تمرینات منظم ورزشی نتایج بسیار مفیدی برای افزایش انعطاف پذیری کمر و گردن دارد و به درمان درد ستون فقرات کمک می‌کند. همچنین انجام تمرینات ورزشی و انواع حرکات اصلاحی به پیشگیری از بیماری‌ها، حفظ تناسب اندام، ایجاد شادابی و نشاط، افزایش قدرت بدنی، سلامتی قلب و عروق و سایر مواردی که کم و بیش اطلاع دارید کمک می‌کند. اما آنچه بسیار اهمیت دارد این است که بهترین روش برای پیشگیری از دردها و ناهنجاری‌های ستون مهره‌ها، انجام ورزش منظم است.

می‌دانید که تمرینات منظم ورزشی، آمادگی و تحمل قلب و عروق فرد را افزایش می‌دهد و خطر برخی بیماری‌ها مثل سکته را کم می‌کند. همچنین ورزش باعث می‌شود که فرد از نظر روانی احساس شادابی کند و تناسب اندام وی حفظ گردد.

عده‌ای ورزش را برای تناسب اندام و عده‌ای دیگر برای افزایش قدرت، انعطاف‌پذیری و ورزشکار شدن انجام می‌دهند. داشتن یک برنامه تمرینی منظم و مناسب به شما کمک می‌کند تا زندگی سالم و به دور از هرگونه دردهای پا، کمر و گردن داشته باشید.

«حقیقت این است که ورزش منظم، مهمترین چیزی است که شما می توانید برای کمک به سلامت ستون فقرات، به خود هدیه کنید.»

برای تشخیص و درمان درد ستون فقرات و جلوگیری از آسیب‌های بعدی مهره‌ها لازم است در اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه شود.

نکات مهم در ورزش که باید بدانید

نکات مهم در ورزش که باید آن را رعایت نمایید عبارتند از:

1. تمرینات باید به صورت منظم و مرتب انجام شود.
2. همواره تمرینات را از سبک آغاز کرده و به تدریج آنها را سخت کنید.
3. کمی درد حین انجام تمرین طبیعی است اما بعد از پایان تمرینات نباید هیچ گونه دردی باقی بماند.
4. تمرینات درمانی برای کمر و گردن نباید سبب افزایش درد در ناحیه ساق پا و یا دست شود.
5. هنگام فعالیت‌های کششی در ناحیه کمر و گردن، از باز شدن و تا شدن بیش از حد این نواحی پرهیز کنید.
6. از تمرینات کششی پیش و پس از تمرینات بدنی باید استفاده کرد. (به اصطلاح گرم کردن و سردکردن بدن)
7. به هنگام حرکات کششی، به طور طبیعی نفس بکشید و نفس خود را حبس نکنید.
8. اگر کار بدنی انجام می‌دهید یا به ورزش‌های دیگر مثل فوتبال می‌پردازید، بدن‌تان برای بازسازی خود زمان کافی نخواهد داشت، پس باید بین جلسات خود زمان استراحت بیشتری قرار دهید.
9. زمان استراحت را بین ۶۰ تا ۹۰ ثانیه حفظ کنید. این زمان برای ریکاوری مناسب است و پس از آن می‌توانید بار دیگر به عضلات فشار بیشتری وارد کنید تا تستسترون بیشتری در بدن آزاد شود.
10. برای بدست آوردن عضله بدون چربی باید به این دو ماده غذایی توجه کنید: پروتئین و کربوهیدرات.

ورزش برای درمان درد ستون فقرات کمر و گردن

انواع ورزش برای درمان درد ستون فقرات که در ادامه معرفی نموده و می‌تواند مفید باشد، عبارتند از:

1. تمرینات هوازی (Aerobic)
2. تمرینات انعطاف پذیری بدن

تمرینات هوازی (Aerobic)

تمرینات هوازی سبب افزایش فعالیت قلب و ریه می‌شود و آمادگی یا تحمل قلبی عروقی را بیشتر می‌کند. فعالیت‌های منظم، تکراری و پویا (دینامیک) مثل دویدن، دوچرخه سواری، شنا، راه‌رفتن و پیاده‌روی که بیش از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول بکشد، تمرینات هوازی محسوب می‌شود.

مطالعات نشان می‌دهد افرادی که قلب و عروق سالمی دارند کمتر دچار درد کمر و گردن می‌شوند. بنابراین اگر می‌خواهید ستون مهره‌های سالمی داشته باشید نباید فواید تمرینات هوازی را نادیده بگیرید.

دویدن، پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری و سایر فعالیت‌های ورزشی برای کمر و گردن مناسب هستند. (البته اگر به روش معقول، منطقی و درست انجام شوند.)

هنگام ورزش تعداد ضربان قلب و تعداد تنفس افزایش می یابد. افزایش تعداد ضربان قلب هنگام ورزش از فرمول زیر بدست می آید:

۰/۷ * (سن – ۲۲۰)

مثلا ضربان قلب یک فرد ۴۰ ساله هنگام تمرین می تواند به ۱۲۶ برسد:

۱۸۰ =۴۰ – ۲۲۰
۱۲۶ = ۰/۷*۱۸۰

معمولا پس از انجام ورزش‌های هوازی تعداد ضربان قلب و دفعات دم و بازدم تنفس افزایش می‌یابد. هنگامی می‌توان گفت این تمرینات مناسب است که پس از انجام آنها دفعات تنفس آنقدر افزایش نیابد که مانع گفتار قابل فهم فرد شود. بلکه ضمن افزایش تعداد ضربان و تنفس، سخن گفتن فرد چندان با مشکل همراه نشود.

تمرینات ورزشی برای افزایش انعطاف پذیری بدن

همان گونه که قبلا هم گفتیم یکی از علل شایع دردهای گردن و کمر، سفتی مفصلی و فقدان انعطاف پذیری بدن است. در مواقعی که عضله یا مفصل، خشک یا سفت است، در محدوده دامنه حرکتی درد احساس می‌شود. بنابراین یکی از علائم سفتی عضله یا مفصل، محدودیت دامنه حرکتی و درد در انتهای دامنه می‌باشد.

به عنوان یک قانون بد نیست بدانید چنانچه در حرکات شما محدودیت به وجود آمده باشد و در انتهای آن حرکت درد حس شود، شما نیاز به تمرینات انعطاف پذیری بدن دارید.

تمرینات انعطاف پذیری ستون مهره‌های گردن

برای انجام تمرین انعطاف پذیری گردن، طاقباز بخوابید و چانه را تو دهید. این تمرین برای کشش عضلات و رباط‌های سفت پشت گردن عالی است. در ابتدا این تمرین را در حالت طاقباز انجام دهید، سپس تمرین تو دادن چانه را در حالت نشسته انجام دهید. حتی می توان به تدریج تمرین را درحالت ایستاده همانند شکل هم انجام داد.

این تمرین برای افرادی که ناگزیرند سر و گردن خود را در حالت خم شده به جلو نگه دارند مناسب است. این تمرین استرس و تنش را کم می کند.

خم کردن سر و گردن و قسمت‌های بالای پشت به عقب، موقعی که احساس سفتی در سرتاسر بالای پشت و قائده گردن می‌کنید مفید است. ابتدا در حالی که چانه تو است گردن را کمی به عقب خم کنید و سپس گردن را کاملا به عقب خم کنید.

بتدریج بهتر است تمرین تو دادن چانه را از حالت طاقباز به وضعیت نشسته پیشرفت دهید. این تمرین برای افرادی مفید است که شغل و حرفه آنان نیازمند نگه داشتن سر و گردن در وضعیت خمیده است.

برای تمرکز کشش به قسمت بالای پشت و پایین گردن همراه با این تمرین چانه را هم تو بدهید.

تمرینات انعطاف پذیری خم شدن کمر به جلو

چنانچه گودی کمر شما زیاد است و زمانی که به جلو خم می‌شوید کمرتان سفت است، این تمرین با کشش عضلات کمر به شما کمک می‌کند. برای انجام این تمرین به صورت زیر عمل کنید:

1. یک زانو را خم کرده و آن را تا امکان به قفسه سینه خود نزدیک کنید.
2. سپس به مدت ۱۰ الی ۱۵ ثانیه آن را داخل شکم نگهدارید.

بهتر است این تمرینات ۱۰ الی ۲۰ مرتبه تکرار شوند تا انعطاف پذیری کمر حفظ شود. این تمرین ممکن است در مواردی که بیرون زدگی دیسک وجود دارد، درد بیمار را شدیدتر کند.

تمرینات انعطاف پذیری خم شدن کمر به سمت عقب

اگر گودی کمر شما از بین رفته است و یا هنگام خم شدن به سمت عقب احساس سفتی می‌کنید، تمریناتی که در ادامه بیان می‌شود به افزایش انعطاف پذیری کمر شما کمک می‌کند. این تمرین بخصوص برای افرادی مفید است که عادت دارند به حالت خمیده به جلو بایستند یا بنشینند و یا حرکات خم شدن به جلو و یا بلند کردن بار را انجام می‌دهند.

این تمرینات انعطاف پذیری کمر به این صورت است که فرد با کمک بازوها، تنه را به عقب خم می‌کند. این تمرین یک کشش غیرفعال بر روی عضلات کمر ایجاد می‌کند. همچنین این تمرین را می‌توان در حالت ایستاده نیز انجام داد.

این تمرینات را می‌توان هربار پس از نشستن یا خم شدن به جلو و بلند کردن بار به تعداد ۵ تا ۱۰ بار انجام داد. توجه داشته باشید تمرینات خم شدن به عقب برای افرادی که گودی کمر آنها زیاد است و انعطاف پذیری زیادی در حرکت خم شدن به عقب دارند، مضر است.

تمریناتی برای افزایش انعطاف پذیری خم کننده‌های ران

ایستادن به مدت طولانی و سفتی عضلات خم کننده ران، باعث افزایش گودی کمر می‌شود. در صورتی که عضلات خم کننده ران سفت باشد، گودی کمر زیاد می‌شود و مشکلات ستون فقرات بوجود می آید.

با انجام تمرینات کششی می‌توان سفتی آن را کاهش داد و آن را به حالت طبیعی بازگردانید.

تست کوتاهی عضلات خم کننده ران

برای تست کوتاهی عضلات خم کننده ران، مطابق شکل روی زمین نرم و یا روی تخت طاقباز دراز بکشید و یک زانو را به طرف شکم خم کنید. چنانچه ران پای دیگر از روی زمین یا تخت بلند شود و یا زاویه بین ران و ساق پا کم شود، نشانه این است که عضلات خم کننده ران شما کوتاه است.

در حالت عادی با خم کردن یک زانو داخل شکم پشت ران با سطح زمین یا تخت در تماس است. هنکام انجام این کشش سعی کنید گودی کمر شما زیاد نشود.

تمریناتی جهت افزایش انعطاف پذیری چرخش تنه

چنانچه در زمان چرخش تنه احساس سفتی می‌کنید، طاقباز بخوابید و ران‌ها و زانوها را خم کنید، بطوری که ران‌ها به داخل شکم خم شود. سپس آنها را به یک طرف بچرخانید. این تمرین ناحیه وسط پشت مهره‌ها را کشش می‌دهد.

میتوان کشش را در حالتی انجام داد که فرد زانوها و ران‌هایش را خم کرده، به طوری که کف پاها روی زمین واقع شود. سپس زانوها به یک سمت بچرخد و بعد به سمت دیگر. در مراحل پیشرفته می‌توان با انداختن یک پا روی پای دیگر به صورت ضربدری چرخش تنه را انجام دهید.

توجه داشته باشید که اگر می‌خواهید کمر خود را به راست بچرخانید، سر را باید به سمت چپ بچرخانید. دقت کنید که شانه‌هایتان از روی زمین بلند نشود. هر تمرین را ۱۰ الی ۱۵ ثانیه نگه دارید.

تقویت عضلات بدن نقش مهمی در حفظ سلامتی و همچنین کاهش علائم بیماری و بهبود دردهای مرتبط با ستون فقرات دارند.

اهمیت ورزش در حفظ سلامتی گردن و کمر

برای آن که گردن و کمر شما سالم و توانا باشد، باید عضلاتی متعادل داشته باشید. حتی افرادی که به طور منظم ورزش می‌کنند ممکن است قدرت عضلانی متعادل نداشته باشند. به عنوان مثال وزنه‌برداری که تنها تمرکز تمرینی وی بر تمرینات تقویتی بازو و سینه است و تمرینی برای تقویت عضلات کتف و اطراف آن انجام نمی‌دهد، بتدریج به علت تکرار این تمرینات نامتعادل، شانه‌هایش به جلو کشیده می شوند و به اصطلاح حالت شانه گرد به خود می‌گیرد و در نتیجه به عضلات و رباط‌های اطراف کتف و قسمت بالای پشت فشار زیادی وارد می شود.

اگر می‌خواهید تمرینات تقویت عضلات بدن موثر باشد، عضلات باید تا حدی ورزش کنند که به مرحله خستگی برسند.

تقویت عضلات با ورزش

تقویت عضلات با ورزش علاوه بر بهبود سلامتی، باعث ایجاد احساس شادی و سرزندگی در شما می‌شود. به تدریج با تکرار و تعداد بیشتر تمرینات و استفاده از تمرینات سنگین‌تر، عضله بیش از پیش قوی می‌گردد. بطور کلی تمریناتی که در آنها از وزنه‌های (مقاومت‌های) سنگین استفاده می‌شود و تعداد تکرار تمرینات کم است، سبب افزایش قدرت و حجم عضله می‌شوند. در حالیکه تمریناتی که در آنها از وزنه‌های سبک با تکرار زیاد استفاده می‌شود، سبب افزایش استقامت می‌شوند.

استفاده از دمبل و دیگر وزنه‌ها راهی عالی برای شدت بخشیدن به هر تمرینی است، اما در باشگاه‌های ورزشی فقط وزنه پیدا نمی‌شود؛ اگر تا به حال از توپ‌های طبی استفاده نکردید، حالا زمان مناسبی است.

توپ‌های طبی در سایزها و وزن‌های مختلف موجود هستند، و با آنها می‌توانید به خوبی روی عضلات هسته بدن کار کنید و این منطقه بسیار مهم را قوی کنید. قدرت عضلانی برای برخی فعالیت‌های ورزشی و افرادی که مشاغل سنگین دارند، بسیار مورد نیاز است.

برای تشخیص و درمان صحیح درد ستون فقرات و جلوگیری از آسیب‌های بعدی مهره ها توصیه می‌شود در اسرع وقت به متخصص مراجعه شود. جهت مشاوره و دریافت نوبت با ما تماس بگیرید.

تمرینات ورزشی برای تقویت عضلات گردن

دقت داشته باشید که ورزش‌هایی که هدفشان تقویت ماهیچه‌های گردن است را باید آرام انجام دهید و نباید در انجام آن افراط کرد، زیرا باعث آسیب بیشتر می‌شود. تا آنجا که می‌توانیم باید ماهیچه‌های گردن را انعطاف پذیر نگهداریم، بنابراین ورزش‌های روزمره که به تقویت ماهیچه‌ها کمک می‌کنند نیاز داریم. ورزش‌های مناسب از فلج شدن و انقباض جلوگیری می‌کند و به درمان گردن درد کمک می‌نماید.

یک تمرین بسیار موثر برای تقویت عضلات گردن استفاده از نوار یا کش‌های الاستیک است که توسط نواری به سر متصل می‌شود. میزان مقاومت کش، بسته به اندازه کش و شلی یا سفتی آن از سبک تا بسیار سنگین فرق می‌کند. در ادامه برخی از ورزش های مخصوص تقویت عضلات گردن را معرفی می‌نماییم.

ورزش گردن با کش

در تمرین زیر، حرکت کشش گردن به وسیله کش نشان داده شده است. تمریناتی ورزشی که می‌توان برای تقویت عضلات گردن انجام داد، عبارتند از:

1. چرخش گردن با کش
2. خم کردن گردن به طرفین (تمرین رساندن گوش به شانه)
3. خم کردن گردن به جلو
4. خم کردن گردن به عقب با کش

تمرینات تقویتی ایزومتریک یا ایستا در گردن

برای انجام تمرینات ایستا، همزمان با انقباض عضلات، با دست‌های خود به سر مقاومت داده و از حرکت گردن جلوگیری کنید. در زمان انقباض ایستا تنفس باید طبیعی باشد (نفس را حبس نکنید). تمرینات ایستا را به مدت ۵ الی ۱۰ ثانیه نگهدارید. تمرینات ایستا مقداری فشار بر مفاصل و دیسک‌های گردن وارد می‌کند. لذا ممکن است در برخی بیماری‌ها درد بیمار را شدیدتر کند.

تمرینات ایستا کشش به سمت جلو

برای تقویت عضلات جلوی گردن به روش زیر عمل کنید:

1. کف دست‌های خود را روی پیشانی بگذارید.
2. همین که تلاش می‌کنید سر را به جلو خم کنید، با کف دست مانع ایجاد حرکت در گردن شوید.
3. در حالت دیگر قائم بنشینید و به جلو نگاه کنید.
4. دست را روی پیشانی بگذارید و فشاردهید.
5. در حالی که با پیشانی به دست فشار میاورید، این کار را ۱۰ بار تکرار کنید.

کشش کناره

تمرین کشش کناره را به صورت زیر انجام دهید:

1. مثل تمرین قبل حال دست را طرفین سر بگذارید، طوری که با سر بدست فشار وارد شود و به عقب برگردد.
2. این ورزش را انجام دهید تا سرخم شود و گوش ها به شانه برسد.
3. اینکار را از سمت دیگر هر کدام ۵ بار انجام دهید.

توجه داشته باشید که حتما بعد از گرم کردن، این ورزش‌ها را انجام دهید.

تمرینات چرخشی

یک دست خود را روی پیشانی بگذارید و با دست دیگر همزمان با انقباض عضلات، مانع چرخش چانه به سمت شانه بشوید.

تمرینات ایستا برای عضلات پشت گردن

برای تقویت عضلات پشت گردن به روش زیر عمل کنید:

1. هر دو دست خود را پشت سر بگذارید.
2. سعی کنید سر را به عقب ببرید و همزمان با دست‌های خود مانع حرکت شوید.

تمرینات ورزشی برای تقویت عضلات شکم

تقویت عضله شکم در بهبود علائم کمر درد می‌تواند تاثیر مثبت بگذارد. افرادی که مجبورند ساعت‌های طولانی بایستند، زنان باردار و افراد چاق، مستعد افزایش گودی کمر هستند. در اغلب این افراد، شکم به جلو برآمده و یک گودی مشخص در ناحیه کمر وجود دارد. در چنین مواردی تمرینات تقویتی که برای عضلات شکم پیش‌بینی شده‌اند مفید می‌باشند. در ادامه برخی انواع ورزش برای تقویت عضلات شکم معرفی می‌شود.

در ورزش های تقویت عضلات شکم موارد زیر را در نظر داشته باشید:

1. در تمرینات فوق ابتدا باید همزمان عضلات شکم و عضلات باسن را منقبض (سفت) کرد.
2. این تمرینات را می‎توان در هر دو حالت طاقباز و ایستاده (مایل به دیوار) انجام داد.
3. تمرین دراز نشست، به اندازه‎ای که فرد به حالت نشسته کامل در نیاید، باعث تقویت عضلات شکم می‎شود.
4. انجام این تمرین کمک می‌کند تا هنگام بلند کردن بار فشار داخل شکم افزایش پیدا کند.
5. اگر هنگام تمرین دراز نشست گودی کمر کم نشود، از انجام تمرین فوق اجتناب کنید.
6. این تمرینات روزی یک تا دو نوبت در روز توصیه می‌شود و به تدریج با قوی شدن عضلات می‌توان تعداد تمرینات را افزایش داد.

دقت داشته باشید که تمرینات دراز نشست برای افرادی که ضایعه حاد دیسک دارند، ممنوع می‌باشد، زیرا دیسک را تحت فشار بسیار زیاد قرار می‌دهد.

روش صحیح ورزش دراز نشست

در ورزش دراز نشست به نکات زیر توجه کنید:

1. برای انجام حرکت دراز نشست، زانوها و ران‌ها باید اندکی خم شوند.
2. سپس با بالا آوردن زانوها، سر و شانه‌ها از زمین، تمرین کامل خواهد شد.
3. میزان بلند شدن تنه از روی زمین در این ورزش تا حدی است که کتف‌ها کاملا از زمین بلند شود.
4. هنگام انجام ورزش دراز نشست نباید پاها را به روش‌هایی مثل نگه داشتن توسط دیگران یا قراردادن زیر میز، ثابت نگه داشت، زیرا در آن صورت عضلات خم کننده ران نیز تقویت می‌شوند و اثر تقویتی این ورزش بر عضلات شکم کاهش می‌یابد.
5. همچنین بهتر است این تمرین جهت تقویت عضلات مایل شکم با کمی چرخش تنه به چپ و راست انجام شود.
6. برای تقویت عضلات تحتانی شکم، بالا آوردن هر دو پا همزمان با هم بسیار مفید است. البته به شرط آنکه هنگام انجام این تمرین گودی کمر زیاد نشود. (به عبارت دیگر کمر با زمین تماس پیدا کند.) یعنی قبل از انجام این تمرین گودی کمر از بین برود و بعد هر دو پا از زمین بلند شود و به مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه بالا نگه داشته شوند.
7. چنانچه هنگام انجام این تمرین نتوانستید پشت کمر خود را به زمین بچسبانید، بهتر است این تمرین را با زانوهای خم انجام دهید و سپس تدریجا با قوی شدن عضلات شکم زانوها را صاف کرده و تمرین را انجام دهید.

تمریناتی برای تقویت عضلات پشت و کمر در خانه

در اکثر تمرینات ورزشی، تقویت عضلات پشت نادیده گرفته می شود. عضلات پشت همانند عضلات قفسه سینه و یا حتی بیشتر از آن کارایی دارد، اما برخی افراد بیشتر بر روی تقویت عضلات قفسه سینه خود تمرکز می‌کنند.

عضلات پشت گروه عضلات کلیدی برای حرکت محسوب می‌شوند که باعث ایجاد تعادل بدن انسان نیز می‌گردند. عضلات پشت، بزرگترین و قوی‌ترین عضلات بدن محسوب می‌شوند. سه عضله قابل توجه که در ظاهر شما تاثیر به سزایی دارند عبارتند از عضله لوزی، فیله کمر و عضله مثلثی شکل. تقویت عضلات پشت نیاز به تلاش منظم و مستمر دارد.

تمرینات ورزشی زیر را می‌توان برای تقویت عضلات پشت و کمر روزی یک تا سه نوبت انجام داد:

1. برای تقویت عضلات قسمت فوقانی پشت در حالت دمر، ابتدا بازوها را یکی یکی بالا بیاورید و سپس هر دو را با هم بالا بیاورید.
2. سپس درحالت دمر پاها را تک تک بالا بیاورید. این تمرین عضلات پشت کمر و ران را تقویت می‌کند.
3. به مرور با پیشرفت تمرینات می‌توانید یک دست و پای سمت مخالف آن دست را بالا بیاورید.
4. برای سخت‌تر کردن تمرین می‌توانید به مچ پا و یا مچ دست وزنه ببندید و با وزنه حرکات فوق را انجام دهید.

در تمرینات ورزشی که برای تقویت عضلات پشت در خانه انجام می‌دهید، نکات زیر را در نظر بگیرید:

1. تمرینات این عضلات را باید به صورت منظم، ۱ الی ۲ بار در هفته انجام دهید.
2. تمرینات مربوط به عضلات پشت در مقایسه با تمرینات شانه و قفسه سینه، بسیار راحت‌تر و پایدارتر می‌باشد.
3. گاهی اوقات ممکن است بخواهید وزنه‌های سنگین‌تری را انتخاب کنید که ایده جالبی نمی‌باشد، زیرا باعث کاهش رشد عضلات می‌گردد.
4. هنگامی که شما در مورد تناسب اندام و بدنسازی عمومی صحبت می‌کنید، ابتدا باید بر روی تکنیک و عضله تمرکز کنید، سپس حرکت.
5. چندین ورزش برای تقویت عضلات پشت وجود دارد، چنانچه شما مجبورید مدت طولانی بنشینید و یا خمیده باقی بمانید، این تمرینات می‌تواند برای شما سودمند باشد.
6. هنگام انجام این تمرینات سر باید در وضعیت عادی باشد.

یکی از شایع ترین اختلالات در انحنای ستون فقرات، گودی کمر (لوردوز) است. بسیاری از ما علت کمردردهای خود را گودی بیش از حد کمر می‌دانیم. بهترین روش حفظ سلامتی و بهداشت کمر، حفظ قوس طبیعی آن است. آنچه اهمیت دارد حفظ این قوس هنگام کارهای گوناگون است (مثل بلند کردن بار، جارو کردن و …)

اندازه قوس یا گودی طبیعی کمر

برای آنکه قوس طبیعی مهره‌های کمر را پیدا کنیم ابتدا لازم است مستقیم بایستیم. در حالت طبیعی کمی گودی در ناحیه کمر به وجود می‌آید. حال اگر شکم خود را تو بکشید و همزمان باسن را جلو ببرید احساس می کنید که قوس کمری شما از بین رفته است. بار دیکر شکم و قفسه سینه خود را جلو برده و همزمان باسن را عقب ببرید، احساس می کنید گودی کمر افزایش یافته است.

علت گودی کمر چیست؟

در حقیقت ستون فقرات توسط تعداد زیادی عضله محافظت می‌شود که سلامت و تعادل آن‌ها در سلامت و نرمال بودن حالت ستون فقرات نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند. عدم تعادل در عضلات نام برده یعنی قوی بودن برخی و ضعف یا گرفتگی بعضی دیگر از آن‌ها موجب پدید آمدن ناهنجاری‌هایی در شکل کلی ستون فقرات خواهد شد.

دلایل گودی کمر‌ عبارتند از:

1. زایمان های‌ مکرر
2. در رفتگی‌ دو طرف‌ لگن‌
3. احتمال استفاده‌ از کفش‌ پاشنه‌ بلند
4. جابجایی‌ ستون‌ مهره‌ها به‌ سمت‌ جلو (مادرزادی‌ یا هر عامل‌ دیگر)
5. ضعف‌ عضلات‌ شکمی‌ و عضلات‌ خلفی‌ ران‌ و بازکننده‌های‌ مفصل‌ ران‌
6. کوتاهی‌ عضله‌ سوئز خاصره‌ای‌ و راست‌ رانی‌
7. کوتاهی‌ عضلات‌ ناحیه‌ کمری‌ (بازکننده‌های‌ کمر)
8. لوردوز جبرانی‌ ناشی‌ کیفوز پشتی‌
9. چاقی
10. پوکی استخوان

عوارض گودی کمر

عوارض گودی کمر شامل موارد زیر است:

1. ایجاد زمینه درد
2. کاهش میزان تحمل‌پذیری
3. کشیدگی لگامنت طولی قدامی
4. فشار به ریشه‌های عصبی
5. برآمدگی شکم
6. کوتاهی قد
7. تنگ شدن فضای خلفی دیسک
8. تنگ شدن سوراخ‌های بین مهره‌ای که ممکن است عروق مربوط به عصب یا خود عصب را تحت فشار قرار دهد.
9. عدم تعادل عضلانی
10. کاهش فشار داخلی شکم به علت ضعف عضلات شکم
11. ایجاد بستری مناسب برای بروز آسیب ناحیه کمر (فتق دیسک)

در این میان نقش عضلات شکمی، بازکننده‌های مفصل پا به لگن و عضله بزرگ پشت باسن، در ایجاد گودی بیش از حد کمر پُررنگ‌تر از سایر عضلات این ناحیه است.

گاهی خم شدن کامل به جلو یا عقب لازم است. این کار موجب تسهیل گردش جریان خون و انعطاف‌پذیری بهتر ستون مهره‌ها می‌شود. اگر مجبور شوید وضعیتی را برای مدت طولانی حفظ کنید چنین حالتی می‌تواند به کمر شما فشار وارد کند.

مثلا در کارهایی مثل جارو کردن با جاروی دستی یا بلند کردن بار، قوس طبیعی کمر از بین می رود. بنابراین کسانی که ناگزیرند برای مدت طولانی کمر خود را دولا کنند بیشتر به دردهای کمر مبتلا می شوند.

از کجا بفهمیم گودی کمر داریم یا نه؟

یکی از ساده‌ترین روش‌های تشخیص گودی کمر این است که به یک دیوار صاف تکیه دهید، به گونه‌ای که پاشنه‌ پا، باسن، کتف‌ها و پشت سر در تماس با دیوار باشند. در این وضعیت به آرامی دست خود را از فضای بین کمر و دیوار عبور دهید یا از فرد دیگری بخواهید این کار را برای شما انجام دهد.

در حالت معمولی نباید دست به طور کامل از این فضا عبور کند. در صورتی که در این روش با مشکل مواجه هستید و یا نمی‌توانید تشخیص دهید باید به پزشک مراجعه کنید. برای تشخیص و درمان صحیح درد ستون فقرات و جلوگیری از آسیب‌های بعدی مهره ها و دریافت مشاوره درمانی با ما تماس بگیرید.

پیشگیری و درمان قطعی گودی کمر

اعمال زیر را می‌توانید برای درمان گودی کمر بکار ببرید:

1. روی تشک یا سطوح سفت (مثلا روی پتو) بخوابید.
2. هنگام خوابیدن به پشت زانوها را خم کنید. (کاهش درد)
3. هنگام خوابیدن به یک طرف پاها را جمع کنید.
4. برای پایین آمدن از تخت یا بلند شدن از وضعیت خوابیده به یک طرف بچرخید.
5. از نشستن روی مبل‌های نرم خودداری کنید.
6. از خم کردن تنه برای بلند کردن اشیا استفاده نکنید.
7. زانوها را خم کنید و اشیا را بردارید، تا حد امکان اشیا را چسبیده به سینه و بالای کمر نگاه دارید.
8. اجسام سنگین را بلند نکنید. برای انجام این کار از افراد دیگر کمک بگیرید.
9. کفش پاشنه بلند نپوشید.
10. روی صندلی طوری بنشینید که زانوها در سطحی بالاتر از ران قرار بگیرند.
11. از انجام حرکاتی که موجب تشدید درد می‌شوند، اجتناب کنید.
12. اضافه وزن خود را با ورزش و رژیم غذایی کم کنید.
13. ورزش‌ها و حرکاتی که در ادامه آموزش داده می‌شود را مرتب انجام دهید، حتی بعد از بهبودی نیز اجرای این حرکات را ادامه دهید.

حرکات اصلاحی برای رفع و از بین بردن گودی کمر

برخی حرکات اصلاحی رفع گودی کمر شامل موارد زیر می‌شود:

1. کشش فلکسور‌های ران
2. کشش عضلات بخش پایین کمر (همسترینگ و سرینی)
3. کرانچ شکم
4. حرکت اسکوات
5. کشش گربه

کشش فلکسور‌های ران

به دلیل سفتی و کوتاهی عضلات فلکسور ران، عضلات مخالف (گروه عضلانی مخالف آن) یعنی عضلات گلوتئوس (سرینی) ضعیف می‌شوند و بر کمربند لگنی تاثیر منفی خواهند گذاشت و تعادل عضلانی را در دو سوی ران برهم می‌زنند.

بنابراین برای حفظ توازن قدرت عضلانی در دو طرف ران و تعادل عضلانی مناسب لازم است تا عضله فلکسور ران خود را با انجام تمرینات کششی، تحت کشش درآورید. یکی از این تمرینات بالا آوردن پا از پشت و گرفتن آن با یک دست، ترجیحا مخالف و کشش آن به سمت بالا است.

کشش عضلات بخش پایین کمر (همسترینگ و سرینی)

به پشت بخوابید (دراز بکشید). به طور همزمان دو زانوی خود را از زمین بلند و سپس خم کنید و در همین حال دو زانویتان را به سمت سینه خود نزدیک کنید. (مانند شکل) همزمان که در حال اجرای حرکت و آوردن زانو‌ها به سمت سینه هستید، دم عمیق بکشید. هنگام رها کردن پاها بازدم عمیق فراموش نشود. این وضعیت را برای ۳۰ تا ۵۰ ثانیه نگاه دارید.

کرانچ شکم

منقبض شدن شکم سبب می‌شود تا انحنای پشت به حالت طبیعی خود بازگردد و گودی بیش از حد آن کاهش یابد. این حرکت را ۱۰ بار و به صورت زیر تکرار کنید:

1. روی زمین دراز بکشید به طوری که مفصل ران با تنه یک زاویه نود درجه بسازد. دست‌ها پشت سر باشد.
2. شانه‌ها را از زمین بلند کرده و سینه را به طرف جلو حرکت دهید. کمر در تماس با زمین باشد.
3. شانه‌ها را به عقب پایین آورده و به وضعیت شروع بازگردید.

نکات زیر را در کرانچ شکم در نظر بگیرید:

1. بالا رفتن (بالا بردن شانه و سینه) باید ۲ ثانیه زمان ببرد.
2. در بالاترین نقطه ۲ ثانیه مکث کرده و ماهیچه شکم را منقبض کنید.
3. به آرامی در مدت ۲ ثانیه به نقطه شروع یا پایین برگردید.
4. دقت کنید کلیه بخش‌های این تمرین باید به اندازه یکسانی زمان ببرند.

حرکت اسکوات

حرکت اسکوات قدرت پایین تنه و ستون فقرات را افزایش می‌دهد و همچنین باعث افزایش انعطاف‌پذیری قسمت پایینی کمر و باسن نیز می‌شود. از آنجایی که این حرکت برخی از بزرگ‌ترین عضلات بدن را درگیر می‌کند، باعث کالری سوزی بیشتری نیز می‌گردد.

حرکت اسکوات را به صورت زیر انجام دهید:

1. راست بنشینید و سپس زانوها را کمی خم کنید و با عقب بردن باسن تنه را جلو آورید.
2. دقت کنید در این وضعیت قفسه سینه و سر شما باید راست نگه داشته شوند و قوس طبیعی کمر و پشت شما هم نباید از حالت طبیعی خارج شود.

کشش گربه

کشش گربه به کاهش درد‌های عضلات پشتی کمک بسیاری می‌کند. هماهنگی بدن در این حرکت وابسته به وضعیت لگن می‌باشد. در انجام این حرکت به نکات زیر توجه داشته باشید:

1. از وضعیت صحیح شانه‌ها و بازو‌ها مطمئن شوید.
2. وضعیت باسن را به عنوان مرکز حرکت تصور کنید و سپس ستون فقرات خود را گرد کرده و به سمت سقف بکشید.
3. سر خود را پایین آورده در حالی که چانه شما به سمت قفسه سینه کشیده نشود، چند ثانیه صبر کنید.
4. سپس قفسه سینه خود را به سمت زمین گود کنید، این در حالی است که شکم و سر خود را به بالا می‌برید.
5. این تمرین را ۱۰ بار تکرار کنید.

راه های پیشگیری و کاهش گودی کمر

پیشگیری، یکی از بهترین روش‌های درمان در هر بیماری است. برخی راه های پیشگیری از گودی کمر عبارتند از:

1. در زمان نشستن، کف پا را صاف بر روی زمین قرار دهید.
2. صندلی خود را تنظیم کنید و در صورت نیاز از یک بالشتک کوچک برای پُر کردن فضای خالی پشت کمرتان استفاده کنید.
3. وقتی ایستاده اید، یک پا را مستقیم روی زمین و دیگری را روی یک پله، چهار پایه و یا هر چیز مشابه، در سطحی کمی بالاتر از پای دیگر قرار دهید. این کار حمایت کمرتان را افزایش خواهد داد.
4. بهترین حالت برای خوابیدن، وضعیت صورت و شکم رو به بالا است، در حالی که بالشی زیر زانوها قرار گیرد.
5. در صورتی که تمایل دارید بر روی شکم بخوابید، حتما بالشی زیر شکم خود قرار دهید.
6. توجه داشته باشید که پوشیدن کفش پاشنه بلند موجب افزایش گودی کمرتان خواهد شد.
7. از تقویت عضلات شکم، باسن و کمر غافل نباشید.
8. قوس کمر تا بیش از ۹۰ درصد با شنا کردن بهبود می‌یابد.

حفظ وضعیت های صحیح بدنی و به عبارتی اصلاح وضعیت بدن در هنگام نشستن، راه رفتن، ایستادن و سایر امور روزمره نقش اساسی در سلامتی ستون فقرات و پیشگیری از بیماری‌هایی نظیر کمر درد شدید و گردن درد دارد.

حرکات و وضعیت‌های غلط بدن از شایع‌ترین علل درد در نقاط مختلف ستون فقرات هستند. خوشبختانه اینگونه دردها اغلب با حرکات اصلاحی و ورزش‌درمانی تسکین پیدا می‌کنند، اما عوامل بسیار دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند ستون بدن را دچار درد و آسیب حاد یا مزمن کنند.

در اینگونه موارد علاوه بر اصلاح وضعیت‌های غلط؛ بیمار به توصیه‌ها و روش‌های درمانی پزشک متخصص نیز احتیاج پیدا می‌کند.

حالت مناسب بدن را بشناسید

حالت مناسب بدن، قرارگیری بدن در وضعیت طبیعی خود است. در حالت ایستاده اگر خط صاف فرضی از نرمه گوش تا شانه بکشید و آن را تا ران، زانو و وسط قوزک پا ادامه دهید، می‌توانید وضعیت‌های زیر را نسبت به این خط بسنجید:

• در حالت ایستاده باید کمر صاف، شانه مسطح، چانه بالا، سینه به سمت بیرون، شکم به سمت داخل، پا به جلو و زانو و ران‌ها منطبق بر خط باشند.

حالت مناسب بدن و اصلاح وضعیت بدنی

وضعیت بدنی مناسب را چگونه ارزیابی کنیم؟

برای ارزیابی وضعیت بدنی مناسب در مورد خود می‌توانید از روش زیر استفاده کنید:

1. با کمک یک آینه، گوش‌ها، شانه‌ها و ران‌های خود را در یک ردیف قرار دهید.
2. در حالت مناسب بدن، ستون فقرات انحنای S شکل ملایمی دارد که باید حفظ شود.
3. اگر دردی احساس می‌کنید، در آینه از پهلو به بدن خود نگاه کنید تا ببینید کمرتان در حالت غیرطبیعی و ناصاف قرار گرفته است یا خیر.
4. اگر درد ندارید لازم نیست حالت بدن خود را تغییر دهید، چون ممکن است این کار موجب مشکلات دیگری شود.
5. ستون فقرات دو انحنای طبیعی دارد که باید حفظ شود که منحنی دابل C یا S خوانده می‌شود.
6. به این منحنی‌های کمر، لوردوتیک (lordotic) یا kyphotic نیز می‌گویند.
7. انحنای لوردوتیک انحنای پایینی کمر است که اگر زاویه آن افزایش یابد، به آن لوردوز پایین ستون فقرات یا گودی کمر می‌گویند.
8. انحنای کیفوتیک به انحنای بخش منحنی بالای ستون فقرات (ستون فقرات سینه‌ای) گفته می‌شود که اگر بیش از ۵۰ درجه شود به آن کیفوز یا قوز می‌گویند.
9. این انحناها از قاعده سر تا شانه و انحنای بالای کمر تا قاعده ستون فقرات هستند.
10. وقتی صاف می‌ایستید، باید وزن شما به طور مساوی بر پاهای شما توزیع شود.
11. باید در این حالت احساس راحتی داشته باشید تا به درستی حالت بدن خود را بررسی کنید.

اصلاح وضعیت بدن در حالت خوابیدن، نشستن و ایستادن

در ادامه نکات لازم برای اصلاح وضعیت بدن در حالت‌های زیر را به طور کامل بررسی میکنیم:

1. خوابیدن
2. نشستن
3. ایستادن

اصلاح نحوه خوابیدن

شما می‌توانید به طریقی که عادت دارید بخوابید، به شرطی که نکات زیر را که تحت عنوان مجاز و غیرمجاز بیان شده است را رعایت کنید.

موارد غیرمجاز در نحوه خوابیدن عبارتند از:

1. خوابیدن روی تشک بسیار نرم که کمر در آن فرو می‌رود و تحت فشار زیاد قرار می‌گیرد.
2. خوابیدن در یک وضعیت خاص به مدت طولانی بیش از ۷ ساعت.

موارد مجاز و وضعیت صحیح خوابیدن شامل موارد زیر می‌شود:

1. بهتر است تشک شما سفت باشد، اما نه خیلی سفت
2. بستر شما وسیع باشد تا بتوانید به راحتی وضعیت خوابیدن خود را تغییر دهید.
3. هنگام خروج از تخت یکباره از حالت خوابیده به نشسته درنیایید، بلکه به یک سمت بچرخید و بعد به کمک دست‌ها بنشینید.

انتخاب نحوه و حالت صحیح خوابیدن بستگی به عادت و آسایش فرد دارد. بنابراین نمی‌توان حالتی را به عنوان یک روش برای خوابیدن همه توصیه کرد، مگر در مواردی که پزشک نوع خاصی از خوابیدن را به بیمار توصیه کند.

حالت صحیح خوابیدن

وضعیت صحیح نشستن

مهمترین قسمت بدن که نقش بسزایی در داشتن وضعیت صحیح بدن ایفا می‌کند، ستون فقرات است. ستون فقرات شما دارای قوس‌های طبیعی است که باید آن‌ها را در وضعیت طبیعی خودشان همواره حفظ کرد.

هنگام نشستن، ایستادن و خوابیدن به روش صحیح، کمترین فشار و استرس روی عضلات بدن شما اعمال می‌گردد. برای اینکه وضعیت صحیح نشستن را رعایت نمایید، صاف و قائم بنشینید، کمر راست و شانه‌ها به عقب باشد.

اصلاح طرز نشستن

برای اصلاح طرز نشستن موارد زیر را رعایت نمایید:

1. باسن شما باید با پشت صندلی در تماس باشد، سه قوس طبیعی بدن باید حین نشستن حفظ گردند و وزن بدن را به طور مساوی روی دو سوی باسن خود توزیع کنید.
2. زانوها باید هم سطح باسن و یا بالاتر از آن قرار گیرد. برای این کار می‌توانید از یک چهارپایه استفاده کنید.
3. پاها نباید روی یکدیگر قرار گیرند، سعی کنید در یک وضعیت بیش از ۳۰ دقیقه ننشینید، برخیزید و پس از انجام دادن چند حرکت کششی مـجـددا بنشینید.

طرز صحیح نشستن روی صندلی کامپیوتر

برای این که طرز صحیح نشستن روی صندلی رایانه را رعایت کنید، نکات زیر را در نظر داشته باشید:

1. ران موازی با سطح کف اتاق باشد.
2. آرنج باید اندکی از ۹۰ درجه گشوده‌تر باشد.
3. مچ دست‌ها باید مستقیم باشد و به سمت بالا و پایین زانـوها ۲ الی ۳ سانتیمتر بـاید از لـبـه صنـدلی جـلـوتر باشد.
4. مانیتور باید ۴۵ الی ۵۵ سانتی‌متر از پیشانی فاصـله داشته باشد.
5. قسمت های مختلف صندلی باید قابلیت حرکت، کنترل و تنظیم داشته باشد، که عبارتند از:
   • پشت صندلی
   • کف (نشیمنگاه) صندلی
   • بدنه صندلی

طرز صحیح نشستن روی صندلی کامپیوتر

پشتی صندلی

نکات مهم در پشتی صندلی شامل موارد زیر است:

1. قابل تنظیم و حرکت به سمت بالا و پایین باشد.
2. قابل تنظیم و حرکت به سمت جلو و عقب باشد.
3. دارای برجستگی و فرورفتگی متناسب با قوس‌های طبیعی ستون مهره‌ها باشد و آنها را حفظ کند.
4. اندازه آن متناسب با ابعاد بدنی استفاده کننده باشد.
5. بیش از حد نرم یا سفت نباشد.

کف (نشیمنگاه) صندلی

نکات مهم در مورد کف یا نشیمنگاه صندلی عبارتند از:

1. با ابعاد بدنی استفاده کننده متناسب باشد.
2. قابلیت تنظیم و حرکت به سمت بالا و پایین را داشته باشد.
3. قسمت جلویی محل نشستن و محلی که زیر زانوها قرار می گیرد، گرد باشد.
4. حدود ۳ تا ۵ درجه به سمت عقب شیب داشته باشد تا از سُرخوردن جلوگیری کند و تکیه بر پشت آن راحت‌تر باشد.
5. ارتفاع آن از سطح زمین متناسب با اندازه ساق پای استفاده کننده باشد.

بدنه صندلی

نکات قابل توجه درباره بدنه اصلی صندلی کامپیوتر شامل موارد زیر می‌شود:

1. بهتر است صندلی بجای ۴ پایه دارای ۵ پایه باشد و هریک از پایه‌ها دارای چرخ‌های روان باشد.
2. همچنین ارتفاع دسته صندلی باید متناسب با اندازه استخوان زانو باشد. به شکلی که پس از قرار دادن ساعد بر روی آن شانه‎ها بالاتر یا پایین‎تر از حد طبیعی خود قرار نگیرد.
3. از جاپایی می توان برای صندلی‌های بلند یا افراد کوتاه‌قد کمک گرفت. جای پا به ران‌ها کمک می‌کند تا فشار وزن را بهتر تحمل کنند.

وضعیت درست ایستادن

برای حفظ وضعیت درست ایستادن موارد زیر را رعایت نمایید:

1. سر را بالا نگه دارید، قـائــم و راست، سـر را بـه جلو و چانه را به داخل بدهید.
2. چانه را به عقب و یا پهلو کج نکنید، قفسه سینه را جلو نگه داشته و استخوان کتـف را عقب نگه دارید.
3. زانوها را صاف نگه داشته و فرق سرتان را به سمت سقف بکشید
4. شکم را بداخل دهید، باسن را بـه عقب و یا جلو کج نکنید.
5. هدف اصلی در وضعیت ایستادن حفظ تعادل ستون فقرات است.

وضعیت درست ایستادن

نکات مهم در اصلاح وضعیت بدن در حالت ایستاده

نکات مهم که جهت اصلاح وضعیت بدن و در حالت ایستاده باید در نظر بگیرید شامل موارد زیر است:

1. سعی کنید به مدت طولانی در یک وضعیت نیاستید، اما هرگاه مجبور به این کار شدید، سعی کنید یک پای خود را با قرار دادن روی یک جعبه و یا چهار پایه بالا نگاه دارید و پس از مدتی پای بالا آمده را با پای دیگر عوض کنید.
2. هنگام ایستادن وزن خود را روی هر دو پا توزیع کرده و بیشترین وزن خود را به روی زیر انگشت شست پا اعمال کنید و نه پاشنه پا
3. بهتر است پاها را نیز به اندازه عرض شانه از هم باز کنید.
4. کفش پاشنه کوتاه و راحت به پا کنید.

وضعیت های غیرمجاز ایستادن

وضعیت های غیرمجاز ایستادن عبارتند از:

1. ایستادن در یک وضعیت به مدت طولانی
2. ایستادن در حالتی که زانوها کاملا صاف و قفل شده و شکم به جلو آمده باشد که در نتیجه قوس کمر زیاد می‌شود.
3. ایستادن با کفش پاشنه بلند یا بدون پاشنه (کفش تخت) به مدت طولانی
4. ایستادن در حالتی که مجبور شوید از کمر یا گردن به سمت جلو خم شوید.

وضعیت های مجاز ایستادن

وضعیت‌های مجاز و نحوه صحیح ایستادن عبارتند از:

1. برای انجام کارهای دقیق از سطح شیب‌دار با اندکی بلندی استفاده کنید.
2. سطح کار را آنقدر بلند کنید که مسلط به کار باشید و احساس راحتی کنید.
3. در انجام کارهای طولانی مثل ایستادن در آشپزخانه یک پا را روی چهارپایه قرار دهید.
4. در موقع ایستادن از گذاشتن دست‌ها به کمر و تکیه‌دادن به عقب خودداری کنید، بهتر است دست ها در جلوی بدن قرار گرفته و تنه مختصری به جلو خم شده باشد.

درد ستون فقرات از آسیب‌های شایع در بین افراد به ویژه کارمندان و افراد سالمند است. مراقبت از این قسمت از بدن، اهمیت زیادی دارد. دردهای ستون فقرات را می‌توان به چند بخش تقسیم‌بندی کرد که در ادامه به بررسی هر یک می‌پردازیم و راه‌های کاهش و درمان درد ستون فقرات را بیان می‌کنیم.

بسیاری از مبتلایان به دردهای ستون فقرات به دنبال کسی هستند که به جای درمانگری با جادوگری درد آنها را یکباره درمان کند و بسا هر اقدام عجیب توسط افراد غیر متخصص را درمان تصور می‌کنند. اما چنانچه پیش از این یادآور شدیم دردهای ستون مهره‌ها علل مشخص و شناخته شده‌ای دارد و کاربرد روش‌های علمی می‌تواند آن‌ها را بهبود بخشد.

برای تشخیص و درمان صحیح درد ستون فقرات و جلوگیری از آسیب‌های بعدی مهره ها لازم است در اسرع وقت به متخصص مراجعه شود. برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد علل کمردرد و درد ستون فقرات و راه‌های درمان آن با ما تماس بگیرید.

انواع درد ستون فقرات کمر

انواع درد ستون فقرات کمر شامل موارد زیر است:

1. دردهای مکانیکال
2. دردهای التهابی
3. دردهای ارجاعی
4. دردهای انتشاری

درد ستون فقرات کمر

دردهای مکانیکال

دردهای مکانیکال معمولا ناشی از دیسک، شکستگی، دررفتگی و آرتروز به دلیل ضربه، اسپاسم یا شکستگی عضلانی بوده که با حرکات شدید شدت می‌یابد، دردهای مکانیکی در اغلب اوقات به دلیل ایستادن و نشستن نادرست، کار زیاد با لپ‌تاپ، موبایل و تبلت به وجود می‌آید که سبب فشار دیسک‌های گردن، التهاب و درد در این نواحی می‌شود.

دردهای التهابی

دردهای التهابی بر اثر بیماری‌های روماتیسمی، تب مالت و درگیری سل در ستون فقرات به وجود می آید و سبب عفونت‌های میکروبی بین مهره‌ها، دیسک‌ها و در نهایت بروز درد در نواحی مختلف گردن می‌شود.

تب مالت بر اثر التهاب و تورم در قسمت‌های مختلف بدن و ریشه‌های عصبی به وجود می‌آید که یکی از نشانه‌های آن می‌تواند درد در ناحیه گردن باشد که به آن درد‌های غیر اختصاصی گویند که حتی با گرفتن ام آر آی نیز نشان داده نمی‌شود.

دردهای ارجاعی

دردهای ارجاعی مربوط به سایر نقاط بدن هستند مانند دردهای قلبی و عروقی که می‌توانند خود را به صورت درد در نواحی مختلف گردن و فک نشان دهند.

دردهای انتشاری

دردهای انتشاری در مواقعی به وجود می‌آیند که بیمار درگیری دیسک گردن دارد و شانه و بازوهای او نیز درد دارد که خود را به صورت مورمور یا گزگز شدن نشان می‌دهد.

راه های تشخیص درد ستون فقرات و کمر درد

برای تشخیص درد ستون فقرات و کمر درد راه های مختلفی وجود دارد که به نوع و شدت آسیب بستگی دارد. در ادامه برخی موارد را بررسی می‌نماییم.

شناخت تاریخچه بیماری

بیشتر پزشکان و فیزیوتراپیست‌ها هنگام معاینه بیماران خود گام‌های مشخص برمی‌دارند. آگاهی از این پرسش‌ها شما را یاری می‌کند تا با آمادگی بهتری به سوالات آن‌ها پاسخ دهید و تشخیص و درمان بیماری را سرعت بخشید.

برای شناخت تاریخچه بیماری پرسش‌های زیر مناسب است:

1. چگونه درد شما آغاز شد؟
2. در زمان آسیب دقیقا چه وضعیتی در ستون مهره‌های خود داشتید؟
3. محل دقیق درد شما کجاست؟
4. آیا سرفه و عطسه درد شما را بیشتر می‌کند؟
5. چه چیزها و حالت‌هایی درد شما را بهتر می‌کند؟
6. تاکنون چه درمان‌هایی انجام داده‌اید؟

تشخیص درد ستون فقرات

معاینه جسمی

معاینه جسمی برای آگاهی از موارد زیر انجام می‌شود:

1. وضعیت عمومی بدن
2. چگونگی قوام عضله (میزان شل یا سفت بودن عضله)
3. مناطقی که به لمس حساسند
4. دامنه حرکتی مفاصل
5. گرفتگی عضله
6. میزان ضعف عضله محل مورد نظر

آزمایش‌های علمی و پیشرفته

برخی از آزمایش‌های علمی و پیشرفته شامل موارد زیر می‌شود:

1. نوار عصب و عضله (الکترومیوگرافی)
2. میلوگرافی که آزمایش نخاع با کمک اشعه ایکس می‌باشد
3. سی تی اسکن
4. ام آر آی M.R.I

درمان درد ستون فقرات در مراحل مختلف بیماری

درمان درد ستون فقرات با توجه به نوع و شدن آسیب و این که مشکل یا بیماری ما در چه مرحله‌ای قرار دارد، شامل موراد زیر است:

1. درمان بلافاصله پس از بوجود آمدن آسیب (مرحله حاد)
2. درمان در مرحله‌ای که بهبودی نسبی بوجود آمده
3. درمان اصلی (فراگیر)
4. بازگشت به کار و آغاز فعالیت‌های عادی روزمره

درمان درد ستون فقرات کمر

درمان بلافاصله پس از بوجود آمدن آسیب (مرحله حاد)

اگر در معاینات پزشکی مشخص شد که آسیب شدیدی مثل دررفتگی یا شکستگی رخ نداده است، اقدامات زیر می‌تواند مفید باشد:

1. گذاشتن یخ در محل آسیب‌دیده؛ این کار به کاهش درد و انقباض محافظتی عضله آسیب دیده کمر کمک می‌کند.
2. استراحت قسمت صدمه دیده، برای آن که میزان صدمه افزایش نیابد.
3. استفاده از محافظ‌های گردنی و کمری مانند گردنبند طبی نرم یا بالش کمری

درمان در مرحله‌ای که بهبودی نسبی بوجود آمده

همین که کمی از شدت بیماری کاسته شد و بهبودی نسبی حاصل شد، حرکات و تمرینات ویژه ورزشی (تحت نظر پزشک و فیزیوتراپیست) به بیمار کمک می‌کند که قدرت عضلانی و انعطاف‌پذیری خود را بازیابد و در نهایت، تعادل ستون مهره‌های خود را حفظ کند.

درمان اصلی (فراگیر)

درمان نهایی برای اکثر آسیب‌های کمر و گردن، از بین بردن علت درد می‌باشد. هر چند داروها به کاهش درد و انقباض حفاظتی و جبرانی ماهیچه کمک می‌کند و التهاب را کاهش می‌دهد، اما اثر قابل اهمیتی بر آنچه درد را به وجود آورده است ندارند. همچنین درمان‌های فیزیوتراپی مانند کشش، به کاهش مشکلات کمک می‌کند.

استراحت، حفظ آرامش و انجام نرمش‌های مناسب، قدرت عضلات و انعطاف‌پذیری ستون فقرات را باز می‌گرداند.

بازگشت به کار و آغاز فعالیت‌های عادی روزمره

بیمار برای بهبود کمر درد و کاهش احتمال بروز درد پس از درمان، باید در دوره بهبودی بعضی از راهکارها را با صلاحدید پزشک بکار گیرد. استفاده از داروهای ضد درد در صورت ضرورت هیچ اشکالی ندارد. حتی المقدور سعی کنید تدریجا به کار قبلی خود بازگردید.

مراعات کردن با ترسیدن و نگرانی متفاوت است، مراقب باشید، اما نترسید و کارهای زیر را انجام ندهید:

1. از درد نترسید چرا که هر دردی به معنی عود کمردرد و ایجاد مشکل در ستون فقرات نیست، بلکه اغلب به معنی نیاز شما به مراعات بیشتر نکات ایمنی است.
2. مراقبت خود را بیشتر کنید. نگران نباشید، چرا که دوره‎هایی از تشدید و تخفیف کمر درد بعد از درمان در طول دوره درمان کاملا طبیعی است.
3. در صورت صلاحدید پزشکتان، نباید از ضددردهای قوی و پرعارضه استفاده کنید، ولی استفاده از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مجاز است.

در قسمت اول مقاله آسیب های شایع ستون فقرات به بررسی گرفتگی ماهیچه و التهاب، پیچ خوردگی ها و کشیدگی هی ناگهانی حاد و برآمدگی دیسک پرداخته شد. در این مقاله سه مورد دیگر از آسیب های ستون فقرات را بررسی خواهیم کرد.

آناتومی دیسک کمر و ستون فقرات

همانطور که در بخش قبل گفته شد دیسک بین‌مهره‌ای میان استخوان‌های ستون فقرات قرار دارند، ‌و فضایی برای رشته‌های عصبی برای بیرون آمدن از طناب نخاعی و رفتن به بخش‌های دیگر بدن فراهم می‌کنند. این دیسک‌ها از حلقه سفت بیرونی متشکل از ماده فیبری لاستیکی که همان غضروف است، تشکیل شده‌اند.

اگر شما دیسک کمر را به صورت افقی ببرید، مانند آن به نظر می‌رسد که پیازی را از وسط آن بریده باشید. در مرکز این حلقه‌های بافت فیبروالاستیک مایع ضخیم وجود دارد که قوامی ژله‌ای دارد.

این حلقه‌ها به همراه مرکز ژله‌مانندشان بیشتر ضربه‌ها را که در حین راه رفتن، دویدن، پرش و حتی نشستن ممکن است روی ستون فقرات وارد آید،‌ جذب می‌کنند.

هر بار که شما به جلو و عقب خم می‌شوید یا می‌چرخید،‌ تغییری در فشار در ناحیه محتوی مایع ژله‌ای دیسک ایجاد می‌شود. این تغییر فشار در مقادیر متوسط در واقع برای دیسک‌ها خوب است.

اما در درازمدت، خم شدن بیش از حد به جلو، در حالیکه کمر گرد است و پاها در حالت مستقیم قرار دارند می‌توانند به این حلقه‌ها که مایع را درون خود نگه می‌دارند، آسیب وارد کنند.

انواع آسیب های ستون فقرات

شایع‌ترین آسیب های ستون فقزات شامل موارد زیر هستند:

• گرفتگی ماهیچه و التهاب
• پیچ خوردگی ها و کشیدگی هی ناگهانی حاد
• برآمدگی دیسک
• فتق دیسک
• خشکی مفاصل
• آرتروز

فتق دیسک کمر

پیشرفت برآمدگی دیسک منجر به ضایعه فتق دیسک می گردد. فتق دیسک کمر (قسمت پایین کمر) عارضه‌ای شایع در بین مردم است. عباراتی نظیر لغزش یا از بیرون‌زدگی دیسک برای توصیف فتق دیسک به کار می‌رود.

فتق ستون فقرات

فتق دیسک کمر یکی از دلایل مهم ایجاد کننده درد در قسمت تحتانی کمر و پاها (مثل سیاتیک کمر) است. دیسک‌های بین مهره‌ای به عنوان ضربه‌گیر در هنگام بروز شوک‌های ناگهانی به ستون فقرات عمل می‌کنند. یک لایه مانند تایر (بافت‌های حلقه‌ای متحدالمرکز) روی هسته ژله‌ای مانند دیسک را پوشانده است.

آسیب شناسی فتق دیسک کمر

در موارد حاد ممکن است لازم باشد بیمار چند هفته درازکش بخوابد یا ناحیه مبتلا را با محافظ گردنی یا کمری طبی بی‌حرکت نگه دارد. خوشبختانه بیماری فتق دیسک در مراحل اولیه قابل تشخیص و درمان است، چنانچه در مراحل اولیه آن به پزشک و یا فیزیوتراپیست مراجعه کنید درمان و مراقبت آنها بسیار اثر بخش است و نیازی به جراحی دیسک کمر نمی‌باشد ولی چنانچه بیماری شدت یابد عمل جراحی ضرورت پیدا می کند.

درمان فتق دیسک کمر

در غالب موارد برای درمان فتق دیسک کمر نیازی به عمل جراحی نیست. شواهد دیرینه نشان می‌دهد که درد ناشی از فتق دیسک کمر بدون نیاز به عمل جراحی ظرف مدت ۴ تا ۶ هفته آرام می‌شود.

در واقع، در ۸۰% از موارد فتق دیسک کمر خود به خود خوب می‌شود بدون اینکه به انجام عمل جراحی نیاز پیدا کند و پس از سه ماه از شروع درد التیام می‌یابد. متاسفانه امکان پیش‌بینی اینکه کدام موارد به صورت طبیعی بهبود می‌یابد وجود ندارد.

خشکی مفاصل

مفصل جایی است که دو استخوان در کنار هم حرکت کرده و سطوح آنها روی هم میلغزند. روی این سطوح را لایه‌ای از غضروف مفصلی پوشانده است که وظیفه آن صاف و لغزنده کردن سطح استخوان و در نتیجه تسهیل حرکت مفصل است. خشکی مفصلی با محدودیت در حرکت مفصل مشخص می‌شود.

وقتی فرد نمی‌تواند مفصل خود را به راحتی حرکت داده و احساس میکند حرکات مفصل نرمی خود را از دست داده و انعطاف مفصل کم شده، مفصل دچار خشکی شده است. به طور مثال فردی که عادت دارد هنگام نشستن قوز کند و به سمت جلو خمیده باشد به تدریج توانایی خم شدن به سمت عقب را از دست می‎دهد، زیرا مفاصل او نرمی خود را از دست داده‎اند.

خشکی مفاصل

آسیب شناسی خشکی مفصل

رباط‌های اطراف مفصل ضخیم و انعطاف‌پذیر می‌شوند. با هر تلاشی که بیمار برای حرکت دادن مفصل می‌کند، درد ایجاد می‌شود. این سفتی سبب مختل شدن گردش خون مفاصل ستون مهره‌ها شده و در نهایت ضایعات مفصلی به وجود می‌آید.

درمان خشکی مفصل

تمرینات کششی و تمریناتی که انعطاف‌پذیری بدن را افزایش می‌دهند به همراه اصلاح وضعیت های عادتی نادرست هنگام کار یا استراحت می توانند خشکی مفصلی را بهبود بخشند.

به طور کلی روش های درمان خشکی مفصل عبارتند از:

• فیزیوتراپی
• جراحی

فیزیوتراپی خشکی مفصل

وقتی که در اثر شکستگی در داخل یا اطراف یک مفصل محدودیت حرکتی ایجاد شده و مدت زمان زیادی از شکستگی نگذشته باشد با فیزیوتراپی و انجام حرکات کششی تحت نظر فیزیوتراپیست می‌توان خشکی مفصل را بهبود بخشید.

جراحی خشکی مفصل

اگر مدت زمان زیادی از شکستگی گذشته باشد ممکن است فیزیوتراپی تاثیری در رفع محدودیت حرکتی نداشته باشد که در این موارد اغلب جراحی انجام شده و دامنه حرکتی مفصل بهبود می‌یابد.

آرتروز

تغییرات مفصل درنتیجه سایش آنها موجب پدیدار شدن آرتروز می‌گردد. اگر چه آرتروز می‌تواند به تمام مفصل‌های بدن آسیب برساند، اما این اختلال معمولا مفاصل دستان، زانوها، باسن و ستون فقرات را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

آسیب ستون فقرات

در آرتروز، غضروف‌ها متلاشی می‌شوند. این امر موجب ایجاد درد و تورم و مشکل در حرکت مفصل می‌شود. با گذشت زمان و بدتر شدن آرتروز، استخوان‌ها ممکن است بشکنند و ساختارهایی به نام خار استخوانی تشکیل شود. قطعاتی از استخوان‌ها یا غضروف‌ها ممکن است جدا شوند و در اطراف مفصل شناور بمانند.

آسیب شناسی آرتروز

ضایعه آرتروز منجر به پیامدهای چندگانه می‌شود که عبارتند از:

• دیسک بین مهره‌ها سائیده شده و باریک می‌گردد.
• سطوح خارجی بین مفاصل ناهموار شده و لغزندگی آنها کاهش می‌یابد.
• کپسول مفصلی و رباط‌ها ضخیم می‌گردد.
• سوراخی که اعصاب نخاعی از آن عبور می‌کند تنگ می‌شود به طوری که در موارد پیشرفته آرتروز، عصب تحت فشار قرار می‌گیرد.

درمان آرتروز

روش های درمان آرتروز شامل موارد زیر هستند:

• درمان‌های طبیعی
• عمل جراحی

درمان های طبیعی آرتروز

بسیاری از افراد مبتلا به آرتروز برای مدیریت علائم و بهبود بهزیستی خود از درمان‌های طبیعی و جایگزین استفاده می‌کنند. برخی از این‌ها مکمل‌های تغذیه‌ای، طب سوزنی (طب فشاری)، ماساژ، تکنیک‌های آرامش‌بخش و آب‌درمانی را شامل می‌شوند.

عمل جراحی مفصل

جراحی مفصل می‌تواند مفصل‌های به‌شدت آسیب‌دیده‌ای مانند مفصل ران‌ها یا زانوها را ترمیم یا تعویض کند. داروهای آرتروز به‌شکل قرص و شربت‌ و کِرِم یا لوسیون در دسترس هستند یا اینکه ممکن است به داخل مفصل تزریق شوند.

ستون فقرات وظیفه حمایت از تمامی بخش‌های بدن را برعهده دارد، بنابراین تصور اینکه روزانه تحت فشارهای زیادی قرار می‌گیرد، دشوار نخواهد بود.

علت آسیب مهره های ستون فقرات چیست؟

هنگام سلامت، استخوان‌های ستون فقرات محکم و متراکم هستند. مانند همه استخوان‌ها،‌ مهره‌ها قدرت خود را به طور عمده از دو ماده معدنی مهم تحت عنوان کلسیم و فسفات می‌گیرند.

هنگامی که کمبود این مواد معدنی در بدن وجود داشته باشد، یا به علت سبک زندگی بی‌تحرک (فعالیت‌های تحمیل‌کننده وزن در واقع به حفظ استحکام استخوان کمک می‌کنند) یا بیماری مانند پوکی استخوان، استخوان ساختار و استحکامش را از دست می‌دهد.

مهره‌ها به جز در مواردی که استخوان‌ها به این ترتیب ضعیف شده‌ باشند یا به علت حادثه یا سقوط آسیب دیده باشند، به آسانی نمی‌شکنند یا دچار فرسودگی نمی‌شوند.

بخش‌های مختلف ستون فقرات که از گردن تا لگن امتداد پیدا می‌کنند، با یکدیگر کار می‌کنند تا حمایت و پایداری لازم برای تحمل بیشتر وزن بخش فوقانی بدن را فراهم کنند. هر یکی از مهره‌ها دارای منفذی است که تونلی را برای طناب نخاعی تشکیل می‌دهد،‌ بنابراین طناب نخاعی را در مسیرش از پایین تا مغز حمایت می‌کند.

اما ستون فقرات تنها یک لوله محافظتی نیست. ستون فقرات در عین حالیکه محافظت و حمایت از نخاع را فراهم می‌کند،‌ طراحی‌اش به صورتی است که به شما امکان می‌دهد، خم شوید،‌ بچرخید، و همچنین بخش بالایی تنه‌تان را به هر طرفی بچرخانید.

آناتومی ستون فقرات

این خود استخوان‌ها نیستند که خم می‌شوند یا می‌چرخند، انعطاف‌پذیری ستون فقرات ناشی از ساختارهایی است که بین استخوان‌ها قرار دارند، که شامل رویه‌های مفصلی و دیسک‌های بین‌مهره‌ای است.

برای تشخیص و درمان درد ستون فقرات و جلوگیری از آسیب‌های بعدی مهره ها لازم است در اسرع وقت به متخصص مغز و اعصاب مراجعه شود.

آسیب های شایع ستون فقرات

آسیب های ستون فقرات شامل موارد زیر است:

• گرفتگی ماهیچه و التهاب
• پیچ خوردگی ها و کشیدگی هی ناگهانی حاد
• برآمدگی دیسک
• فتق دیسک
• خشکی مفاصل
• آرتروز

گرفتگی ماهیچه و التهاب

از علائم اصلی التهاب عضلات، ضعف در عضلات بدن است. ضعف عضلات ممکن است واضح باشد و یا فقط با آزمایش معلوم شود. همچنین عضله ممکن است درد داشته باشد یا نه.

پزشکان ممکن است یک معاینه فیزیکی، تست‌های آزمایشگاهی، آزمایش های تصویری و بیوپسی عضله برای تشخیص التهاب عضلات استفاده کنند. گزینه های دیگر شامل داروها، درمان فیزیکی، ورزش، گرما درمانی است.

هنگامی که در عضلات شما آسیب و دردی به وجود می آید. بدن با بی حرکت نمودن منطقه ای که دردناک شده آن را از آسیب بیشتر حفظ میکند.

دلایل گرفتگی عضلات

علل گرفتگی عضلات شامل موارد زیر است:

• کار کشیدن بیش از حد از عضلات.
• انجام دادن تمرینات بدنی شدید و خستگی عضلات.
• کم آبی بدن.
• قرار گرفتن عضلات در یک وضعیت ثابت به مدت طولانی.
• انجام ندادن حرکات کششی و گرم نکردن بدن پیش از اقدام به فعالیتهای بدنی.
• بهم خوردن تعادل مایعات، هورمونها و الکترولیتهای بدن.
• تهی شدن عضلات از عناصر منیزیم، کلسیم و پتاسیم که برای انقباض مناسب عضلات ضروری میباشند.
• مصرف برخی از داروها مانند مدرها.
• مصرف مشروبات الکلی.
• نارسایی کلیه ها، کم کاری تیروئید، حاملگی و اختلالات عصبی.

آسیب شناسی گرفتگی ماهیچه و التهاب

عضله‌ای که دردناک و حساس شده است گردش خون کمتری دارد و ملتهب می‌گردد.

درمان گرفتگی ماهیچه و التهاب

چرخه معیوب یاد شده می‌تواند با اقداماتی مثل کاربرد سرما، گرما، ماساژ و تحریکات الکتریکی و… متوقف گردد. به هرحال درمان این مشکل مراجعه به پزشک است که معمولا پزشکان متخصص پس از تشخیص ضایعه، بیمار را برای آموزش و اصلاح روش کار و استراحت به متخصصین فیزیوتراپی ارجاع می‌دهند.

پیچ خوردگی ها و کشیدگی های ناگهانی عضلات و رباط ها

در صورتی که یک عضله بدن بیش از حد کشیده شود بعضی از الیاف ماهیچه صدمه می‌بینند. گاهی نیز یک یا چند رباط (نوارهای الیافی که استخوان‌ها را در مفصل به هم وصل می‌کنند) در یکی از مفاصل بیش از حد کشیده یا پاره می‌شود. مفصل مچ پا بیش از هر مفصل دیگری دچار کشیدگی رباط‌ها می شود که معمولا در اثر افتادن یا پیچ خوردن پا روی لبه بیرونی آن رخ می‌دهد.

کشیدگی و پیچ خوردگی عضله

آسیب شناسی پیچ خوردگی ها و کشیدگی های ناگهانی عضلات و رباط ها

بیشتر کشیدگی‌ها و پیچ خوردگی‌های شدید موجب پارگی و خونریزی رشته‌های عضلات و رباط‌ها می‌شود. معمولا میزان درد آنقدر شدید است که بیمار ناگزیر است اندام آسیب دیده را بی‌حرکت نگه دارد و همین اقدام موجب می‌شود که بهبودی سریخ‌تر رخ دهد.

درمان پیچ خوردگی ها و کشیدگی های ناگهانی عضلات و رباط ها

روش های درمان پیچ‌خوردگی و کشیدگی عضلات شامل موارد زیر است:

• انجام حرکات کششی عضلات در گیر.
• استفاده از کمپرس سرد و یا گرم.
• نوشیدن آب کافی.
• ماساژ دادن موضع به طور صحیح.

اگر کشیدگی خفیف باشد با چند روز استراحت و دوری از فعالیت‌های تشدید کننده درد، بهبودی به سرعت حاصل می‌شود. اما چنلانچه ضایعه شدیدتر باشد زمان بیشتری برای التیام و درمان لازم است. در چنین شرایطی بیمار نیاز دارد انعطاف پذیری و قدرت اولیه خود را به دست آورد. بنابراین مشاوره با پزشک و فیزیوتراپیست ضرورت دارد.

برآمدگی یا بیرون زدگی دیسک

دیسک‌های بین مهره‌ای، بافت‌های مسطح و دایره‌ای شکلی هستند که در بین مهره‌های ستون فقرات قرار دارند و باعث جذب فشار‌های وارد شده به ستون فقرات می‌شوند.

زمانی که این دیسک‌ها سالم هستند، به عنوان یک عامل جذب‌کننده فشار و ضربه عمل می‌کنند و همچنین به منعطف‌بودن ستون فقرات کمک می‌کنند. اما در صورتی که دیسک‌ها آسیب ببینند، ممکن است دچار برآمدگی شوند یا پوسته بیرونی آن‌ها پاره شود که به این حالت بیرون‌زدگی و پارگی دیسک گفته می‌شود.

بیرون‌زدگی دیسک ممکن است در هر قسمتی از ستون فقرات ایجاد شود، اما در اغلب موارد در ناحیه گردنی (سرویکال) و در ناحیه کمری (لومبار) بروز می‌کند.

آسیب شناسی بیرون زدگی دیسک

کشش بیش از حد الیاف و رباط‌ها. بیرون‌زدگی دیسک معمولا بر اثر فرسایش دیسک است که جزئی از روند طبیعی بالا رفتن سن بیمار است. با بالا رفتن سن، بافت دیسک‌ها مقداری از مایعات خودشان را از دست می‌دهند و خشک می‌شوند. این مایعات برای منعطف ماندن بافت دیسک ضروری هستند.

بیرون زدگی دیسک گردن یا کمر همچنین می‌تواند بر اثر آسیب‌های وارده به ستون فقرات ایجاد شود. ضربات وارد شده به ستون فقرات باعث ایجاد ترک‌های بسیار ریز در لایه‌ی خارجی دیسک (به نام کپسول یا آنولوس) می‌شود.

درمان بیرون زدگی دیسک

قوی کردن عضلات و انجام تمرین های انعطاف پذیری به درمان فرد کمک می کند. در ابتدا با به کارگیری روش‌های غیرجراحی درمان می‌شود، مانند اصلاح فعالیت‌ها، دارو درمانی برای کاهش درد و التهاب، فیزیوتراپی و احتمالا تجویز داروهای قوی‌تر مانند تزریق استروئید. علائم ناشی از پارگی دیسک گردن، معمولا به مرور زمان بهبود پیدا می‌کنند.

اما در صورتی که بیرون زدگی دیسک موجب ایجاد فشار شدید به طناب نخاعی شده و مشکلات شدیدی را به وجود آورده است که با درمان دیسک گردن به روش‌های غیر جراحی برطرف نمی‌شوند، در این صورت احتمالا عمل دیسکتومی قدامی دیسک گردنی و یا جراحی فیوژن مهره‌های گردنی به عنوان روش‌های درمانی مدنظر قرار می‌گیرند تا دیسک مورد نظر از گردن خارج شود و ستون فقرات دوباره تثبیت شود.

آسیب‌ها و بیماری های ستون فقرات از پیچیده‌ترین بیماری‌هایی است که در پزشکی مشاهده می‌شود. یکی از دلایل رایج مشکلات ستون فقرات شیوه‌های نادرست نشستن در محل کار است.

علل شایع دردها و مشکلات ستون مهره ها

برای آنکه بدانیم کدام وضعیت و حالت هنگام کار و استراحت مناسب‌تر است باید علل دردهای ستون فقرات را بشناسیم. آسیب ستون مهره‌ها فقط به دلیل تصادفات و حوادث نیست، بلکه در اثر تکرار حرکات و حالت‌های نادرست در طی ماه‌ها و سال‌ها به تدریج این آسیب‌ها نمایان می‌شوند.

ستون فقرات شامل قسمت‌های زیر است:

• ستون فقرات گردنی
• ستون فقرات سینه‌ای
• ستون مهره‌های کمری

ستون فقرات گردنی

ستون فقرات گردنی از ۷ مهره تشکیل شده است. ستون فقرات گردنی در حالت طبیعی به راحتی به طرفین، بالا و پایین حرکت می‌کنند. در بخش گردنی ستون فقرات، دو مهره منحصر به فرد قرار دارد. مهره اطلس و مهر آکسیس. این مهره‌ها به طور خاص برای ایجاد توانایی چنین چرخشی سازگاری پیدا کرده‌اند.

ستون فقرات سینه‌ای

ستون فقرات سینه‌ای یا بخش میانی پشت، شامل ۱۲ مهره است و در زیر بخش گردنی ستون فقرات قرار دارند. دنده‌های شما در میانه پشت به این مهره‌ها متصل می‌شوند.

ستون مهره‌های کمری

ستون مهره‌های کمری یا بخش پایینی پشت، شامل پنج مهره (در اغلب موارد؛ در برخی موارد ممکن است مهره ششم هم در بخش کمری ستون فقرات وجود داشته باشد).

ستون فقرات کمری در زیر بخش سینه‌ای قرار دارد. بخش پایینی پشت مقدار زیادی از وزن بدن را تحمل می‌کند و به همین خاطر افراد به‌خصوص به کمردرد آسیب‌پذیر هستند.

برای تشخیص و درمان صحیح درد ستون فقرات و جلوگیری از آسیب‌های بعدی مهره ها لازم است در اسرع وقت به دکتر مغز و اعصاب مراجعه شود.

علت مشکلات ستون فقرات

علل شایع آسیب های ستون فقرات عبارتند از:

• عادت‌های نادرست شغلی
• عدم انعطاف‌پذیری کامل بدن
• عدم رعایت بهداشت ستون مهره‌ها
• زندگی پر تنش و اضطراب
• عادت نداشتن به ورزش بطور منظم
• افزایش وزن و عدم تناسب اندام

تقریبا تمامی دردهای ستون فقرات به یکی از موارد زیر بر می‌گردد:

• حفظ حالت های نادرست بدنی در حالت استراحت یا کار
• عدم آگاهی از بهداشت ستون مهره ها در کار های روز مره
• کار کردن به مدت طولانی بدون وقفه و استراحت و عادت های نادرست شغلی

حفظ حالت های نادرست بدنی در حالت استراحت یا کار

مطمئن باشید مشکلات و درد های ستون مهره ها مدت‌ها قبل از اولین کمر درد ناگهانی آغاز شده‌اند. گاهی ممکن است به تدریج درد کاهش یافته و از بین برود، اما مشکلاتی که برای مهره ها بوجود آمده‌اند، از بین نرفته اند.

مصرف دارو می‌تواند درد را کاهش دهد، اما عامل اصلی درد را از میان نمی برد. به دنبال پیدایش یک مشکل کوچک در ستون فقرات، تعادل میان بافت‌ها از بین می‌رود، یعنی بعضی بافت ها دچار ضعف و برخی دیگر سفت تر از حد معمول میشوند.

مشکلات ستون فقرات ممکن است ناشی از افزایش و کاهش گودی کمر باشد. وضعیت نشسته روبرو را در نظر بگیرید: شانه‌ها خمیده است، سر به سمت جلو آمده، گودی کمر از بین رفته است.

این فرد وقتی می ایستد به این حالت خواهد بود: شانه ها خمیده است، سر به جلو آمده، قوس پشتی برجسته شده و گودی کمر زیاد می‌شود و به دنبالش عضلات شکم ضعیف می‌شود. این وضعیت فشار زیادی را به مفاصل و رباط های ستون فقرات کمری وارد می‌کند.

همچنین وضعیت روبرو را در نظر بگیرید: قوس‌های طبیعی ستون مهره ها از بین رفته و پشت صاف شده است.

علت این وضعیت کار کردن به مدت طولانی در حالتی است که ستون مهره ها بیش از حد خم شده باشد. سر و شانه‌ها به طرف جلو می‌آید و گودی کمر از بین می‌رود.

پژوهش‌ها ثابت کرده‌اند هنگامی که سر ۵ الی ۷ سانتیمتر جلوتر از قاعده گردن قرار گیرد، فشاری معادل سه برابر فشار طبیعی بر گردن و مهره‌های پشتی وارد می‌شود و این فشار به عضلات و رباط‌های مهره‌های این ناحیه وارد می‌شود.

حفظ وضعیت درست ستون مهره ها به این معنی است که مهره ها در حالت بالانس قرار گیرند، یعنی قوس‌های طبیعی آن حفظ گردد. چنانچه این تعادل از بین برود، قسمتهایی از بدن مجبور می‌شوند فشاری را تحمل کنند که برای چنین فشاری آفریده نشده‌اند. در نتیجه به تدریج آسیب های جدی به مهره ها وارد می‌شود.

کار کردن به مدت طولانی بدون وقفه و استراحت و عادت های نادرست شغلی

نکاتی که در محل کار ممکن است منجر به آسیب به ستون فقرات شوند شامل موارد زیر است:

• از میز کار خود خیلی فاصله نگیرید.
• میز کار نباید زیاد پایین باشد، ضمن آنکه نباید از بدن شما زیاد فاصله داشته باشد.
• خود را روی میزکار رها نکنید.
• یک وضعیت را برای مدت طولانی حفظ نکنید، به ویژه میزی که برای قد شما کوتاه است.
• از صندلی‌هایی که پشتی برای تکیه دادن ندارند استفاده نکنید.
• هنگام کار با کامپیوتر اگر روی صندلی دورتر از میز خود لم بدهید مجبور هستید برای دیدن صفحه کامپیوتر گردن خود را به جلو خم کنید که به مهره‌های گردن فشار می آید.
• مراقب باشید برای مدت طولانی کاری را در بالای سرتان انجام ندهید، زیرا به ناچار گردن باید به عقب برگردد که فشار زیادی به آن وارد می‌شود.
• هرگز برای نگه داشتن گوشی تلفن از گردن خود (به حالت کج) استفاده نکنید.
• اگر از عینک هنگام مطالعه استفاده می‌کنید مراقب باشید سر و گردن خود را بیش از حد عادی به جلو نبرید.
• هنگام نگاه کردن به پشت، سر چرخاندن سر به تنهایی نادرست است، باید سعی کنید بالاتنه شما نیز بچرخد.
• از مکان‌های مرتفع پرش نکنید زیرا فشار بسیار زیادی به مهره‌های گردن و ستون فقرات وارد می‌شود.
• روی صندلی هرگز بدون آنکه سر محافظی (پشت گردنی) داشته باشید، نخوابید.

آسیب ستون فقرات

عدم آگاهی از بهداشت ستون مهره ها در کار های روز مره

عادات نادرست و نا آشنایی با حالتهای مناسب نه تنها در محیط کار ایجاد دشواری می‌کند، بلکه در منزل نیز می تواند پیامدهای مشابه‌ای داشته باشد.

در ادامه وضعیت‌هایی را بررسی می‌کنیم که هنگام فعالیت‌های روزمره موجب بهم خوردن تعادل ستون مهره‎ها می‌شوند. این وضعیت‌ها عبارتند از:

• هرگز هنگام بلند کردن بار، گردن و کمر خود را خم نکنید.
• هرگز بار را دورتر از خود قرار ندهید.
• جابجا کردن بار در حالتی که پاها ثابت است و تنه چرخش دارد نادرست است.
• هنگام خوابیدن روی شکم بهتر است زیر سر خود بالش نگذارید.
• استفاده از بالشهای بسیار سفت که گردن در آن فرو نمیرود، نادرست است.

میگرن یکی ار شایع‌ترین انواع سردرد است که می‌تواند به شدت ناتوان‌کننده باشد. حمله های میگرنی معمولا بین یک تا چند روز طول می‌کشد و زندگی طبیعی فرد را مختل می‌کند.

میگرن چیست؟

میگرن یکی از علل بسیار شایع و شاید شایع‌ترین علت سردرد مکرر است. بیماری میگرن در زنان شایع‌تر است. در اکثر مبتلایان به میگرن سابقه خانوادگی ابتلا به سردرد وجود دارد. سردردهای میگرنی معمولا در سن بلوغ شروع می شود و در سن بالای ۵۰ سال از بین می‌روند.

سردرد میگرنی غالبا یکطرفه و ضربان‌دار است و چند ساعت تا چند روز طول می‌کشد. دردهای میگرنی گاهی با حالت تهوع و استفراغ همراه است. اکثر افراد مبتلا به میگرن در زمان حمله سردرد دچار ترس از نور و صدا می‌شوند و تمایل دارند که در یک اتاق ساکت و تاریک استراحت کنند.

در این حالت روشن کردن چراغ یا ایجاد صدای ناگهانی می‌تواند باعث بدترشدن سردرد شود. تغییرات هورمونی نیز روی میگرن موثر است. عواملی مثل قاعدگی، بارداری و قرص‌های هورمونی، جلوگیری از بارداری معمولا باعث بدتر شدن میگرن می‌شود.

عوامل ایجاد سردرد میگرنی را بشناسید؟

عواملی مثل گرسنگی، کم‌خوابی، خستگی، استرس‌های روحی، ورزش‌های سنگین، غذاهای خاص (قهوه، شکلات، پنیر مانده، آجیل و مشروبات الکلی) و بوهای خاص (مثلا بوی سیگار یا عطر) می‌تواند باعث شروع حمله میگرن شود.

یک نکته جالب در مورد استرس آن است که نه فقط وجود استرس بلکه رفع شدن ناگهانی استرس نیز می تواند از جمله عوامل بروز سردرد میگرنی باشد. مثلا خیلی از افراد مبتلا به میگرن پس از پایان امتحاناتشان دچار سردرد می‌شوند.

دستگاه سردرد سفالی

علت اصلی ایجاد میگرن تنگ شدن گذرای عروق مغزی است که با باز شدن جبرانی بیش از حد عروق دنبال می‌شود. در مرحله انقباض عروق مغزی علائم چشمی میگرن بروز می‌کند و در مرحله گشاد شدن عروق سردرد ضربان‌دار ایجاد می‌شود.

راهکار درمان قطعی میگرن از طریق تحریک اعصاب محیطی

میگرن یکی از شایع‌ترین سردردهای اولیه است و بر اساس داده‌های اپدمیولوژیک اخیر یکی از ناتوان کننده‌ترین بیماری‌ها در کل دنیا می‌باشد. تاکنون داروهای درمان و پیشگیری ضد میگرن، اثرات ناکافی داشته و بسیاری از آن‌ها همراه با عوارض جانبی سنگین می‌باشند. به همین دلیل بسیاری از مبتلایان به میگرن، از استفاده این داروها اجتناب می‌کنند.

باتوجه به مطالب عنوان شده، همواره پزشکان بیماران و مراکز علمی و تحقیقاتی دنیا، به دنبال درمان‌هایی با اثر بخشی مناسب و عوارض جانبی کمتر بوده‌اند. در این میان درمان میگرن از طریق تحریک اعصاب محیطی (PNS)، اثرات امیدوارکننده‌ای در پیشگیری میگرن های دوره‌ای و مزمن نشان داده است.

در گذشته PNS اثر خود را از طریق تحریک الکتریکی شاخه‌های اعصاب محیطی زیر پوست، به وسیله ابزارهای کاشتنی اعمال می‌کرد. اما با تکنولوژی جدید سفالی PNS اثر خود را از طریق الکترودهایی که بر روی پوست قرار می‌گیرند و به یک منبع تحریک عصبی خارجی متصل هستند، اعمال می‌کند که این کار توسط دکتر فوق تخصص مغز و اعصاب تهران صورت می‌گیرد.

تحریک اعصاب محیطی (PNS) از طریق پوست امتیاز غیر تهاجمی بودن را دارد و بدین ترتیب حتی برای کسانی که از میگرن های دوره‌ای با شدت کمتر رنج می‌برند، مناسب می‌باشد.

معرفی دستگاه سفالی درمان میگرن

سفالی تکنولوژی (Cefaly Technology) یک شرکت تحقیق و توسعه در زمینه ساخت و نوآوری دستگاه‌ها و وسایل الکتریکی و بیوالکتریکی برای مصارف پزشکی است.

این دستگاه برای تحریک اعصاب سه قلو تولید شده است. تحریک اعصاب جمجمه‌ای به صورت غیرتهاجمی یا تحریک اعصاب از طریق پوست (TNS) در سر به این دلیل که معمولا برای بیماران دشوار بوده و همراه با درد است، همواره یک چالش تکنیکی است.

درمان سردرد با دستگاه

کمپانی سفالی تکنولوژی به لطف مهندسی الکترونیک بسیار پیچیده و در عین حال کوچک شده، قادر به ایجاد ایمپالس‌های الکتریکی بسیار دقیقی شده است که می‌تواند در اعصاب آغاز کننده پتانسیل عمل با اثرات تحریکی کم بر روی جمجمه (Periosteum) باشد و بنابراین، بیمار به راحتی آن را تحمل نموده و دردی احساس نمی‌کند.

دستگاه سفال تکنولوژی همچنین قادر به ثبت پتانسیل‌های عمل عضلات صورت به طور بسیار دقیق شده است. این تکنولوژی الکترونیک به اندازه‌ای پیشرفته است که حتی می‌تواند پتانسیل عمل یک پلک زدن را اندازه‌گیری کند.

سفالی اولین دستگاه الکتریکی تحریک اعصاب از طریق پوست می‌باشد که اختصاصا به منظور استفاده پیشگیرانه قبل از شروع سردردهای میگرنی مورد استفاده واقع می‌شود.

تحریک این اعصاب باعث افزایش تولید اندورفین می‌شود که در نتیجه آستانه درد در فرد بالا می‌رود و باعث مسدود شدن ورود بخشی از درد به سیستم عصبی می‌شود. همچنین سفالی اولین دستگاه از نوع خود می‌باشد که موفق به دریافت گواهی از سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) به منظور پیشگیری و درمان سردرد با دستگاه بدون تقریبا هیچ عارضه‌ای و بهبود قابل‌توجه در دفعات تکرار و شدت سردردها می‌باشد.

درمان سردرد با دستگاه

درمان سردرد و میگرن با دستگاه سفالی شامل نکات زیر است:

• پاک کردن و چربی زدایی پوست
• باز کردن الکترود
• نحوه قرار گیری الکترود
• نحوه قرارگیری دستگاه الکترود بر روی الکترود

درمان سردرد با دستگاه

پاک کردن و چربی زدایی پوست

قبل از اتصال الکترودها، پیشانی و به خصوص ناحیه بین دو ابروها (محل نصب الکترود) باید به وسیله آب و صابون و یا با استفاده از یکی از دستمال‌های تمیز و چربی‌زدایی شود.

باز کردن الکترود

با استفاده از دو لبه الکترود، آن را از بسته‌بندی خود خارج نمایید.

نحوه قرار گیری الکترود

بدین منظور از آینه استفاده نمائید. لبه تحتانی الکترود باید دقیقا با خط نقطه چین افقی نشان داده شده در شکل مماس باشد. چندین بار انگشتان خود را روی الکترود فشار دهید تا از اتصال محکم آن به پیشانی اطمینان حاصل نمائید. اثرگذاری درمان به کیفیت تماس بین الکترود و پوست بستگی دارد.

نحوه قرارگیری دستگاه الکترود بر روی الکترود

با دقت به وسیله دو طرف دستگاه، آن را بردارید. جلوی آینه، دستگاه را مانند عینک روی صورت خود بگذارید. قسمت اصلی دستگاه را بالا برده و سپس آن را به گونه‌ای پایین بیاورید که پین پلاستیکی مرکز الکترود با فضای خالی قسمت مرکز الکترود با فضای خالی قسمت مرکزی دستگاه قفل شوند.

شروع و تنظیم برنامه با استفاده از کلید اصلی قادر به شروع دوره و انتخاب برنامه مناسب هستید. روشن بودن چراغ بیانگر روشن بودن دستگاه و کارکرد مناسب آن می باشد. برنامه‌های دستکاه شامل موارد زیر است:

برنامه اول دستگاه سفالی برای درمان سردرد

پس از اطمینان از روشن بودن دستگاه،ربا یکبار فشار دادن کلید،ربرنامه اول آغاز شده و صدای یک تک بیپ را خواهید شنید. برنامه اول جهت درمان حمله‌های میگرن و سردردهای تنشی طراحی شده است.

برنامه دوم دستگاه سفالی برای درمان سردرد

با دوبار پشت سرهم فشار دادن کلید و پس از شنیدن صدای دو بیپ متوالی، برنامه دوم انتخاب و آغاز می گردد. برنامه دوم برای استفاده جهت پیشگیری از میگرن و سردرد های تنشی طراحی شده است.

برنامه سوم دستگاه سفالی برای درمان سردرد

با سه بار پشت سر هم فشار دادن کلید و پس از شنیدن صدای سه بیپ متوالی، برنامه سوم انتخاب و آغاز می‌گردد. برنامه سوم از دو برنامه قبلی سبکتر است. جهت عادت کردن به دستگاه و تمدد اعصاب می توان از این برنامه استفاده کرد.

همه ما حداقل یک بار اسپاسم عضلانی یا گرفتگی عضلانی را تجربه کرده‌ایم. اگر درمان اسپاسم عضلانی به موقع انجام نشود ممکن است موجب مشکلات جدی‌تری شود.

آناتومی عضلات بدن

عضلات بدن ساختارهای پیچیده‌ای هستند که باعث حرکات در بدن می‌شوند. سه نوع عضله در بدن وجود دارد که عبارتند از:

1. عضلات قلب که خون را پمپ می‌کنند (عضلات قلبی)
2. عضلات اسکلتی که قسمت‌های خارجی بدن مانند دست‌ها، پاها، گردن، کمر و صورت را حرکت می‌دهند
3. عضلات نرم که ساختارهای توخالی داخل بدن را حرکت می‌دهند. عضلات مری، شکم و روده و عضلاتی که عروق بزرگ و رحم را تشکیل می‌دهند از این گروه عضلات هستند.

اسپاسم عضلانی چیست؟

اسپاسم عضلانی یا کرامپ عضله یک انقباض غیرارادی در عضلات است. اسپاسم‌های عضلانی به طور ناگهانی ایجاد شده و معمولا به سرعت نیز رفع می‌شوند اما غالبا بسیار دردناک هستند.

اسپاسم عضلانی با کشیدگی عضلات فرق دارد. کشیدگی عضلانی یا فاسیکولاسیون یک حرکت جزئی غیر ارادی در بخش کوچکی از عضلات بزرگ است که در زیر پوست دیده می‌شود.

همچنین با مطالعه بیشتر میتوان روند درمان اسپاسم عضله کمر و پا را سریع کرد.

علت اسپاسم عضلانی چیست؟

بروز اسپاسم عضلانی دلایل متعددی دارد که هر کدام به عوامل زمینه‌ساز، بخش‌هایی از بدن که درگیر می‌شوند و محیطی که بدن در آن قرار دارد بستگی دارد.

دلیل اسپاسم عضلانی می‌تواند موارد زیر باشد:

• استفاده بیش از حد از عضلات
• فعالیت‌های تمرینی و بدنی جدید
• کم آبی و نقص الکترولیت بدن
• آترواسکلروز یا تنگی عروق
• گردن درد و کمر درد مزمن
• بیماری‌های سیستمی
• بیماری‌های سیستم عصبی
• وجود عضلات نرم

انواع اسپاسم عضلانی

استفاده بیش از حد از عضلات

زمانی که عضلات بیش از اندازه استفاده شده و خسته می‌شوند یا زمانی که عضلات در گذشته دچار آسیب‌دیدگی یا کشیدگی شده‌اند ممکن است اسپاسم بروز کند.

اگر عضله بیش از اندازه کشیده شده یا به مدت طولانی در وضعیتی مشابه گرفتگی قرار گیرد، دچار اسپاسم می‌شود. در واقع، زمانی که انرژی و مایعات درون عضلات کم شوند این عضلات به شدت تحریک‌پذیر شده و انقباضات قوی در آنها ایجاد می‌شود.

علت اسپاسم‌ عضلانی

این اسپاسم ممکن است بخشی از عضله یا تمام آن را و یا حتی عضلات مجاور را نیز دربرگیرد. استفاده بیش از حد از عضلات که عمدتا در ورزشکارانی که در هوای گرم ورزش‌های سنگین انجام می‌دهند باعث ایجاد اسپاسم‌های عضلانی اسکلتی می‌گردد. این نوع اسپاسم در کارگران ساختمانی یا کارگران دیگری که در هوای گرم کار می‌کنند نیز دیده می‌شود.

معمولا اسپاسم در عضلات بزرگی که در هنگام کار دچار کشیدگی عضلانی شده‌اند بیشتر ایجاد می‌شود. زمانی که این عارضه در مواجهه با محیط‌های گرم ایجاد می‌شود به آن کرامپ‌های ناشی از گرما نیز گفته می‌شود.

ممکن است کارهای روزمره‌ای مانند پارو کردن برف یا چمن‌زنی باعث استفاده بیش از حد از عضلات و اسپاسم در عضلات گردن، شانه و کمر شود.

فعالیت‌های تمرینی و بدنی جدید

فعالیت‌های تمرینی جدید نیز ممکن است باعث بروز اسپاسم عضلات شود. اسپاسم شکم ممکن است به دلیل انجام حرکات ورزشی مانند دراز و نشست و انجام مکرر و سریع این حرکت ایجاد شود.

کرامپ دست و انگشتان نویسندگان باعث استفاده طولانی مدت از عضلات کوچک دست و کرامپ عضلاتی در دستی که بیش از حد مورد استفاده قرار گرفته‌اند می‌شود. افراد باید برای پیشگیری یا درمان این عارضه به طور مرتب به انگشتان و دست خود استراحت داده و حرکات کششی انجام دهند.

کم آبی و نقص الکترولیت بدن

معمولا تصور می‌شود که کم‌آبی و نقص الکترولیت بدن ممکن است باعث بروز اسپاسم و کرامپ عضلانی شود. باید به اندازه کافی به سلول‌های عصبی آب، گلوکوز، سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم برسد تا پروتئین موجود در آنها بتوانند انقباض‌های کنترل شده و سازمان یافته را انجام دهند. کمبود این مواد در عضلات ممکن است باعث تحریک‌پذیری و اسپاسم عضلانی شود.

آترواسکلروز یا تنگی عروق

آترواسکلروز یا تنگی عروق (بیماری عروق محیطی) ممکن است باعث بروز کرامپ و اسپاسم عضلانی شود. علت آن هم خونرسانی و تغذیه ضعیف عضلات است. بیماری عروق محیطی ممکن است گردش جریان خون در پاها را کاهش داده و باعث ایجاد درد در هنگام فعالیت با پا شود. این درد ممکن است با کرامپ عضلانی همراه باشد.

اسپاسم‌های پا غالبا به ورزش مرتبط هستند اما کرامپ ها ممکن است در هنگام شب در عضلات ساق پا یا عضلات انگشت شصت نیز اتفاق بیفتند.
کرامپ های شبانه پا و ابتلا به سندرم پای بیقرار نوعی اختلالات خواب محسوب می‌شوند. شیوع این عارضه با افزایش سن بیشتر شده و غالبا دلیل مشخصی ندارد.

گردن درد و کمر درد مزمن

گردن درد و کمر درد مزمن ممکن است باعث کرامپ های عضلانی مکرر شود. گروه عضلات بزرگ در میان تنه مانند گردن، قفسه سینه، قسمت فوقانی کمر، قسمت تحتانی کمر، بازوها و پاها ممکن است دچار اسپاسم شوند.

اسپاسم ها در این عضلات ممکن است به دلیل آسیب‌دیدگی ایجاد شده یا به دلیل تغییرات آرتروزی به تدریج و به مرور زمان در ستون فقرات ایجاد شوند.

بیماری‌های سیستمی

بیماری‌های سیستمی مانند دیابت، کم‌خونی (کم بودن تعداد گلبول‌های قرمز خون)، بیماری‌های کلیوی و تیروئید و مشکلات هورمونی دیگر ممکن است باعث بروز اسپاسم‌های عضلانی شوند.

بیماری‌های سیستم عصبی

بیماری‌های سیستم عصبی مانند اسکلروز جانبی امیوتروفیک، ام اس یا ضایعات نخاعی ممکن است به اسپاسم‌های عضلانی همراه باشند.

وجود عضلات نرم

عضلات نرم نیز ممکن است دچار اسپاسم شوند. زمانی که ساختار توخالی با هوا یا مایع پر شود باعث بورز اسپاسم‌های عضلانی می‌شود. این عارضه ممکن است درد شدیدی داشته باشد زیرا مایع یا هوا فشرده نمی‌شوند.

به عنوان مثال، عضلات نرم دیواره روده ممکن است باعث اسپاسم شده و دردهای موجی به نام کولیک ایجاد کنند. درد کولیکی تمایل به شروع و انقطاع داشته و ممکن است در مجرای صفرا که صفرا در آن تخلیه می‌شود ایجاد شده و پس از غذا خوردن بروز کند.

زمانی که سنگ‌های کلیه از طریق مجرای ادراری دفع می‌شوند، عضلات نرمی که در دیواره حالب (که کلیه را به مثانه متصل می‌کند) ممکن است به طور ریتمیک دچار اسپاسم شده و باعث ایجاد درد شدید شوند. غالبا این نوع درد با حالت تهوع و استفراغ همراه بوده و به آن کولیک رنال یا کولیک کلیوی گفته می‌شود.

ممکن است عضلات اطراف مری در زمان برگشت اسید به دلیل تحریک پوشش مری که باعث رفلاکس معده می‌شود دچار اسپاسم شود. اسهال نیز ممکن است با درد کولیکی همراه باشد.

زیرا در هنگام دفع آبکی مدفوع، عضلات دیواره کولون دچار اسپاسم می‌شوند. زمانی که دیواره رحم به شدت منقبض شود، کرامپ قاعدگی اتفاق می‌افتد.

اسپاسم عضلانی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

بیشتر افراد ممکن است در هنگام کشش عضلات، اسپاسم را تجربه کرده باشند به خصوص در محیط‌های گرم که این عارضه توسط خود فرد تشخیص داده می‌شود.

به هر حال، اگر اسپاسم شدید باشد و مدت زیادی ادامه یابد یا به طور مکرر عود کند باید برای ارزیابی به پزشک مراجعه کنید. تشخیص اسپاسم عضلانی معمولا با بررسی سوابق پزشکی و انجام معاینات پزشکی انجام می‌شود. درک علل ابتلا به اسپاسم عضلانی می‌تواند مفید باشد.

مواردی که ممکن است پزشک از شما سوال بپرسد عبارتند از:

• چه موقع اسپاسم شروع شده است؟
• چه مدت ادامه یافته است؟
• تناوب بروز آن چقدر است؟
• آیا ریتمیک است یا به صورت تصادفی اتفاق می‌افتد؟
• آیا همیشه یک گروه عضلانی خاص درگیر این عارضه می‌شوند؟

تشخیص اسپاسم عضلانی

اطلاعات دیگر که می‌تواند مفید باشند عبارتند از:

• ارزیابی سلامت عمومی بیمار
• بررسی سوابق پزشکی
• بررسی سوابق کاری و ورزشی

ارزیابی سلامت عمومی بیمار

ارزیابی سلامت عمومی بیمار و بررسی بیماری‌های اخیر او یا داروهایی که اخیرا مصرف شده است اعم از داروهای تجویزی و داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک، مکمل‌های غذایی و داروهای گیاهی می‌تواند در تشخیص علت اسپاسم در عضلات مفید باشد.

بررسی سوابق پزشکی

سوابق پزشکی نکات مهمی را در مورد علت بروز اسپاسم‌های عضلانی روشن می‌کنند. این سوابق شامل سوابق ابتلا به دیابت، کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های کلیوی و ضایعات نخاعی می‌شود.

بررسی سوابق کاری و ورزشی

اطلاعات مربوط به سوابق کاری و ورزشی نیز از اهمیت زیادی برخوردار هستند. اطلاعات محیطی نیز نکات مهمی در مورد قرار گرفتن در معرض علائم و نشانه‌های کم‌آبی در بدن در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

گاهی اوقات ممکن است در خلال انجام معاینات پزشکی چیزی مشخص نشود زیرا در هنگام ویزیت اسپاسمی اتفاق نیفتاده است. به هر حال، معاینات فیزیکی ممکن است برای شناسایی بیماری‌های زمینه‌ای که می‌توانند در تشخیص تاثیر داشته باشند، مفید باشد.

به عنوان مثال، اگر بیمار دچار اسپاسم عضلات ران پا شده است، معاینات ممکن است شامل لمس کردن و دریافت احساسات پالس در پاها باشد.

نکات لازم پس از تشخیص علت اسپاسم عضلانی

پس از تشخیص دلیل اسپاسم عضلانی توجه به نکات زیر ضرروری است:

• آترواسکلروز یا سخت شدن عروق ممکن است به کاهش نبض عروقی در اندام مبتلا به اسپاسم همراه باشد.
• ممکن است درد ناشی از اسپاسم در عضلات نرم به حدی شدید باشد که فرد نیاز به مراقبت‌های فوری پزشکی پیدا کند.
• سوابق پزشک و معاینات بالینی برای یافتن منبع درد انجام می‌شود و به طور همزمان تلاش می‌شود که علائم کنترل شوند.
• برای رفع درد ناشی از وجود سنگ کلیه و درد صفرا ممکن است مصرف داروهای ضدالتهابی یا مسکن‌های نارکوتیک تجویز شوند. این عارضه معمولا با حالت تهوع و استفراغ همراه بوده و این علائم ممکن است نیاز به درمان داشته باشند.
• برخی بیماران که به بیماری روده تحریک‌پذیر مبتلا هستند ممکن است در روده دچار اسپاسم شدید شده و دل آنها درد گرفته و مبتلا به یبوست یا اسهال شوند.

آزمایش های تشخیصص اسپاسم عضلانی

برای بیمارانی که به طور مکرر دچار اسپاسم عضلانی می‌شوند و علت آن نیز پس از بررسی سوابق پزشک و انجام معاینات بالینی مشخص نمی‌شود باید برخی آزمایش‌ها انجام شود. این آزمایشات عبارتند از:

• آزمایش خون
• لکترومیوگرافی (ای ام جی)

آزمایش خون

آزمایش خون ممکن است بسته به وضعیت و اطلاعات به دست آمده از بررسی سوابق پزشکی و معاینات بالینی علت را نشان بدهد یا ندهد. ممکن است آزمایش شمارش کل سلول‌های خون برای بررسی وضعیت کم‌خونی، الکترولیت (به خصوص سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم)، گلوکوز و کراتین (برای بررسی عملکرد کلیه‌ها) انجام شوند. انجام آزمایش تیروئید نیز ممکن است مورد توجه قرار گیرد.

اگر اسپاسم عضلانی به مدت طولانی باقی مانده باشد این احتمال وجود دارد که باعث آسیب‌دیدگی عضلات شود. آزمایش فسفوکیناز کراتین خون نیز ممکن است برای این منظور انجام شود.

ممکن است آسیب‌دیدگی یا تحریک بافت‌های عضلانی باعث ترشح برخی آنزیم‌ها در خون شود. ابتلا به رابدومیولیز ممکن است منجر به نارسایی کلیوی شود.

الکترومیوگرافی (ای ام جی)

اگر اسپاسم عضلانی به دلیل اختلالات عضلانی یا عصبی بروز کرده باشد باید الکترومیوگرافی (ای ام جی) برای تعیین و تشخیص ناهنجاری‌های عضلانی یا عصبی یا هر دو انجام شود.

اگر احتمال ابتلا به بیماری‌های عروق محیطی وجود داشته باشد باید جریان خون در پاها مانند ارزیابی براکیال مچ که با مقایسه فشار خون در دست‌ها و پاها و اولتراسوند و آنژیوگرافی (غالبا استفاده از سی تی اسکن و ام آر آی) مورد ارزیابی قرار گیرد تا عروق خونی به طور مستقیم بررسی شوند.

روش های درمان اسپاسم عضلانی

بیشتر کرامپ ها در صورتی که عضلات کشیده شوند برطرف می‌شوند. در ادامه به بررسی نحوه درمان انواع اسپاسم عضلانی می‌پردازیم. این موارد عبارتند از:

• اسپاسم عضلات پا
• کرامپ نویسندگان
• کرامپ ناشی از کم آبی

درمان اسپاسم عضلانی

درمان اسپاسم عضلات پا

برای بسیاری از اسپاسم های عضلات پا این کشش می‌تواند با ایستادن و قدم زدن در اطراف انجام شود. برای کرامپ عضلات ساق پا، بیمار باید با فاصله ۶۰ تا ۸۰ سانتی‌متری از دیوار بایستد (برای افرادی که قد بلندتری دارند این فاصله افزایش می‌یابد) و به سمت دیوار خم شوند تا ساعد آنها مقابل دیوار قرار گرفته و زانو و کمر آنها صاف بوده و پاشنه پا روی زمین قرار گیرد. بهتر است برای آموزش، این مانور را در زمانی که اسپاسمی اتفاق نیفتاده است تمرین کنید.

یک روش دیگر این است که در حالی که در رختخواب خود خوابیده‌اید مچ پای خود را خم کرده و انگشتان پا را به سمت بالا نگه دارید، در هنگام انجام این تمرین باید پای شما صاف باشد.

درمان کرامپ نویسندگان

افراد مبتلا به کرامپ نویسندگان (انقباض عضلانی در دست) باید دست خود را روی دیوار قرار دهند به طوری که انگشتان آن روبه پایین باشد و عضلات فلکسور انگشتان را که دچار کرامپ شده‌اند بکشند.

ماساژ ملایم عضلات غالبا به شل شدن عضلات کمک می‌کند همانطور که استفاده از یک پد گرم می‌تواند به شل شدن عضلات کمک کند.

درمان کرامپ ناشی از کم آبی

اگر کرامپ به دلیل کم‌آبی ناشی از انجام فعالیت‌های فیزیکی شدید ایجاد شده باشد، جایگزین کردن مایع و الکترولیت بدن (به خصوص سدیم و پتاسیم) ضروری است.

معمولا برای درمان کرامپ های معمولی نیازی به انجام اقدامات درمانی نیست زیرا این کرامپ های قبل از جذب دارو به بدن به خودی خود بهبود می‌یابند. داروهای شل کننده عضلات ممکن است برای یک دوره کوتاه در برخی موارد استفاده شوند تا باعث رفع کرامپ های عضلانی ناشی از آسیب‌دیدگی یا وقایع موقتی دیگر شوند.

برخی از این داروها عبارتند از:

• سیکلوبنزاپرین (فلکسریل)
• اورفنادرین (نورفلکس)
• باکلوفن (لیوریزال)

در سال‌های اخیر، تزریق پزشکی سم بوتالینیوم (بوتاکس) به طور موفقیت‌آمیزی برای درمان اختلالات دیستونیک عضلانی به کار برده می‌شود و باعث محدود شدن حرکت گروه‌های عضلانی می‌شود. اثر این تزریق چندین ماه باقی مانده و پس از آن باید دوباره تزریق انجام شود.

درمان کرامپ هایی که به دلیل ابتلا به برخی بیماری‌ها بروز کرده‌اند بر درمان بیماری زمینه‌ای تاکید دارد.

گاهی اوقات، داروهای بیشتری باید برای درمان این کرامپ ها تجویز و مصرف شود. البته، اگر کرامپ شدید، مستمر و مدام باشد و نسبت به اقدامات درمانی اولیه واکنش ضعیفی نشان دهد یا دلیل آن مشخص نباشد، پزشک و بیمار باید استفاده از روش‌های تهاجمی‌تر را مورد نظر قرار دهند تا مشخص شود که آیا کرامپ ها نشانه ابتلا به بیماری‌های دیگری است یا نه.

همان طور که در بالا توضیح داده شد، عوامل ابتلا به اسپاسم عضلانی بسیار متفاوت بوده و شامل مشکلاتی مانند گردش خون، عصب‌ها، متابولیسم، هورمون‌ها، داروها و تغذیه می‌شود.

کرامپ های عضلانی به دلیل ابتلا به بیماری‌هایی که علائم مشخص دیگری ندارند بسیار به ندرت اتفاق می‌افتد. بروز کرامپ اجتناب‌ناپذیر است اما در صورت امکان بهترین راه پیشگیری از بروز آنها است.