع و مهره‌ها شود.

آسیب‌های ستون فقرات

تصادفات خودرویی و سایر آسیب‌ها می‌توانند باعث دررفتگی یا شکستگی یک یا چند مهره شود. استخوان دررفته می‌تواند باعث آسیب رساندن به نخاع شود. التهاب و تورم بافت مجاور، می‌تواند فورا پس از جراحی کمر بر اعصاب و نخاع فشار وارد کند.

علائم تنگی کانال نخاعی

در تصاویری که به کمک ام آر آی یا سی تی اسکن گرفته می‌شود تنگی کانال نخاع مشاهده می‌شود، اما عده‌ای دیگر هیچ‌گونه علامتی ندارند. تنگی کانال نخاع به تدریج شروع می‌شود و باگذر زمان بدتر می‌شود.

علائم تنگی کانال نخاعی با توجه به محل تنگی و اعصاب درگیر، متفاوت است. از این رو علائم تنگ شدن کانال نخاع گردن و کمر متفاوت است و در ادامه به بررسی آنها می‌پردازیم.

علائم تنگی کانال نخاعی گردن

علائم تنگ شدن کانال نخاعی گردن شامل موارد زیر است:

• بی حسی یا سوزش در دست، بازو، پا، ساق
• ضعف عضلات دست، بازو، پا، یا ساق
• مشکلاتی در ارتباط با حفظ تعادل و راه رفتن
• گردن درد
• در موارد شدید، از دست دادن کنترل مثانه یا شکم (بی‌اختیاری و فوریت ادرار)

علائم تنگی کانال نخاعی کمر

علائم تنگی کانال نخاع کمر شامل موارد زیر است:

• بی حسی و سوزش در پا یا ساق
• ضعف عضلات پا یا ساق
• درد یا گرفتگی در یک یا هر دو پا در ایستادن طولانی مدت یا راه رفتن که معمولا هنگام نشستن یا خم شدن به جلو تسکین می‌یابد.
• کمر درد

علائم تنگی کانال نخاعی گردن

چگونگی تشخیص تنگی کانال نخاع

پزشک برای تشخیص تنگی کانال نخاعی از بیمار درباره علائم و نشانه‌هایی که دارد سوال می‌پرسد، به‌بررسی پیشینه پزشکی او می‌پردازد، سپس وضعیت جسمانی او را بررسی می‌کند.

پزشک ممکن است برای تشخیص علت تنگ شدن کانال نخاعی گردنی بیمار، انجام عکسبرداری را تجویز می‌کند. این تست‌ها عبارتند از:

• عکسبرداری توسط اشعه ایکس
• ام آر آی
• سی تی اسکن یا سی تی میلوگرام

عکسبرداری توسط اشعه ایکس

در این حالت می‌توان تغییرات استخوان، مانند زائدهای استخوانی که باعث تنگ شدن فاصله بین مهره ها شده است را مشاهده کرد. بنابراین بیمار باید در معرض تشعشعات اشعه ایکس قرار بگیرد.

ام آر آی

در این حالت از امواج رادیویی و مغناطیسی (ام آر آی) برای تولید تصاویر ستون فقرات استفاده می‌شود. ام آر آی می‎توانند آسیب‌های دیسک و روباط، و وجود تومور را نشان دهد. به‌علاوه، می‌تواند اعصابی که تحت فشار قرار دارند را نیز نشان دهد.

سی تی اسکن یا سی تی میلوگرام

اگر بیمار قنتواندادر به انجام ام آر آی انجام نباشد، پزشک انجام سی تی اسکن را پیشنهاد خواهد کرد. در سی تی اسکن ،به کمک اشعه ایکس از زوایای مختلف از بدن عکسبرداری می‌شود. در سی تی اسکن میلوگرام پس از تزریق ماده حاجب تصویربرداری انجام می‌شود. ماده حاجب وضعیت اعصاب و نخاع، فتق دیسک، زائده‌های استخوانی و تومور را نشان می‌دهد.

درمان تنگی کانال نخاع

روشهای درمان تنگی کانال نخاعی شامل موارد زیر است:

• درمان دارویی
• فیزیوتراپی
• تزریق استروئید
• جراحی
• تغییر سبک زندگی و درمان خانگی

درمان دارویی تنگی کانال نخاعی

پزشک می‌تواند داروهای زیر را برای درمان تنگی کانال نخاعی تجویز کند:

• مسکن‌ها
• داروهای آرام‌بخش
• داروهای ضد تشنج
• مخدرها

مسکن‌ها

مصرف برخی از مسکن ها مانند ایبوبروفن، ناپروکسن، و استامینوفن می‌تواند به‌طورموقت باعث تسکین درد ناشی از تنگی کانال نخاعی شود. این داروها فقط برای دوره کوتاهی تجویز می‌شوند و شواهد کمی مبنی بر مزایای استفاده طولانی از این داروها وجود دارد.

داروهای آرام‌بخش

مصرف برخی از داروهای آرام‌بخش در طول شب، مانند آمی‌تریپتیلین می‌تواند به تسکین دردهای شدید کمک کند.

داروهای ضد تشنج

برخی از داروهای ضد تشنج مانند گاباپنتین وپرگابالین می‌تواند به کاهش درد ناشی از آسیب اعصاب کمک کنند.

مخدرها

داروهای که حاوی ترکیبات کدئین هستند مانند اکسی‌کدون و هیدروکدون می‌توانند به‌طور موقت به تسکین درد کمک کنند. باید در مصرف مخدرها به مدت طولانی احتیاط کرد. از عوارض جانبی مخدرها می‌توان اعتیاد به مصرف آن‌ها را ذکر کرد.

فیزیوتراپی برای تنگی کانال نخاعی

افرادی که دچار تنگی کانال نخاعی هستند باید برای کاهش درد، از میزان فعالیت خود بکاهند. اما کاهش فعالیت می‌تواند منجر به ضعف عضلات و در نتیجه درد بیشتر شود.

پزشک می‌تواند تمریناتی را به بیمار آموزش دهد که به کاهش درد و تقویت عضلات او کمک کند:

• تقویت عضلات و استقامت بدن
• حفظ‌پذیری و مقاومت ستون فقرات
• بهبود تعادل بدن

درمان تنگی کانال کمر

تزریق استروئید

ممکن است ریشه اعصاب در محل‌های تحت فشار، متورم و ملتهب شود. تزریق داروی استروئیدی (کورتیکواستروئید) به درون نقاط ملتهب باعث بهبود تنگی کانال نخاع نمی‌شود، اما می‌تواند به کاهش التهاب و تسکین درد کمک کند.

تزریق استروئید در همه افراد مفید و تاثیر گذار نیست. تزریق مکرر استروئید می‌تواند باعث ضعیف شدن استخوان‌ها و بافت‌های هم‌بند شود، به این ترتیب بیمار می‌تواند در طول سال فقط چند بار استروئید تزریق کند.

داروی درمان تنگی کانال نخاع

جراحی تنگی کانال نخاعی

در صورتی که سایر روش‌های درمانی تنگی کانال نخاع نتوانند به بیمار کمک کنند، یا علائم تنگی کانال باعث فلج شدن او شده باشد، پزشک انجام عمل جراحی را توصیه می‌کند. هدف از انجام عمل جراحی، ایجاد فضای بیشتر در ستون فقرات به منظور کاهش فشار بر ریشه اعصاب یا ستون فقرات است.

انجام عمل جراحی برای رفع فشردگی کانال نخاعی، آخرین روش برای رفع علائم تنگی کانال نخاع است. تحقیقات نشان داده است که اگر عمل جراحی توسط جراحان با تجربه و ماهر انجام شود باعث کاهش عوارض می‌شود.

تغییر سبک زندگی و درمان خانگی

پزشک به بیمار پیشنهاد می‌کند برای کاهش درد، موارد زیر را در منزل رعایت کند:

• استفاده از کیسه آب گرم یا سرد
• حفظ تناسب اندام
• ورزش کردن
• استفاده از عصا یا واکر

استفاده از کیسه آب گرم یا سرد

برخی از علائم تنگی کانال گردن با قرار دادن کیسه های گرم یا سرد روی گردن تسکین می‌یابند.

حفظ تناسب اندام

اگر بیمار چاق باشد یا اضافه وزن داشته باشد باید وزن خود را کاهش دهد. کاهش وزن اضافی می تواند با برداشتن فشار از روی کمر به کاهش درد کمک شایانی کند.

ورزش کردن

انعطاف‌پذیری، تمرینات کششی و تقویتی می‌تواند به آزاد شدن ستون فقرات کمک کند. پزشک می‌تواند ورزش‌های مفید و ایمن را به بیمار معرفی کند.

استفاده عصا یا واکر

عصا و واکر به حفظ تعادل بدن کمک می‌کنند. بیمار هنگام استفاده از این وسایل در هنگام راه رفتن به سمت جلو خم می‌شود بنابراین از میزان درد او کاسته می‌شود.

تشنج در کودکان یک اختلال مغزی است که یکی از دلایل شایع آن صرع است. تشنج کودکان را می‌توان با روشهای گوناگون کنترل و درمان کرد.

تشنج در کودکان چگونه است؟

تشنج تخلیه الکتریکی غیرطبیعی سلول‌های عصبی مغز یا بخشی از مغز است. این تخلیه غیرعادی می‌تواند هوشیاری فرد را تحت تاثیر قرار دهد یا احساسات غیرطبیعی، حرکات و تکان‌های ناخواسته‌ای را ایجاد کند. تکان‌های ایجادشده، انقباضات شدید، ناخواسته و ریتمیک عضلات هستند که قسمت زیادی از بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

تشنج در کودکان اغلب مشابه تشنج در بزرگسالان است. با این حال برخی از انواع تشنج مانند تشنج ناشی از تب و اسپاسم نوزادان تنها در کودکان وجود دارد.

مشکلات خاص در کودکان مانند حمله‌های تنفسی و شبانه ممکن است شبیه تشنج باشد اما این اختلالات باعث فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مغز نمی‌شود و در نتیجه تشنج کودکان نیست.

کودکان مبتلا به صرع و تشنج مزمن در اغلب موارد داروهایی را برای کاهش یا از بین بردن تشنج مصرف می‌کنند. خوشبختانه بسیاری از کودکان مبتلا به تشنج فقط نیاز به درمان موقت دارند.

درمان صرع در کودکان همچنین می‌تواند ترکیبی از دارو و تغییرات رژیم غذایی باشد. در برخی موارد جراحی ممکن است برای درمان بیماری‌های زمینه‌ای استفاده شود.

تشنج در کودکان چه عوارضی دارد؟

تاثیرات درازمدت تشنج کودکان بسیار کم است به‌خصوص اگر در مغز کودک هیچ اختلال زمینه‌ای وجود نداشته باشد. بسیاری از کودکان مبتلا به صرع دارای رشد و پیشرفت طبیعی و شانس خوبی برای داشتن زندگی عادی هستند اما برخی از کودکان مبتلا به تشنج در رشد و پیشرفت مشکل ‌دارند. این خطر بستگی به نوع بیماری صرع یا علت تشنج دارد.

عوارض تشنج در کودکان

اگر نگران هستید که کودک یا نوزاد شما در معرض تشنج است با پزشک متخصص مغز و اعصاب صحبت کنید. آن‌ها می‌توانند آزمایش‌هایی را انجام دهند که اطمینان حاصل کنند که آیا کودک یا نوزاد شما تشنج دارد یا خیر. پزشک درمان‌های مناسب برای درمان فرزندتان را به شما ارائه خواهد داد.

انواع تشنج در کودکان

به طور کلی انواع تشنج کودکان بسیار متنوع است. اما تقریبا می‌توان کلیه تشنج ها را در دو دسته طبقه‌بندی کرد:

1. تشنج گسترده
2. تشنج جزئی

تشنج گسترده

تشنج گسترده زمانی اتفاق می‌افتد که فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در تمام قسمت‌های قشر مغزی ایجاد می‌شود. قشر مغزی لایه بالای مغز است و مربوط به جنبش، تفکر، استدلال و حافظه است و شامل این موارد می‌شود:

• تشنج تونیک کلونیک
• تشنج خفیف

تشنج‌های تونیک کلونیک

این تشنج شامل انقباض بدن، حرکات دست‌ و پا و معمولا از دست دادن هوشیاری است.

تشنج خفیف

این تشنج شامل زمان کوتاهی از خیره شدن، چشمک زدن و حرکات خفیف در دست و بازوها است.

تشنج‌های جزئی

تشنج های جزئی همچنین تشنج های کانونی یا موضعی به یک نیمکره مغز محدود می‌شوند. هنگامی که این نوع تشنج رخ می‌دهد کودک ممکن است هوشیار باقی بماند اما نمی‌داند تشنج قرار است اتفاق بیفتد. تشنج های جزئی می‌توانند رفتار، آگاهی و پاسخگویی را تحت تاثیر قرار دهند و همچنین باعث ایجاد حرکات غیرارادی می‌شوند.

علت تشنج کودکان

علل تشنج در کودکان و نوزادان شامل موارد زیر است:

• اختلالات متابولیک موقت، مانند پایین آمدن سطح قند خون
• اختلال جدی مانند ناهنجاری مغزی، آسیب مغز در دوران بارداری، کمبود اکسیژن در طول زایمان یا عفونت حاد
• اختلالات ارثی ناشی از جهش در ژن مانند اختلال ارثی متابولیسم
• استفاده از داروهای خاص در دوران بارداری مادر

تشنج ناشی از اختلالات ارثی متابولیسم معمولا در دوران کودکی شروع می‌شود. تشنج ممکن است به تعدادی از بیماری‌های عصبی مختلف در مغز کودک مرتبط باشد.

شایع‌ترین علت تشنج، صرع است. با این حال، علل دیگری مانند تب بالا، تومور مغزی و واکنش ناخواسته به بعضی از داروها وجود دارد که می‌تواند باعث تب و تشنج در کودکان شود.

تشخیص تشنج در کودکان و نوزادان

تشخیص تشنج در نوزادان تازه متولد شده دشوار است. نوزادان ممکن است با دست به لب‌های خود ضربه بزنند و یا ناخواسته آن‌ها را بجوند، چشم آن‌ها در جهت‌های مختلف حرکت می‌کند و گاهی درحرکت لنگ می‌زنند.

در نوزادان بزرگ‌تر یا کودکان یک قسمت یا تمام بدن شروع به لرزش، تکان خوردن یا انقباض می‌کند. اندام‌ها ممکن است بدون اراده حرکت کنند. کودکان ممکن است خیره و گیج شوند، احساسات غیر معمولی، مانند بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن، در قسمت‌های مختلف بدن یا احساس ترس بدون هیچ دلیلی داشته باشند.

تشخیص تشنج در کودکان

تعیین نوع تشنج در کودکان کمک می‌کند تا آزمایش‌های مورد نیاز مشخص شود و درمان‌های موثر به کار برده شود. این موارد عبارتند از:

• بررسی سابقه پزشکی و تشنج بیمار
• معاینه فیزیکی
• نوار مغزی
• سی تی اسکن و ام آر آی
• آزمایش خون

بررسی سابقه پزشکی و تشنج بیمار

به والدین توصیه می‌شود دفتری برای ثبت آنچه در طی تشنج‌های کودک مشاهده می‌شود تهیه کنند و با پزشک به اشتراک بگذارند.

معاینه فیزیکی

معاینه کامل فیزیکی در فرایند ارزیابی کودک مبتلا به تب و تشنج مهم است.

نوار مغزی

نوار مغزی آزمایشی است که فعالیت الکتریکی مغز را اندازه‌گیری می‌کند. این کار برای جستجوی فعالیت‌های غیرطبیعی الکتریکی مغز که با تشنج و صرع مرتبط است انجام می‌شود و اجازه می‌دهد تا پزشک به درک روشنی از مکان و دلیل ایجاد تشنج دست یابد. حتی اگر کودک در طول نوار مغزی تشنجی نداشته باشد می‌توان اطلاعات مهمی را کسب کرد.

سی تی اسکن و ام آر آی

بعضی از کودکان نیاز به آزمایش بیشتری دارند. این آزمایش‌ها ممکن است شامل سی تی اسکن یا ام آر آی باشد که تصاویری از مغز ارائه می‌دهند. این آزمایش‌ها دردناک نیستند اما هنگام انجام ام آر آی کودک باید برای بیش یک ساعت بدون حرکت دراز بکشد که کار دشواری است. به همین دلیل به اکثر کودکان کمتر از پنج سال هنگام ام آر آی آرام‌بخش داده می‌شود زیرا هر گونه حرکت می‌تواند تصاویر را خراب کند.

آزمایش خون

آزمایش خون نیز ممکن است توصیه شود. آزمایش خون اطلاعات مربوط به کروموزوم‌های کودک و میزان مواد شیمیایی و مواد طبیعی موجود در خون را فراهم می‌کند. برای تشنج ناشی از تب در کودکان یا افرادی که ممکن است اختلال متابولیکی داشته باشند آزمایش پونکسیون کمری نیز انجام می‌شود. در تست پونکسیون کمری به‌منظور برداشت مقدار کمی مایع مغزی نخاعی از اطراف نخاع سوزنی را به کمر وارد می‌کنند.

درمان تشنج در کودکان چگونه است؟

هنگامی که تب و تشنج در کودکان تشخیص داده می‌شود درمان باید در اسرع وقت شروع شود. تحقیقات نشان داده است که اگر تشنج کودکان و نتایج آن در بدن تثبیت شود مصرف دارو و سایر درمان‌ها ممکن است موفقیت کمتری برای درمان داشته باشند. روش‌های درمانی مختلفی وجود دارد که بسته به کودک و نوع تشنج استفاده می‌شود.

درمان تشنج در کودکان نوزادان عبارتند از:

• دارو درمانی
• رژیم غذایی
• تحریک عصب واگ
• جراحی

داروی تشنج کودکان

رایج‌ترین روش درمان تشنج در کودکان تجویز داروهای ضد انعقادی است. اکثرا تشنج در کودکان را می‌توان با دارویی به نام مونوتراپی کنترل کرد. تصمیم‌گیری در مورد تجویز دارو و مقدار آن بستگی به عوامل مختلفی ازجمله نوع تشنج کودک، شیوه زندگی و سن، فراوانی تشنج، عوارض جانبی دارو و مصرف داروهای دیگر دارد.

ممکن است چندین ماه برای تعیین بهترین دارو و دوز آن زمان لازم باشد. اگر یک درمان ناموفق باشد درمان دیگر ممکن است جواب بهتری بدهد پس نباید ناامید شد.

رژیم غذایی کودکان مبتلا به تشنج

درمان با رژیم غذایی و سایر روش‌ها معمولا بسته به سن بیمار و نوع تشنج انجام می‌شود. رژیم کتوژنیک که دارای کربوهیدرات پایین و چربی زیاد است، روش درمانی برای رفع تشنج در کودکانی است که دارو درمانی در آنان تاثیری ندارد.

رژیم غذایی باعث ایجاد حالتی به نام کتوز می‌شود. کتوز بدین معنی است که بدن به جای کربوهیدرات از چربی برای زنده ماندن استفاده می‌کند. رژیم کتوژنیک به‌طور موثر باعث کاهش تشنج برای برخی افراد به‌ویژه کودکان مبتلا به اشکال خاص تشنج می‌شود.

تحریک عصب واگ

تحریک الکتریکی مغز یک روش درمانی تشنج برای افراد مبتلا به اشکال مقاوم به دارو است که نمی‌خواهند جراحی کنند. محرک عصب واگ از طریق جراحی زیر پوست قفسه سینه قرار می‌گیرد و به عصب واگ در پایین گردن متصل می‌شود

این دستگاه باعث ارسال جریان کم الکتریکی به مغز از طریق عصب واگن می‌شود. افرادی که از این محرک استفاده می‌کنند معمولا نمی‌توانند داروهای تشنج را متوقف کنند، اما اغلب آن‌ها تشنج کمتری دارند و ممکن است قادر به کاهش دوز دارو باشند.

درمان تشنج با عمل جراحی

به‌طور کلی عمل جراحی زمانی توصیه می‌شود که با وجود این که کودک حداقل دو مورد مناسب دارو را انتخاب و مصرف کرده است، تشنج‌های کانونی هنوز ادامه دارد یا اگر آسیب مغزی مشخص وجود داشته باشد که عامل تشنج در کودکان است.

هنگامی که کسی به‌عنوان متقاضی مناسب برای عمل جراحی تشنج شناخته می‌شود، متخصصان توصیه می‌کنند که جراحی در اسرع وقت انجام شود.

ارزیابی جراحی بر اساس نوع تشنج، منطقه درگیر در مغز و وسعت ناحیه‌ای از مغز که در آن تشنج‌ها ایجاد می‌شوند صورت می‌گیرد. قبل از جراحی، کودک یا نوزاد مبتلا به تشنج تحت نظارت دقیق قرار می‌گیرد تا منشا ایجاد تشنج در مغز دقیقا مشخص گردد.

الکترودهای ایمپلنت برای ثبت سطح فعالیت مغز استفاده می‌شود. این الکترودها اطلاعات دقیق‌تری نسبت به نوار مغز فراهم می‌کنند. جراحان معمولا از عمل مناطق مغز که برای گفتار، حرکت، احساس، حافظه و تفکر و یا دیگر توانایی‌های مهم ضروری است اجتناب می‌کنند. از ام آر آی می‌توان برای پیدا کردن این مناطق مغز در فرد استفاده کرد.

سی تی اسکن یک روش عکس‌برداری رایج به منظور تشخیص بیماری‌های مغز و اعصاب می‌باشد. سی تی اسکن شامل عکس‌های با زوایای مختلف است که با استفاده از اشعه ایکس گرفته می‌شود.

سی تی اسکن به چه نوع عکس برداری گفته می‌شود؟

سی تی در لغت به معنی مقطع‌نگاری کامپیوتری بوده و نام دیگر سی تی اسکن، کت اسکن می‌باشد. سی تی اسکن شامل ترکیبی از عکس‌های گرفته شده با اشعه ایکس است که از زوایای مختلف گرفته شده و با پردازش کامپیوتری به شکل یک تصویر با مقطع عرضی یا برش‌های مختلف تبدیل شده‌اند.

این عکس‌ها ممکن است از استخوان‌ها، عروق خونی و یا بافت‌های نرم بدن گرفته شده باشند. عکس های دستگاه سی تی اسکن نسبت به عکس‌های معمولی گرفته شده با اشعه ایکس جزئیات بیشتری را نشان می‌دهند.

موارد استفاده از سی تی اسکن

سی تی اسکن استفاده‌های متفاوتی دارد ولی بیشترین استفاده آن برای معاینه سریع افرادی است که دچار آسیب‌های داخلی ناشی از تصادفات رانندگی یا دیگر حوادث شده‌اند. از سی تی اسکن می‌توان برای عکس‌برداری از تقریبا همه جای بدن استفاده کرد. این روش برای تشخیص بیماری‌ها و جراحات و همچنین برنامه‌ریزی درمان، جراحی و پرتودرمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اسکن مغز و اعصاب

سی تی اسکن کرانیال یک ابزار تشخیصی است که برای ایجاد تصاویر با جزئیات بالا از داخل سر (جمجمه، مغز، سینوس‌های جانبی، حفره‌ها و حدقه‌ی چشم) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این روش غیرتهاجمی است، یعنی برای انجام آن نیازی به عمل جراحی نخواهد بود. معمولا توصیه می‌شود که قبل از روی آوردن به روش‌های تهاجمی، علائم متعددی که بر روی سیستم عصبی تأثیر می‌گذارند بررسی شوند.

سی تی اسکن می‌تواند نیاز به فرآیندهای تهاجمی برای تشخیص مشکلات داخل جمجمه را کاهش دهد. این روش یکی از بی‌خطرترین راه‌هایی است که پزشک برای بررسی مشکلات سر و گردن از آن استفاده می‌کند.

مزایای سی تی اسکن

فوآید سی تی اسکن شامل موارد زیر است:

• جامع بودن
• سرعت
• محدودیت‌های کمتر نسبت به اسکن ام آر آی

جامع بودن

سی تی اسکن می‌تواند از استخوان، بافت نرم و عروق خونی به‌طور هم‌زمان عکس‌برداری کرده و نسبت به عکس‌برداری عادی با اشعه‌ی ایکس مزایای بسیار واضحی دارد.

توانایی تشخیصی سی تی اسکن می‌تواند نیاز به بیوپسی با عمل جراحی و یا عمل‌های جراحی تشخیصی را از بین ببرد. توانایی عکس‌برداری به هنگام و زنده در این روش را می‌توان برای هدایت سوزن بیوپسی و دیگر روش‌های مشابه به کار گرفت.

سرعت

اکثر موارد سی تی اسکن تنها چند ثانیه زمان می‌برند و اسکن کل بدن تنها به حدود نیم ساعت زمان احتیاج خواهد داشت. این سرعت به پیدا کردن جراحات داخلی و خونریزی‌های داخلی در زمان مناسب و درنتیجه نجات جان فرد کمک می‌کند.

محدودیت‌های کمتر نسبت به اسکن ام آر آی

CT-SCAN همانند اسکن ام آر آی (MRI) نیازی به بی‌حرکت ماندن مطلق بدن نخواهد داشت. همچنین سی تی اسکن محدودیتی در مورد تجهیزات پزشکی قرار داده شده در بدن ندارد.

کاربردهای سی تی اسکن

تصاویر گرفته شده با سی تی اسکن کرانیال برای دیدن جزئیات بیشتر نسبت به عکس‌برداری معمولی با اشعه ایکس استفاده می‌شوند. این تصاویر می‌توانند به تشخیص طیف وسیعی از عارضه‌ها کمک کنند ازجمله:

• موارد غیرطبیعی در استخوان‌های جمجمه
• بدشکلی‌های عروقی یا وجود رگ‌های خونی غیرطبیعی
• آتروفی بافت‌های مغزی
• نقایص مادرزادی
• آنوریسم مغزی
• خونریزی مغزی
• هیدروسفالی یا تجمع مایعات در جمجمه
• عفونت یا تورم
• آسیب به سر، صورت یا جمجمه
• سکته
• تومور

در مورد برخی آسیب‌ها و یا در مواردی که بیمار بدون وجود دلیل خاصی علائم زیر را نشان می‌دهد، پزشک CT-SCAN مغز درخواست خواهد کرد. این موارد عبارتند از:

• غش کردن
• سردرد
• تشنج به‌خصوص در مواردی که اخیرا تشنج اتفاق افتاده باشد.
• تغییرات رفتاری ناگهانی و یا تغییر در نحوه‌ی تفکر
• کاهش شنوایی
• کاهش بینایی
• ضعف عضلانی یا بی‌حسی و خارش
• اختلالات کلامی
• اختلال در بلع

همچنین از کاربرد CT-SCAN، می‌توان برای کمک به انجام جراحی یا بیوپسی نیز استفاده کرد.

نحوه آماده سازی برای سی تی اسکن

برخی از انواع سی تی اسکن مغز نیازمند جوهر مخصوص بوده که به آن ماده حاجب گفته می‌شود. این ماده قبل از شروع عکس‌برداری وارد بدن می‌شود. این جوهر کمک می‌کند تا نقاط خاصی از بدن وضوح بیشتری در تصاویر داشته باشند.

جوهر را می‌توان از طریق یک ورید در دست یا ساعد بیمار وارد بدن او کرد. در صورت استفاده از جوهر، از بیمار درخواست می‌شود تا به مدت ۴ تا ۶ ساعت قبل از انجام عکس‌برداری، چیزی نخورد و ننوشد.

در صورت واکنش‌های قبلی بیمار نسبت به ماده حاجب، پزشک را در جریان قرار دهید. ممکن است برای انجام بی‌خطر این روش، نیاز به استفاده از داروهای خاصی باشد.

قبل از تزریق ماده حاجب، در صورتی که بیمار از داروی دیابتی متفورمین (گلوکوفاژ) استفاده می‌کند، پزشک را مطلع سازید. ممکن است موارد احتیاطی دیگری نیز وجود داشته باشند که بیمار باید آن‌ها را رعایت کند. همچنین در صورتی که بیمار به مشکلات کلیوی مبتلاست پزشک را مطلع سازید چراکه جوهر استفاده شده برای عکس‌برداری می‌تواند این مشکلات را تشدید کند.

در صورتی که بیمار بیش از ۱۳۵ کیلوگرم وزن دارد، در مورد محدودیت وزنی دستگاه عکس‌برداری سوال کنید. برخی از دستگاه‌ها این محدودیت‌ها را دارند.

چگونه سی تی اسکن انجام میشود؟

در سی تی اسکن کرانیال، چندین عکس با اشعه ایکس از شما گرفته می‌شود. سپس یک کامپیوتر این عکس‌ها را با یکدیگر ترکیب کرده و تصاویر پر جزئیاتی از سر بیمار ایجاد می‌کند. این تصاویر به پزشک برای انجام تشخیص کمک می‌کنند. این روش معمولا در بیمارستان یا مراکز عکس‌برداری انجام می‌شود.

عکس‌برداری از بیمار تنها ۱۵ دقیقه زمان خواهد برد. برای عکس‌برداری بیمار باید جواهرات و دیگر اشیای فلزی را از بدن خود دور کند. این فلزات می‌توانند به دستگاه عکس‌برداری آسیب رسانده و باعث اختلال در اشعه ایکس شوند.

احتمالا از بیمار خواسته می‌شود تا لباس مخصوص بیمارستان را بپوشد. بسته به علت درخواست سیتی اسکن مغز، بیمار باید به پشت یا به شکم خود بر روی یک تخت باریک بخوابد. ثابت ماندن کامل بیمار در طول عکس‌برداری اهمیت زیادی دارد. کوچک‌ترین مقدار حرکت باعث تار شدن عکس‌ها خواهد شد.

برخی از افراد از سی تی اسکن هراس داشته و از فضای بسته داخل دستگاه می‌ترسند. در این موارد پزشک یک داروی آرام‌بخش برای حفظ آرامش بیمار در طول عکس‌برداری تجویز خواهد کرد.

آرام‌بخش همچنین به بی‌حرکت ماندن بیمار نیز کمک خواهد کرد. در صورت درخواست برای کودکان نیز، از داروی آرام‌بخش به دلایل ذکر شده استفاده خواهد شد.

بیمار بر روی تخت خوابیده و تخت به آرامی وارد دستگاه می‌شود تا جایی که سر بیمار درون دستگاه قرار بگیرد. ممکن است از بیمار خواسته شود تا برای مدت کوتاهی نفس خود را حبس کند.

دستگاه عکس‌برداری اشعه ایکس دور سر بیمار چرخیده و عکس‌های متعددی با زوایای مختلف از او می‌گیرد. به هر یک از این عکس‌ها یک برش گفته می‌شود. کنار هم قرار دادن این برش‌ها، یک تصویر سه‌بعدی ایجاد می‌کند. این عکس‌ها را می‌توان بلافاصله بر روی نمایشگر مشاهده کرد. سپس این تصاویر ذخیره شده و چاپ می‌شوند.

برای امنیت بیمار، دستگاه سی تی اسکن مغز دارای میکروفون و بلندگو بوده که بیمار می‌تواند از طریق آن با تکنسین عکس‌برداری سی تی اسکن در تماس باشد.

عوارض سی تی اسکن

عوارض جانبی و خطرات سی تی اسکن شامل ناراحتی، قرار گرفتن در معرض تشعشعات و واکنش آلرژیک نسبت به ماده حاجب می‌باشد. نگرانی‌های خود را قبل از عکس‌برداری سی تی اسکن با پزشک در میان بگذارید تا خطرات احتمالی کاهش یافته و بتوان عکس‌برداری مفیدتری را انجام داد.

ناراحتی

انجام سی تی اسکن مغز یک فرایند بدون درد است. برخی از افراد ممکن است به دلیل سختی تخت احساس ناراحتی کرده و یا نتوانند بی‌حرکت بمانند.

ممکن است بیمار به هنگام وارد شدن ماده حاجب به ورید، اندکی احساس سوزش کند. برخی از افراد نوعی مزه فلزی در دهان و احساس گرما در کل بدن خواهند داشت. این واکنش‌ها طبیعی بوده و معمولا کمتر از یک دقیقه زمان می‌برند.

قرار گرفتن در معرض تشعشعات

سیتی اسکن بیمار را در معرض مقداری اشعه قرار می‌دهد. پزشکان معمولا عقیده دارند که خطر این عکس‌برداری نسبت به خطر تشخیص داده نشدن عارضه‌های جدی در بدن ناچیز است.

خطر یک مرتبه عکس‌برداری کم است ولی با عکس‌برداری‌های متعدد با اشعه‌ی ایکس و سی تی اسکن، این خطر افزایش خواهد یافت. اسکنرهای جدید، بیمار را در معرض اشعه کمتری نسبت به مدل‌های قدیمی‌تر قرار می‌دهند.

در صورت باردار بودن بیمار، پزشک را مطلع سازید. ممکن است پزشک بتواند با استفاده از دیگر روش‌های عکس‌برداری، از قرار گرفتن جنین در معرض اشعه جلوگیری کند. ازجمله این روش‌ها می‌توان به اسکن سر ام آر آی یا اولتراسوند که از اشعه استفاده نمی‌کند اشاره کرد.

واکنش آلرژیک نسبت به ماده حاجب

در صورتی که بیمار قبلا نسبت به ماده حاجب واکنش آلرژیک نشان داده است، پزشک را در جریان قرار دهید. ماده حاجب معمولا حاوی ید بوده و ممکن است باعث حالت تهوع، استفراغ، راش پوستی، کهیر، خارش و یا عطسه در افرادی که به ید حساس هستند شود.

قبل از تزریق این ماده به بدن، داروهای استروئیدی و آنتی هیستامین به بیمار داده می‌شوند تا با این علائم مقابله کند. پس از عکس‌برداری سیتی اسکن، در صورت ابتلای بیمار به دیابت یا بیماری‌های کلیوی، ممکن است برای خارج کردن ید از بدن، لازم باشد تا بیمار مقادیر زیادی مایعات بنوشد.

در موارد بسیار نادر سی تی اسکن مغز، ممکن است ماده حاجب باعث شوک آنافیلاکسی شود که یک واکنش آلرژیک کلی در بدن بوده و می‌تواند کشنده باشد. در صورت اختلالات تنفسی بیمار، بلافاصله تکنسین عکس‌برداری را مطلع کنید.

اختلال دو قطبی چیست؟

تقریبا همه افراد حداقل یکبار در زندگی خود برای دوره کوتاهی احساس غم و اندوه و ناراحتی یا انرژی بالا و خوش‌بینی را تجربه می‌کنند. این امری طبیعی و بخشی از انسان بودن است. بااین‌حال بخش قابل‌توجهی از جمعیت وجود دارند که اختلالاتی در خلق و خوی آن‌ها هست که طبیعی نیست.

افراد جای گرفته در این گروه از اختلالی رنج می‌برند که به‌صورت بالینی به‌عنوان اختلال خلقی شخصیتی یا اختلال دو قطبی شناخته می‌شود.

اختلالات خلقی شخصیتی گروهی از بیماری‌های روانی است که بر احساس شما و تفکر در مورد خود، دیگران و زندگی به‌طورکلی تاثیر می‌گذارد. در این زمان هیچ راهی برای جلوگیری یا کاهش بروز اختلالات دو قطبی وجود ندارد.

با این حال، تشخیص زودهنگام و درمان توسط متخصص مغز و اعصاب می‌تواند شدت علائم دو قطبی را کاهش دهد، رشد طبیعی و پیشرفت فرد را بهبود بخشد و کیفیت زندگی افراد مبتلا به اختلالات دو قطبی را بهتر کند.

تفاوت اختلال دو قطبی با افسردگی

بیشتر اختلالات خلقی و شخصیتی قابل درمان هستند بااین‌حال حتی با درمان، برخی از اختلالات خلقی به مدت طولانی ادامه می‌یابند یا به‌صورت دوره‌ای تجدید می‌شوند.

به‌عنوان مثال برخی از افراد یک اختلال حاد و نسبتا کوتاه افسردگی دارند که با درمان مناسب حل می‌شود اما ممکن است سایرین نوعی از افسردگی را تجربه کنند که برای چند ماه یا حتی سال‌ها طول بکشد یا دوره‌های مکرر از آن را در طول عمر خود داشته باشند.

برخلاف افسردگی، اختلال دوقطبی اختلالی مادام‌العمر است که نیاز به درمان مداوم دارد. برای اکثر افراد اختلالات دوقطبی با مصرف دارو و صحبت درمانی (روان‌درمانی) با موفقیت درمان می‌شود.

انواع اختلال خلقی و شخصیتی

برخی از نمونه‌های اختلالات خلقی و شخصیتی عبارت‌اند از:

• اختلال افسردگی حاد
• اختلال دو قطبی
• اختلال عاطفی فصلی
• اختلال سیکلوتیومیک
• اختلال دیس فور قبل از قاعدگی
• اختلال افسردگی مداوم (دیستیوم)
• اختلال درهم گسیخته حال
• افسردگی مرتبط با بیماری‌های دیگر

اختلال افسردگی حاد

این نوع اختلال شامل دوره‌های طولانی و مداوم ناراحتی شدید است.

اختلال دو قطبی

اختلال دوقطبی همچنین به نام افسردگی‌مانی یا اختلال عاطفی دو قطبی شناخته می‌شود و نوعی افسردگی است که شامل زمان متناوب غم و اندوه (افسردگی) و شادی شدید (مانیا) است.

اختلال عاطفی فصلی

اختلال عاطفی فصلی شکلی از افسردگی که اغلب با ساعت‌های کوتاه روز مرتبط است و از پاییز تا اوایل بهار اتفاق می‌افتد.

اختلال سیکلوتیومیک

اختلال سیکلوتیومیک اختلالی است که موجب بروز هیجانات شدید می‌شود که کمتر از اختلال دو قطبی هستند.

اختلال دیس فور قبل از قاعدگی

در این نوع اختلال تغییرات خلقی و تحریک‌پذیری که در مرحله پیش از قاعدگی زن اتفاق می‌افتد و با شروع خونریزی رحم از بین می‌روند.

اختلال افسردگی مداوم (دیستیوم)

منظور از اختلال افسردگی مداوم، نوع دراز مدت (مزمن) افسردگی است.

اختلال درهم گسیخته حال

اختلال مزمن، شدید و ماندگار در کودکان که اغلب شامل بدخلقی‌های مکرر می‌شود که با سن رشد کودک مرتبط است.

افسردگی مرتبط با بیماری‌های دیگر

اختلال مداوم خلق و خو و عدم لذت بردن از اکثر یا تمام فعالیت‌ها است که به‌طور مستقیم با اثرات فیزیکی بیماری‌های دیگر مرتبط است.

علت اختلال دو قطبی چیست؟

تعیین علت دقیق اختلالات خلقی و شخصیتی دشوار است. به نظر می‌رسد افسردگی با ترکیبی از عوامل محیطی، روان‌شناختی، بیولوژیکی و ژنتیکی ایجاد می‌شود. تئوری‌های زیادی به نقش انتقال‌دهنده‌های عصبی، که مواد شیمیایی در مغز هستند و موجب عدم تعادل و منجر به افسردگی می‌شوند، اشاره‌کرده‌اند.

دانشمندان هنوز در حال مطالعه علل اختلال دو قطبی هستند اما توافق بر این است که اختلال دوقطبی ناشی از عوامل متعددی است که باهم کار می‌کنند. از آنجایی که اختلال دوقطبی به نظر ارثی می‌رسد، محققان در حال حاضر در جستجوی یافتن ژنی هستند که ممکن است خطر ابتلا اختلال دو قطبی را افزایش دهند.

مطالعات تصویربرداری مغز نشان می‌دهد که مغز افراد مبتلا به اختلال دوقطبی و افسردگی با مغزهای سالم متفاوت است که نشان می‌دهد که ساختار و عملکرد مغز ممکن است در ایجاد اختلالات خلقی نقش داشته باشد.

عوامل تشدید کننده اختلال خلقی دو قطبی

هرکسی ممکن است احساس کند غمگین یا افسرده است. با این حال اختلالات خلقی و شخصیتی شدیدتر و سخت‌تر از ناراحتی‌های طبیعی است. کودکان، نوجوانان و بزرگ‌سالانی که دارای والدین با اختلال خلقی و اضطراب هستند، احتمال بیشتری برای ابتلا به اختلال دو قطبی دارند. با این حال، حوادث زندگی و استرس می‌تواند احساس غم و اندوه را شدیدتر و تبدیل به افسردگی کند.

گاهی اوقات، مشکلات زندگی می‌تواند باعث افسردگی شود. اخراج شدن از کار، از دست دادن یکی از عزیزان، مرگ اعضای خانواده و مشکلات مالی همگی می‌توانند دشوار باشند و مقابله با فشار ناشی از آن نیز مشکل است. این حوادث زندگی و استرس می‌تواند احساس غم و اندوه و یا افسردگی ایجاد کند و کنترل اختلال دوقطبی را سخت کند.

خطر افسردگی در زنان تقریبا دو برابر بیشتر از مردان است. هنگامی‌که فردی در خانواده دارای این اختلال است، در برادران، خواهران و یا فرزندان آن‌ها احتمال بیشتری برای تشخیص اختلال دو قطبی وجود دارد.

علاوه بر این بستگان افراد دارای افسردگی نیز در معرض خطر ابتلا به اختلال دوقطبی هستند.

تشخیص اختلال دوقطبی چگونه انجام می‌شود؟

اختلالات خلقی و شخصیتی مشکل جدی پزشکی است. پزشک معمولا اختلالات شخصیتی را از طریق بررسی کامل سابقه پزشکی و ارزیابی روان‌پزشکی بیمار تشخیص می‌دهد.

درمان اختلال دو قطبی شخصیتی چگونه است؟

اختلالات خلقی و شخصیتی قابل‌درمان هستند و با انجام درمان مناسب اکثر افراد دیگر هیچ نشانه‌ای از آن ندارند.

بعضی از درمان‌های رایج که به‌تنهایی یا به‌صورت ترکیبی استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:

• مشاوره
• درمان با دارو
• الکتروکانوالسیو تراپی
• نور درمانی

مشاوره برای درمان اختلال دو قطبی

رایج‌ترین نوع مشاوره برای افراد مبتلا به اختلالات خلقی و شخصیتی شامل موارد زیر است:

1. درمان شناختی رفتاری
2. روان درمانی بین فردی

درمان شناختی رفتاری

درمان رفتاری یا CBT رایج‌ترین درمان برای اختلالات خلقی و شخصیتی است و به بیمار کمک می‌کند رابطه بین خلق‌وخوی، افکار و رفتارها را درک کند. همچنین مهارت‌هایی مانند حل مسئله را آموزش می‌دهد که ممکن است به پیشگیری از بازگشت علائم در آینده کمک کند.

روان درمانی بین فردی

هنگامی‌که بیمار مبتلا به افسردگی می‌شود، روابط او با دیگران اغلب دچار آسیب می‌شود. روان درمانی بین فردی به بیماران مهارت‌های لازم برای بهبود نحوه ارتباط با دیگران را آموزش می‌دهد.

درمان دارویی اختلال دو قطبی

افسردگی معمولا با گروهی از داروهای ضد افسردگی و اختلال دوقطبی معمولا با گروهی از داروهای تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو درمان می‌شوند. ممکن است داروهای دیگری نیز برای درمان روان‌پریشی یا اضطراب تجویز شود.

الکتروکانوالسیو تراپی

الکتروکانوالسیو تراپی ممکن است به افرادی که دچار افسردگی شدید یا اختلال دوقطبی هستند کمک می‌کند به خصوص اگر درمان‌هایی مانند مشاوره و دارو کمک نکرده باشد.

درمان در بیمارستان انجام می‌شود و شامل گذراندن جریان الکتریکی از طریق مغز به مدت چند ثانیه است در حالی که بیمار تحت بیهوشی عمومی به سر می‌برد. الکتروکانوالسیو تراپی مدرن بسیار امن، سریع و مؤثر است.

نور درمانی برای مبتلایان به اختلال افسردگی دو قطبی

نور درمانی ممکن است برای افراد مبتلا به اختلال خلقی و شخصیتی یا افسردگی دو قطبی مفید باشد. در نوردرمانی از نوع خاصی از نور استفاده می‌شود که ممکن است گزینه خوبی برای همه بیماران نباشد، بنابراین قبل از اینکه بیمار شروع به نوردرمانی کند باید با پزشک صحبت کند.

درمان خانگی اختلال دوقطبی

بیمار برای کمک به بهبود احساساتش می‌تواند کارهایی را به‌تنهایی در خانه انجام دهد. ورزش منظم، خوردن به‌اندازه کافی، داشتن خواب کافی و حفظ برنامه غذایی صحیح، مدیریت استرس، صرف وقت با دوستان و خانواده و معنویت می‌تواند به کنترل مشکلات خلقی و شخصیتی کمک کند.